{"id":135896,"date":"2020-02-28T13:35:50","date_gmt":"2020-02-28T10:35:50","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=135896"},"modified":"2020-02-28T13:35:50","modified_gmt":"2020-02-28T10:35:50","slug":"allah-hec-kim%c9%99-zulm-etmir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=135896","title":{"rendered":"Allah he\u00e7 kim\u0259 z\u00fclm etmir"},"content":{"rendered":"<p><strong>\u018fdal\u0259t n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>Aliml\u0259r \u0259dal\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131na bu c\u00fcr t\u0259rif vermi\u015fl\u0259r: \u0259dal\u0259t h\u0259r \u015feyd\u0259 \u0259n \u0259lveri\u015fli orta h\u0259ddi g\u00f6zl\u0259m\u0259kdir. M\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 ifrata varmaq (y\u0259ni h\u0259ddi a\u015fmaq) v\u0259 t\u0259frit\u0259 yol verm\u0259k (y\u0259ni laz\u0131m olan h\u0259dd\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015f durmaq) \u0259dal\u0259ti pozmaq dem\u0259kdir. H\u0259m ifrat, h\u0259m d\u0259 t\u0259frit b\u0259y\u0259nilm\u0259zdir.<\/p>\n<p>Dedikl\u0259rimizi sad\u0259 misallarla s\u00fcbuta yetir\u0259k:<\/p>\n<p>M\u0259lumdur ki, insanda s\u0259xav\u0259t v\u0259 \u0259lia\u00e7\u0131ql\u0131q g\u00f6z\u0259l x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r. S\u0259xav\u0259tli \u015f\u0259xs ham\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n sevilir v\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m bilinir. S\u0259xav\u0259tin t\u0259frit hal\u0131 &#8211; simiclik v\u0259 x\u0259sislik is\u0259 insan \u00fc\u00e7\u00fcn pis xasiyy\u0259t hesab edilir. Habel\u0259, bir k\u0259s ifrat d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u0259xav\u0259tli olsa, y\u0259ni b\u00fct\u00fcn var-d\u00f6vl\u0259tini, evini, geyiml\u0259rini v\u0259 s.-ni camaata ba\u011f\u0131\u015flasa, \u00f6z ya\u015fay\u0131\u015f ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqalar\u0131na m\u00f6htac olar, \u00f6mr\u00fcn\u00fc s\u0259fal\u0259t v\u0259 dil\u0259n\u00e7ilik i\u00e7ind\u0259 ke\u00e7ir\u0259r.<\/p>\n<p>Yaxud m\u0259lumdur ki, insan\u0131n malik oldu\u011fu \u0259n d\u0259y\u0259rli nem\u0259tl\u0259rd\u0259n biri nitq qabiliyy\u0259tidir. \u0130nsan dan\u0131\u015fanda da \u0259dal\u0259ti g\u00f6zl\u0259m\u0259li, h\u0259r s\u00f6z\u00fcn yerini bilm\u0259lidir. Yeri g\u0259ldi-g\u0259lm\u0259di uzun-uzad\u0131 v\u0259 m\u0259nas\u0131z dan\u0131\u015fmaq insan\u0131n h\u00f6rm\u0259tini \u0259ksild\u0259r, xalq i\u00e7ind\u0259 ona \u00e7\u0259r\u0259n\u00e7i dey\u0259rl\u0259r. Bel\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ifrat\u00e7\u0131l\u0131qd\u0131r. \u018fksin\u0259, bir k\u0259lm\u0259 s\u00f6z bir insan taleyini h\u0259ll etdiyi zaman kims\u0259 a\u011fz\u0131na su al\u0131b sussa, h\u0259m \u00f6z\u00fcn\u00fc, h\u0259m d\u0259 ba\u015fqalar\u0131n\u0131 b\u0259db\u0259xtliy\u0259 salar.<\/p>\n<p>Allah-T\u0259ala h\u0259r c\u00fcr ifrat v\u0259 t\u0259fritd\u0259n uzaqd\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r onun kamillik v\u0259 n\u00f6qsans\u0131zl\u0131q sif\u0259tl\u0259rinin ziddin\u0259dir.<\/p>\n<p>Allah-T\u0259alan\u0131n b\u00fct\u00fcn sif\u0259tl\u0259rind\u0259 v\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131 \u015feyl\u0259rd\u0259 \u0259dal\u0259t vard\u0131r. Allah r\u0259hmli v\u0259 ba\u011f\u0131\u015flayand\u0131r. Onun m\u0259rh\u0259m\u0259ti \u00e7ox geni\u015fdir, amma ifratdan uzaqd\u0131r. Allah q\u0259sd\u0259n, yaxud bilm\u0259y\u0259r\u0259kd\u0259n b\u0259zi g\u00fcnahlar t\u00f6r\u0259tmi\u015f v\u0259 t\u00f6vb\u0259 etmi\u015f \u015f\u0259xsl\u0259ri ba\u011f\u0131\u015flayar, lakin inadc\u0131l kafirl\u0259r v\u0259 d\u0259h\u015f\u0259tli cinay\u0259t t\u00f6r\u0259tmi\u015f g\u00fcnahkarlar onun m\u0259rh\u0259m\u0259tind\u0259n uzaqd\u0131rlar.<\/p>\n<p>Allah-T\u0259ala q\u00fcdr\u0259tlidir v\u0259 b\u00fct\u00fcn al\u0259m Onun q\u00fcdr\u0259t ni\u015fan\u0259l\u0259ri il\u0259 doludur. Lakin Allah \u00f6z q\u00fcdr\u0259tini n\u00fcmayi\u015f etdirm\u0259kd\u0259 ifrata yol verm\u0259mi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, Allah da\u011flar\u0131 da\u015f s\u00fcxurlar\u0131ndan yaratm\u0131\u015f, q\u0131z\u0131l v\u0259 g\u00fcm\u00fc\u015f kimi qiym\u0259tli metallar\u0131 is\u0259 yerin t\u0259kind\u0259 gizl\u0259tmi\u015fdir. Allah b\u00f6y\u00fck da\u011flar\u0131 saf q\u0131z\u0131ldan yaratma\u011fa da qadir idi. Amma o, bel\u0259 etm\u0259mi\u015fdir. \u00c7\u00fcnki q\u0131z\u0131l da\u011flar\u0131 insanlara xeyird\u0259n \u00e7ox ziyan g\u0259tir\u0259rdi. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki, bu halda h\u0259min q\u0131z\u0131l da\u011flar\u0131n\u0131 \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k namin\u0259 hans\u0131 f\u0259lak\u0259tl\u0259r ba\u015f ver\u0259, n\u0259 q\u0259d\u0259r qanlar t\u00f6k\u00fcl\u0259 bil\u0259rdi!<\/p>\n<p><strong>Allah zal\u0131m deyildir<\/strong><\/p>\n<p>\u018fdal\u0259t x\u0259tke\u015fin m\u0259rk\u0259zind\u0259ki m\u00fcvazin\u0259t n\u00f6qt\u0259si kimidir. X\u0259tke\u015f bu n\u00f6qt\u0259 \u00fcz\u0259rind\u0259 dayanarsa, onun h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi eyni s\u0259viyy\u0259d\u0259 q\u0259rar tutar. \u018fg\u0259r m\u00fcvazin\u0259t n\u00f6qt\u0259sind\u0259n h\u0259r hans\u0131 t\u0259r\u0259f\u0259 azac\u0131q meyl edils\u0259, t\u0259r\u0259fl\u0259rin b\u0259rab\u0259rliyi pozulacaq.<\/p>\n<p>\u018fdal\u0259t n\u00f6qt\u0259sind\u0259 ifrat v\u0259 t\u0259frit bir-birini tarazla\u015fd\u0131r\u0131b z\u0259r\u0259rsizl\u0259\u015fdirir. Bunlar\u0131n h\u0259r hans\u0131 birin\u0259 meyl etm\u0259k &#8211; s\u0259rh\u0259ddi pozmaq, z\u00fclm v\u0259 t\u0259cav\u00fcz etm\u0259k dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>Z\u00fclm \u0259dal\u0259tin ziddidir. H\u0259r hans\u0131 \u0259\u015fyaya layiq oldu\u011fu m\u00fcnasib\u0259ti g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259k ona z\u00fclm etm\u0259k dem\u0259kdir. N\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn tarix\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259k. H\u0259zr\u0259ti Muh\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s.\u0259.s.) \u0259misi o\u011flu v\u0259 k\u00fcr\u0259k\u0259ni H\u0259zr\u0259ti \u018flinin (\u0259) \u015f\u0259xsiyy\u0259ti tarix boyunca b\u0259zi t\u0259riq\u0259t v\u0259 c\u0259r\u0259yanlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259dal\u0259tsiz, z\u00fclmkar m\u00fcnasib\u0259t\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131r. \u00d6zl\u0259rini m\u00fcs\u0259lman hesab ed\u0259n, \u0259slind\u0259 is\u0259 \u0130slamdan uzaq olan &#8220;x\u0259varic&#8221; t\u0259riq\u0259tinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri H\u0259zr\u0259ti \u018fli (\u0259) il\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik etmi\u015f, onu l\u0259n\u0259tl\u0259mi\u015f, onunla m\u00fcharib\u0259y\u0259 qalxm\u0131\u015flar. Ba\u015fqa bir t\u0259riq\u0259tin ard\u0131c\u0131llar\u0131 &#8211; \u0259liallahil\u0259r is\u0259 \u0130mam \u018flini (\u0259) Allah saym\u0131\u015flar.<\/p>\n<p>H\u0259r iki t\u0259r\u0259f \u018fliy\u0259 (\u0259) z\u00fclm etmi\u015fdir. X\u0259varic onu t\u0259hqir etmi\u015f v\u0259 h\u00fcququnu tapdam\u0131\u015fd\u0131r. \u018fliallahil\u0259r is\u0259 \u018flinin (\u0259) \u00f6z etiraz\u0131na baxmayaraq, onu ifrat d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 y\u00fcks\u0259ltmi\u015f, malik olmad\u0131\u011f\u0131 sif\u0259tl\u0259ri v\u0259 q\u00fcdr\u0259ti \u00e7atmayan i\u015fl\u0259ri ondan t\u0259l\u0259b etmi\u015fl\u0259r. Bu zaman onlar h\u0259r \u015feyd\u0259n \u0259vv\u0259l, Allaha qar\u015f\u0131 k\u00fcfr etmi\u015f, onu insanla eynil\u0259\u015fdirmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>H\u0259r bir z\u00fclm\u00fcn t\u00f6r\u0259dilm\u0259sinin \u00fc\u00e7 s\u0259b\u0259bi ola bil\u0259r:<\/p>\n<p>a) Z\u00fclmkar q\u00fcvv\u0259 \u00f6z etdiyi i\u015fin z\u00fclm oldu\u011funu bilmir. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir n\u0259f\u0259r gizlinc\u0259 ba\u015fqas\u0131n\u0131n pulunu g\u00f6t\u00fcr\u00fcb m\u0259nims\u0259yir, amma bu h\u0259r\u0259k\u0259tin o\u011furluq oldu\u011funu bilmir. \u018fg\u0259r bils\u0259ydi, h\u0259min pulu g\u00f6t\u00fcrm\u0259zdi.<\/p>\n<p>b) Z\u00fclmkar q\u00fcvv\u0259 z\u00fclm t\u00f6r\u0259tm\u0259yi pis \u0259m\u0259l saym\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, insan ba\u015fqas\u0131n\u0131n pulunu g\u00f6t\u00fcr\u0259rk\u0259n o\u011furluq etdiyini anlay\u0131r, amma \u00f6z\u00fcn\u00fc haql\u0131 say\u0131r. O, bel\u0259 hesab edir ki, h\u0259min \u015f\u0259raitd\u0259 o\u011furluq etm\u0259k g\u00fcnah deyildir.<\/p>\n<p>v) Z\u00fclmkar q\u00fcvv\u0259 m\u0259cburiyy\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda qal\u0131b z\u00fclm t\u00f6r\u0259dir. M\u0259s\u0259l\u0259n, insan acl\u0131q \u00fcz\u00fcnd\u0259n o\u011furluq edir, yaxud ba\u015fqa bir \u015f\u0259xs onu zorla o\u011furlu\u011fa m\u0259cbur edir.<\/p>\n<p>Birinci v\u0259 ikinci hallarda z\u00fclmkar q\u00fcvv\u0259 elmsiz v\u0259 cahil, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc halda is\u0259 q\u00fcdr\u0259tsiz v\u0259 ehtiyacl\u0131 olmal\u0131d\u0131r. Halbuki, Allah-T\u0259ala bu sif\u0259tl\u0259rin ham\u0131s\u0131ndan uzaqd\u0131r. Dem\u0259k, Allah\u0131n z\u00fclm t\u00f6r\u0259tm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259b\u0259b v\u0259 \u015f\u0259rait yoxdur.<\/p>\n<p>Qurani-K\u0259rimd\u0259 q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 buyurulmu\u015fdur: &#8220;Allah z\u0259rr\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259 z\u00fclm etm\u0259z&#8221; (Nisa, 40). &#8220;S\u0259nin Allah\u0131n he\u00e7 k\u0259s\u0259 z\u00fclm etm\u0259z&#8221; (K\u0259hf, 49).<\/p>\n<p><strong>N\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259zi insanlar Allah\u0131 zal\u0131m say\u0131rlar?<\/strong><\/p>\n<p>B\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r nizam-intizaml\u0131 d\u00fcnyan\u0131n h\u0259r n\u00f6qt\u0259sind\u0259 &#8211; ist\u0259r cans\u0131z, ist\u0259rs\u0259 d\u0259 canl\u0131 al\u0259md\u0259 &#8220;s\u0259hvl\u0259r&#8221; v\u0259 &#8220;qeyri-normal hallar&#8221; tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f, bununla da Allah\u0131n \u0259dal\u0259tsizliyini s\u00fcbut etm\u0259k ist\u0259mi\u015fl\u0259r. Onlar\u0131n bu c\u0259hdi kainat\u0131n sirl\u0259rini tam anlamad\u0131qlar\u0131ndan qaynaqlan\u0131r. \u018fslind\u0259 kainatda s\u0259hv v\u0259 n\u00f6qsan yoxdur, n\u00f6qsan bu fikri ir\u0259li s\u00fcr\u0259nl\u0259rin g\u00f6z\u00fcnd\u0259 v\u0259 beynind\u0259dir. Qurani-K\u0259rim d\u00fcnyan\u0131n ilahi \u0259dal\u0259t qanunlar\u0131na tabe oldu\u011funu b\u0259yan edir: &#8220;Allah g\u00f6yl\u0259ri ucaltd\u0131 v\u0259 \u0259dal\u0259t mizan-t\u0259r\u0259zisini qurdu&#8221; (R\u0259hman, 7).<\/p>\n<p>Kainatda ba\u015f ver\u0259n h\u0259r hadis\u0259nin yax\u015f\u0131, ya pis oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 h\u00f6km verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259min hadis\u0259ni dig\u0259r hadis\u0259l\u0259rl\u0259 birg\u0259 \u00fcmumi sistem daxilind\u0259 t\u0259hlil etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Bir n\u0259f\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn xeyirli olan i\u015f c\u0259miyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn ziyan t\u00f6r\u0259d\u0259 bil\u0259r. Hadis\u0259l\u0259ri d\u00fczg\u00fcn qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn insan onlar\u0131n \u0259sil mahiyy\u0259tini anlamal\u0131d\u0131r. Halbuki insan beyni \u00e7ox \u015feyl\u0259ri d\u0259rk etm\u0259kd\u0259n acizdir. Elm g\u00fcnb\u0259g\u00fcn inki\u015faf etm\u0259kd\u0259dir, d\u00fcn\u0259n m\u00fcbh\u0259m g\u00f6r\u00fcn\u0259n suallar bu g\u00fcn \u00f6z cavab\u0131n\u0131 tap\u0131r. Dem\u0259k, insan\u0131n elmi m\u00fctl\u0259q elml\u0259 (y\u0259ni Allah\u0131n elmi il\u0259) m\u00fcqayis\u0259d\u0259 nisbi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r. H\u0259r \u015feyin \u0259sil mahiyy\u0259ti onu yaradan Allaha m\u0259lumdur. \u0130nsan is\u0259 bu elmin \u00e7ox c\u00fczi hiss\u0259sin\u0259 vaqifdir. Bel\u0259 olan halda insan\u0131n \u00f6z\u00fcnd\u0259n qat-qat elmli olan Allaha irad tutmas\u0131 n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 d\u00fczg\u00fcnd\u00fcr? B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t bu g\u00fcn h\u0259r hans\u0131 t\u0259bii prosesi izah ed\u0259 bilmirs\u0259, yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z \u00f6z z\u0259ifliyini etiraf etm\u0259lidir, Allah\u0131n yox!<\/p>\n<p>T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, aya\u011f\u0131nda qanqren (\u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259) ged\u0259n x\u0259st\u0259nin aya\u011f\u0131n\u0131 k\u0259sirl\u0259r. Tibb al\u0259mind\u0259n x\u0259b\u0259rsiz olan adam bu i\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 h\u0259kimi t\u0259qsirl\u0259ndirib dey\u0259c\u0259k: &#8220;Yaz\u0131q x\u0259st\u0259nin g\u00fcnah\u0131 n\u0259 idi ki, aya\u011f\u0131n\u0131 k\u0259sib onu \u0259b\u0259di b\u0259db\u0259xtliy\u0259 d\u00fc\u00e7ar etdiniz?&#8221; Amma i\u015fin mahiyy\u0259tini anlayan k\u0259s h\u0259kim\u0259 irad tutmaz. O bil\u0259r ki, \u0259g\u0259r \u00e7\u00fcr\u00fcy\u0259n orqan k\u0259silm\u0259s\u0259, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u0259d\u0259n\u0259 siray\u0259t ed\u0259c\u0259k. G\u00f6st\u0259ril\u0259n v\u0259ziyy\u0259td\u0259 x\u0259st\u0259nin aya\u011f\u0131n\u0131 k\u0259sm\u0259k onun h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k dem\u0259kdir. Daha b\u00f6y\u00fck ziyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq namin\u0259 ona nisb\u0259t\u0259n ki\u00e7ik ziyan vurulur.<\/p>\n<p>T\u0259bi\u0259td\u0259 bunun kimi \u00e7ox-\u00e7ox misallar vard\u0131r. Maral s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u0259 h\u00fccum ed\u0259n aslan ad\u0259t\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc y\u0131rt\u0131c\u0131lardan m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n, asta qa\u00e7an, z\u0259if v\u0259 x\u0259st\u0259 heyvanlar\u0131 par\u00e7alay\u0131b yeyir. Kims\u0259 bu h\u0259r\u0259k\u0259ti v\u0259h\u015filik adland\u0131ra bil\u0259r. Lakin d\u0259rind\u0259n fikirl\u0259\u015fs\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, \u0259slind\u0259 aslan maral s\u00fcr\u00fcs\u00fc \u00fc\u00e7\u00fcn sanitar rolunu oynay\u0131r. O, h\u0259m \u00f6z qidalanma ehtiyac\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259y\u0259r\u0259k ya\u015fay\u0131\u015f\u0131n\u0131 t\u0259min edir, h\u0259m d\u0259 t\u0259bi\u0259ti x\u0259st\u0259 v\u0259 qeyri-normal heyvanlardan t\u0259mizl\u0259yir. Ax\u0131 h\u0259min x\u0259st\u0259 maral\u0131n balalar\u0131 da \u00f6z\u00fc kimi z\u0259if v\u0259 m\u00fcdafi\u0259siz olacaqd\u0131. Bel\u0259likl\u0259, bir f\u0259rdin \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131 xilas olur.<\/p>\n<p>Tutaq ki, bir m\u0259nt\u0259q\u0259d\u0259 g\u00fccl\u00fc ild\u0131r\u0131m \u00e7axaraq \u00fc\u00e7-d\u00f6rd a\u011faca d\u0259yib onlar\u0131 yand\u0131r\u0131r. \u018flb\u0259tt\u0259, bu, t\u0259bi\u0259t\u0259 ziyand\u0131r. Lakin ild\u0131r\u0131mdan sonra ya\u011fan ya\u011f\u0131\u015f t\u0259bi\u0259t\u0259 qat-qat \u00e7ox xeyir verir. H\u0259min ya\u011f\u0131\u015f me\u015f\u0259l\u0259rin canlanmas\u0131na, \u0259kinl\u0259rin c\u00fcc\u0259rm\u0259sin\u0259, otlar\u0131n boy atmas\u0131na, yerd\u0259ki toz v\u0259 \u00e7irkin yuyulmas\u0131na, havan\u0131n t\u0259mizl\u0259nm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Burada da m\u0259nf\u0259\u0259t z\u0259r\u0259ri \u00fcst\u0259l\u0259yir.<\/p>\n<p>\u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiq (\u0259) \u0259dal\u0259ti dananlar\u0131 bel\u0259 t\u0259svir etmi\u015fdir: &#8220;T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin ki, bir n\u0259f\u0259r \u00f6z evinin i\u00e7ind\u0259 tam s\u0259liq\u0259-sahman yaratm\u0131\u015f, ev \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131n h\u0259r birini \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus \u015f\u0259kild\u0259 laz\u0131mi yerd\u0259 yerl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Bir kor adam onun evin\u0259 qonaq g\u0259lir v\u0259 ev\u0259 gir\u0259n kimi aya\u011f\u0131 kandara ili\u015fib y\u0131x\u0131l\u0131r. O, korlu\u011fu \u00fcz\u00fcnd\u0259n kandar\u0131 g\u00f6rm\u0259yib y\u0131x\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 etiraf etm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259 ev sahibini danlay\u0131r ki, niy\u0259 evin qap\u0131s\u0131nda kandar d\u00fcz\u0259ltmi\u015fdir? Sonra qonaq evin i\u00e7ind\u0259 g\u0259zm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r v\u0259 h\u0259r add\u0131mda aya\u011f\u0131 gah stola, gah stullara, gah da \u015fkafa d\u0259yib \u0259zilir. Lakin yen\u0259 d\u0259 s\u0259hvin \u00f6z\u00fcnd\u0259 oldu\u011funu boynuna almaq \u0259v\u0259zin\u0259, evin d\u00fczg\u00fcn tikilm\u0259diyini, ev \u0259\u015fyalar\u0131n\u0131n orda-burda nizam-intizams\u0131z halda qoyuldu\u011funu iddia edir. Halbuki onun dedikl\u0259ri h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun deyildir. Otaqda h\u0259r \u015fey \u00f6z yerind\u0259dir. Kor qona\u011f\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131n ora-bura d\u0259yib \u0259zilm\u0259sinin g\u00fcnahkar\u0131 da ev sahibi deyil, yaln\u0131z \u00f6z\u00fcd\u00fcr&#8221;.<\/p>\n<p>G\u00f6st\u0259ril\u0259n misalda evi d\u00fcnyaya, ev sahibini Allaha, kor qona\u011f\u0131 is\u0259 \u0259dal\u0259ti danan insanlara b\u0259nz\u0259tm\u0259k olar.<\/p>\n<p>B\u0259zi insanlar\u0131n fikrinc\u0259, z\u0259lz\u0259l\u0259, tufan, sel kimi t\u0259bii f\u0259lak\u0259tl\u0259r, m\u00fcharib\u0259l\u0259r, iqtisadi \u00e7\u0259tinlikl\u0259r, epidemiyalar Allah\u0131n insanl\u0131\u011fa qar\u015f\u0131 z\u00fclm\u00fcn\u00fcn t\u0259zah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Bel\u0259 \u015f\u0259xsl\u0259r h\u0259tta yol q\u0259zalar\u0131n\u0131n, partlay\u0131\u015flar\u0131n g\u00fcnah\u0131n\u0131 da Allahda g\u00f6r\u00fcrl\u0259r. Guya \u00f6l\u00fcm, x\u0259st\u0259lik, kas\u0131bl\u0131q, anadang\u0259lm\u0259 \u015fik\u0259stlik kimi s\u0131rf h\u0259yati hallar da Allah\u0131n z\u00fclm\u00fcnd\u0259n ba\u015fqa bir \u015fey deyildir.<\/p>\n<p>\u0130nsan\u0131 \u0259n kamil bir bi\u00e7imd\u0259 yaratm\u0131\u015f, sonsuz nem\u0259tl\u0259rl\u0259 dolu t\u0259bi\u0259ti onun ixtiyar\u0131na vermi\u015f, he\u00e7 k\u0259si ruzisiz qoymam\u0131\u015f Allah\u0131n zal\u0131m oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259k \u00f6z\u00fc z\u00fclm deyilmi?<\/p>\n<p>Allah\u0131n insana qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259ti \u00fc\u00e7\u00fcn birc\u0259 \u0259lam\u0259t kifay\u0259t ed\u0259r ki, bu d\u00fcnyada insan \u00fc\u00e7\u00fcn yaln\u0131z bacard\u0131\u011f\u0131 i\u015fl\u0259r v\u0259zif\u0259 bilinmi\u015fdir. Allah-T\u0259ala he\u00e7 k\u0259sd\u0259n q\u00fcvv\u0259si xaricind\u0259 olan \u0259m\u0259li t\u0259l\u0259b etm\u0259z. \u018fks halda bu, insana qar\u015f\u0131 z\u00fclm olard\u0131. Qurani-K\u0259rim bu h\u0259qiq\u0259ti \u00fcmumi \u015f\u0259kild\u0259 bel\u0259 vur\u011fulay\u0131r: &#8220;He\u00e7 k\u0259sin boynuna q\u00fcvv\u0259sind\u0259n art\u0131q v\u0259zif\u0259 y\u00fckl\u0259m\u0259mi\u015fik&#8221; (Muminun, 62).<\/p>\n<p>Allah-T\u0259ala bu d\u00fcnyada insana \u0259dal\u0259tl\u0259 yana\u015fd\u0131\u011f\u0131 kimi, qiyam\u0259td\u0259 d\u0259 onun xeyir v\u0259 \u015f\u0259r \u0259m\u0259ll\u0259rini hesablayark\u0259n z\u00fclm etm\u0259y\u0259c\u0259kdir: &#8220;Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcnd\u0259 \u0259dal\u0259t t\u0259r\u0259zil\u0259rini quraca\u011f\u0131q, o g\u00fcn he\u00e7 k\u0259s\u0259 z\u00fclm olunmayacaq. \u0130nsan\u0131n \u0259m\u0259li bir x\u0131rda xardal d\u0259n\u0259si boyda olsa da, onu hesablayar\u0131q. Bizim hesab\u0131m\u0131z ham\u0131ya kifay\u0259t ed\u0259r&#8221; (\u018fnbiya, 47).<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u018fdal\u0259t n\u0259dir? Aliml\u0259r \u0259dal\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131na bu c\u00fcr t\u0259rif vermi\u015fl\u0259r: \u0259dal\u0259t h\u0259r \u015feyd\u0259 \u0259n \u0259lveri\u015fli orta h\u0259ddi g\u00f6zl\u0259m\u0259kdir. M\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 ifrata varmaq (y\u0259ni h\u0259ddi a\u015fmaq) v\u0259 t\u0259frit\u0259 yol verm\u0259k (y\u0259ni laz\u0131m olan h\u0259dd\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015f durmaq) \u0259dal\u0259ti pozmaq dem\u0259kdir. H\u0259m ifrat, h\u0259m d\u0259 t\u0259frit b\u0259y\u0259nilm\u0259zdir. Dedikl\u0259rimizi sad\u0259 misallarla s\u00fcbuta yetir\u0259k: M\u0259lumdur ki, insanda s\u0259xav\u0259t v\u0259 \u0259lia\u00e7\u0131ql\u0131q g\u00f6z\u0259l x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131r. S\u0259xav\u0259tli \u015f\u0259xs ham\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n sevilir v\u0259 m\u00f6ht\u0259r\u0259m bilinir. S\u0259xav\u0259tin t\u0259frit hal\u0131 &#8211; simiclik v\u0259 x\u0259sislik is\u0259 insan \u00fc\u00e7\u00fcn pis xasiyy\u0259t hesab edilir. Habel\u0259, bir k\u0259s ifrat d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 s\u0259xav\u0259tli olsa, y\u0259ni b\u00fct\u00fcn var-d\u00f6vl\u0259tini,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":135897,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M.jpg",300,244,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M.jpg",300,244,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M.jpg",300,244,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M-300x244.jpg",300,244,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M.jpg",300,244,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M.jpg",300,244,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M.jpg",300,244,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/02\/9e742c00b6831ce5ef1ecffa26793251_M.jpg",300,244,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u018fdal\u0259t n\u0259dir? Aliml\u0259r \u0259dal\u0259t anlay\u0131\u015f\u0131na bu c\u00fcr t\u0259rif vermi\u015fl\u0259r: \u0259dal\u0259t h\u0259r \u015feyd\u0259 \u0259n \u0259lveri\u015fli orta h\u0259ddi g\u00f6zl\u0259m\u0259kdir. M\u00fc\u0259yy\u0259n bir m\u0259s\u0259l\u0259d\u0259 ifrata varmaq (y\u0259ni h\u0259ddi a\u015fmaq) v\u0259 t\u0259frit\u0259 yol verm\u0259k (y\u0259ni laz\u0131m olan h\u0259dd\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015f durmaq) \u0259dal\u0259ti pozmaq dem\u0259kdir. H\u0259m ifrat, h\u0259m d\u0259 t\u0259frit b\u0259y\u0259nilm\u0259zdir. Dedikl\u0259rimizi sad\u0259 misallarla s\u00fcbuta yetir\u0259k: M\u0259lumdur ki, insanda s\u0259xav\u0259t v\u0259 \u0259lia\u00e7\u0131ql\u0131q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135896"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=135896"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/135896\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/135897"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=135896"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=135896"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=135896"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}