{"id":110107,"date":"2019-12-21T08:47:41","date_gmt":"2019-12-21T05:47:41","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=110107"},"modified":"2019-12-21T08:47:41","modified_gmt":"2019-12-21T05:47:41","slug":"fast-food-l%c9%99ziz-dad-ya-h%c9%99yati-t%c9%99hluk%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=110107","title":{"rendered":"&#8220;Fast- food&#8221;: l\u0259ziz dad ya h\u0259yati t\u0259hl\u00fck\u0259?"},"content":{"rendered":"<p><strong><em>\u201cFast-food\u201dlar\u0131n verdiyi l\u0259ziz dad\u0131n m\u0259\u011fzind\u0259 n\u0259l\u0259r dayan\u0131r?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 insanlar\u0131n qida rasionunda \u201cfast food\u201d (ayaq\u00fcst\u00fc qidalar) \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.\u00a0 Sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 yol a\u00e7an \u201cfast food\u201d-u u\u015faqlardan tutmu\u015f ya\u015fl\u0131lara q\u0259d\u0259r \u0259ks\u0259r insanlar xo\u015flay\u0131r v\u0259 z\u0259r\u0259rini bil\u0259 bil\u0259 q\u0259bul edir.<\/p>\n<p><strong><em>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu c\u00fcr qidalar haqq\u0131nda hans\u0131 faktlar\u0131 g\u00f6st\u0259rdi?<\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0<strong>endokrinoloq-dietoloq V\u00fcsal\u0259 Babayeva<\/strong>\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, b\u00f6y\u00fcm\u0259, formala\u015fma, inki\u015fafa laz\u0131m olan enerji sa\u011flam, faydal\u0131 qidalardan al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Qidalanman\u0131n d\u00fczg\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 \u0259m\u0259l olunmamas\u0131,\u00a0 b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259yir, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 pozur, h\u0259yat keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r: \u201cBu c\u00fcr qidalar qidalar\u0131n biz\u0259 bo\u015f kalorid\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259 vermir. \u201c\u201cFast food\u201d trans ya\u011flarla z\u0259ngin oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn ist\u0259r m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq, qaraciy\u0259r, ist\u0259r \u00fcr\u0259k-damar, m\u00fcbadil\u0259 poz\u011funluqlar\u0131na q\u0259d\u0259r aparan bir yoldur. \u00c7\u00fcnki bu qidalar bo\u015f kaloridir. B\u0259d\u0259n\u0259 faydal\u0131 olan he\u00e7 bir mikroelement, he\u00e7 bir vitamin y\u0131\u011fm\u0131r. Sad\u0259c\u0259, bo\u015f kalori al\u0131r\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 m\u00fcbadil\u0259 poz\u011funlu\u011funa, bu da piyl\u0259nm\u0259y\u0259, \u015f\u0259k\u0259r\u0259, \u00f6d yolunda x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bilir. T\u0259bii, bir d\u0259f\u0259 yey\u0259nd\u0259 he\u00e7 bir \u015fey olmaz. Amma s\u00fcr\u0259kli, h\u0259ft\u0259d\u0259 he\u00e7 olmasa 2-3 d\u0259f\u0259 istifad\u0259 edilirs\u0259, o zaman orqanizm \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259r\u0259rlidir, ciddi sa\u011fl\u0131q problemi yarad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Endokrinoloq bel\u0259 qidalar\u0131 \u00a0d\u0259y\u0259ri ucuz, kalorisi y\u00fcks\u0259k , bol miqdarda duz v\u0259 \u015f\u0259k\u0259r t\u0259rkibli adland\u0131r\u0131b: \u201cFast food\u201d-lar\u00a0 kalorisi\u00a0 y\u00fcks\u0259k qidalard\u0131r. B\u0259z\u0259b birinin\u00a0 t\u0259rkibind\u0259 1500 kkal ola bilir. \u018fsas t\u0259rkibi is\u0259 \u015f\u0259k\u0259r v\u0259 ya\u011fd\u0131r. Y\u00fcks\u0259k karbohidrat oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259d\u0259alt\u0131 v\u0259zid\u0259n insulin ifraz\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131r. \u0130nsulin ifraz\u0131 artd\u0131qda bu karbohidratlar v\u0259 ya\u011flar orqanizmd\u0259 ehtiyat piy toxumas\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 toplan\u0131r. Bel\u0259likl\u0259 h\u0259m piyl\u0259nm\u0259, h\u0259m d\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabet tip 2 riski artm\u0131\u015f olur. \u201cFast food\u201d- larda heyvani m\u0259n\u015f\u0259li, trans ya\u011flar\u0131n y\u00fcks\u0259k miqdardad\u0131r. Heyvani m\u0259n\u015f\u0259li ya\u011f g\u00fcnd\u0259lik qida rasionunun 7 faizd\u0259n az\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil etm\u0259lidir. Bizim orqanizmimiz\u0259 doymam\u0131\u015f bitki m\u0259n\u015f\u0259li ya\u011flar \u00e7ox faydal\u0131d\u0131r. \u00d6z\u0259llikl\u0259 doymu\u015f ya\u011f miqdar\u0131 , dig\u0259r qidalara nisb\u0259t\u0259n daha \u00e7oxdur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 \u00fcr\u0259k-qan-damar v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng\u00a0 x\u0259st\u0259liyinin yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Qidada heyvani m\u0259n\u015f\u0259li ya\u011flar\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 \u00fcr\u0259k damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini art\u0131r\u0131r. Duzun miqdar\u0131n\u0131n \u00e7ox olmas\u0131 is\u0259 arterial qan t\u0259zyiqini y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259, arterial hipertenziya s\u0259b\u0259b olur. M\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 x\u00fcsusil\u0259 eroziya v\u0259 xora yarad\u0131r.\u201d<\/p>\n<p><strong>Psixoloq Zeyn\u0259b Eyyubova<\/strong>\u00a0is\u0259 bel\u0259 qidalar\u0131n q\u0259bununun psixoloji s\u0259b\u0259bind\u0259n s\u00f6z a\u00e7d\u0131: \u201c\u0130nsanlarda bel\u0259 bir instinkt var: \u00f6z\u00fcn\u00fc qoruma v\u0259 n\u0259sil art\u0131rma. \u00dcst\u0259g\u0259l \u00f6z\u00fcn\u00fc qoruma\u011f\u0131n bel\u0259 bir m\u0259qam\u0131 var, o da n\u0259dir, h\u0259zz almaq. Fikir verin, insanlar komp\u00fcter arxas\u0131nda saatlarla oturub oyun oynay\u0131r v\u0259 yaxud oturub bir film seyr edirl\u0259r, he\u00e7 yem\u0259k d\u0259 yadlar\u0131na d\u00fc\u015fm\u00fcr. V\u0259 qidaland\u0131qlar\u0131 t\u0259qdird\u0259 d\u0259 indi insanlarda \u0259vv\u0259lki d\u00f6n\u0259ml\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 n\u0259yis\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259k, s\u0259br etm\u0259k anlay\u0131\u015f\u0131 yoxdur. T\u0259l\u0259sik qidalanma, 5 d\u0259qiq\u0259y\u0259 haz\u0131r olsun, onunla qidalanmaq var. Y\u0259ni bu situasiyada insan s\u0259hh\u0259tini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcr. M\u0259s\u0259l\u0259n, vacib olan bir \u015fey yeyim, t\u0259z\u0259d\u0259n f\u0259aliyy\u0259timi davam etdirim. \u201cFast food\u201du istehsal ed\u0259n \u015firk\u0259tl\u0259r d\u0259 m\u0259hz bu psixoloji m\u0259qam\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur, bel\u0259 qidalar\u0131n istehsal\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurlar. Bu d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r yerind\u0259 bel\u0259dir. Sad\u0259c\u0259, burada f\u0259rdi gigiyenan\u0131n, f\u0259rdi sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u00a0 qorunmas\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t gedir. Bu da insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u0259 burax\u0131l\u0131r. \u0130nsan var ki, misal \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 brolyer toyuqlar\u0131n\u0131 alm\u0131r. Onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259yal\u0259td\u0259n, k\u0259ndd\u0259n g\u0259lir, yaln\u0131z onlarla qidalan\u0131r v\u0259 \u00e7\u00f6ld\u0259 d\u0259 q\u0259tiyy\u0259n yem\u0259k yemir. Ancaq el\u0259 ail\u0259l\u0259r var ki, m\u00fct\u0259madi olaraq ayaq\u00fcst\u00fc qidalardan istifad\u0259 edirl\u0259r.\u201d<\/p>\n<p><strong>Yaqut A\u011fa\u015fahq\u0131z\u0131,\u00a0<\/strong><em>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cFast-food\u201dlar\u0131n verdiyi l\u0259ziz dad\u0131n m\u0259\u011fzind\u0259 n\u0259l\u0259r dayan\u0131r? M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 insanlar\u0131n qida rasionunda \u201cfast food\u201d (ayaq\u00fcst\u00fc qidalar) \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.\u00a0 Sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 yol a\u00e7an \u201cfast food\u201d-u u\u015faqlardan tutmu\u015f ya\u015fl\u0131lara q\u0259d\u0259r \u0259ks\u0259r insanlar xo\u015flay\u0131r v\u0259 z\u0259r\u0259rini bil\u0259 bil\u0259 q\u0259bul edir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu c\u00fcr qidalar haqq\u0131nda hans\u0131 faktlar\u0131 g\u00f6st\u0259rdi? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0endokrinoloq-dietoloq V\u00fcsal\u0259 Babayeva\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki, b\u00f6y\u00fcm\u0259, formala\u015fma, inki\u015fafa laz\u0131m olan enerji sa\u011flam, faydal\u0131 qidalardan al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Qidalanman\u0131n d\u00fczg\u00fcnl\u00fcy\u00fcn\u0259 \u0259m\u0259l olunmamas\u0131,\u00a0 b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 inki\u015faf\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259yir, sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 pozur, h\u0259yat keyfiyy\u0259tini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r: \u201cBu c\u00fcr qidalar qidalar\u0131n biz\u0259 bo\u015f kalorid\u0259n ba\u015fqa he\u00e7 n\u0259 vermir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":110108,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/3ae4f12b157684595611208067110642053.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cFast-food\u201dlar\u0131n verdiyi l\u0259ziz dad\u0131n m\u0259\u011fzind\u0259 n\u0259l\u0259r dayan\u0131r? M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 insanlar\u0131n qida rasionunda \u201cfast food\u201d (ayaq\u00fcst\u00fc qidalar) \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edir.\u00a0 Sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rin\u0259 yol a\u00e7an \u201cfast food\u201d-u u\u015faqlardan tutmu\u015f ya\u015fl\u0131lara q\u0259d\u0259r \u0259ks\u0259r insanlar xo\u015flay\u0131r v\u0259 z\u0259r\u0259rini bil\u0259 bil\u0259 q\u0259bul edir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r bu c\u00fcr qidalar haqq\u0131nda hans\u0131 faktlar\u0131 g\u00f6st\u0259rdi? M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131\u00a0endokrinoloq-dietoloq V\u00fcsal\u0259 Babayeva\u00a0\u201c\u0130ki sahil\u201d\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda bildirib ki,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110107"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110107"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110107\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/110108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}