{"id":114312,"date":"2020-01-02T11:35:57","date_gmt":"2020-01-02T08:35:57","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=114312"},"modified":"2020-01-02T11:35:57","modified_gmt":"2020-01-02T08:35:57","slug":"az%c9%99rbaycan-avropa-il%c9%99-asiyanin-eneri-v%c9%99-n%c9%99qliyyat-x%c9%99rit%c9%99sind%c9%99-d%c9%99yisiklik-etm%c9%99k-qudr%c9%99tin%c9%99-nec%c9%99-sahibl%c9%99ndi-s%c9%99rh","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=114312","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan Avropa il\u0259 Asiyan\u0131n eneri v\u0259 n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 nec\u0259 sahibl\u0259ndi? &#8211; \u015e\u018fRH"},"content":{"rendered":"<p>&#8220;Yeni m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f bir d\u00f6vl\u0259tin \u00e7ox q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259 Avropan\u0131n enerji v\u0259 n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259k q\u0259d\u0259r u\u011fur qazana bilm\u0259si yaln\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n neft-qaz, n\u0259qliyyat strategiyas\u0131 v\u0259 bu strategiyan\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259rdi&#8221;.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 iqtisad elml\u0259ri doktoru, professor Fikr\u0259t Yusifov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu yolun \u0259sas\u0131 1994-c\u00fc ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyuldu: &#8220;Az\u0259rbaycanda ictimai-siyasi v\u0259ziyy\u0259tin qeyri-sabit oldu\u011fu, bir-birinin ard\u0131nca d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrli\u015fi c\u0259hdl\u0259rinin ba\u015f verdiyi bir d\u00f6n\u0259md\u0259 m\u0259hz ulu \u00f6nd\u0259rin siyasi irad\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaca m\u0259h\u015fur neft \u015firk\u0259tl\u0259ri milyardlarla dollar yat\u0131r\u0131mlar etm\u0259kl\u0259 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na imza atd\u0131lar. Ulu \u00f6nd\u0259rin h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi b\u00f6y\u00fck siyasi irad\u0259 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u0259r\u0259s\u0259y\u0259 g\u0259tiril\u0259n bu kontrakt Az\u0259rbaycan\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn hesablanm\u0131\u015f u\u011furlu enerji v\u0259 n\u0259qliyyat siyas\u0259tinin t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131na \u00e7evrilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259 onun b\u00fct\u00fcn iqtisadi v\u0259 siyasi u\u011furlar\u0131n\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259si oldu.<\/p>\n<p>&#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nd\u0259n sonra 19 \u00f6lk\u0259ni t\u0259msil ed\u0259n 41 neft \u015firk\u0259ti il\u0259 daha 26 sazi\u015fin imzalanmas\u0131 is\u0259 \u00f6z n\u00f6vb\u0259sind\u0259 hasil olunan nefti d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xara bil\u0259c\u0259k yeni boru k\u0259m\u0259rl\u0259rinin \u00e7\u0259kilm\u0259sini &#8211; boru n\u0259qliyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131n\u0131 z\u0259ruri etdi. Bel\u0259likl\u0259, 1999-cu ild\u0259 Qara d\u0259nizin Supsa liman\u0131na Bak\u0131dan neft k\u0259m\u0259ri \u00e7\u0259kilib istifad\u0259y\u0259 verildi. Bunun ard\u0131nca 2002-ci ild\u0259 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221;nd\u0259 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan, lakin \u00e7oxlar\u0131n\u0131n \u0259fsan\u0259 v\u0259 ya ka\u011f\u0131z \u00fcz\u0259rind\u0259 k\u0259m\u0259r hesab etdiyi Bak\u0131-Tbilisi-Ceyhan \u0259sas neft ixrac\u0131 k\u0259m\u0259rinin t\u0259m\u0259li qoyuldu v\u0259 art\u0131q 2006-c\u0131 ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin Ceyhan liman\u0131ndan Az\u0259rbaycan neftinin n\u0259qlin\u0259 ba\u015fland\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>F.Yusifov vur\u011fulay\u0131b ki, Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck qaz ehtiyatlar\u0131na malik bir \u00f6lk\u0259dir. Bu qaz\u0131n qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rin bazarlar\u0131na v\u0259 oradan da Avropa bazarlar\u0131na \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 strategiyas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259m\u0259li 1994-c\u00fc ild\u0259 &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; il\u0259 qoyulmu\u015f enerji strategiyas\u0131n\u0131n XXI \u0259srd\u0259 u\u011furla davam etdirilm\u0259si dem\u0259k idi: &#8220;D\u00fcnyan\u0131n \u0259n z\u0259ngin qaz yataqlar\u0131ndan biri olan &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; yata\u011f\u0131ndak\u0131 qaz\u0131n Avropaya da\u015f\u0131nmas\u0131 ideyas\u0131 Prezident \u0130lham \u018fliyev\u0259 m\u0259xsusdur. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 2007-ci ild\u0259 istifad\u0259y\u0259 veril\u0259n Bak\u0131-Tbilisi-\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259ri &#8220;\u015eahd\u0259niz&#8221; yata\u011f\u0131n\u0131n birinci m\u0259rh\u0259l\u0259si \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 hasil edil\u0259n qaz\u0131n G\u00fcrc\u00fcstan, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Yunan\u0131stana ixrac edilm\u0259sin\u0259 imkan verdi.<\/p>\n<p>&#8220;\u015eahd\u0259niz 2&#8221; yata\u011f\u0131ndan ba\u015flan\u011f\u0131c g\u00f6t\u00fcr\u0259n C\u0259nub Qaz D\u0259hlizi layih\u0259si uzun ill\u0259r \u0259rzind\u0259 qoca qit\u0259ni rahats\u0131z ed\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259nin h\u0259llin\u0259 &#8211; Avropan\u0131n qaz t\u0259chizat\u0131n\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 \u00f6z t\u00f6hv\u0259sini ver\u0259c\u0259k. Bu g\u00fcn bu layih\u0259sinin d\u00f6rd siqmentind\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnd\u0259 (&#8220;\u015eahd\u0259niz 2&#8243;, CQD, TANAP) i\u015fl\u0259r tam ba\u015fa \u00e7at\u0131b v\u0259 art\u0131q \u015eahd\u0259niz yata\u011f\u0131ndan qaz T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 n\u0259ql edilir. Layih\u0259nin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc siqmenti (TAP) \u00fczr\u0259 i\u015fl\u0259rin 90%-d\u0259n \u00e7oxu icra edilib v\u0259 bu il biz Az\u0259rbaycan qaz\u0131n\u0131n Avropaya n\u0259ql olunmas\u0131n\u0131n \u015fahidi olaca\u011f\u0131q&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert qeyd edib ki, bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259min olunmas\u0131nda s\u00f6z sahibin\u0259 \u00e7evrilm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, \u015f\u0259rql\u0259 q\u0259rbi, \u015fimalla c\u0259nubu birl\u0259\u015fdir\u0259n n\u0259h\u0259ng n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin ke\u00e7diyi bir m\u0259kana \u00e7evrilib: &#8220;2017-ci il oktyabr\u0131n 30-da istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu Trans-Avropa v\u0259 Trans-Asiya d\u0259mir yolu \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rinin birl\u0259\u015fdirilm\u0259sini t\u0259min etm\u0259kl\u0259, q\u0259dim \u0130p\u0259k Yolunun polad magistrallar \u00fcz\u0259rind\u0259 b\u0259rpas\u0131 dem\u0259kdir. Bak\u0131-Tbilisi-Qars d\u0259mir yolu \u00c7ind\u0259n Avropaya y\u00fckl\u0259rin \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u00fcdd\u0259tini d\u0259niz da\u015f\u0131malar\u0131na nisb\u0259t\u0259n \u00fc\u00e7 d\u0259f\u0259y\u0259 yax\u0131n azald\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizinin yarad\u0131lmas\u0131ndak\u0131 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131 Avropa il\u0259 Asiya co\u011frafiyas\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 m\u00fch\u00fcm n\u0259qliyyat-logistika qov\u015fa\u011f\u0131na \u00e7evirir. \u015eimal-C\u0259nub n\u0259qliyyat d\u0259hlizi Hindistan, Pakistan, \u0130ran, Az\u0259rbaycan, Rusiya v\u0259 \u015eimali Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259c\u0259k. Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada yegan\u0259 \u00f6lk\u0259dir ki, onun h\u0259m Rusiya, h\u0259m d\u0259 \u0130ranla quru s\u0259rh\u0259di var v\u0259 bu co\u011frafi yerl\u0259\u015fm\u0259 \u00fc\u00e7t\u0259r\u0259fli regional \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>Son 25 ild\u0259 Az\u0259rbaycan realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 n\u0259h\u0259ng enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259ri il\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n diqq\u0259tini \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb ed\u0259 bildi. Bu layih\u0259l\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycana kifay\u0259t q\u0259d\u0259r iqtisadi v\u0259 siyasi dvidendl\u0259r g\u0259tirir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan\u0131n regiondak\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259ti v\u0259 n\u00fcfuzu o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir ki, b\u00f6lg\u0259d\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir b\u00f6y\u00fck layih\u0259nin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 onun i\u015ftirak\u0131 v\u0259 s\u00f6z\u00fc olmadan m\u00fcmk\u00fcn deyil. Az\u0259rbaycan\u0131n realla\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 n\u0259h\u0259ng enerji v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259ri ona Avropan\u0131n enerji v\u0259 n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259sini yenid\u0259n c\u0131zmaq \u015fans\u0131 verdi&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8220;Yeni m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f bir d\u00f6vl\u0259tin \u00e7ox q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259 Avropan\u0131n enerji v\u0259 n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259k q\u0259d\u0259r u\u011fur qazana bilm\u0259si yaln\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n neft-qaz, n\u0259qliyyat strategiyas\u0131 v\u0259 bu strategiyan\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259rdi&#8221;. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 iqtisad elml\u0259ri doktoru, professor Fikr\u0259t Yusifov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu yolun \u0259sas\u0131 1994-c\u00fc ild\u0259 ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n qoyuldu: &#8220;Az\u0259rbaycanda ictimai-siyasi v\u0259ziyy\u0259tin qeyri-sabit oldu\u011fu, bir-birinin ard\u0131nca d\u00f6vl\u0259t \u00e7evrli\u015fi c\u0259hdl\u0259rinin ba\u015f verdiyi bir d\u00f6n\u0259md\u0259 m\u0259hz ulu \u00f6nd\u0259rin siyasi irad\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00fcnyaca m\u0259h\u015fur neft \u015firk\u0259tl\u0259ri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":114313,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020.jpg",750,500,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020.jpg",750,500,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020.jpg",750,500,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020.jpg",640,427,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020.jpg",750,500,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020.jpg",750,500,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/815020.jpg",750,500,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"&#8220;Yeni m\u00fcst\u0259qillik \u0259ld\u0259 etmi\u015f bir d\u00f6vl\u0259tin \u00e7ox q\u0131sa zaman k\u0259siyind\u0259 Avropan\u0131n enerji v\u0259 n\u0259qliyyat x\u0259rit\u0259sind\u0259 d\u0259yi\u015fiklik etm\u0259k q\u0259d\u0259r u\u011fur qazana bilm\u0259si yaln\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f v\u0259 uzaqg\u00f6r\u0259n neft-qaz, n\u0259qliyyat strategiyas\u0131 v\u0259 bu strategiyan\u0131n y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259rdi&#8221;. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 iqtisad elml\u0259ri doktoru, professor Fikr\u0259t Yusifov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu yolun&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114312"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=114312"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/114312\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/114313"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=114312"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=114312"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=114312"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}