{"id":126452,"date":"2020-02-04T09:53:55","date_gmt":"2020-02-04T06:53:55","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=126452"},"modified":"2020-02-04T09:53:55","modified_gmt":"2020-02-04T06:53:55","slug":"quds-uc-dinin-iki-olk%c9%99nin-paytaxti-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=126452","title":{"rendered":"Q\u00fcds: \u00dc\u00e7 dinin, iki \u00f6lk\u0259nin paytaxt\u0131 &#8211; T\u018fHL\u0130L"},"content":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Cidd\u0259d\u0259 \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na\u00a0(\u0130\u018fT) \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin X\u0130N r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar iclas ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. M\u00f6vzu is\u0259 F\u0259l\u0259stin,\u00a0\u00f6t\u0259n h\u0259ft\u0259 AB\u015e prezidentinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 \u201c\u0259srin plan\u0131\u201dd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ba\u015f katibi Yusif \u018fl-Osaymin bildirib ki, t\u0259msil etdiyi t\u0259\u015fkilat Q\u00fcds \u015f\u0259h\u0259rini\u00a01967-ci ild\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f F\u0259l\u0259stin torpaqlar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 hesab edir.<\/p>\n<p>AB\u015e Prezidenti Donald Tramp yanvar\u0131n 28-d\u0259 Va\u015finqtonda \u0130srailin Ba\u015f naziri Benyamin Netanyahunu q\u0259bul edib v\u0259 bu zaman F\u0259l\u0259stin-\u0130srail m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201c\u0259srin plan\u0131\u201d adland\u0131r\u0131lan s\u0259n\u0259di t\u0259qdim edib. Bu s\u0259n\u0259d F\u0259l\u0259stin m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin yeni h\u0259ll variant\u0131 hesab olunur.<\/p>\n<p>Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, F\u0259l\u0259stin administrasiyas\u0131 bu plan\u0131 r\u0259dd edir. X\u00fcsus\u0259n d\u0259, Q\u00fcds \u015f\u0259h\u0259rinin \u0130srailin paytaxt\u0131 kimi tan\u0131nmas\u0131 m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 naraz\u0131l\u0131qla qar\u015f\u0131lan\u0131b.<\/p>\n<p>Q\u0259rb \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 plana m\u00fcnasib\u0259t birm\u0259nal\u0131 deyil. Bir \u00e7oxlar\u0131 plan\u0131 t\u0259nqid edir, h\u0259tta bu m\u0259s\u0259l\u0259nin b\u00f6lg\u0259d\u0259 g\u0259rginliyi y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259yind\u0259n narahatlq\u00a0ifad\u0259 ed\u0259nl\u0259r d\u0259 var. Xat\u0131rladaq ki, AB\u015e prezidenti iki il \u0259vv\u0259l 2017-ci ilin dekabr\u0131nda AB\u015e s\u0259firliyinin Q\u00fcds\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 q\u0259rara imza atmaqla bir yenilik edib. Do\u011frudur, AB\u015e s\u0259firliyinin Tel-\u018fvivd\u0259n Q\u00fcds\u0259 (Yerus\u0259lim) k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 qanun AB\u015e-da 1995-ci ild\u0259 q\u0259bul olunub.<\/p>\n<p>Ancaq \u00f6t\u0259n m\u00fcdd\u0259td\u0259 AB\u015e prezidentl\u0259ri Bill Klinton, Corc Bu\u015f, Barak Obama h\u0259r 6 aydan bir \u201cmilli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik\u201d s\u0259b\u0259bi il\u0259 qanunun t\u0259tbiqin\u0259 veto qoyub. Donald Tramp is\u0259 daha q\u0259tiyy\u0259tli h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259r\u0259k Q\u00fcds\u00fc \u0130srail paytaxt\u0131 kimi r\u0259smil\u0259\u015fdirdi.<\/p>\n<p>AB\u015e prezidentinin t\u0259klif etdiyi h\u0259ll plan\u0131nda da Q\u00fcds \u0130srailin paytaxt\u0131 kimi tan\u0131n\u0131r. Bununla da \u0259slind\u0259, uzun ill\u0259rdir m\u00fczakir\u0259 v\u0259 m\u00fcbahis\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olan m\u00f6vzuya Va\u015finqton n\u00f6qt\u0259 qoyur.<\/p>\n<p>Lakin m\u00fcs\u0259lmanlar v\u0259 h\u0259m\u00e7inin xristianlar\u0131n &#8211; \u0259n az\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir qisminin bu plana raz\u0131la\u015faca\u011f\u0131 \u015f\u00fcbh\u0259 do\u011furur.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, 1980-ci ild\u0259 \u0130srailin \u201cb\u00f6l\u00fcnm\u0259z paytaxt\u0131\u201d elan olunan Q\u00fcds 3 s\u0259mavi dinin \u2013 Y\u0259hudilik, Xristianl\u0131q v\u0259 \u0130slam\u0131n \u2013 m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u015f\u0259h\u0259ridir. D\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri olan Q\u00fcds\u00fcn ilk sakinl\u0259rinin kim olmas\u0131 m\u00fcbahis\u0259 m\u00f6vzusu olmaqla yana\u015f\u0131, bu \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 h\u0259r 3 s\u0259mavi dinin m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kanlar\u0131 yerl\u0259\u015fir. Bu m\u00fc\u0259q\u0259dd\u0259s m\u0259kanlar haz\u0131rda \u015e\u0259rqi Q\u00fcds adlanan q\u0259dim hiss\u0259d\u0259, hans\u0131 ki, q\u0259dim qala divarlar\u0131 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunmu\u015f \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 yerl\u0259\u015fir.<\/p>\n<p>\u018fsas m\u0259b\u0259dl\u0259r is\u0259 Haram-\u0259l-\u015e\u0259rif\u00a0adlanan v\u0259 q\u0259dim y\u0259hudi m\u0259b\u0259di \u0259razisind\u0259dir. Burada m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s \u0259l-\u018fqsa m\u0259scidi, \u201cQubb\u0259t \u0259s-Sahra\u201d m\u0259scidl\u0259ri yerl\u0259\u015fir. Hans\u0131 ki, \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri H\u0259zr\u0259t M\u0259h\u0259mm\u0259din (s) buradan Meraca getdiyi bildirilir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259rqi Q\u00fcdsd\u0259ki m\u00fc\u0259qdd\u0259s y\u0259hudi m\u0259b\u0259di is\u0259 haz\u0131rda \u0259l-\u018fqsa m\u0259scidinin yerl\u0259\u015fdiyi \u201cS\u00fcleyman M\u0259b\u0259di\u201ddir. Romal\u0131lar bu m\u0259b\u0259di yand\u0131rd\u0131qdan sonra onun sad\u0259c\u0259 q\u0259rb divar\u0131 salamat qal\u0131b v\u0259 \u201cA\u011flama divar\u0131\u201d ad\u0131 veril\u0259n bu yer y\u0259hudilik inanc\u0131n\u0131n \u0259n \u0259sas ibad\u0259t yeridir.<\/p>\n<p>Xristianlar\u0131n is\u0259 Q\u00fcdsd\u0259 \u201cM\u00fcq\u0259dd\u0259s K\u0259bir\u201d kils\u0259sidir. Hans\u0131 ki, H\u0259zr\u0259t \u0130san\u0131n (\u0259) burada \u00e7arm\u0131xa \u00e7\u0259kildiyi v\u0259 d\u0259fn olundu\u011fu (xristian ianc\u0131na g\u00f6r\u0259 &#8211; m\u00fc\u0259llif.) ehtimal olunur. Haz\u0131rda bu kils\u0259 Roma Katolik Kils\u0259si, Yunan Pravoslav Kils\u0259si v\u0259 Erm\u0259ni Patriarxl\u0131\u011f\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Tarix boyu m\u00fcs\u0259lmanlar, daha sonra xristian s\u0259lib\u00e7il\u0259r Q\u00fcds\u0259, y\u0259ni onun m\u00fc\u0259qdd\u0259s torpaqlar\u0131na sahib olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn amans\u0131z m\u00fchairb\u0259l\u0259r aparm\u0131\u015f v\u0259 qanlar t\u00f6km\u00fc\u015fl\u0259r. Haz\u0131rda \u015e\u0259rqi Q\u00fcds 4 \u0259sas m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir. Bunlar: M\u00fcs\u0259lman, y\u0259hudi, xristian v\u0259 erm\u0259ni m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ridir.<\/p>\n<p>\u018fr\u0259bc\u0259 \u201cQ\u00fcds\u201d, y\u0259ni \u201cm\u00fcq\u0259dd\u0259s\u201d,\u00a0ibranic\u0259 is\u0259 Yeru\u015falem \u201cS\u00fclh \u015f\u0259h\u0259ri\u201d deyil\u0259n Q\u00fcds d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u0259dim \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n biri hesab olunur.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin d\u0259qiq ya\u015f\u0131 bilinm\u0259s\u0259 d\u0259, tarixinin be\u015f\u00a0min ild\u0259n \u00e7ox oldu\u011fu ehtimal olunur. Tarix boyu 23 d\u0259f\u0259 i\u015f\u011fal edil\u0259n v\u0259 iki\u00a0d\u0259f\u0259 tamamil\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lan Q\u00fcds da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 mirasa g\u00f6r\u0259 h\u0259r zaman diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 olub.<\/p>\n<p>Q\u00fcds\u00fcn \u201c\u00fcr\u0259yi\u201d hesab olunan \u0259l-\u018fqsa m\u0259scidi Quranda m\u00fcbar\u0259k m\u0259kan adland\u0131r\u0131l\u0131b, m\u00fcs\u0259lman al\u0259mi \u00fc\u00e7\u00fcn M\u0259kk\u0259d\u0259n sonra ikinci m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kand\u0131r. M\u0259scidin ad\u0131 M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda M\u0259kk\u0259y\u0259 \u0259n uzaq yerd\u0259 olmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u201cM\u0259scid \u0259l-\u018fqsa\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fl-\u018fqsan\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 bina olundu\u011fu Beyt \u0259l-Maqdis v\u0259 ya Beyt \u0259l-M\u00fcq\u0259dd\u0259s adlanan m\u0259b\u0259d Davud pey\u011f\u0259mb\u0259rin zaman\u0131nda in\u015fa olunub.<\/p>\n<p>Ancaq r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259zr\u0259t Davud bu m\u0259b\u0259din divarlar\u0131 bir adam boyu h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259 olanda v\u0259fat edib. Tikintini v\u0259 12 m\u0259h\u0259ll\u0259d\u0259n ibar\u0259t olan Q\u00fcds \u015f\u0259h\u0259rini b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 in\u015fa etdirib ba\u015fa \u00e7atd\u0131rmaq Davudun o\u011flu h\u0259zr\u0259t S\u00fcleymana n\u0259sib olur. Beyt \u0259l-M\u00fc\u0259dd\u0259sin tikintisind\u0259 q\u0131z\u0131l, g\u00fcm\u00fc\u015f, yaqut v\u0259 ba\u015fqa zin\u0259t \u0259\u015fyalar\u0131ndan istifad\u0259 olunub, tikinti yeddi\u00a0il\u0259 ba\u015fa g\u0259lib.<\/p>\n<p>\u0130lk vaxtlarda m\u0259b\u0259din ad\u0131 Beyt \u0259l-Maqdis kimi qeyd olunsa da, sonradan Quranda da n\u0259ql olunan M\u0259scid \u0259l-\u018fqsa ad\u0131ndan istifad\u0259 olunub.<\/p>\n<p>R\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259zr\u0259t S\u00fcleyman n\u0259sild\u0259n-n\u0259sl\u0259 ke\u00e7\u0259n v\u0259 i\u00e7\u0259risind\u0259 h\u0259zr\u0259t Musadan yadigar qalan q\u0259dim T\u00f6vrat n\u00fcsx\u0259sinin oldu\u011fu \u018fhd sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 (Tabutu S\u0259kin\u0259) M\u0259scid \u0259l-\u018fqsaya qoyub. Lakin sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 Q\u00fcds\u0259 h\u00fccum ed\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal ed\u0259n Assuriya h\u00f6kmdar\u0131 Buhtunnasr (\u0130branic\u0259 Nabuchodonosor-Nabukednazar \u2013 m\u00fc\u0259llif.) m\u0259scidi qar\u0259t ed\u0259r\u0259k Q\u00fcds sakini y\u0259hudil\u0259rl\u0259 birlikd\u0259 Babil\u0259 apar\u0131b.<\/p>\n<p>Q\u00fcds\u00fcn ikinci d\u0259f\u0259 yand\u0131r\u0131lmas\u0131 eram\u0131z\u0131n 70-ci ilind\u0259 ba\u015f verir. Babil i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra b\u0259rpa olunan S\u00fcleyman m\u0259b\u0259dini Roma imperiyas\u0131 ordular\u0131 Q\u00fcds \u015f\u0259h\u0259rini v\u0259 el\u0259c\u0259 d\u0259 M\u0259scid \u0259l-\u018fqsan\u0131 yand\u0131r\u0131b da\u011f\u0131d\u0131rlar. Bu t\u0259qvim eyni zamanda M\u0259scid \u0259l-\u018fqsan\u0131n y\u0259hudil\u0259rin n\u0259zar\u0259tind\u0259n \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 tarix hesab olunur.<\/p>\n<p>Bizim eran\u0131n 123-c\u00fc ilind\u0259 Bizans imperiyas\u0131 M\u0259scid \u0259l-\u018fqsan\u0131 t\u0259mir edib. \u0130slamiyy\u0259tin ilk ill\u0259rind\u0259 Q\u00fcds, y\u0259ni \u201cM\u0259scid \u0259l-\u018fqsa\u201d h\u0259m d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n qibl\u0259si, y\u0259ni namazda \u00fczl\u0259rini \u00e7evrilib ibad\u0259t etdikl\u0259ri istiqam\u0259t idi. Yaln\u0131z M\u0259din\u0259y\u0259 hicr\u0259td\u0259n 16 ay sonra Allahdan g\u0259l\u0259n v\u0259hyl\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n qibl\u0259sinin M\u0259kk\u0259 (K\u0259b\u0259) oldu\u011fu b\u0259yan olunur.<\/p>\n<p>Ancaq \u201c\u0259l-\u018fqsa\u201d m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ilk qibl\u0259si olaraq m\u00fcq\u0259dd\u0259s m\u0259kan olaraq tan\u0131n\u0131r. Eyni zamanda, M\u0259h\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) buradan Meraca getdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Q\u00fcds\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n n\u0259z\u0259rind\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259si \u00e7ox y\u00fcks\u0259k olur.<\/p>\n<p>\u0130slamiyy\u0259tin yay\u0131lmas\u0131 il\u0259 Q\u00fcds tezlikl\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n hakimiyy\u0259ti alt\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Lakin m\u00fcs\u0259lmanlar burada dig\u0259r dinl\u0259r\u0259, y\u0259hudi v\u0259 xristianlara da ibad\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yarad\u0131r. Ancaq xa\u00e7 y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda Q\u00fcds yenid\u0259n bu d\u0259f\u0259 xsirtianlar\u0131n h\u0259d\u0259fi olur.<\/p>\n<p>1099-cu ild\u0259 Q\u00fcds\u00fc i\u015f\u011fal ed\u0259n Avropa s\u0259lib\u00e7i ordusu \u015f\u0259h\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n onun dini z\u0259nginliyi olan xristianl\u0131q tarixind\u0259 m\u00fch\u00fcm yeri olan \u201cM\u0259scid \u0259l-\u018fqsa\u201dn\u0131 da qar\u0259t edib yand\u0131r\u0131rlar. S\u0259lib\u00e7il\u0259rin Q\u00fcdsd\u0259 88 il davam ed\u0259n hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 \u201cM\u0259scid \u0259l-\u018fqsa\u201d kils\u0259y\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>1187-ci ild\u0259 S\u0259lah\u0259ddin \u018fyyubinin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi m\u00fcs\u0259lman ordular\u0131 Q\u00fcds\u00fc azad edir. \u201c\u0259l-\u018fqsa\u201d kils\u0259 heyk\u0259ll\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259n\u0259r\u0259k yenid\u0259n m\u0259scid kimi f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>1517-ci ild\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqin Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131n\u0131n \u0259razil\u0259rin\u0259 qat\u0131lmas\u0131 il\u0259 \u201cM\u0259scid \u0259l-\u018fqsa\u201dn\u0131n uzun bir sabitlik d\u00f6n\u0259mi ba\u015flay\u0131r. Osmanl\u0131lar \u0130slamda b\u00f6y\u00fck yeri olan \u201cM\u0259scid \u0259l-\u018fqsa\u201dya x\u00fcsusi diqq\u0259t g\u00f6st\u0259ribl\u0259r, daim t\u0259mir v\u0259 b\u0259rpas\u0131, xidm\u0259t edilm\u0259sini t\u0259min edibl\u0259r.<\/p>\n<p>Q\u00fcds 400 il Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131n\u0131n t\u0259rkibind\u0259 qal\u0131r v\u0259 bu ill\u0259r \u015f\u0259h\u0259rin \u0259n sakit v\u0259 asud\u0259 d\u00f6vr\u00fc hesab olunur. Ancaq Osmanl\u0131 \u0130mperiyas\u0131n\u0131n Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131nda m\u0259\u011flub olmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 1917-ci il dekabr\u0131n 9-da Q\u00fcds ingilisl\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunur. Bununla da m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n Q\u00fcdsd\u0259ki 400 illik hakimiyy\u0259ti ba\u015fa \u00e7at\u0131r.<\/p>\n<p>Ancaq g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n v\u0259ziyy\u0259tin daha da g\u0259rginl\u0259\u015fdiyini n\u0259z\u0259r\u0259 alan ingilisl\u0259r F\u0259l\u0259stin m\u00fcnaqi\u015f\u0259sini BMT-y\u0259 t\u0259qdim edirl\u0259r. 1947-ci il noyabr\u0131n 27-d\u0259 BMT Ba\u015f M\u0259clisinin F\u0259l\u0259stin torpaqlar\u0131nda \u0259r\u0259b v\u0259 y\u0259hudi d\u00f6vl\u0259ti yarad\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 181 sayl\u0131 q\u0259tnam\u0259sin\u0259 33 \u00f6lk\u0259 lehin\u0259, 13 \u00f6lk\u0259 \u0259leyhin\u0259, 10 \u00f6lk\u0259 bit\u0259r\u0259f qalmaqla q\u0259bul edir.<\/p>\n<p>Q\u0259rara \u0259sas\u0259n, F\u0259l\u0259stin \u0259razisinin 56 faizi, y\u0259ni 14,1 min kv.km \u0259razid\u0259 y\u0259hudi d\u00f6vl\u0259ti \u2013 \u0130srail, yerd\u0259 qalan 11,1 min kv.km, y\u0259ni 43 faizind\u0259 is\u0259 F\u0259l\u0259stin \u0259r\u0259b d\u00f6vl\u0259ti yaranmal\u0131 idi. O c\u00fcml\u0259d\u0259n, y\u0259hudil\u0259r\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n \u0259razid\u0259 500 mind\u0259n bir q\u0259d\u0259r az y\u0259hudi v\u0259 150 min \u0259r\u0259b, \u0259r\u0259bl\u0259r\u0259 ayr\u0131lm\u0131\u015f torpaqlarda is\u0259 750 min \u0259r\u0259b v\u0259 10 min y\u0259hudi ya\u015fay\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>106 min \u0259r\u0259b v\u0259 100 min y\u0259hudinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 1 faizlik \u0259razi is\u0259 beyn\u0259lxalq statuslu zona (Q\u00fcds \u015f\u0259h\u0259ri) olmal\u0131 idi. \u018fslind\u0259, o d\u00f6vr\u00fcn v\u0259 bu g\u00fcn Q\u00fcds\u00fcn ruhuna \u0259n yax\u0131n olan bu plan icra olunmur.<\/p>\n<p>1948-ci ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n birinci m\u00fcharib\u0259d\u0259 \u0130srail Q\u00fcds\u00fcn q\u0259rb hiss\u0259sini, 1967-ci ild\u0259ki 6 g\u00fcnl\u00fck sava\u015fda is\u0259 o zaman \u0130ordaniya i\u015f\u011fal\u0131 alt\u0131nda olan \u015e\u0259rqi Q\u00fcds\u00fc \u0259l\u0259 ke\u00e7irir. 1980-ci ild\u0259 is\u0259 \u0130srail hakimiyy\u0259ti Yerus\u0259limi (Q\u00fcds\u00fc) \u0130srailin \u201cb\u00f6l\u00fcnm\u0259z paytaxt\u0131\u201d elan edir. Ancaq o zaman beyn\u0259lxalq ictimaiyy\u0259t bu q\u0259rar\u0131 tan\u0131m\u0131r v\u0259 he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 \u0130sraild\u0259ki s\u0259firliyini Q\u00fcds\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrm\u00fcr.<\/p>\n<p>Ancaq 40 il\u0259 yax\u0131n bir vaxtdan sonra Tramp ilk d\u0259f\u0259 Q\u00fcds\u00fc \u0130srailin paytaxt\u0131 kimi tan\u0131yan q\u0259rara imza at\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndi is\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 hesab edir ki, Tramp\u0131n q\u0259rar\u0131 regionda g\u0259rginliyi daha da y\u00fcks\u0259ld\u0259c\u0259k. \u00c7\u00fcnki \u0259r\u0259bl\u0259r, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 f\u0259l\u0259stinlil\u0259r Q\u00fcdsd\u0259n imtina etm\u0259k ist\u0259mir. H\u0259tta s\u00fclh\u0259 \u0259n yax\u0131n siyas\u0259t\u00e7i hesab olunan Mahmud Abbas bel\u0259 Tramp\u0131n son q\u0259rar\u0131ndan m\u0259yus v\u0259 q\u0259z\u0259blidir. Art\u0131q F\u0259th H\u0259r\u0259kat\u0131 silahl\u0131 m\u00fcqavim\u0259ti b\u0259rpa etm\u0259kd\u0259n dan\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>Lakin bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Q\u00fcds h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r ad\u0131n\u0131n m\u0259nas\u0131na uy\u011fun s\u00fclh \u015f\u0259h\u0259ri ola bilm\u0259y\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bu g\u00fcn Cidd\u0259d\u0259 \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na\u00a0(\u0130\u018fT) \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin X\u0130N r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar iclas ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. M\u00f6vzu is\u0259 F\u0259l\u0259stin,\u00a0\u00f6t\u0259n h\u0259ft\u0259 AB\u015e prezidentinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 \u201c\u0259srin plan\u0131\u201dd\u0131r. \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ba\u015f katibi Yusif \u018fl-Osaymin bildirib ki, t\u0259msil etdiyi t\u0259\u015fkilat Q\u00fcds \u015f\u0259h\u0259rini\u00a01967-ci ild\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f F\u0259l\u0259stin torpaqlar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 hesab edir. AB\u015e Prezidenti Donald Tramp yanvar\u0131n 28-d\u0259 Va\u015finqtonda \u0130srailin Ba\u015f naziri Benyamin Netanyahunu q\u0259bul edib v\u0259 bu zaman F\u0259l\u0259stin-\u0130srail m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin h\u0259lli il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201c\u0259srin plan\u0131\u201d adland\u0131r\u0131lan s\u0259n\u0259di t\u0259qdim edib. Bu s\u0259n\u0259d F\u0259l\u0259stin m\u00fcnaqi\u015f\u0259sinin yeni h\u0259ll variant\u0131 hesab olunur. Lakin bir s\u0131ra m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259l\u0259ri,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":126453,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024.jpg",620,413,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024.jpg",620,413,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024.jpg",620,413,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024.jpg",620,413,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024.jpg",620,413,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024.jpg",620,413,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/38101.width-1024.jpg",620,413,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"Bu g\u00fcn Cidd\u0259d\u0259 \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131na\u00a0(\u0130\u018fT) \u00fczv \u00f6lk\u0259l\u0259rin X\u0130N r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin i\u015ftirak\u0131 il\u0259 n\u00f6vb\u0259d\u0259nk\u0259nar iclas ke\u00e7iril\u0259c\u0259k. M\u00f6vzu is\u0259 F\u0259l\u0259stin,\u00a0\u00f6t\u0259n h\u0259ft\u0259 AB\u015e prezidentinin a\u00e7\u0131qlad\u0131\u011f\u0131 \u201c\u0259srin plan\u0131\u201dd\u0131r. \u0130slam \u018fm\u0259kda\u015fl\u0131q T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n ba\u015f katibi Yusif \u018fl-Osaymin bildirib ki, t\u0259msil etdiyi t\u0259\u015fkilat Q\u00fcds \u015f\u0259h\u0259rini\u00a01967-ci ild\u0259 i\u015f\u011fal olunmu\u015f F\u0259l\u0259stin torpaqlar\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 hesab edir. AB\u015e Prezidenti Donald Tramp yanvar\u0131n 28-d\u0259 Va\u015finqtonda&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126452"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=126452"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/126452\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/126453"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=126452"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=126452"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=126452"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}