{"id":118083,"date":"2020-01-14T10:37:41","date_gmt":"2020-01-14T07:37:41","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=118083"},"modified":"2020-01-14T10:37:41","modified_gmt":"2020-01-14T07:37:41","slug":"erm%c9%99ni-ideoloji-m%c9%99rk%c9%99zl%c9%99ri-son-yuzillik-boyu-istifad%c9%99-etdikl%c9%99ri-qeyri-insani-usullari-sumqayitda-v%c9%99-bakida-h%c9%99yata-kecirdil%c9%99r","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=118083","title":{"rendered":"&#8220;Erm\u0259ni ideoloji m\u0259rk\u0259zl\u0259ri son y\u00fczillik boyu istifad\u0259 etdikl\u0259ri qeyri-insani \u00fcsullar\u0131 Sumqay\u0131tda v\u0259 Bak\u0131da h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r&#8221;"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em><strong>Uzaq olmayan tarix\u0259 dair faktlar, Sumqay\u0131tda t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tin anatomiyas\u0131 v\u0259 o d\u00f6vr sovet m\u0259kan\u0131nda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r Sumqay\u0131tda k\u00fctl\u0259vi insan q\u0259tlinin m\u0259hz erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n \u0259li il\u0259 t\u00f6r\u0259dildiyin\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 yeri qoymur.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda &#8220;Bak\u0131 x\u0259b\u0259r&#8221; q\u0259zetinin ba\u015f redaktoru, siyasi ekspert Ayd\u0131n Quliyev deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Sumqayt hadis\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn mahiyy\u0259ti m\u0259lum olsa da, Erm\u0259nistan v\u0259 erm\u0259ni lobbisi t\u0259hrif edilmi\u015f v\u0259 tam saxta arqumentl\u0259rl\u0259 d\u00fcnya r\u0259yini \u00e7a\u015fd\u0131rmaq s\u0259yl\u0259rini h\u0259l\u0259 davam etdirir: &#8220;1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin m\u0259hz erm\u0259ni x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259rinin, erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irildiyi tamamil\u0259 s\u00fcbuta yetirilib. Q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n t\u00f6r\u0259dilm\u0259si \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Sumqay\u0131tda g\u00f6rd\u00fckl\u0259ri x\u00fcsusi haz\u0131rl\u0131q i\u015fl\u0259rin\u0259 dair says\u0131z s\u00fcbutlar art\u0131q t\u0259sdiql\u0259nib. Az\u0259rbaycan\u0131n v\u0259 ke\u00e7mi\u015f SSR-nin istintaq-\u0259m\u0259liyyat orqanlar\u0131n\u0131n ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 erm\u0259nil\u0259rin bu faci\u0259li hadis\u0259l\u0259ri x\u00fcsusi niyy\u0259t v\u0259 haz\u0131rl\u0131qla h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259rini birm\u0259nal\u0131 s\u00fcbut edir. Sad\u0259c\u0259, erm\u0259ni t\u0259xribat-terror-ideoloji m\u0259rk\u0259zl\u0259ri son y\u00fczillik tarix boyu istifad\u0259 etdikl\u0259ri qeyri-insani \u00fcsullar\u0131 Sumqay\u0131tda, ard\u0131nca is\u0259 Bak\u0131da h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r. Erm\u0259nil\u0259rin taktikas\u0131 \u00f6z adamlar\u0131na qar\u015f\u0131 q\u0259tll\u0259r t\u00f6r\u0259tm\u0259k, bunu b\u00fct\u00fcn t\u00fcrk d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcn\u0259 atmaq, \u00f6zl\u0259ri bar\u0259d\u0259 \u0259zabke\u015f mill\u0259t obraz\u0131 formala\u015fd\u0131rmaq v\u0259 \u0259sass\u0131z \u0259razi iddialar\u0131na haqq qazand\u0131rmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Eyni iyr\u0259nc v\u0259 t\u0259cav\u00fczkar taktika Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri fonunda da oynan\u0131ld\u0131.1988-ci ilin yanvar\u0131nda Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda separat\u00e7\u0131 h\u0259r\u0259kata r\u0259vac verilm\u0259sinin ard\u0131nca Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rini t\u00f6r\u0259tm\u0259k erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycandan \u0259razi qoparmaq planlar\u0131n\u0131n \u00f6nc\u0259d\u0259n haz\u0131rlanm\u0131\u015f t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ridir. Xank\u0259ndid\u0259 separatizmin ba\u015flanmas\u0131n\u0131n d\u0259rhal ard\u0131nca Sumqay\u0131t hafis\u0259l\u0259rinin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si erm\u0259ni t\u0259cav\u00fcz\u00fc strategiyas\u0131nda bir-birini tamamlayan hadis\u0259l\u0259rdir&#8221;.<\/p>\n<p>Ekspert bildirib ki, 80-ci ill\u0259rin sonlar\u0131nda Az\u0259rbaycanda f\u0259hmsiz hakimiyy\u0259tin m\u00f6vcudlu\u011fu v\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin Moskvada b\u00fct\u00fcn s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n m\u0259hrum edilm\u0259si erm\u0259ni planlar\u0131n\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sini daha da asanla\u015fd\u0131rd\u0131: &#8220;Faktlar g\u00f6st\u0259rir ki, Qaraba\u011fda q\u0131z\u011f\u0131n separatizm ba\u015flad\u0131lana q\u0259d\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevi siyasi s\u0259hn\u0259d\u0259 neytralla\u015fd\u0131rma\u011f\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259 \u0259slind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin Az\u0259rbaycana geni\u015f t\u0259cav\u00fcz haz\u0131rl\u0131qlar\u0131n\u0131n ilkin hiss\u0259l\u0259rind\u0259n biri idi.<\/p>\n<p>Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f\u0131n Erm\u0259nistana birl\u0259\u015fdirilm\u0259si bar\u0259d\u0259 tarix\u0259 v\u0259 h\u00fcquqa tam zidd q\u0259rar \u00e7\u0131xarma\u011f\u0131n ard\u0131nca Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rini t\u00f6r\u0259tm\u0259kl\u0259 erm\u0259nil\u0259r d\u00fcnyan\u0131 saxta bir ideyaya inand\u0131rmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrd\u00fcl\u0259r &#8211; &#8220;az\u0259rbaycanl\u0131larla bir yerd\u0259, onlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 ya\u015famaq t\u0259hl\u00fck\u0259lidir&#8221; tezisini ortaya atmaq \u00fc\u00e7\u00fcn erm\u0259nil\u0259r\u0259 Sumqay\u0131tda q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tm\u0259k laz\u0131m idi. Az\u0259rbaycanda erm\u0259nil\u0259rin \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259si erm\u0259ni da\u015fnaklara o q\u0259d\u0259r laz\u0131m idi ki, Sumqay\u0131tda olmasayd\u0131 bel\u0259 onu Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015fqa bir yerind\u0259 t\u00f6r\u0259tm\u0259y\u0259 c\u0259hd ed\u0259c\u0259kdil\u0259r. Q\u0259tl \u00fc\u00e7\u00fcn Sumqayt\u0131n se\u00e7ilm\u0259si t\u0259sad\u00fcf deyildi. Sumqay\u0131t\u0131n \u00e7oxmill\u0259tli \u015f\u0259h\u0259r olmas\u0131, burada erm\u0259nil\u0259rin sayca \u00e7oxlu\u011fu v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 sovet KQB-sinin daha d\u0259rin strukturla\u015fmas\u0131 erm\u0259nil\u0259rin talan v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n planlar\u0131na daha m\u00fcnbit \u015f\u0259rait yaratd\u0131. O zaman Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev kimi d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri olsayd\u0131, erm\u0259nil\u0259rin q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tm\u0259k v\u0259 bunu az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 \u00e7evirm\u0259k planlar\u0131 ba\u015f tutmazd\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>A.Quliyev vur\u011fulay\u0131b ki, erm\u0259ni da\u015fnaklar Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rini t\u00f6r\u0259d\u0259nd\u0259n sonra yeni m\u0259rh\u0259l\u0259y\u0259 ke\u00e7dil\u0259r v\u0259 Xocal\u0131da minl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r, girov apard\u0131lar: &#8220;Sumqay\u0131t v\u0259 ard\u0131nca Xocal\u0131 faci\u0259l\u0259rini t\u00f6r\u0259tm\u0259k erm\u0259nil\u0259r\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n t\u0259rkibind\u0259 ya\u015fama\u011f\u0131n m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fcn\u00fc v\u0259 Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011fda erm\u0259nil\u0259rin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259traf regionlar\u0131n da i\u015f\u011fal\u0131n\u0131n z\u0259ruri oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259r\u0259k idi. Sumqay\u0131t da, Xocal\u0131 da, sonrak\u0131 b\u00fct\u00fcn soyq\u0131r\u0131m\u0131 aktlar\u0131 da Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana t\u0259cav\u00fcz planlar\u0131n\u0131n t\u0259rkib hiss\u0259l\u0259ridir. Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri yaln\u0131z ilkin v\u0259 \u00e7ox q\u0131sa m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 da\u015fnaklar\u0131n m\u0259nafel\u0259rin\u0259 uy\u011fun istiqam\u0259td\u0259 t\u0259qdim edil\u0259 bildi. X\u00fcsusil\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015find\u0259n sonra apar\u0131lan sistemli diplomatik v\u0259 siyasi i\u015fl\u0259r Sumqay\u0131t faci\u0259sinin arxas\u0131ndak\u0131 b\u00fct\u00fcn erm\u0259ni planlar\u0131n\u0131 if\u015fa etm\u0259y\u0259 imkan verdi. Erm\u0259nistan r\u0259hb\u0259rliyi h\u0259tta bu g\u00fcn d\u0259 Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rini Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u00e7evirm\u0259y\u0259 c\u0259hd ets\u0259 d\u0259, d\u00fcnya \u0259sl h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nib, Erm\u0259nistan\u0131n Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 saxta ideoloji platformas\u0131 Az\u0259rbaycan t\u0259r\u0259find\u0259n tam if\u015fa edilib.<\/p>\n<p>1993-c\u00fc ild\u0259n d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n f\u0259aliyy\u0259tl\u0259r Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin mahiyy\u0259tini d\u00fcnyaya tan\u0131td\u0131 v\u0259 bunu Erm\u0259nistan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fcn t\u0259cav\u00fczkar d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131d\u0131lmas\u0131nda tutarl\u0131 fakta \u00e7evir\u0259 bildi&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Uzaq olmayan tarix\u0259 dair faktlar, Sumqay\u0131tda t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tin anatomiyas\u0131 v\u0259 o d\u00f6vr sovet m\u0259kan\u0131nda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r Sumqay\u0131tda k\u00fctl\u0259vi insan q\u0259tlinin m\u0259hz erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n \u0259li il\u0259 t\u00f6r\u0259dildiyin\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 yeri qoymur. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda &#8220;Bak\u0131 x\u0259b\u0259r&#8221; q\u0259zetinin ba\u015f redaktoru, siyasi ekspert Ayd\u0131n Quliyev deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Sumqayt hadis\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn mahiyy\u0259ti m\u0259lum olsa da, Erm\u0259nistan v\u0259 erm\u0259ni lobbisi t\u0259hrif edilmi\u015f v\u0259 tam saxta arqumentl\u0259rl\u0259 d\u00fcnya r\u0259yini \u00e7a\u015fd\u0131rmaq s\u0259yl\u0259rini h\u0259l\u0259 davam etdirir: &#8220;1988-ci il Sumqay\u0131t hadis\u0259l\u0259rinin m\u0259hz erm\u0259ni x\u00fcsusi xidm\u0259tl\u0259rinin, erm\u0259ni terror\u00e7ular\u0131n\u0131n t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 icra\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 il\u0259 h\u0259yata&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":118084,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/390t0033-1.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Uzaq olmayan tarix\u0259 dair faktlar, Sumqay\u0131tda t\u00f6r\u0259dilmi\u015f cinay\u0259tin anatomiyas\u0131 v\u0259 o d\u00f6vr sovet m\u0259kan\u0131nda ba\u015f ver\u0259n prosesl\u0259r Sumqay\u0131tda k\u00fctl\u0259vi insan q\u0259tlinin m\u0259hz erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131n\u0131n \u0259li il\u0259 t\u00f6r\u0259dildiyin\u0259 he\u00e7 bir \u015f\u00fcbh\u0259 yeri qoymur. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259 a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda &#8220;Bak\u0131 x\u0259b\u0259r&#8221; q\u0259zetinin ba\u015f redaktoru, siyasi ekspert Ayd\u0131n Quliyev deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Sumqayt hadis\u0259l\u0259rinin b\u00fct\u00fcn mahiyy\u0259ti&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118083"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=118083"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/118083\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/118084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=118083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=118083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=118083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}