{"id":109359,"date":"2019-12-19T14:03:02","date_gmt":"2019-12-19T11:03:02","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=109359"},"modified":"2019-12-19T14:03:02","modified_gmt":"2019-12-19T11:03:02","slug":"diabet-v%c9%99-piyl%c9%99nm%c9%99nin-artimina-son-qoyulacaq-bu-usulla","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=109359","title":{"rendered":"Diabet v\u0259 piyl\u0259nm\u0259nin art\u0131m\u0131na son qoyulacaq &#8211; Bu \u00fcsulla"},"content":{"rendered":"<p><strong>&#8220;Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n STEPS sor\u011fusunun n\u0259tic\u0259l\u0259ri insanlar\u0131n sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259rdi\u015fl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259sinin vacib oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi&#8221;.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin \u0130ctimai S\u0259hiyy\u0259 v\u0259 \u0130slahatlar M\u0259rk\u0259zinin direktoru\u00a0<strong>Q\u0259hr\u0259man Haqverdiyev<\/strong>\u00a0&#8221;Qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin y\u00fck\u00fc v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 strategiyalar\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda II Milli Konfransda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2017-ci ilin may ay\u0131ndan 2018-ci ilin mart ay\u0131na q\u0259d\u0259r qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin (Q\u0130X) risk amill\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 STEPS sor\u011fusu ke\u00e7irilub. Sor\u011fuya \u0259sas\u0259n, 18-69 ya\u015f aras\u0131nda 2801 n\u0259f\u0259r i\u015ftirak edib. Onlar aras\u0131nda siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin g\u00f6st\u0259ricisi 24 faiz olub. Sor\u011fuda istirak ed\u0259n ki\u015fil\u0259rin 48.8 faizi, qad\u0131nlar\u0131n is\u0259 0.2 faizi siqaret \u00e7\u0259kir.<\/p>\n<p>Sor\u011funun n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 45-69 ya\u015fl\u0131 ki\u015fil\u0259r aras\u0131nda alkoqol istehlak\u0131 30 faiz\u0259 yax\u0131n olub. 18-44 ya\u015fl\u0131lar aras\u0131nda bu g\u00f6st\u0259rici 27 faiz\u0259 yax\u0131n olub. Alkoqol q\u0259bul ed\u0259nl\u0259rin 27 faizi \u015f\u0259h\u0259rd\u0259, 28 faizi is\u0259 k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 ya\u015fay\u0131r. H\u0259kim m\u0259sl\u0259h\u0259ti il\u0259 v\u0259 ya i\u00e7kinin m\u0259nfi t\u0259sirind\u0259n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131nda yaranan s\u0259b\u0259bl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 i\u00e7kid\u0259n imtina ed\u0259nl\u0259r ( son 12 ay \u0259tzind\u0259 alkoqol q\u0259bul etm\u0259y\u0259nl\u0259r) aras\u0131nda ki\u015fil\u0259rin faiz nisb\u0259ti 41.2 olub.<\/p>\n<p>Q.Haqverdiyev qeyd edib ki, 2011-ci ild\u0259 sor\u011fuda i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259rin yaln\u0131z 15 faizi g\u00fcnd\u0259 400 qram meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259z q\u0259bul etdiyini bildiribs\u0259, 2017-ci ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m art\u0131q 25 faiz idi:&#8221;Dem\u0259li, maarifl\u0259ndirm\u0259 v\u0259 sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi istiqam\u0259tind\u0259 apar\u0131lan t\u0259bli\u011fat insanlar\u0131n ad\u0259t etdiyi v\u0259rdi\u015fl\u0259ri d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verir. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ku, q eyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259r t\u00fct\u00fcn\u00e7\u0259km\u0259, art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 qeyri-sa\u011flam qidalanma kimi risk faktorlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>ISIM direktoru qeyd edib ki, \u00dcST-\u0259 \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin g\u0259ldiyi q\u0259rara g\u00f6r\u0259, duz q\u0259bulunun 30 faiz azald\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 2025-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r b\u00f6y\u00fckl\u0259r, yeniyetm\u0259l\u0259r v\u0259 u\u015faqlar aras\u0131nda diabet v\u0259 piyl\u0259nm\u0259nin art\u0131m\u0131na son qoyma\u011fa nail olunacaq:<\/p>\n<p>&#8220;Duzdan g\u00fcnd\u0259 5 qramdan az q\u0259bul olunmas\u0131 hipertoniya, \u00fcr\u0259k qan-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin v\u0259 insultun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. Sorguya \u0259sas\u0259n, yem\u0259yin dad\u0131na baxmam\u0131\u015f v\u0259 ya yem\u0259k yey\u0259rk\u0259n duz t\u00f6k\u0259nl\u0259r 25. 7 faiz, h\u0259mi\u015f\u0259 v\u0259 ya b\u0259z\u0259n y\u00fcks\u0259kduzlu m\u0259hsullardan istifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r is\u0259 26.6 faiz t\u0259\u015fkil edir&#8221;.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, \u00dcST-nin d\u0259st\u0259yi il\u0259 \u0130S\u0130M t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n STEPS sor\u011fusu \u00f6lk\u0259l\u0259r\u0259 qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 n\u0259zar\u0259t v\u0259 onlarla m\u00fcbariz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z n\u0259zar\u0259t sisteml\u0259rini inki\u015faf etdirm\u0259y\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259n ara\u015fd\u0131rma metodologiyas\u0131d\u0131r. \u0130kinci d\u0259f\u0259 apar\u0131lan (ilk sor\u011fu 2011-ci ild\u0259 apar\u0131l\u0131b) bu milli sor\u011funun m\u0259qs\u0259di Az\u0259rbaycan \u0259halisi aras\u0131nda qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin yay\u0131lmas\u0131, m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k meyll\u0259ri qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k \u00dcST-nin t\u0259sdiq etdiyi metodlarla yeni m\u0259lumatlar\u0131n \u0259ld\u0259 olunmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n STEPS sor\u011fusunun n\u0259tic\u0259l\u0259ri insanlar\u0131n sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259rdi\u015fl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259sinin vacib oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi&#8221;. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin \u0130ctimai S\u0259hiyy\u0259 v\u0259 \u0130slahatlar M\u0259rk\u0259zinin direktoru\u00a0Q\u0259hr\u0259man Haqverdiyev\u00a0&#8221;Qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin y\u00fck\u00fc v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 strategiyalar\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda II Milli Konfransda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2017-ci ilin may ay\u0131ndan 2018-ci ilin mart ay\u0131na q\u0259d\u0259r qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin (Q\u0130X) risk amill\u0259rinin ara\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fczr\u0259 STEPS sor\u011fusu ke\u00e7irilub. Sor\u011fuya \u0259sas\u0259n, 18-69 ya\u015f aras\u0131nda 2801 n\u0259f\u0259r i\u015ftirak edib. Onlar aras\u0131nda siqaret \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259rin g\u00f6st\u0259ricisi 24 faiz olub. Sor\u011fuda istirak ed\u0259n ki\u015fil\u0259rin 48.8 faizi, qad\u0131nlar\u0131n is\u0259 0.2 faizi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":109360,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/811701.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n STEPS sor\u011fusunun n\u0259tic\u0259l\u0259ri insanlar\u0131n sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi v\u0259rdi\u015fl\u0259rin\u0259 yiy\u0259l\u0259nm\u0259sinin vacib oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rdi&#8221;. ARANTV.AZ\u00a0\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, bunu S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin \u0130ctimai S\u0259hiyy\u0259 v\u0259 \u0130slahatlar M\u0259rk\u0259zinin direktoru\u00a0Q\u0259hr\u0259man Haqverdiyev\u00a0&#8221;Qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin y\u00fck\u00fc v\u0259 m\u00fcbariz\u0259 strategiyalar\u0131&#8221; m\u00f6vzusunda II Milli Konfransda \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131 zaman\u0131 deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 2017-ci ilin may ay\u0131ndan 2018-ci ilin mart ay\u0131na q\u0259d\u0259r qeyri-infeksion x\u0259st\u0259likl\u0259rin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109359"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=109359"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/109359\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/109360"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=109359"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=109359"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=109359"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}