{"id":119569,"date":"2020-01-17T12:49:52","date_gmt":"2020-01-17T09:49:52","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=119569"},"modified":"2020-01-17T12:49:52","modified_gmt":"2020-01-17T09:49:52","slug":"baliq-yagi-v%c9%99-ur%c9%99k-saglamligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=119569","title":{"rendered":"Bal\u0131q ya\u011f\u0131 v\u0259 \u00fcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Harvard Tibb M\u0259kt\u0259bi bal\u0131q ya\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259y\u0259 dair m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib. D\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259qrib\u0259n iyirmi il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Amerika Kordioloji Assosiasiyas\u0131 (AHA) \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyi olan x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcr\u0259k tutmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Omeqa-3 ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131 (bal\u0131q v\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131nda olan ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131n n\u00f6vl\u0259ri) istehlak etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edib.<\/p>\n<p>Bu t\u00f6vsiy\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259sinin \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi diaqnozu qoyulmu\u015f insanlarda insult, \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n daha a\u015fa\u011f\u0131 tezliyi il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259dqiqatlara \u0259saslan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259rinin ilk \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 ya insultun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa t\u0259siri (ilkin profilaktika) he\u00e7 vaxt a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 n\u00fcmayi\u015f etdirilm\u0259yib.<\/p>\n<p>Bu yax\u0131nlarda bal\u0131q ya\u011f\u0131 v\u0259 \u00fcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 aras\u0131ndak\u0131 m\u00fcr\u0259kk\u0259b \u0259laq\u0259l\u0259ri ara\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r ke\u00e7irildi.<\/p>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<p>N\u0259tic\u0259l\u0259r m\u00fcbahis\u0259li v\u0259 bir q\u0259d\u0259r \u00e7a\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 oldu. Bu is\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259ri oldu\u011fu kimi, h\u0259kiml\u0259ri d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259y\u0259 m\u0259cbur edir:<\/p>\n<p><strong><em>Bal\u0131q ya\u011f\u0131 olan \u0259lav\u0259l\u0259r \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri riskini azald\u0131rm\u0131?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Bal\u0131q ya\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 aras\u0131nda hans\u0131 \u0259laq\u0259 var?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Bal\u0131q ya\u011f\u0131nda olan Omeqa-3 ya\u011f tur\u015fular\u0131 \u00fcr\u0259k sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131n\u0131 nec\u0259 t\u0259min ed\u0259 bil\u0259r?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong>Heyvanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r\u00a0<\/strong>qoruyucu aspektl\u0259rin bir \u00e7oxunu t\u0259sdiql\u0259di. Bu qoruyucu mexanizml\u0259rin\u0259 daxildir:<\/p>\n<p>&#8211; \u00fcr\u0259k v\u0259 \u0259traf\u0131nda qan ax\u0131n\u0131n\u0131n sabitl\u0259\u015fm\u0259si<\/p>\n<p>&#8211; qanda triqliseridl\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin azalmas\u0131<\/p>\n<p>&#8211; arterial t\u0259zyiqin azalmas\u0131<\/p>\n<p>&#8211; qan laxtalanmas\u0131n\u0131n\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131<\/p>\n<p>&#8211; iltihab\u0131n azalmas\u0131.<\/p>\n<p><em>B\u00fct\u00fcn b\u0259ndl\u0259rin \u00f6yr\u0259nilm\u0259sin\u0259 dair ara\u015fd\u0131rmalar davam edir.<\/em><\/p>\n<p>\u00c7oxsayl\u0131 ara\u015fd\u0131rmalar v\u0259 f\u0259rqli n\u0259tic\u0259l\u0259r.<\/p>\n<p>Heyvanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259ld\u0259 olunan bu m\u0259lumatlar\u0131na baxmayaraq, insan \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan klinik t\u0259dqiqatlar he\u00e7 d\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259rinin qoruyucu faydalar\u0131n\u0131 t\u0259sdiql\u0259mir.<\/p>\n<p>\u201cJAMA Cardiology\u201d \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259liyi riski y\u00fcks\u0259k olan insanlarda \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 insult kimi \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rinin (\u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri) profilaktikas\u0131nda bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259rinin a\u015fkar faydalar\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259n bir meta-analiz d\u0259rc edib.<\/p>\n<p>Bunun ard\u0131nca h\u0259r ikisi qar\u0131\u015f\u0131q n\u0259tic\u0259l\u0259r ver\u0259n ASCEND v\u0259 VITAL t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 g\u0259ldi.<\/p>\n<p>A\u015fkar edilmi\u015f \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyi olmayan diabet x\u0259st\u0259l\u0259rini m\u00fcayin\u0259 ed\u0259n\u00a0<strong>ASCEND t\u0259dqiqat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si\u00a0<\/strong>bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259rinin infarkt v\u0259 ya insultu azaltmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, lakin infarkt v\u0259 insultdan \u00f6l\u00fcm riskini \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azaltd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p><strong>V\u0130TAL t\u0259dqiqat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si\u00a0<\/strong>m\u00fct\u0259madi \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259liyi riski olan insanlarda bal\u0131q ya\u011f\u0131n\u0131n ilkin profilaktikaya t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rdi, n\u0259tic\u0259d\u0259, b\u00fct\u00fcn \u0259sas \u00fcr\u0259k-damar hadis\u0259l\u0259rind\u0259 ciddi azalman\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 a\u015fkarland\u0131.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259si q\u0259bul ed\u0259n t\u0259dqiqat subyektl\u0259rind\u0259, x\u00fcsus\u0259n bal\u0131q yem\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259rd\u0259 \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 say\u0131 azal\u0131b.<\/p>\n<p><strong>REDUCE-IT t\u0259dqiqat\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si<\/strong>\u00a0y\u00fcks\u0259k dozada bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259sinin qan\u0131nda triqliseridl\u0259rin s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259k oldu\u011fu \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259liyi riski artan insanlara t\u0259sirini g\u00f6st\u0259rdi. \u018fvv\u0259lki s\u0131naqlardan f\u0259rqli olaraq,\u00a0<strong><em>REDUCE-\u0130T y\u00fcks\u0259k dozada bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259si q\u0259bul ed\u0259n t\u0259dqiqat subyektl\u0259ri aras\u0131nda \u00fcr\u0259k-damar hadis\u0259l\u0259rinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdi.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>\u018fks\u0259r ara\u015fd\u0131rmalar 1 qram v\u0259 ya daha az bal\u0131q ya\u011f\u0131n\u0131n eikosapentaenoik tur\u015fusu (EPA) v\u0259 dokozaheksaenoikl\u0259 (DHA) kombinasiya il\u0259 apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 halda, REDUCE-IT yaln\u0131z 4 qram EPA dozas\u0131ndan istifad\u0259 edib. (REDUCE-IT-d\u0259 istifad\u0259 olunan EPA bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259sinin resept versiyas\u0131 olan \u201cVascepa\u201d, FDA t\u0259r\u0259find\u0259n 500 mq \/ dl v\u0259 ya daha art\u0131q olan \u00e7ox y\u00fcks\u0259k trigliseridl\u0259r s\u0259viyy\u0259sinin m\u00fcalic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259sdiq edilib.<\/p>\n<p>2019-cu ilin noyabr\u0131nda FDA \u201c<strong>Vascepa<\/strong>\u201d il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z t\u0259sdiqini geni\u015fl\u0259ndirdi, hans\u0131 ki, \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 insult kimi \u00fcr\u0259k-damar hadis\u0259l\u0259ri riskini azalatmaq \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 yaz\u0131la bil\u0259r.)<\/p>\n<p>2019-cu ilin oktyabr\u0131nda Amerika Kardioloji Assosiasiyas\u0131n\u0131n jurnal\u0131nda ilkin 10 t\u0259dqiqat \u0259v\u0259zin\u0259 bu d\u0259f\u0259 13 t\u0259dqiqat\u0131n daxil oldu\u011fu t\u0259krar \u201cJAMA Cardiology\u201d meta-analizinin n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259rc olundu.<\/p>\n<p>Bu \u00fc\u00e7 t\u0259dqiqat\u0131n \u0259lav\u0259 edilm\u0259si t\u0259dqiqat\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc 77 917 i\u015ftirak\u00e7\u0131dan 127 477 i\u015ftirak\u00e7\u0131ya q\u0259d\u0259r dem\u0259k olar ki, 65% art\u0131rd\u0131. Geni\u015fl\u0259ndirilmi\u015f m\u0259lumatlar\u0131 yenid\u0259n t\u0259hlil ed\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u00a0<strong><em>Omega-3 bal\u0131q ya\u011f\u0131 il\u0259 \u0259lav\u0259l\u0259rin \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyind\u0259n \u00f6l\u00fcm riskini azaltd\u0131\u011f\u0131n\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n etdil\u0259r. Burada insulta he\u00e7 bir t\u0259sir olmay\u0131b. Maraql\u0131d\u0131r ki, riskin azalmas\u0131, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, omeqa-3-\u00fcn dozas\u0131 il\u0259 birba\u015fa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259 doza n\u0259 q\u0259d\u0259r ar\u0131tqd\u0131rsa risk o q\u0259d\u0259r azal\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n<p><strong><em>Bu bizim \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259 anlama g\u0259lir?<\/em><\/strong><\/p>\n<p><em>Bal\u0131q ya\u011f\u0131ndan Omeqa-3 \u0259lav\u0259si \u00fcr\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131d\u0131r v\u0259 \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyin\u0259 qoruyucu t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Ancaq biz \u0259lav\u0259l\u0259r axtarma\u011fa ba\u015flamazdan \u0259vv\u0259l b\u0259lk\u0259 d\u0259 \u00fcr\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn AHA t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rin\u0259 uy\u011fun olaraq bal\u0131q kimi p\u0259hriz z\u00fclal\u0131, t\u0259z\u0259 meyv\u0259 v\u0259 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rl\u0259 dolu sa\u011flam p\u0259hriz\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259k g\u0259r\u0259kdir. \u018fn \u00e7ox risk\u0259 m\u0259ruz qalanlar, x\u00fcsus\u0259n trigliseridl\u0259rin s\u0259viyy\u0259si y\u00fcks\u0259k olanlar h\u0259kiml\u0259 y\u00fcks\u0259k dozada EPA il\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259ri bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r.<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Harvard Tibb M\u0259kt\u0259bi bal\u0131q ya\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259y\u0259 dair m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib. D\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259qrib\u0259n iyirmi il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Amerika Kordioloji Assosiasiyas\u0131 (AHA) \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyi olan x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcr\u0259k tutmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Omeqa-3 ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131 (bal\u0131q v\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131nda olan ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131n n\u00f6vl\u0259ri) istehlak etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edib. Bu t\u00f6vsiy\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259sinin \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi diaqnozu qoyulmu\u015f insanlarda insult, \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 \u00f6l\u00fcm hallar\u0131n\u0131n daha a\u015fa\u011f\u0131 tezliyi il\u0259 \u0259laq\u0259li oldu\u011funu g\u00f6st\u0259r\u0259n t\u0259dqiqatlara \u0259saslan\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, bal\u0131q ya\u011f\u0131 \u0259lav\u0259l\u0259rinin ilk \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 ya insultun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alma\u011fa t\u0259siri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":119570,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada.jpg",531,465,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada.jpg",531,465,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada.jpg",531,465,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada-300x263.jpg",300,263,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada.jpg",531,465,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada.jpg",531,465,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada.jpg",531,465,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/adadadadada.jpg",531,465,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Harvard Tibb M\u0259kt\u0259bi bal\u0131q ya\u011f\u0131 il\u0259 \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259ri aras\u0131ndak\u0131 \u0259laq\u0259y\u0259 dair m\u0259qal\u0259 d\u0259rc edib. D\u0259rc olunan m\u0259qal\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, t\u0259qrib\u0259n iyirmi il m\u00fcdd\u0259tind\u0259 Amerika Kordioloji Assosiasiyas\u0131 (AHA) \u00fcr\u0259yin i\u015femik x\u0259st\u0259liyi olan x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 \u00fcr\u0259k tutmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn Omeqa-3 ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131 (bal\u0131q v\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131nda olan ya\u011f tur\u015fular\u0131n\u0131n n\u00f6vl\u0259ri) istehlak etm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edib. Bu t\u00f6vsiy\u0259 bal\u0131q ya\u011f\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/119569"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=119569"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/119569\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/119570"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=119569"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=119569"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=119569"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}