{"id":125083,"date":"2020-01-31T09:02:19","date_gmt":"2020-01-31T06:02:19","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=125083"},"modified":"2020-01-31T09:02:19","modified_gmt":"2020-01-31T06:02:19","slug":"kicik-cill%c9%99nin-kicik-dovru-baslayir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=125083","title":{"rendered":"Ki\u00e7ik \u00c7ill\u0259nin ki\u00e7ik \u201cd\u00f6vr\u00fc\u201d ba\u015flay\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 iki f\u0259sli h\u0259mi\u015f\u0259 bayramla qar\u015f\u0131lay\u0131r. Bunlardan biri q\u0131\u015f, dig\u0259ri is\u0259 yazd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n yana\u015fsaq g\u00f6r\u0259rik ki, xalq\u0131m\u0131z q\u0131\u015f\u0131 xo\u015f qar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kimi, t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259 yola sal\u0131r. Vaxtil\u0259 q\u0131\u015f \u0259yl\u0259nc\u0259, na\u011f\u0131l, a\u015f\u0131q m\u0259clisl\u0259ri, qad\u0131nlar\u0131n toxuculuq i\u015fl\u0259ri il\u0259 d\u0259 yadda qalard\u0131. \u0130nsanlar b\u00fct\u00fcn yor\u011funluqlar\u0131n\u0131 q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 atard\u0131lar. Q\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rin az olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259m d\u0259 bir istirah\u0259t v\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259 m\u00f6vs\u00fcm\u00fc idi.<\/p>\n<p><strong>\u00d6mr\u00fc azd\u0131r, qaba\u011f\u0131 yazd\u0131r<\/strong><\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC-\u0131n Nax\u00e7\u0131van b\u00fcrosuna m\u00fcsahib\u0259 ver\u0259n AMEA Nax\u00e7\u0131van B\u00f6lm\u0259si Tarix, Etnoqrafiya v\u0259 Arxeologiya \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent As\u0259f Orucov q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn v\u0259 ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin folklorumuzda nec\u0259 \u0259ks olunmas\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b. O deyib ki, xalq\u0131m\u0131z q\u0131\u015f d\u00f6vr\u00fcn\u00fc xalq t\u0259qvimin\u0259 uy\u011fun olaraq \u201c\u00e7ill\u0259\u201d ad\u0131 il\u0259 \u00fc\u00e7 yer\u0259 b\u00f6l\u00fcb. B\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259 40 g\u00fcn (21 dekabr-30 yanvar), ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 20 g\u00fcn (31 yanvar-19 fevral), ala \u00e7ill\u0259 v\u0259 ya ala \u00e7olpav (boz ay da deyilir) is\u0259 bir ay (20 fevral-20 mart) olur. El aras\u0131nda bu \u00fc\u00e7 \u00e7ill\u0259ni \u00fc\u00e7 bac\u0131, daha \u00e7ox b\u00f6y\u00fck v\u0259 ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259l\u0259rl\u0259 ba\u011fl\u0131 olaraq b\u00f6y\u00fck v\u0259 ki\u00e7ik bac\u0131 adland\u0131r\u0131rlar.<\/p>\n<p>R\u0259vay\u0259tl\u0259rin birind\u0259 deyilir: G\u00fcn g\u0259lir b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fc ba\u015fa vurub geri qay\u0131danda ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 il\u0259 qar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259d\u0259n soru\u015fur: \u201cN\u0259 etdin?\u201d. B\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259 cavab verir: \u201cTayalar\u0131 yar\u0131lad\u0131m, qovurma k\u00fcp\u0259sinin ba\u015f\u0131n\u0131 endirdim, qalaqlar\u0131 s\u00f6kd\u00fcrd\u00fcm\u201d. Ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 deyir: \u201cS\u0259n n\u0259 edibs\u0259n ki? M\u0259n gedib unluqlar\u0131, ot tayalar\u0131n\u0131 yox ed\u0259c\u0259y\u0259m, qalaqlar\u0131 yand\u0131r\u0131b g\u00f6y\u0259 sovuraca\u011fam, g\u0259linl\u0259rin \u0259lini x\u0259mir t\u0259kn\u0259sind\u0259 donduraca\u011fam\u201d. B\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259 deyir: \u201cHe\u00e7 n\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259c\u0259ks\u0259n, \u00e7\u00fcnki \u00f6mr\u00fcn azd\u0131r, qaba\u011f\u0131n yazd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>T\u0259hvil-t\u0259slim d\u00f6vr\u00fc<\/strong><\/p>\n<p>As\u0259f Orucov qeyd edib ki, xalq aras\u0131nda iki \u00e7ill\u0259nin bir-birini \u0259v\u0259z etm\u0259si \u201ct\u0259hvil-t\u0259slim d\u00f6vr\u00fc\u201d adlan\u0131r. Ordubad v\u0259 Culfa b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 \u0259hali q\u0131\u015f\u0131n \u0259n qorxulu d\u00f6vr\u00fcn\u00fc \u201ccahar-cahar\u201d adland\u0131r\u0131r. Bu da d\u00f6rd g\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259d\u0259n, d\u00f6rd g\u00fcn is\u0259 ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259d\u0259n g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si anlam\u0131ndad\u0131r. Xalq meteorologiyas\u0131na g\u00f6r\u0259, b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259nin son, ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin is\u0259 ilk d\u00f6rd g\u00fcn\u00fc q\u0131\u015f\u0131n \u0259n s\u0259rt g\u00fcnl\u0259ridir. Culfa b\u00f6lg\u0259sind\u0259n toplad\u0131\u011f\u0131m\u0131z etnoqrafik \u00e7\u00f6l materiallar\u0131na g\u00f6r\u0259, bu b\u00f6lg\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259 qurtar\u0131b, yerini ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259y\u0259 verdiyi d\u00f6vrd\u0259 (\u201ccahar-cahar\u201d adlanan d\u00f6vr n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur) \u201c\u00c7ill\u0259 k\u0259sdi\u201d oyunu v\u0259 ya \u015f\u0259nliyi ke\u00e7iril\u0259rmi\u015f. Oyun zaman\u0131 qardan heyvan fiqurlar\u0131 d\u00fcz\u0259ldib, onun \u0259traf\u0131na y\u0131\u011f\u0131\u015far, \u015f\u0259nlik ed\u0259rdil\u0259r. M\u0259qs\u0259d q\u0131\u015fdan qorxmamaq, q\u0131\u015fa sin\u0259 g\u0259rm\u0259kdir.<\/p>\n<p><strong>\u201cKi\u00e7ik qarda\u015f\u201d xovlu olar<\/strong><\/p>\n<p>Etnoqraflar\u0131n fikrinc\u0259, insanlar bir m\u00fcsib\u0259t, b\u0259la il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fdikd\u0259 ondan xilas olmaq, yaxa qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi ayin icra ed\u0259rdil\u0259r ki, bu da \u201c\u00e7ill\u0259 k\u0259sm\u0259k\u201d adlan\u0131rd\u0131. Ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 daha \u00e7ox \u015faxtal\u0131 ke\u00e7diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu m\u00fcdd\u0259t\u0259 \u201cq\u0131\u015f\u0131n o\u011flan \u00e7a\u011f\u0131\u201d da deyilir. Ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin \u015faxtal\u0131, boranl\u0131 olmas\u0131n\u0131 \u201cki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin soyu\u011fu, t\u0259ndir\u0259 qatar toyu\u011fu\u201d v\u0259 ya \u201cki\u00e7ik qarda\u015f xovlu olar\u201d kimi el deyiml\u0259rind\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259, ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259 daxil oldu\u011fu kimi, \u00e7\u0131xanda da havada bir d\u0259yi\u015fiklik yarad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 deyilir:<\/p>\n<p>Ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259,<\/p>\n<p>Boyu bir bel\u0259,<\/p>\n<p>Hikk\u0259si iri bel\u0259&#8230;<\/p>\n<p>G\u0259li\u015fi oldu hay\u0131nan<\/p>\n<p>Gedi\u015fi oldu vay\u0131nan.<\/p>\n<p>S\u0259dd\u0259 bayram\u0131<\/p>\n<p>M\u00fcxt\u0259lif m\u0259nb\u0259l\u0259r\u0259 \u0259saslanaraq dem\u0259k olar ki, Novruz bayram\u0131ndan \u0259lli g\u00fcn qabaq, b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259nin ax\u0131r\u0131 odla \u0259laq\u0259li olaraq S\u0259dd\u0259 bayram\u0131 ke\u00e7irilirdi. Bunu Nizami G\u0259nc\u0259vinin \u201c\u0130sg\u0259nd\u0259rnam\u0259\u201d poemas\u0131nda da g\u00f6r\u00fcr\u00fck. As\u0259f Orucov bu bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015faraq bildirib ki, etnoqrafik \u00e7\u00f6l materiallar\u0131na g\u00f6r\u0259, xalq t\u0259qvimin\u0259 uy\u011fun olaraq b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259nin sonlar\u0131na \u201cqurdun insana yerikl\u0259y\u0259n d\u00f6vr\u00fc\u201d d\u0259 deyilirdi. Bu da onunla \u0259laq\u0259lidir ki, ilin bu d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 qurd (canavar) ac qald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn insanlara da h\u00fccum edir.<\/p>\n<p><strong>\u201cSaya g\u0259zm\u0259\u201d m\u0259rasimi n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>AMEA Nax\u00e7\u0131van B\u00f6lm\u0259si Tarix, Etnoqrafiya v\u0259 Arxeologiya \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdirinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, Ordubadda b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259 il\u0259 ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259nin aras\u0131ndak\u0131 \u201ct\u0259hvil-t\u0259slim d\u00f6vr\u00fc\u201dnd\u0259 v\u0259 ya b\u00f6y\u00fck \u00e7ill\u0259 qurtar\u0131b yerini ki\u00e7ik \u00e7ill\u0259y\u0259 ver\u0259n g\u00fcn\u00fc \u201c\u00c7oban bayram\u0131\u201d v\u0259 ya \u201cSaya g\u0259zm\u0259\u201d adl\u0131 m\u0259rasim t\u0259\u015fkil ed\u0259rdil\u0259r. M\u0259nb\u0259l\u0259rin verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, bayram\u0131 ke\u00e7irm\u0259kd\u0259 \u0259sas m\u0259qs\u0259d yer ruhlar\u0131n\u0131 raz\u0131 sal\u0131b, d\u00f6l\u00fcn b\u0259r\u0259k\u0259tini art\u0131rmaq v\u0259 heyvanlar\u0131 sa\u011flam v\u0259ziyy\u0259td\u0259 yaza \u00e7\u0131xarmaq idi. Eyni zamanda, bu tari\u0445 maldarlar \u00fc\u00e7\u00fcn yeni bir ilin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 kimi d\u0259 q\u0259bul edilirdi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan xalq\u0131 iki f\u0259sli h\u0259mi\u015f\u0259 bayramla qar\u015f\u0131lay\u0131r. Bunlardan biri q\u0131\u015f, dig\u0259ri is\u0259 yazd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n yana\u015fsaq g\u00f6r\u0259rik ki, xalq\u0131m\u0131z q\u0131\u015f\u0131 xo\u015f qar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kimi, t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259 yola sal\u0131r. Vaxtil\u0259 q\u0131\u015f \u0259yl\u0259nc\u0259, na\u011f\u0131l, a\u015f\u0131q m\u0259clisl\u0259ri, qad\u0131nlar\u0131n toxuculuq i\u015fl\u0259ri il\u0259 d\u0259 yadda qalard\u0131. \u0130nsanlar b\u00fct\u00fcn yor\u011funluqlar\u0131n\u0131 q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 atard\u0131lar. Q\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rin az olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259m d\u0259 bir istirah\u0259t v\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259 m\u00f6vs\u00fcm\u00fc idi. \u00d6mr\u00fc azd\u0131r, qaba\u011f\u0131 yazd\u0131r AZ\u018fRTAC-\u0131n Nax\u00e7\u0131van b\u00fcrosuna m\u00fcsahib\u0259 ver\u0259n AMEA Nax\u00e7\u0131van B\u00f6lm\u0259si Tarix, Etnoqrafiya v\u0259 Arxeologiya \u0130nstitutunun \u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, tarix \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent As\u0259f Orucov q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcn\u00fcn&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":125084,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/01\/ae87a54e158039783655909932910215970.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan xalq\u0131 iki f\u0259sli h\u0259mi\u015f\u0259 bayramla qar\u015f\u0131lay\u0131r. Bunlardan biri q\u0131\u015f, dig\u0259ri is\u0259 yazd\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n yana\u015fsaq g\u00f6r\u0259rik ki, xalq\u0131m\u0131z q\u0131\u015f\u0131 xo\u015f qar\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kimi, t\u0259nt\u0259n\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 d\u0259 yola sal\u0131r. Vaxtil\u0259 q\u0131\u015f \u0259yl\u0259nc\u0259, na\u011f\u0131l, a\u015f\u0131q m\u0259clisl\u0259ri, qad\u0131nlar\u0131n toxuculuq i\u015fl\u0259ri il\u0259 d\u0259 yadda qalard\u0131. \u0130nsanlar b\u00fct\u00fcn yor\u011funluqlar\u0131n\u0131 q\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcnd\u0259 atard\u0131lar. Q\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259k i\u015fl\u0259rin az olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n h\u0259m&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125083"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=125083"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/125083\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/125084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=125083"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=125083"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=125083"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}