{"id":121492,"date":"2020-01-22T15:45:15","date_gmt":"2020-01-22T12:45:15","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=121492"},"modified":"2020-01-22T15:45:15","modified_gmt":"2020-01-22T12:45:15","slug":"m%c9%99kt%c9%99bl%c9%99rd%c9%99-mu%c9%99llim-yox-avtoritet-horm%c9%99tli-olacaq-c%c9%99miyy%c9%99tin-agrili-noqt%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=121492","title":{"rendered":"M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim yox, avtoritet h\u00f6rm\u0259tli olacaq&#8230; &#8211; C\u0259miyy\u0259tin a\u011fr\u0131l\u0131 n\u00f6qt\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>\u201cM\u00fc\u0259llimi n\u00fcfuzdan sal\u0131b, kriminal al\u0259min \u00fczv\u00fcn\u0259 daha \u00e7ox r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yiriks\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim yox, avtoritet h\u00f6rm\u0259tli olacaq\u201d.<\/p>\n<p>Bunu Lent.az-a \u015fagirdl\u0259r aras\u0131nda kriminal al\u0259m\u0259 meylliliy\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259n t\u0259hsil eksperti El\u015f\u0259n Qafarov deyib.<\/p>\n<p>He\u00e7 kim\u0259 sirr deyil ki, orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 prosesind\u0259 \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015fagirdl\u0259r aras\u0131nda kriminal al\u0259m\u0259 meylliliyin olmas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259nin qaranl\u0131q t\u0259r\u0259fi is\u0259 h\u0259min ideyalar\u0131n haradan qaynaqlanmas\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sidir. Maraql\u0131d\u0131r, orta t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda \u015fagirdl\u0259rin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015fi n\u0259 yerd\u0259dir? Onlar\u0131n t\u0259dris prosesin\u0259 daha \u00e7ox maraql\u0131 olub, kriminal ideyalardan uzaqla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131sa t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcrm\u00fc?<\/p>\n<div><\/div>\n<p>Orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 bu kimi hallar\u0131n oldu\u011funu bildir\u0259n El\u015f\u0259n Qafarov, problemin n\u0259d\u0259n qaynaqland\u0131\u011f\u0131na dair b\u0259zi detallara ayd\u0131nl\u0131q g\u0259tirib:<\/p>\n<p>\u201cDo\u011frudan da son ill\u0259rd\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u015fagirdl\u0259r aras\u0131nda \u015fidd\u0259tin artmas\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r. X\u00fcsus\u0259n fiziki c\u0259h\u0259td\u0259n g\u00fccl\u00fc olan yuxar\u0131 sinif \u015fagirdl\u0259ri \u00f6zl\u0259rini kriminal al\u0259md\u0259ki kimi hesab ed\u0259r\u0259k a\u015fa\u011f\u0131 sinif \u015fagirdl\u0259rin\u0259 m\u00fcxt\u0259lif qaydalar t\u0259tbiq edirl\u0259r. Bizd\u0259 olan m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, bel\u0259 faktlara Bak\u0131 v\u0259 G\u0259nc\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rind\u0259 daha \u00e7ox rast g\u0259linir. Yuxar\u0131 sinif \u015fagirdl\u0259rinin a\u015fa\u011f\u0131 sinif \u015fagirdl\u0259rind\u0259n pul toplamas\u0131, \u00f6zl\u0259rin\u0259 tabe etdirm\u0259si kimi faktlar \u00fcz\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmasa da, t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, var. Bunun \u0259sas s\u0259b\u0259bi m\u0259kt\u0259bl\u0259rimizd\u0259 t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015finin sistemli apar\u0131lmamas\u0131 v\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259rbiy\u0259 konsepsiyas\u0131n\u0131n olmamas\u0131d\u0131r. &#8220;T\u0259hsil haqq\u0131nda&#8221; qanunda \u00fcmumt\u0259hsil m\u0259kt\u0259bl\u0259rinin v\u0259t\u0259nda\u015f v\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259t yeti\u015fdirm\u0259k kimi v\u0259zif\u0259si \u0259ks olunsa da, h\u0259min kriteriyalar m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fm\u0259yib. Eyni zamanda, c\u0259miyy\u0259tin \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bo\u015fluqlar var. Etiraf ed\u0259k ki, biz \u015f\u0259hid\u0259 1 metr abid\u0259 ucaldanda kriminal al\u0259min v\u0259fat ed\u0259n \u00fczv\u00fcn\u0259 3 metr abid\u0259 ucald\u0131r\u0131q. Televiziyalarda t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 xarakterli proqramlar\u0131n \u00e7ox az olmas\u0131 yeniyetm\u0259l\u0259r aras\u0131nda kriminal al\u0259m\u0259 meyli art\u0131r\u0131r. Bunun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn maarifl\u0259ndirm\u0259 art\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn K\u0130V-d\u0259, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 t\u0259rbiy\u0259 i\u015fl\u0259rin\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259liyik. M\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 sahibkarl\u0131\u011f\u0131 \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xarmaqdansa, t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015fini \u00f6n\u0259 \u00e7\u0131xarmaq vacibdir. B\u00fct\u00fcn bunlar olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u00f6z\u00fcged\u0259n al\u0259m\u0259 meyllik art\u0131r. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 bel\u0259 t\u0259dbirl\u0259r yox s\u0259viyy\u0259sind\u0259dir\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259hsil eksperti c\u0259miyy\u0259t aras\u0131nda da m\u00fc\u0259lliml\u0259rin deyil, avtoritetl\u0259rin daha n\u00fcfuzlu olmas\u0131n\u0131 v\u0259ziyy\u0259tin bu yer\u0259 g\u0259lib \u00e7\u0131xmas\u0131nda rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirib:<\/p>\n<p>\u201cB\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 spirtli i\u00e7ki v\u0259 siqaretl\u0259rin m\u0259kt\u0259bd\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n m\u0259saf\u0259d\u0259 sat\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qaydalar m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Ancaq bizd\u0259 o qaydalar q\u0259bul edilm\u0259yib. T\u00fct\u00fcn m\u0259mulatlar\u0131ndan istifad\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 ard\u0131c\u0131l qanunlar q\u0259bul edilir, amma h\u0259l\u0259 d\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r siqaret \u00e7\u0259kirl\u0259r. \u015eagirdl\u0259rin t\u0259rbiy\u0259sin\u0259 t\u0259sir ets\u0259 d\u0259, bununla konkret m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131lm\u0131r. \u015eagird bilm\u0259lidir ki, m\u00fc\u0259llim daha \u00e7ox n\u00fcfuzludur. \u018fg\u0259r m\u00fc\u0259llimi n\u00fcfuzdan sal\u0131b, kriminal al\u0259min \u00fczv\u00fcn\u0259 daha \u00e7ox r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yiriks\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim yox, avtoritet h\u00f6rm\u0259tli olacaq. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259rin, ziyal\u0131lar\u0131n, v\u0259t\u0259n\u0259 xidm\u0259t ed\u0259nl\u0259rin t\u0259bli\u011fi artmal\u0131d\u0131r. Qazax\u0131standa q\u0259bul edil\u0259n q\u0259rara g\u00f6r\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259ri t\u0259hqir ed\u0259n, onlara qar\u015f\u0131 h\u0259r hans\u0131 fiziki g\u00fcc t\u0259tbiq ed\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 cinay\u0259t i\u015fi qald\u0131r\u0131lacaq. Biz is\u0259 mediada m\u00fc\u0259lliml\u0259ri a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131r\u0131q. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u0259ncl\u0259rimiz\u0259 laz\u0131m olan t\u0259rbiy\u0259ni ver\u0259 bilmirik\u201d.<\/p>\n<p>Sosioloq Z\u0259min\u0259 S\u0259f\u0259rova is\u0259 sayt\u0131m\u0131za a\u00e7\u0131qlamas\u0131nda u\u015faqlarda m\u00f6vcud problemin olmas\u0131nda valideynl\u0259rin g\u00fcnahkar oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, b\u0259zi valideynl\u0259r u\u015faqlar\u0131n\u0131 c\u0259miyy\u0259t\u0259 yarars\u0131z formada b\u00f6y\u00fcd\u00fcrl\u0259r:<\/p>\n<p>\u201cU\u015faqlar\u0131n kriminal al\u0259m\u0259 meylli olmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 valideynl\u0259rin d\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck t\u0259siri var. Valideynl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti u\u015faqlar\u0131na h\u0259r sah\u0259d\u0259 lider olma\u011f\u0131, d\u00f6y\u00fcb g\u0259lm\u0259yi, d\u00f6y\u00fclm\u0259m\u0259yi, \u0259yilm\u0259m\u0259yi \u00f6yr\u0259dir. Bu da h\u0259min u\u015faqlarda g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 kin-k\u00fcdur\u0259t, insanlara qar\u015f\u0131 m\u0259nfi xarakter yarad\u0131r. Onun ilk n\u0259tic\u0259l\u0259ri d\u0259 orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verir. \u00c7\u00fcnki art\u0131q h\u0259min t\u0259rbiy\u0259 il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n u\u015faqlar sinifd\u0259 \u00f6zl\u0259rini lider kimi aparmaq ist\u0259yirl\u0259r. H\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259ri il\u0259 sanki \u00f6zl\u0259rini avtoritet hesab edirl\u0259r. Yeniyetm\u0259 vaxtlar\u0131ndan \u00f6z\u00fcn\u00fc bel\u0259 aparmaq h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00f6rm\u0259tsizlikdir. G\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onlarda b\u00f6y\u00fckl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 h\u00f6rm\u0259t yaranm\u0131r. \u00c7\u00fcnki h\u0259min u\u015faqlar \u00f6zl\u0259rini b\u00f6y\u00fckl\u0259rd\u0259n a\u011f\u0131ll\u0131 hesab edirl\u0259r. U\u015faqlara humanist olma\u011f\u0131, insanlar\u0131 sevm\u0259yi \u00f6yr\u0259tm\u0259k laz\u0131md\u0131r. M\u0259nc\u0259 t\u0259rbiy\u0259 i\u015fini \u0259vv\u0259lc\u0259 valideynl\u0259r aras\u0131nda aparmaq laz\u0131md\u0131r. U\u015faq bax\u00e7alar\u0131nda da g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 bu kimi hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n maarifl\u0259ndirm\u0259 apar\u0131lmald\u0131r. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, u\u015faqlara h\u0259m valideynl\u0259r, h\u0259m d\u0259 m\u00fc\u0259lliml\u0259r ciddi n\u0259zar\u0259t etm\u0259lidirl\u0259r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cM\u00fc\u0259llimi n\u00fcfuzdan sal\u0131b, kriminal al\u0259min \u00fczv\u00fcn\u0259 daha \u00e7ox r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yiriks\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim yox, avtoritet h\u00f6rm\u0259tli olacaq\u201d. Bunu Lent.az-a \u015fagirdl\u0259r aras\u0131nda kriminal al\u0259m\u0259 meylliliy\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259n t\u0259hsil eksperti El\u015f\u0259n Qafarov deyib. He\u00e7 kim\u0259 sirr deyil ki, orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 prosesind\u0259 \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015fagirdl\u0259r aras\u0131nda kriminal al\u0259m\u0259 meylliliyin olmas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259nin qaranl\u0131q t\u0259r\u0259fi is\u0259 h\u0259min ideyalar\u0131n haradan qaynaqlanmas\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259rin g\u00f6r\u00fclm\u0259sidir. Maraql\u0131d\u0131r, orta t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda \u015fagirdl\u0259rin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 i\u015fi n\u0259 yerd\u0259dir? Onlar\u0131n t\u0259dris prosesin\u0259 daha \u00e7ox maraql\u0131 olub, kriminal ideyalardan uzaqla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn hans\u0131sa t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcl\u00fcrm\u00fc? Orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 bu&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":121493,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim.jpg",704,584,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim.jpg",704,584,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim.jpg",704,584,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim-300x249.jpg",300,249,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim.jpg",640,531,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim.jpg",704,584,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim.jpg",704,584,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/muellim.jpg",704,584,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cM\u00fc\u0259llimi n\u00fcfuzdan sal\u0131b, kriminal al\u0259min \u00fczv\u00fcn\u0259 daha \u00e7ox r\u0259\u011fb\u0259t b\u0259sl\u0259yiriks\u0259, \u0259lb\u0259tt\u0259, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259llim yox, avtoritet h\u00f6rm\u0259tli olacaq\u201d. Bunu Lent.az-a \u015fagirdl\u0259r aras\u0131nda kriminal al\u0259m\u0259 meylliliy\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259n t\u0259hsil eksperti El\u015f\u0259n Qafarov deyib. He\u00e7 kim\u0259 sirr deyil ki, orta m\u0259kt\u0259bl\u0259rin t\u0259lim-t\u0259rbiy\u0259 prosesind\u0259 \u0259sas probleml\u0259rd\u0259n biri d\u0259 \u015fagirdl\u0259r aras\u0131nda kriminal al\u0259m\u0259 meylliliyin olmas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259nin qaranl\u0131q t\u0259r\u0259fi is\u0259 h\u0259min&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121492"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=121492"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/121492\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/121493"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=121492"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=121492"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=121492"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}