{"id":131680,"date":"2020-02-19T13:55:36","date_gmt":"2020-02-19T10:55:36","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=131680"},"modified":"2020-02-19T13:55:36","modified_gmt":"2020-02-19T10:55:36","slug":"az%c9%99rbaycanin-mualic%c9%99vi-mineral-sulari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=131680","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcalic\u0259vi mineral sular\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Mineral sular\u0131n m\u00fcalic\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri insanlara q\u0259dim zamanlardan m\u0259lum olub. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerind\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 d\u0259 insanlar m\u00fcxt\u0259lif taml\u0131, r\u0259ngli, temperaturlu v\u0259 olduqca d\u0259y\u0259rli m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259ti olan mineral su bulaqlar\u0131ndan istifad\u0259 edibl\u0259r. M\u00fc\u0259yy\u0259n yerl\u0259rd\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r qalan da\u015f hovuzlar da bunu s\u00fcbut edir.<\/p>\n<p>AZ\u018fRTAC\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-adi m\u00fcalic\u0259vi xass\u0259l\u0259r\u0259 malik bir ne\u00e7\u0259 mineral suyunun tap\u0131lmas\u0131 tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131b.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n mineral sular\u0131 insan orqanizmini m\u00fcalic\u0259 ed\u0259n qeyri-adi xass\u0259l\u0259r\u0259 malikdir. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n mineral sulardan daha \u00e7ox kurortlarda, poliklinikalarda, x\u0259st\u0259xanalarda, ev \u015f\u0259raitind\u0259 istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>\u00c7ox qiym\u0259tli mineral sular \u0259sas\u0259n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razisind\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131b. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, bu \u0259razid\u0259 d\u00fcnyada m\u0259lum olan mineral sular\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin analoquna rast g\u0259lm\u0259k olar. Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda 200-d\u0259n \u00e7ox mineral su m\u0259nb\u0259yinin bir ne\u00e7\u0259sind\u0259n intensiv istifad\u0259 olunur. H\u0259min mineral sular\u0131n m\u0259nb\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Nax\u00e7\u0131van\u00e7ay, \u018flinc\u0259\u00e7ay, Gilan\u00e7ay, Ordubad\u00e7ay, \u018fylis \u00e7aylar\u0131n\u0131n vadil\u0259rind\u0259 v\u0259 onlar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda yerl\u0259\u015fir. Bu mineral sular kimy\u0259vi t\u0259rkibin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u00fcxt\u0259lif v\u0259 r\u0259ngar\u0259ngdir. Onlardan h\u0259m s\u00fcfr\u0259, h\u0259m d\u0259 m\u00fcalic\u0259vi su kimi istifad\u0259 edilir. Onu da qeyd ed\u0259k ki, regionun m\u00fcalic\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli sular\u0131 m\u00fcxt\u0259lif t\u0259rkib\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>\u0130ndiy\u0259d\u0259k Ordubad rayonunda 29, Culfada 85, \u015eahbuzda 50-d\u0259n \u00e7ox mineral bulaq v\u0259 ya mineral su a\u015fkar edilib v\u0259 onlar\u0131n b\u0259zil\u0259rind\u0259n haz\u0131rda geni\u015f istifad\u0259 edilir. Bab\u0259k rayonunda is\u0259 50 m\u00fcalic\u0259vi su m\u0259nb\u0259yi \u00fczr\u0259 k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 axtar\u0131\u015f i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilib. M\u00fcalic\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 bu rayonun \u201cSirab\u201d, \u201cQahab\u201d, \u201cVayx\u0131r\u201d, \u201cQ\u0131z\u0131lburun\u201d, \u201cDar\u0131da\u011f\u201d kimi mineral sular\u0131 \u00e7ox m\u0259\u015fhurdur. M\u0259s\u0259l\u0259n, &#8220;Sirab-12&#8221; az mineralla\u015fm\u0131\u015f, soyuq, karbon qazl\u0131 v\u0259 hidrokarbonatl\u0131 mineral sudur. \u201cVayx\u0131r-7\u201d mineral suyu daha \u00e7ox xroniki m\u0259d\u0259 v\u0259 dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259rin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 istifad\u0259 edilir.<\/p>\n<p>Mineral sular\u0131n m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri onlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki 6 \u0259sas ionla &#8211; natrium, kalsium, maqnezium, xlor, sulfat v\u0259 hidrokarbonatla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Sular\u0131n t\u0259rkibinin m\u00fcxt\u0259lifliyi is\u0259 bu alt\u0131 elementin m\u00fcxt\u0259lif nisb\u0259tl\u0259rd\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r hidrokarbonat v\u0259 natrium ionu suda \u00fcst\u00fcnl\u00fck t\u0259\u015fkil edirs\u0259, bu halda onlar hidrokarbonatl\u0131-natriumlu, y\u0259ni m\u0259\u015fhur \u201cBarjomi\u201d tipli sular\u0131 t\u0259\u015fkil edir. Nax\u00e7\u0131vandak\u0131 \u201cSirab\u201dla yana\u015f\u0131, \u201cG\u00fcl\u00fcstan\u201d (Culfa), \u201cN\u0259vi\u201d (Ordubad), \u201cBi\u00e7\u0259n\u0259k\u201d (\u015eahbuz) mineral sular\u0131 bu tip\u0259 aiddir. \u201cNarzan\u201d tipli sular is\u0259 maqnezium, kalsium v\u0259 sulfat ionlar\u0131n\u0131n birl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259n \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. \u015eahbuz rayonun \u201cBadaml\u0131\u201d, \u201cGicd\u0259s\u0259r\u201d, \u201cKarvansara\u201d, \u201cS\u0259l\u0259s\u00fcz\u201d, Culfan\u0131n \u201cDing\u0259\u201d, \u201cN\u0259sirvaz\u201d, Bab\u0259k rayonundak\u0131 \u201cQ\u0131z\u0131lburun\u201d bulaqlar\u0131 is\u0259 \u201cNarzan\u201d tiplidir.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van\u0131n \u201c\u018fshabi-k\u0259hf\u201d mineral suyu is\u0259 radonla z\u0259ngindir. Bu su m\u0259\u015fhur Pyatiqorsk (\u015eimali Qafqaz) suyunun analoqu olmaqla yana\u015f\u0131, sinir, \u00fcr\u0259k-damar v\u0259 revmatizm x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 \u00e7ox s\u0259m\u0259r\u0259lidir.<\/p>\n<p>Respublikam\u0131z\u0131n \u015f\u0259faverici bulaqlar\u0131ndan biri d\u0259 \u015eabran rayonundak\u0131 m\u0259\u015fhur \u201cQalaalt\u0131\u201d suyudur. Qalaalt\u0131da da\u011f v\u0259 d\u0259niz havas\u0131 bir\u2013birin\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r v\u0259 r\u00fctub\u0259t yoxdur. H\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n me\u015f\u0259 il\u0259 \u0259hat\u0259 olunub. \u018fsas\u0259n b\u00f6yr\u0259k a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 m\u00fcalic\u0259 ed\u0259n su madd\u0259l\u0259r m\u00fcbadil\u0259si, m\u0259d\u0259\u2013ba\u011f\u0131rsaq, \u00f6d kis\u0259si x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259nl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259fal\u0131 hesab edilir. Eyni zamanda, b\u0259d\u0259nd\u0259n sidik tur\u015fular\u0131n\u0131 qovur.<\/p>\n<p>\u0130smay\u0131ll\u0131 rayonundak\u0131 \u201cB\u0259do\u201d bula\u011f\u0131n\u0131n suyunu iyin\u0259 g\u00f6r\u0259 yerli sakinl\u0259r \u201cQalaalt\u0131\u201d suyu il\u0259 eynitipli hesab edirl\u0259r. Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131n\u0131n Geologiya \u0130nstitutunun aliml\u0259ri onlar\u0131n t\u0259rkibind\u0259 xeyli f\u0259rq oldu\u011funu bildirirl\u0259r. Bel\u0259 ki, Qalaalt\u0131 suyunda maqnezium, h\u0259ll olmu\u015f \u00fczvi madd\u0259l\u0259r &#8211; fenol, alifatik tur\u015fular, bitum v\u0259 s. vard\u0131r, \u201cB\u0259do\u201dnun suyunda is\u0259 bunlar yoxdur. Yerli v\u0259 xarici aliml\u0259rin h\u0259l\u0259 sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u201cQalaalt\u0131\u201d mineral suyunun hidrogeoloji, fiziki-kimy\u0259vi, biokimy\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131 b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb edir.<\/p>\n<p>H\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunun tap\u0131lmas\u0131 tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r salaq. Ke\u00e7mi\u015f S.M.Kirov ad\u0131na Az\u0259rbaycan Elmi-T\u0259dqiqat Kurortologiya v\u0259 Fiziki Metodla M\u00fcalic\u0259 \u0130nstitutunun (indiki S\u0259hiyy\u0259 Nazirliyinin Elmi-T\u0259dqiqat Tibb B\u0259rpa \u0130nstitutu) geologiya v\u0259 hidrokimya \u015f\u00f6b\u0259sinin \u0259m\u0259kda\u015flar\u0131 1965-ci ild\u0259 D\u0259v\u0259\u00e7i rayonu \u0259razisind\u0259 k\u0259\u015ffiyyat i\u015fl\u0259ri aparan zaman t\u0259rkibind\u0259 minerallar v\u0259 \u00fczv\u00fc madd\u0259l\u0259r olan bu bula\u011f\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edibl\u0259r. Apar\u0131lan ilkin fiziki-kimy\u0259vi t\u0259dqiqatlar g\u00f6st\u0259rib ki, suyun t\u0259rkibi \u201cNaftusiya\u201d suyuna ox\u015fard\u0131r. Bundan sonra 1969-cu il\u0259d\u0259k D\u0259v\u0259\u00e7i v\u0259 Quba rayonlar\u0131n\u0131n m\u00fcxt\u0259lif su m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259 axtar\u0131\u015flara ba\u015flan\u0131l\u0131b. Bu bulaqlar\u0131n aras\u0131nda \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunun perspektivi oldu\u011fu m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. Hidrogeoloqlar\u0131n v\u0259 hidrokimya\u00e7\u0131lar\u0131n \u00e7oxillik t\u0259dqiqatlar\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunda \u00fczvi madd\u0259l\u0259rin miqdar\u0131 litrd\u0259 4 milliqramdan 10 milliqramad\u0259k d\u0259yi\u015fir. Bu g\u00f6st\u0259rici \u201cNaftusiya \u201csuyunda is\u0259 5-10 mq\/litr aras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r s\u00fcbut edibl\u0259r ki, mineral sular\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u00fczvi madd\u0259l\u0259rin d\u0259yi\u015fm\u0259si ya\u011f\u0131nt\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Yaz v\u0259 pay\u0131z f\u0259sill\u0259rind\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131 \u00e7ox oldu\u011fundan \u00fczvi madd\u0259l\u0259rin miqdar\u0131 azal\u0131r. Yayda is\u0259 ya\u011f\u0131nt\u0131 azald\u0131\u011f\u0131ndan suyun debiti v\u0259 t\u0259rkibind\u0259ki \u00fczvi madd\u0259l\u0259r \u00e7oxal\u0131r. D\u00fcnya aliml\u0259rinin t\u0259dqiqatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, mineral sular\u0131n t\u0259rkibind\u0259 \u00fczvi madd\u0259l\u0259rin miqdar\u0131 30-60 mq\/litr aras\u0131nda olanda insan s\u0259hh\u0259tind\u0259 probleml\u0259r yarad\u0131r. Bel\u0259 dey\u0259k ki, bu sular\u0131n m\u00fcalic\u0259vi t\u0259siri a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr. Bu bax\u0131mdan \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunun olduqca faydal\u0131 olmas\u0131 g\u00f6z qaba\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>Mineral sular\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin t\u0259rkibi \u0259sas\u0259n neft m\u0259n\u015f\u0259li olur. \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunda 4.7- 7, 9 mq\/litr bitum v\u0259 0,3-0,7 mq\/litr naften tur\u015fusunun olmas\u0131 onun neft m\u0259n\u015f\u0259li olmas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bundan ba\u015fqa, \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunun t\u0259rkibind\u0259 u\u00e7ucu fenollar, humin madd\u0259l\u0259ri, ya\u011f tur\u015fular\u0131, qatran v\u0259 s. var. \u201cQalaalt\u0131\u201d mineral suyu t\u0259rkibind\u0259ki madd\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cNaftusiya\u201d suyuna \u00e7ox yax\u0131n olsa da, bu sudan z\u0259r\u0259rli fenollar\u0131n azl\u0131\u011f\u0131, faydal\u0131 bitum v\u0259 nafte tur\u015fular\u0131n\u0131n \u00e7oxlu\u011fu il\u0259 f\u0259rql\u0259nir. Bel\u0259 ki, \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunda bitum 2.3-3,9 mq\/litr, nafte tur\u015fusu 0,7 mq\/litr, fenollar 0, 1-0,48 mq\/litr t\u0259\u015fkil ed\u0131r. \u201cNaftusiya\u201d suyunda is\u0259 bitum 0,5-0,8 mq\/litr, nafte tur\u015fusu 0,06 mq\/ekv\/ litr, fenollar 1,3,-2,2 mq\/litrdir. Bir \u00e7ox d\u00fcnya aliml\u0259ri mineral sular\u0131n t\u0259rkibind\u0259ki bitum v\u0259 nafte tur\u015fular\u0131n\u0131n \u00e7oxlu\u011funun m\u00fcalic\u0259y\u0259 yax\u015f\u0131 t\u0259sir etdiyini t\u0259sdiq etmi\u015fl\u0259r. Bu m\u0259nada qeyd etm\u0259k olar ki, bitum v\u0259 nafte tur\u015fular\u0131 il\u0259 z\u0259ngin olan \u201cQalaalt\u0131\u201d suyu m\u00fcalic\u0259 bax\u0131m\u0131ndan daha \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. Mineral komponentl\u0259r\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259 h\u0259r iki suyun t\u0259rkibind\u0259ki hidrokarbonat-kalsium-maqnezium x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 m\u00fcsb\u0259t effekt verir. \u201cQalaalt\u0131\u201d suyu insan orqanizmin\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259n ionlarla da z\u0259ngindir v\u0259 bu bax\u0131mdan da \u201cNaftusiya\u201d suyuna uy\u011fun g\u0259lir. \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunda ionlar 6,8-7,0 faiz, \u201cNaftusiya\u201d suyunda is\u0259 6,9-7,2 faizdir. H\u0259ll olunmu\u015f k\u00f6m\u00fcr tur\u015fusu \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunda orta hesabla 80-120 mq\/litr, \u201cNaftusiya\u201d suyunda is\u0259 50-60 mq\/litrdir.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, 1971-1972-ci ill\u0259rd\u0259 qabla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u201cQalaalt\u0131\u201d suyunun m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6yr\u0259nilib. Aliml\u0259r 400 x\u0259st\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 apard\u0131qlar\u0131 m\u00fcalic\u0259d\u0259n sonra bel\u0259 q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259libl\u0259r ki, \u201cQalaalt\u0131\u201d suyu h\u0259m d\u0259 soyuqd\u0259ym\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 m\u00fcsb\u0259t t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. M\u00fc\u0259yy\u0259n edilib ki, \u201cQalaalt\u0131\u201d suyu hidrokarbonat-kalsium, xlorid-sulfat-natrium m\u0259d\u0259n sular\u0131ndand\u0131r v\u0259 t\u0259rkibind\u0259 \u00e7oxlu miqdarda hidrogensulfid var. H\u0259min su t\u0259rkibind\u0259ki kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 da\u015f\u0259ridici xass\u0259 k\u0259sb edir, eyni zamanda, iltihab \u0259leyhin\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. M\u0259hz bu t\u0259sir xass\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u201cQalaalt\u0131\u201d m\u0259d\u0259n suyu \u00f6d kis\u0259sind\u0259, \u00f6d yollar\u0131nda, b\u00f6yr\u0259k l\u0259y\u0259nind\u0259, sidik kis\u0259sind\u0259, sidik yollar\u0131nda \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259l\u0259n da\u015flar\u0131n \u0259ridilm\u0259sind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 qaraciy\u0259rin, \u00f6d yollar\u0131n\u0131n, b\u00f6yr\u0259kl\u0259rin, sidik kis\u0259sinin, sidik axarlar\u0131n\u0131n, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaqlar\u0131n iltihab\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rinin m\u00fcalic\u0259sind\u0259 olduqca yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 verir.<\/p>\n<p>Respublikam\u0131z\u0131n m\u00f6c\u00fcz\u0259li \u015f\u0259fa m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n biri d\u0259 Masall\u0131dak\u0131 m\u0259\u015fhur \u201c\u0130stisu\u201d dur. Yerin \u00e7ox d\u0259rin qatlar\u0131ndan 60 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259n d\u0259 yuxar\u0131 isti halda qaynayan bu su x\u0259st\u0259l\u0259ri dava-d\u0259rmans\u0131z sa\u011fald\u0131r. \u201c\u0130stisu\u201dyun m\u00fcalic\u0259vi olmas\u0131n\u0131 \u00f6t\u0259n \u0259srin 60-ci ill\u0259rind\u0259 Masall\u0131dan olan h\u0259kim-alim, \u015fair-b\u0259st\u0259kar Mirkaz\u0131m Aslanl\u0131-Sar\u0259ng s\u00fcbut edib. O vaxtlar alimin k\u0259\u015ffi b\u00f6y\u00fck maraq do\u011furub v\u0259 Sovet \u0130ttifaq\u0131n\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 yerl\u0259rind\u0259n 12 alim buraya g\u0259l\u0259r\u0259k \u0259lav\u0259 t\u0259dqiqat apar\u0131b v\u0259 h\u0259mv\u0259t\u0259nimizin k\u0259\u015ffini t\u0259sdiql\u0259yib. D\u0259mb\u0259lov da\u011f\u0131n\u0131n \u0259t\u0259yind\u0259n \u00e7\u0131xan isti su il\u0259 oynaq, m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq, travmatik a\u011fr\u0131lar\u0131 v\u0259 artroz kimi f\u0259sadlar\u0131 aradan qald\u0131rmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Pisarioz, neyrodermit, g\u00f6b\u0259l\u0259k, ekzema, b\u00f6yr\u0259k v\u0259 sidik yollar\u0131, habel\u0259 radikulit, prostatit, hipertoniya, qaraciy\u0259r v\u0259 \u00f6d, qad\u0131n x\u0259st\u0259likl\u0259ri m\u00fcalic\u0259 oluna bil\u0259r.<\/p>\n<p>G\u0259d\u0259b\u0259y rayonu mineral sularla z\u0259ngindir. Tarix\u0259n G\u0259d\u0259b\u0259yd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f almanlar v\u0259 ruslar XIX \u0259srd\u0259 G\u0259d\u0259b\u0259y rayonunun bulaqlar\u0131ndan i\u00e7m\u0259li su kimi istifad\u0259 edib v\u0259 h\u0259min bulaq sular\u0131n\u0131n faydalar\u0131 haqq\u0131nda \u00e7oxlu m\u0259qal\u0259l\u0259r yaz\u0131blar. Son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan bazar\u0131na yeni daxil olmu\u015f \u201cSlavyanka-1\u201d \u0259mt\u0259\u0259 ni\u015fanl\u0131 sular t\u0259rkibin\u0259 g\u00f6r\u0259 minerallarla z\u0259ngin v\u0259 insan orqanizmin\u0259 xeyirli oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn q\u0131sa zaman \u0259rzind\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n sevimli i\u00e7kisin\u0259 \u00e7evrilib.<\/p>\n<p>Ab\u015feron yar\u0131madas\u0131nda \u00e7oxlu \u015f\u0259fa bulaqlar\u0131 qaynay\u0131r. Suraxan\u0131, Sabun\u00e7u v\u0259 \u015e\u0131x burnunda \u00e7\u0131xan mineral sular b\u00f6y\u00fck m\u00fcalic\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tin\u0259 malikdir. T\u0259rkibind\u0259 yod, brom v\u0259 b\u00f6y\u00fck m\u00fcalic\u0259 t\u0259siri g\u00fcc\u00fcn\u0259 malik \u00e7oxlu ba\u015fqa madd\u0259l\u0259r olan mineral sular Ab\u015feronu daha da \u015f\u00f6hr\u0259tl\u0259ndirib.<\/p>\n<p>La\u00e7\u0131n\u2013K\u0259lb\u0259c\u0259r b\u00f6lg\u0259sinin 63 bula\u011f\u0131 Ki\u00e7ik Qafqaz da\u011flar\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259z hiss\u0259sind\u0259, d\u0259niz s\u0259viyy\u0259sind\u0259n 1500-2800 metr h\u00fcnd\u00fcrl\u00fckd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n, olduqca qiym\u0259tli, kurortlar\u0131n tikilm\u0259si v\u0259 s\u0259naye zavodlar\u0131n\u0131n in\u015fas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tli olan mineral su yataqlar\u0131d\u0131r. Bunlardan Yuxar\u0131 \u0130stisu, A\u015fa\u011f\u0131 istisu, Qoturlu, \u00c7\u0259r\u0259ktar, \u0130l\u0131qsu, Tur\u015fsu v\u0259 dig\u0259r bu kimi mineral bulaqlar\u0131 x\u00fcsusi qeyd etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Az\u0259rbaycanda m\u00fcalic\u0259vi \u0259h\u0259miyy\u0259tli sular kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir. \u00dcr\u0259k a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 dem\u0259liyik ki, \u00f6lk\u0259mizin \u0259n ecazkar \u015f\u0259fa oca\u011f\u0131 &#8211; K\u0259lb\u0259c\u0259rd\u0259ki \u0259v\u0259zsiz m\u00fcalic\u0259vi \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan \u201c\u0130stisu\u201d bu g\u00fcn erm\u0259ni tapda\u011f\u0131 alt\u0131ndad\u0131r. \u0130n\u015fallah, h\u0259min \u0259srar\u0259ngiz \u015f\u0259fa oca\u011f\u0131, habel\u0259 i\u015f\u011fal alt\u0131nda olan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 dig\u0259r \u0259razil\u0259rimizd\u0259ki t\u0259bii qaynaqlar\u0131m\u0131z d\u00fc\u015fm\u0259n tapda\u011f\u0131ndan azad edildikd\u0259n sonra bu c\u0259nn\u0259tm\u0259kan Az\u0259rbaycanda m\u00fcalic\u0259vi turizmin m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evril\u0259c\u0259k.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Mineral sular\u0131n m\u00fcalic\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri insanlara q\u0259dim zamanlardan m\u0259lum olub. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerind\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 d\u0259 insanlar m\u00fcxt\u0259lif taml\u0131, r\u0259ngli, temperaturlu v\u0259 olduqca d\u0259y\u0259rli m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259ti olan mineral su bulaqlar\u0131ndan istifad\u0259 edibl\u0259r. M\u00fc\u0259yy\u0259n yerl\u0259rd\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r qalan da\u015f hovuzlar da bunu s\u00fcbut edir. AZ\u018fRTAC\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-adi m\u00fcalic\u0259vi xass\u0259l\u0259r\u0259 malik bir ne\u00e7\u0259 mineral suyunun tap\u0131lmas\u0131 tarixin\u0259 n\u0259z\u0259r sal\u0131b. Az\u0259rbaycan\u0131n mineral sular\u0131 insan orqanizmini m\u00fcalic\u0259 ed\u0259n qeyri-adi xass\u0259l\u0259r\u0259 malikdir. El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n mineral sulardan daha \u00e7ox kurortlarda, poliklinikalarda, x\u0259st\u0259xanalarda, ev \u015f\u0259raitind\u0259 istifad\u0259 olunur. \u00c7ox qiym\u0259tli mineral sular \u0259sas\u0259n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":131681,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/6520bdedf2190388e99a04824738b4b4_105516_46.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Mineral sular\u0131n m\u00fcalic\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri insanlara q\u0259dim zamanlardan m\u0259lum olub. D\u00fcnyan\u0131n bir \u00e7ox yerind\u0259 oldu\u011fu kimi, Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 d\u0259 insanlar m\u00fcxt\u0259lif taml\u0131, r\u0259ngli, temperaturlu v\u0259 olduqca d\u0259y\u0259rli m\u00fcalic\u0259vi x\u00fcsusiyy\u0259ti olan mineral su bulaqlar\u0131ndan istifad\u0259 edibl\u0259r. M\u00fc\u0259yy\u0259n yerl\u0259rd\u0259 indiy\u0259 q\u0259d\u0259r qalan da\u015f hovuzlar da bunu s\u00fcbut edir. AZ\u018fRTAC\u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n qeyri-adi m\u00fcalic\u0259vi xass\u0259l\u0259r\u0259 malik bir ne\u00e7\u0259 mineral suyunun tap\u0131lmas\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131680"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=131680"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/131680\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/131681"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=131680"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=131680"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=131680"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}