{"id":107631,"date":"2019-12-16T07:57:22","date_gmt":"2019-12-16T04:57:22","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=107631"},"modified":"2019-12-16T07:57:22","modified_gmt":"2019-12-16T04:57:22","slug":"bu-ickil%c9%99r-z%c9%99h%c9%99rl%c9%99nm%c9%99y%c9%99-s%c9%99b%c9%99b-ola-bil%c9%99r-ehtiyatli-olun","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=107631","title":{"rendered":"Bu i\u00e7kil\u0259r z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r &#8211; EHT\u0130YATLI OLUN!"},"content":{"rendered":"<p><strong>Enerji i\u00e7kil\u0259ri t\u0259rkibind\u0259 kofein, taurin, vitaminl\u0259r, bitki m\u0259n\u015f\u0259li \u0259lav\u0259l\u0259r, \u015f\u0259k\u0259r, yaxud dig\u0259r dadland\u0131r\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259r olan, \u00e7\u0259ki itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olan, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck, fiziki g\u00fcc\u00fc v\u0259 diqq\u0259ti g\u00fccl\u0259ndir\u0259n i\u00e7ki kimi reklam edilir.<\/strong><\/p>\n<p>Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, enerji i\u00e7kil\u0259rinin istehsal\u0131nda istifad\u0259 olunan kofein, \u015f\u0259k\u0259r, taurin, quarana kimi madd\u0259l\u0259r, r\u0259ngl\u0259yici qida \u0259lav\u0259l\u0259ri g\u00fcnl\u00fck normadan art\u0131q q\u0259bul edildiyi halda insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259sadlar t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Kofein qida s\u0259nayesind\u0259 \u00e7ox istifad\u0259 olunan psixoaktiv madd\u0259dir v\u0259 reseptsiz olaraq sat\u0131l\u0131r. Kofein, fiziki olaraq \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131lar\u0131 riskini art\u0131r\u0131r, skelet \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rini stimulla\u015fd\u0131r\u0131r, insulin h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azald\u0131r. \u0130nsan orqanizmi kofeinin m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 tolerantd\u0131r, ancaq b\u00f6y\u00fck h\u0259cmd\u0259 enerji i\u00e7kisi kimi q\u0259bul edilm\u0259si daha ciddi f\u0259sadlara, q\u0131colmalara, maniya, insult v\u0259 q\u0259fil \u00f6l\u00fcm\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Sa\u011flam, yetkin insanlar\u0131n g\u00fcn \u0259rzind\u0259 \u2264400 mq kofeind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259yi t\u0259hl\u00fck\u0259siz say\u0131l\u0131r. K\u0259skin klinik toksik t\u0259sir 1 qr-dan ba\u015flay\u0131r, 5-10 qr aras\u0131nda is\u0259 istifad\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r. Ancaq Avstraliyada t\u0259rkibind\u0259 320 mq-dan \u00e7ox kofein miqdar\u0131 olan 5 enerji i\u00e7kisi qada\u011fan olunub. AB\u015e-da enerji i\u00e7kil\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259ki kofein miqdar\u0131n\u0131n 200 mq-dan az olmas\u0131 daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz say\u0131l\u0131r. G\u00fcn \u0259rzind\u0259 enerji i\u00e7kisinin normadan art\u0131q q\u0259bulu orqanizmd\u0259 kofein miqdar\u0131n\u0131 art\u0131rmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n t\u0259hl\u00fck\u0259li ola bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n enerji i\u00e7kil\u0259ri q\u0259bul ed\u0259rk\u0259n bir ne\u00e7\u0259 m\u0259qama diqq\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r:<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259hsulu alark\u0259n onun t\u0259rkibi il\u0259 tan\u0131\u015f olun;<br \/>\n&#8211; Bu i\u00e7kil\u0259rin hamil\u0259 qad\u0131nlar v\u0259 u\u015faqlar t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul edilm\u0259si qada\u011fand\u0131r;<br \/>\n&#8211; Enerji i\u00e7kil\u0259ri spirtli i\u00e7kil\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 q\u0259bul edil\u0259rs\u0259, z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r;<br \/>\n&#8211; Enerji i\u00e7kil\u0259rinin g\u00fcnd\u0259lik q\u0259bulu 1 qutudan art\u0131q t\u00f6vsiy\u0259 olunmur.<\/p>\n<p>Enerji i\u00e7kil\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259ki \u015f\u0259k\u0259r tez bir zamanda qanla t\u0259masa girir, oksidl\u0259\u015fm\u0259 prosesind\u0259 i\u015ftirak edir, \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri, beyni v\u0259 dig\u0259r h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131yan orqanlar\u0131 enerji il\u0259 t\u0259min edir. Art\u0131q dozada q\u0259bul edildikd\u0259 qanda t\u0259zyiqin q\u0259fild\u0259n qalxmas\u0131na v\u0259 ya qanda \u015f\u0259k\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Y\u00fcks\u0259k qan t\u0259zyiqi v\u0259 qanda \u015f\u0259k\u0259rin artmas\u0131, \u0259s\u0259bilik, yuxusuzluq kimi hallara g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>Enerji i\u00e7kil\u0259rinin t\u0259rkibind\u0259 \u0259lav\u0259 edil\u0259n kofeinin miqdar\u0131 insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na t\u0259hl\u00fck\u0259 yarada bilm\u0259y\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmal\u0131d\u0131r. Bu i\u00e7kil\u0259ri q\u0259bul etm\u0259k insanlarda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 ki\u00e7ik ya\u015f qruplar\u0131nda olan u\u015faqlarda yuxusuzluq, piyl\u0259nm\u0259, b\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri, sinir sisteminin poz\u011funluqlar\u0131na v\u0259 s. s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n Avropa \u015e\u00f6b\u0259sinin 2014-c\u00fc ild\u0259 a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 hesabata \u0259sas\u0259n, enerji i\u00e7kil\u0259ri g\u0259ncl\u0259rin sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n probleml\u0259r yarada bil\u0259r. Bu qida m\u0259hsullar\u0131 daha \u00e7ox fiziki v\u0259 zehni g\u00fcc\u00fc art\u0131ran m\u0259hsullar olaraq ictimaiyy\u0259t\u0259 t\u0259qdim edils\u0259 d\u0259, insanlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rli t\u0259r\u0259fl\u0259ri m\u00f6vcuddur. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 hesabatda enerji i\u00e7kil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn kofein m\u0259hlulunun maksimum h\u0259ddinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259sini, marketinq f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rind\u0259 standartlar\u0131n t\u0259tbiq olunmas\u0131n\u0131, enerji i\u00e7kil\u0259rinin u\u015faqlara sat\u0131lmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u0259f\u0259 1929-cu ild\u0259 x\u0259st\u0259xanada d\u0259rman kimi istifad\u0259sin\u0259 ba\u015flanan enerji i\u00e7kil\u0259ri zaman ke\u00e7dikc\u0259 enerjini b\u0259rpa ed\u0259n qida m\u0259hsulu kimi reklam olunub. Yaponiyada 1960-c\u0131 ild\u0259n sat\u0131lma\u011fa ba\u015flanan bu i\u00e7ki q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t sonra ham\u0131n\u0131n istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259c\u0259yi enerji i\u00e7kisi kimi tan\u0131d\u0131ld\u0131. 2000-ci ill\u0259rin sonunda Avropada b\u00f6y\u00fck sat\u0131\u015f bazar\u0131na sahib olan enerji i\u00e7kil\u0259ri art\u0131q d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 g\u00fcc art\u0131ran qida m\u0259hsulu kimi istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Almaniya enerji i\u00e7kil\u0259rinin yaratd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcmk\u00fcn f\u0259sadlar\u0131 2002-ci ild\u0259n izl\u0259yir. Hesabat\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu f\u0259sadlara qaraciy\u0259rin z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si, b\u00f6yr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131, t\u0259n\u0259ff\u00fcs poz\u011funlu\u011fu, psixi g\u0259rginlik, ruhi sars\u0131nt\u0131, taxikardiya, \u00fcr\u0259k disritmiyas\u0131, y\u00fcks\u0259k t\u0259zyiq, \u00fcr\u0259k \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00f6l\u00fcm daxildir. \u0130rlandiyan\u0131n Toksikologiya M\u0259rk\u0259zinin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, 1999-2005-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 enerji i\u00e7kil\u0259rinin istifad\u0259si taxikardiya, q\u0131colma v\u0259 iki \u00f6l\u00fcm fakt\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nib. Yeni Zelandiya Toksikologiya M\u0259rk\u0259zi bu i\u00e7kil\u0259rin t\u00f6r\u0259tdiyi f\u0259sadlarla ba\u011fl\u0131 2005-2009-cu ill\u0259r \u0259rzind\u0259 20 xo\u015fag\u0259lm\u0259z fakt qeyd al\u0131b.<\/p>\n<p>AB\u015e S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyi n\u0259zdind\u0259 Qida v\u0259 D\u0259rman T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259 2004-2012-ci ill\u0259rd\u0259 AB\u015e-da 18 n\u0259f\u0259r enerji i\u00e7kil\u0259ri s\u0259b\u0259bind\u0259n d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib, 150 n\u0259f\u0259r is\u0259 \u00f6l\u00fcm t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>Art\u0131q b\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 enerji i\u00e7kil\u0259rinin sat\u0131\u015f\u0131, istifad\u0259si v\u0259 reklam\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n t\u0259dbirl\u0259r d\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u00fcb. Bel\u0259 ki, \u0130sve\u00e7d\u0259 u\u015faqlara b\u0259zi enerji i\u00e7kil\u0259rinin sat\u0131\u015f\u0131 qada\u011fan olunub, Macar\u0131standa is\u0259 sat\u0131\u015f\u0131na \u0259lav\u0259 vergil\u0259r t\u0259tbiq olunub. Norve\u00e7d\u0259 aptekl\u0259rd\u0259 sat\u0131\u015f\u0131na icaz\u0259 verilir, Danimarka v\u0259 Uruqvayda b\u00fct\u00fcn enerji i\u00e7ki n\u00f6vl\u0259rinin sat\u0131\u015f\u0131 qada\u011fand\u0131r. Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 enerji i\u00e7kil\u0259rinin qutular\u0131nda \u201ckofein miqdar\u0131\u201d yaz\u0131s\u0131 olmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 is\u0259 i\u00e7kil\u0259rin 18 ya\u015fdan ki\u00e7ik insanlara sat\u0131lmas\u0131na, eyni zamanda, idman m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, m\u0259kt\u0259bl\u0259r v\u0259 x\u0259st\u0259xanalarda sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilin\u0259 v\u0259 reklam edilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verilmir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyi 18 ya\u015f\u0131na \u00e7atmam\u0131\u015f yeniyetm\u0259l\u0259ri, hamil\u0259 qad\u0131nlar\u0131, s\u00fcd ver\u0259n analar\u0131, \u00fcr\u0259k-damar, psixonevroloji, b\u00f6yr\u0259k v\u0259 qaraciy\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n insanlar\u0131 enerji i\u00e7kil\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r.\/Trend<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Enerji i\u00e7kil\u0259ri t\u0259rkibind\u0259 kofein, taurin, vitaminl\u0259r, bitki m\u0259n\u015f\u0259li \u0259lav\u0259l\u0259r, \u015f\u0259k\u0259r, yaxud dig\u0259r dadland\u0131r\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259r olan, \u00e7\u0259ki itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olan, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck, fiziki g\u00fcc\u00fc v\u0259 diqq\u0259ti g\u00fccl\u0259ndir\u0259n i\u00e7ki kimi reklam edilir. Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, enerji i\u00e7kil\u0259rinin istehsal\u0131nda istifad\u0259 olunan kofein, \u015f\u0259k\u0259r, taurin, quarana kimi madd\u0259l\u0259r, r\u0259ngl\u0259yici qida \u0259lav\u0259l\u0259ri g\u00fcnl\u00fck normadan art\u0131q q\u0259bul edildiyi halda insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na m\u00fc\u0259yy\u0259n f\u0259sadlar t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r. Kofein qida s\u0259nayesind\u0259 \u00e7ox istifad\u0259 olunan psixoaktiv madd\u0259dir v\u0259 reseptsiz olaraq sat\u0131l\u0131r. Kofein, fiziki olaraq \u00fcr\u0259k a\u011fr\u0131lar\u0131 riskini art\u0131r\u0131r, skelet \u0259z\u0259l\u0259l\u0259rini stimulla\u015fd\u0131r\u0131r, insulin h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131n\u0131 azald\u0131r. \u0130nsan orqanizmi kofeinin m\u00fc\u0259yy\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":107632,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917.jpg",800,450,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917.jpg",800,450,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917.jpg",800,450,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917-300x169.jpg",300,169,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917.jpg",640,360,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917.jpg",800,450,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917.jpg",800,450,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/energetik_ichkiler_drinks_210917.jpg",800,450,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Enerji i\u00e7kil\u0259ri t\u0259rkibind\u0259 kofein, taurin, vitaminl\u0259r, bitki m\u0259n\u015f\u0259li \u0259lav\u0259l\u0259r, \u015f\u0259k\u0259r, yaxud dig\u0259r dadland\u0131r\u0131c\u0131 madd\u0259l\u0259r olan, \u00e7\u0259ki itkisin\u0259 s\u0259b\u0259b olan, d\u00f6z\u00fcml\u00fcl\u00fck, fiziki g\u00fcc\u00fc v\u0259 diqq\u0259ti g\u00fccl\u0259ndir\u0259n i\u00e7ki kimi reklam edilir. Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin apard\u0131\u011f\u0131 ara\u015fd\u0131rmalara \u0259sas\u0259n, enerji i\u00e7kil\u0259rinin istehsal\u0131nda istifad\u0259 olunan kofein, \u015f\u0259k\u0259r, taurin, quarana kimi madd\u0259l\u0259r, r\u0259ngl\u0259yici qida \u0259lav\u0259l\u0259ri g\u00fcnl\u00fck normadan art\u0131q q\u0259bul edildiyi halda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107631"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=107631"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/107631\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/107632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=107631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=107631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=107631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}