{"id":110338,"date":"2019-12-21T14:13:29","date_gmt":"2019-12-21T11:13:29","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=110338"},"modified":"2019-12-21T14:13:29","modified_gmt":"2019-12-21T11:13:29","slug":"qalmaqal-boyuyur-yediyimiz-toyuqdur-yoxsa-t%c9%99hluk%c9%99-dasiyan-%c9%99caib-m%c9%99xluqlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=110338","title":{"rendered":"Qalmaqal b\u00f6y\u00fcy\u00fcr \u2013 Yediyimiz toyuqdur, yoxsa t\u0259hl\u00fck\u0259 da\u015f\u0131yan \u0259caib m\u0259xluqlar?"},"content":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259li m\u0259\u015fhur qida m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, professor Canan Karatay\u0131n toyuqlarla ba\u011fl\u0131 dediyi \u00f6lk\u0259d\u0259 qalmaqal yarad\u0131b.<\/p>\n<p>Bel\u0259 ki, o, qu\u015f\u00e7uluq fabrikl\u0259rind\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n toyuqlar\u0131n, broylerl\u0259rin insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011funu deyib. C. Karatay bildirib ki, h\u0259min heyvanlar toyuq bel\u0259 deyil.<\/p>\n<p>O qeyd edib ki, bizim toyuq ad\u0131 il\u0259 yediyimiz h\u0259min heyvanlar laboratoriya \u015f\u0259raitind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f \u0259caib m\u0259xluqlar, &#8220;yarat\u0131k\u201dlard\u0131r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259min qu\u015flara m\u00fcxt\u0259lif d\u0259rmanlar, antibiotikl\u0259r verilir v\u0259 bu da insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.T\u00fcrkiy\u0259nin d\u00fcnyaca tan\u0131nm\u0131\u015f \u00fcr\u0259k h\u0259kimi, professor Bing\u00fcr S\u00f6nmezin d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131 qalmaqal\u0131 daha da b\u00f6y\u00fcd\u00fcb. Bel\u0259 ki, m\u0259\u015fhur c\u0259rrah qu\u015f\u00e7uluq fabrikl\u0259rind\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n toyuqlar\u0131n \u00e7ox sa\u011flam oldu\u011funu v\u0259 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259kl\u00fck\u0259 da\u015f\u0131mad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib. B. S\u00f6nmez \u0259ksin\u0259, evd\u0259 b\u0259sl\u0259n\u0259n toyuqlar\u0131 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yi hesab edib. O vur\u011fulay\u0131b ki, h\u0259min toyuqlar fabrikd\u0259kil\u0259r kimi bir yerd\u0259 dayand\u0131r\u0131laraq qidaland\u0131r\u0131lm\u0131r v\u0259 yemin\u0259 n\u0259zar\u0259t olunmur. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 onlar h\u0259r yeri g\u0259zir m\u00fcxt\u0259lif h\u0259\u015f\u0259ratlar, mikroblu qidalar, h\u0259tta \u00f6z n\u0259cisl\u0259rini bel\u0259 yeyir. Onlar\u0131n n\u0259cisind\u0259 d\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li viruslar olur v\u0259 bu da insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qorxuludur.<\/p>\n<div><\/div>\n<p>B\u0259s g\u00f6r\u0259s\u0259n, Az\u0259rbaycanda v\u0259ziyy\u0259t nec\u0259dir? \u00d6lk\u0259mizd\u0259 toyuqlara nec\u0259 n\u0259zar\u0259t olunur? Onlarda da hans\u0131sa t\u0259hl\u00fck\u0259 varm\u0131?<\/p>\n<p>M\u00f6vzu il\u0259 ba\u011fl\u0131 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 \u00fczr\u0259 ekspert Nicat N\u0259sirli il\u0259 \u0259laq\u0259 saxlad\u0131q. &#8220;Yeni Sabah\u201da dan\u0131\u015fan. N. N\u0259sirli \u00f6lk\u0259mizd\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n toyuqlarla ba\u011fl\u0131 maraql\u0131 m\u0259qamlara toxunub:<\/p>\n<p>&#8220;Az\u0259rbaycanda uzun ill\u0259rdir ki, bu m\u00f6vzu bar\u0259sind\u0259 m\u00fczakir\u0259l\u0259r gedir. M\u0259n \u00e7ox ist\u0259y\u0259rdim ki, Az\u0259rbaycanda gemo elmi inki\u015faf etsin. H\u0259r \u015fey\u0259 gemo dem\u0259yin \u00f6z\u00fc na\u015f\u0131l\u0131q \u0259lam\u0259tidir. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 n\u0259yi b\u00f6y\u00fck g\u00f6r\u00fcrl\u0259rs\u0259, n\u0259 g\u00f6z ox\u015fay\u0131rsa, gemo deyirl\u0259r.<\/p>\n<p>Broyler toyuqlar\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259 bundan ibar\u0259tdir ki, bu qu\u015flar elmi selekiyaya u\u011fray\u0131blar, t\u0259bi\u0259td\u0259 bel\u0259 bir qu\u015f yoxdur. Amma heyvandarl\u0131qda seleksiya deyil\u0259n bir elm var. Seleksiya cinsi-cins\u0259 \u00e7arpazla\u015fd\u0131rmaq yolu il\u0259 yeni cins n\u0259sil, n\u00f6v \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. Broyler toyuqlar\u0131nda \u0259sas maraq d\u00f6\u015f \u0259tin\u0259 olur, h\u0259r il seleksiya apar\u0131l\u0131r ki, toyu\u011fun d\u00f6\u015f \u0259ti \u00e7ox olsun. Bu proses bitkil\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 d\u0259 apar\u0131l\u0131r. Bitki\u00e7ilikd\u0259 is\u0259 hibridl\u0259\u015fm\u0259 adlan\u0131r. Bu gemo deyil.<\/p>\n<p>Broyler s\u0259nay\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, yediyimiz v\u0259 ya damazl\u0131q qu\u015flar xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n \u0259ld\u0259 olunur. Bizim qu\u015f\u00e7uluqda \u0259sas problemimiz damazl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n olmamas\u0131d\u0131r. Bu toyuqlar\u0131 35-40 g\u00fcn proteinli yem\u0259kl\u0259 yeml\u0259yib, bir kilo yar\u0131m, v\u0259 ya bir kilo 700 qr \u00e7\u0259kiy\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131l\u0131r. M\u0259n sad\u0259 bir sual verm\u0259k ist\u0259yir\u0259m, bir insan\u0131 40 g\u00fcn h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259d\u0259n proteinli yem\u0259kl\u0259r qidaland\u0131rsaq, o insan\u0131n \u00e7\u0259kisi artmazm\u0131? Artar, \u0259lb\u0259tt\u0259. C\u00fcc\u0259 formas\u0131nda g\u0259tiril\u0259n toyuqlara art\u0131q 1 g\u00fcnl\u00fcy\u00fcnd\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259r \u0259leyhin\u0259 vaksinl\u0259r vurulur. O vaksinl\u0259rd\u0259n biz\u0259 d\u0259 vurulur.<\/p>\n<p>Bizd\u0259 n\u0259 gemo var, n\u0259 d\u0259 gemo qu\u015flar\u0131 var.\u00a0 Burada bir \u015f\u00fcbh\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259 qu\u015flara veril\u0259n yemdir. Bizim \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 yem m\u0259s\u0259l\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bilmirik. Sahibkarlarda m\u0259cbur\u0259n bunu Argentinadan, Brazilyadan, Meksikadan al\u0131b g\u0259tiril\u0259r. Onlarda gizl\u0259tmirl\u0259r ki, biz bu qidalar\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 gemo \u0259m\u0259liyyat\u0131 aparm\u0131\u015f\u0131q\u201d.<\/p>\n<p>Ekspert Bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l Az\u0259rbaycanda toyuqlara vurulan iyn\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 da dan\u0131\u015f\u0131b: &#8220;Bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 qu\u015flara iyn\u0259l\u0259r vurulmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rl\u0259r yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u0259n \u00f6z\u00fcm \u015f\u0259xs\u0259n bu fermalar\u0131 g\u0259zmi\u015f\u0259m, el\u0259 bir\u015fey yoxdur. \u018fg\u0259r bel\u0259 \u0259m\u0259liyyat apar\u0131ld\u0131sa, n\u0259 \u0259c\u0259b orada i\u015fl\u0259y\u0259n i\u015f\u00e7il\u0259r bunu mobil telefonlarla videolent\u0259 almay\u0131blar? Bel\u0259 bir \u015fey yoxdur. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 burada m\u0259n\u0259vi amil var, o da m\u00fcs\u0259lmand\u0131r. Bu texnologiyan\u0131n \u00f6z\u00fc bahal\u0131d\u0131r. Onu buraya g\u0259tir\u0259n sahibkara yar\u0131m milyon avroya ba\u015fa g\u0259l\u0259c\u0259k\u201d.<\/p>\n<p>O, qu\u015flar\u0131n \u00f6z n\u0259cisl\u0259rini yem\u0259si m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 d\u0259 ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib: &#8220;Qu\u015f\u00e7uluqda hannibalizm adl\u0131 x\u0259st\u0259lik var. Hannibalizm o zaman ba\u015f verir ki, qu\u015flarda vitamin v\u0259 ya vitamin kompleksi \u00e7atm\u0131r v\u0259 qu\u015flar bir-birini didib, yeyir. B\u0259z\u0259n \u00f6z n\u0259cisin yem\u0259 hallar\u0131 da olur. Bu da daha \u00e7ox x\u0131rda buynuzlu heyvanlarda olur. Amma \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, t\u0259bii k\u0259nd \u00e7olpas\u0131 daha xeyrlidir. Bu toyuqlar r\u0259ngli olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00fcn\u0259\u015fin D vatiminl\u0259rini daha \u00e7ox c\u0259lb edirl\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u00fcrkiy\u0259li m\u0259\u015fhur qida m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, professor Canan Karatay\u0131n toyuqlarla ba\u011fl\u0131 dediyi \u00f6lk\u0259d\u0259 qalmaqal yarad\u0131b. Bel\u0259 ki, o, qu\u015f\u00e7uluq fabrikl\u0259rind\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n toyuqlar\u0131n, broylerl\u0259rin insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011funu deyib. C. Karatay bildirib ki, h\u0259min heyvanlar toyuq bel\u0259 deyil. O qeyd edib ki, bizim toyuq ad\u0131 il\u0259 yediyimiz h\u0259min heyvanlar laboratoriya \u015f\u0259raitind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f \u0259caib m\u0259xluqlar, &#8220;yarat\u0131k\u201dlard\u0131r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259min qu\u015flara m\u00fcxt\u0259lif d\u0259rmanlar, antibiotikl\u0259r verilir v\u0259 bu da insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.T\u00fcrkiy\u0259nin d\u00fcnyaca tan\u0131nm\u0131\u015f \u00fcr\u0259k h\u0259kimi, professor Bing\u00fcr S\u00f6nmezin d\u0259 m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 qar\u0131\u015fmas\u0131 qalmaqal\u0131 daha da b\u00f6y\u00fcd\u00fcb. Bel\u0259 ki, m\u0259\u015fhur c\u0259rrah qu\u015f\u00e7uluq&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":110339,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler.jpg",750,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler.jpg",750,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler.jpg",750,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler.jpg",640,427,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler.jpg",750,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler.jpg",750,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/broiler.jpg",750,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u00fcrkiy\u0259li m\u0259\u015fhur qida m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, professor Canan Karatay\u0131n toyuqlarla ba\u011fl\u0131 dediyi \u00f6lk\u0259d\u0259 qalmaqal yarad\u0131b. Bel\u0259 ki, o, qu\u015f\u00e7uluq fabrikl\u0259rind\u0259 yeti\u015fdiril\u0259n toyuqlar\u0131n, broylerl\u0259rin insan sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011funu deyib. C. Karatay bildirib ki, h\u0259min heyvanlar toyuq bel\u0259 deyil. O qeyd edib ki, bizim toyuq ad\u0131 il\u0259 yediyimiz h\u0259min heyvanlar laboratoriya \u015f\u0259raitind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f \u0259caib m\u0259xluqlar, &#8220;yarat\u0131k\u201dlard\u0131r. Onun&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110338"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=110338"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/110338\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/110339"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=110338"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=110338"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=110338"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}