{"id":124145,"date":"2020-01-29T08:53:46","date_gmt":"2020-01-29T05:53:46","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=124145"},"modified":"2020-01-29T08:53:46","modified_gmt":"2020-01-29T05:53:46","slug":"yaslilar-ucun-statin-istifad%c9%99sinin-faydalari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=124145","title":{"rendered":"Ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn statin istifad\u0259sinin faydalar\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Statin preparatlar\u0131\u00a0g\u0259ncl\u0259rd\u0259 v\u0259 orta ya\u015fl\u0131 insanlarda \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri (\u00dcDX) riskini azald\u0131r. Ya\u015fl\u0131 insanlar (75 ya\u015f v\u0259 ya daha yuxar\u0131) \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 preparat\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u0259lli deyil. Ancaq\u00a0<a href=\"https:\/\/www.ncbi.nlm.nih.gov\/pubmed\/31362307\">\u201dEuropean Heart Journal\u201dda\u00a0<\/a>\u00a0d\u0259rc edil\u0259n\u00a0son ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259slind\u0259 m\u0259hz ya\u015fl\u0131 \u0259hali aras\u0131nda statinl\u0259rd\u0259n istifad\u0259\u00a0faydal\u0131d\u0131r. Ya\u015fl\u0131 insanlarda statinl\u0259rin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 prinsipl\u0259r h\u0259l\u0259lik b\u0259lli deyil.<\/p>\n<p>Xolesterol, x\u00fcsus\u0259n z\u0259r\u0259rli xolesterolun &#8211; a\u015fa\u011f\u0131 s\u0131xl\u0131ql\u0131 lipoprotein (LDL) y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131 arteriyalarda l\u00f6vh\u0259l\u0259rin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur ki, bu da \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 insult riskinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. D\u0259rman v\u0259 ya sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi vasit\u0259sil\u0259 LDL s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131nmas\u0131 \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259rini azald\u0131r. LDL-i azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00e7ox istifad\u0259 olunan d\u0259rmanlar statinl\u0259r, o c\u00fcml\u0259d\u0259n atorvastatin (Lipitor) v\u0259 rozuvastatin (Crestor) v\u0259 bir \u00e7ox dig\u0259rl\u0259ridir. Statinl\u0259r qaraciy\u0259rd\u0259 art\u0131q xolesterol istehsal\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaraq i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, statinl\u0259rin \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri (\u00dcDX) riskini azaltd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259r\u0259n \u0259ks\u0259r ara\u015fd\u0131rmalar ya\u015fl\u0131 t\u0259dqiqat i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 istisna edir. N\u0259tic\u0259d\u0259, Avropa v\u0259 Amerika m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r \u00dcDX olmayan ya\u015fl\u0131 insanlarda statinl\u0259rin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u0259qiq t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r m\u00f6vcud deyil. (Art\u0131q \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259liyi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n angina, \u00fcr\u0259k tutmas\u0131, insult, aorta v\u0259 magistral ayaq arteriyas\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si il\u0259 periferik arteriya x\u0259st\u0259liyi olan ya\u015fl\u0131 insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn sonrak\u0131 f\u0259sadlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaqda\u00a0statinl\u0259rin istifad\u0259sini t\u00f6vsiy\u0259 ed\u0259n a\u00e7\u0131q t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur.)<\/p>\n<p>Son ara\u015fd\u0131rmalar statinl\u0259rin ya\u015fl\u0131lar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli faydalar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir<\/p>\n<p>EHJ ara\u015fd\u0131rmalar\u0131 daha \u0259vv\u0259l anamnezind\u0259 \u00dcDX olmayan 75 ya\u015fdan 79 ya\u015fa q\u0259d\u0259r 120000-d\u0259n \u00e7ox frans\u0131z\u0131 iki ild\u0259n az olmayan m\u00fcdd\u0259td\u0259 statin q\u0259bul etm\u0259sind\u0259n sonra geni\u015f s\u0259hiyy\u0259 m\u0259lumat bazas\u0131n\u0131 diqq\u0259tl\u0259 t\u0259hlil etdi. Statin q\u0259bul etm\u0259yi dayand\u0131ran \u015f\u0259xsl\u0259rin \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri (\u00fcr\u0259k tumas\u0131, insult v\u0259 ya dig\u0259r arterial probleml\u0259r) s\u0259b\u0259bi il\u0259 x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirilm\u0259 ehtimal\u0131n\u0131 ayd\u0131nla\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar\u0131 d\u00f6rd il \u0259rzind\u0259 izl\u0259dil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn sonunda t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar m\u00fc\u0259yy\u0259n etdil\u0259r ki, statin q\u0259bul etm\u0259yi davam etdir\u0259nl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 7.5 faizlik g\u00f6st\u0259ricisi il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 statin q\u0259bul etm\u0259yi dayand\u0131ran x\u0259st\u0259l\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 10 faizi \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri s\u0259b\u0259bi il\u0259 x\u0259st\u0259xanaya yerl\u0259\u015fdirilm\u0259 ehtiyac\u0131 duydu. Ba\u015fqa s\u00f6zl\u0259, statinl\u0259rin q\u0259bulunun dayand\u0131r\u0131lmas\u0131 riskin t\u0259xmin\u0259n statistik c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259h\u0259miyy\u0259tli say\u0131lan 25-30 faiz art\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ciddi x\u0259st\u0259likl\u0259r v\u0259 yan t\u0259sirl\u0259r statin istifad\u0259sin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dqiqatda x\u0259st\u0259l\u0259rin v\u0259 ya onlar\u0131n h\u0259kiml\u0259rinin statin q\u0259bulunu dayand\u0131rmas\u0131n\u0131n \u0259n \u00e7ox g\u00f6r\u00fcl\u0259n s\u0259b\u0259bi vaxt\u0131nda a\u015fkar edilm\u0259mi\u015f x\u0259r\u00e7\u0259ng v\u0259 ya dig\u0259r ciddi x\u0259st\u0259likl\u0259rin inki\u015faf\u0131 olub.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox x\u0259st\u0259l\u0259r yan t\u0259sirl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, statinl\u0259r\u0259 ist\u0259ksiz yana\u015f\u0131r v\u0259 ya q\u0259bulunu dayand\u0131r\u0131r. \u018fn \u00e7ox g\u00f6r\u00fcl\u0259n yan t\u0259sir \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r (bir qayda olaraq biceps v\u0259 bud kimi b\u00f6y\u00fck \u0259z\u0259l\u0259 qruplar\u0131n\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131), bu hal statin q\u0259bul ed\u0259n insanlar\u0131n t\u0259xmin\u0259n 20% -n\u0259 t\u0259sir edir v\u0259 statin istifad\u0259sini dayand\u0131rd\u0131qdan sonra v\u0259ziyy\u0259ti d\u0259yi\u015fir. Statinl\u0259rin uzun m\u00fcdd\u0259t istifad\u0259si zaman\u0131 bir q\u0259d\u0259r artan diabet riski v\u0259 \u00e7ox nadir hallarda qaraciy\u0259r probleml\u0259ri d\u0259 m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Dig\u0259r potensial (lakin qeyri-adi) yan t\u0259sirl\u0259r\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259tli yadda\u015f itkisi v\u0259 \u015f\u00fcurun qar\u0131\u015fmas\u0131 kimi koqnitiv probleml\u0259r daxildir, baxmayaraq ki, statinl\u0259r insult v\u0259 Altsheymer x\u0259st\u0259liyi s\u0259b\u0259bind\u0259n yaranan uzun m\u00fcdd\u0259tli demensiya riskini azald\u0131r.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat ya\u015fl\u0131larda statinl\u0259rin sonrak\u0131 istifad\u0259sinin lehin\u0259 bir \u015fkalaya i\u015far\u0259 edir<\/p>\n<p>\u018fks\u0259r t\u0259cili yard\u0131m h\u0259kiml\u0259ri v\u0259 kardioloqlar m\u00f6vcud t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 uy\u011fun olaraq, statinl\u0259r t\u0259yin edirl\u0259r. Buna baxmayaraq, bu t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r 75 ya\u015fdan yuxar\u0131 olan x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fcalic\u0259sin\u0259 g\u0259ldikd\u0259 qeyri-d\u0259qiq oldu\u011fundan, bu risk qrupu \u00fc\u00e7\u00fcn preparatlar\u0131n t\u0259yin edilm\u0259sind\u0259 f\u0259rql\u0259r m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p>Bu risk qrupuna preparat\u0131n t\u0259yin edilm\u0259si q\u0259rar\u0131na bir ne\u00e7\u0259 amil t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>&#8211; M\u0259s\u0259l\u0259n bir \u00e7ox h\u0259kiml\u0259r (v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r) \u0259min deyill\u0259r ki, statinl\u0259r ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259r hans\u0131 bir fayda verir. \u00c7\u00fcnki bizim bilikl\u0259rimizin b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si orta ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rmalara \u0259saslan\u0131r.<\/p>\n<p>&#8211; Bundan \u0259lav\u0259, kompleks x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan v\u0259 g\u0259nc x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n daha \u00e7ox d\u0259rmandan istifad\u0259 ed\u0259n ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 statin t\u0259yin ed\u0259n h\u0259kiml\u0259r statinl\u0259rin dig\u0259r d\u0259rmanlarla qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sirind\u0259n narahat olur. Qaraciy\u0259r v\u0259 b\u00f6yr\u0259kl\u0259r ya\u015fland\u0131qca h\u0259kiml\u0259r h\u0259m\u00e7inin, d\u0259rmanlar\u0131n yava\u015f par\u00e7alanmas\u0131 v\u0259 yan t\u0259sirl\u0259rinin potensial\u0131n\u0131n artmas\u0131ndan narahat olurlar.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z paradoks x\u0259st\u0259l\u0259rin ya\u015fland\u0131qca artan \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 insult riskin\u0259 m\u0259ruz qalmas\u0131 v\u0259 bununla birlikd\u0259 d\u0259rman\u0131n yan t\u0259sirl\u0259rin\u0259 qar\u015f\u0131 daha h\u0259ssas olmas\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Tibd\u0259 edil\u0259n h\u0259r \u015feyd\u0259 oldu\u011fu kimi, statinl\u0259rin riskini d\u0259 faydalar\u0131 il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k g\u0259r\u0259kdir. Ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 statinl\u0259rin faydalar\u0131 yan t\u0259sir riskind\u0259n bir q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259kdir. Bu yeni t\u0259dqiqat insult v\u0259 \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 riskini azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 statinl\u0259rin istifad\u0259sini davam etdirm\u0259yin lehin\u0259 bir balans g\u00f6st\u0259rir. Bununla birlikd\u0259, bu h\u0259ssas \u0259hali qrupunu (75 ya\u015fdan yuxar\u0131 x\u0259st\u0259l\u0259r) h\u0259dd\u0259n art\u0131q y\u00fckl\u0259m\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yan t\u0259sirl\u0259ri v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 t\u0259sirl\u0259ri izl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Statin preparatlar\u0131\u00a0g\u0259ncl\u0259rd\u0259 v\u0259 orta ya\u015fl\u0131 insanlarda \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri (\u00dcDX) riskini azald\u0131r. Ya\u015fl\u0131 insanlar (75 ya\u015f v\u0259 ya daha yuxar\u0131) \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 preparat\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u0259lli deyil. Ancaq\u00a0\u201dEuropean Heart Journal\u201dda\u00a0\u00a0d\u0259rc edil\u0259n\u00a0son ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259slind\u0259 m\u0259hz ya\u015fl\u0131 \u0259hali aras\u0131nda statinl\u0259rd\u0259n istifad\u0259\u00a0faydal\u0131d\u0131r. Ya\u015fl\u0131 insanlarda statinl\u0259rin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 prinsipl\u0259r h\u0259l\u0259lik b\u0259lli deyil. Xolesterol, x\u00fcsus\u0259n z\u0259r\u0259rli xolesterolun &#8211; a\u015fa\u011f\u0131 s\u0131xl\u0131ql\u0131 lipoprotein (LDL) y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 olmas\u0131 arteriyalarda l\u00f6vh\u0259l\u0259rin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur ki, bu da \u00fcr\u0259k tutmas\u0131 v\u0259 insult riskinin artmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. D\u0259rman v\u0259 ya sa\u011flam h\u0259yat t\u0259rzi vasit\u0259sil\u0259 LDL s\u0259viyy\u0259sinin a\u015fa\u011f\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":124146,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka.jpg",403,269,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka.jpg",403,269,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka.jpg",403,269,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka.jpg",403,269,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka.jpg",403,269,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka.jpg",403,269,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/statinka.jpg",403,269,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Statin preparatlar\u0131\u00a0g\u0259ncl\u0259rd\u0259 v\u0259 orta ya\u015fl\u0131 insanlarda \u00fcr\u0259k-damar x\u0259st\u0259likl\u0259ri (\u00dcDX) riskini azald\u0131r. Ya\u015fl\u0131 insanlar (75 ya\u015f v\u0259 ya daha yuxar\u0131) \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 preparat\u0131n \u00fcst\u00fcnl\u00fckl\u0259ri o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u0259lli deyil. Ancaq\u00a0\u201dEuropean Heart Journal\u201dda\u00a0\u00a0d\u0259rc edil\u0259n\u00a0son ara\u015fd\u0131rma g\u00f6st\u0259rir ki, \u0259slind\u0259 m\u0259hz ya\u015fl\u0131 \u0259hali aras\u0131nda statinl\u0259rd\u0259n istifad\u0259\u00a0faydal\u0131d\u0131r. Ya\u015fl\u0131 insanlarda statinl\u0259rin istifad\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 prinsipl\u0259r h\u0259l\u0259lik b\u0259lli deyil. Xolesterol, x\u00fcsus\u0259n z\u0259r\u0259rli&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124145"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=124145"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/124145\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/124146"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=124145"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=124145"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=124145"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}