{"id":136841,"date":"2020-03-02T10:48:30","date_gmt":"2020-03-02T07:48:30","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=136841"},"modified":"2020-03-02T10:48:30","modified_gmt":"2020-03-02T07:48:30","slug":"dunyanin-h%c9%99r-5-sakinind%c9%99n-biri-mus%c9%99lmandir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=136841","title":{"rendered":"D\u00fcnyan\u0131n h\u0259r 5 sakinind\u0259n biri m\u00fcs\u0259lmand\u0131r"},"content":{"rendered":"<p>2007-ci ilin ortalar\u0131nda d\u00fcnya \u0259halisinin \u00fcmumi say\u0131 t\u0259qrib\u0259n 6 milyard 625 milyon n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur. Xat\u0131rlad\u0131r\u0131q ki, 1950-ci ild\u0259 insanlar\u0131n say\u0131 bundan 2,5 d\u0259f\u0259 az idi. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin illik art\u0131m\u0131 1,2 % t\u0259\u015fkil edir. Bu o dem\u0259kdir ki, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259r iki saniy\u0259d\u0259 orta hesabla 5 k\u00f6rp\u0259 do\u011fulur. H\u0259r h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 1 miylon 500 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q qad\u0131n ana olur. Demoqrafik proqnozlara \u0259sas\u0259n, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 2025-ci ild\u0259 7 milyard 965 milyon, 2050-ci ild\u0259 is\u0259 9 milyard 294 milyon n\u0259f\u0259r insan ya\u015fayacaq.<\/p>\n<p>D\u00fcnya \u0259halisinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti 3 dinin ard\u0131c\u0131llar\u0131ndan ibar\u0259tdir. Bu dinl\u0259r &#8211; xristianl\u0131q, islam v\u0259 hinduizmdir.<\/p>\n<p>D\u00fcnya dinl\u0259ri aras\u0131nda, ard\u0131c\u0131llar\u0131n\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 birinci yeri xristianl\u0131q tutur. D\u00fcnya \u0259halisinin 33 faizini xristianlar t\u0259\u015fkil edir, y\u0259ni h\u0259r \u00fc\u00e7 insandan biri xristiand\u0131r. Son m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, haz\u0131rda xristianlar\u0131n say\u0131 2,1 milyard n\u0259f\u0259ri \u00f6t\u00fcb.<\/p>\n<p>Xristianlar\u0131n yar\u0131s\u0131ndan \u00e7oxu katolikl\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Onlar \u0259sas\u0259n, Almaniyan\u0131 \u00e7\u0131xmaq \u015f\u0259rti il\u0259 M\u0259rk\u0259zi v\u0259 Q\u0259rbi Avropada, el\u0259c\u0259 d\u0259, M\u0259rk\u0259zi v\u0259 C\u0259nubi Amerika \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 \u00fcst\u00fcnluk t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Katolik kils\u0259sinin ali r\u0259hb\u0259ri Roma papas\u0131, dini paytaxt\u0131 is\u0259 Vatikand\u0131r.<\/p>\n<p>Xristianlar\u0131n t\u0259qrib\u0259n 10 faizi ortodoksal pravoslav kils\u0259sinin ard\u0131c\u0131l\u0131 say\u0131l\u0131r. Onlar Balkan yar\u0131madas\u0131nda v\u0259 qism\u0259n d\u0259 \u015e\u0259rqi Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 daha gen\u015fi t\u0259msil olunurlar. Pravoslav d\u00fcnyas\u0131 15 regional kils\u0259y\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcr ki, bunlar\u0131n 14-\u00fc b\u00fct\u00fcn pravoslavlar t\u0259r\u0259find\u0259n qanuni say\u0131l\u0131r. \u018fn b\u00f6y\u00fck pravoslav kils\u0259l\u0259rin\u0259 Konstantinopol, Yerus\u0259lim, \u0130sg\u0259nd\u0259riyy\u0259, Antioxiya, Rus, Yunan v\u0259 Pol\u015fa kils\u0259l\u0259ri aiddir. Pravoslavl\u0131qda katolik d\u00fcnyas\u0131ndak\u0131 kimi vahid r\u0259hb\u0259rliy\u0259 m\u00fctl\u0259q tabe\u00e7ilik t\u0259bli\u011f olunmasa da, Konstantinopol patriarxl\u0131\u011f\u0131 daha f\u0259al liderlik m\u00f6vqeyin\u0259 malikdir.<\/p>\n<p>Xristianl\u0131\u011f\u0131n daha bir qolu olan protestantl\u0131q XVI-XVII \u0259srl\u0259rd\u0259 Avropada Roma papas\u0131n\u0131n \u00f6zba\u015f\u0131nal\u0131\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 etiraz dal\u011fas\u0131 kimi yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259n protestantl\u0131\u011f\u0131n daxilind\u0259 durmadan yeni c\u0259r\u0259yanlar yaran\u0131r. Hal-haz\u0131rda bu t\u0259riq\u0259tin adventizm, baptizm, \u0259llincil\u0259r kimi tarix\u0259n daha cavan qollar\u0131 y\u00fck\u00e7\u0259k f\u0259all\u0131q n\u00fcmayi\u015f etdirirl\u0259r. Protestant missionerl\u0259r d\u00fcnyan\u0131n \u0259ks\u0259r \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 geni\u015f t\u0259bli\u011fat \u015f\u0259b\u0259k\u0259si qurmu\u015flar. D\u00fcnyada protestantlar\u0131n say\u0131 t\u0259qrib\u0259n 800 milyon n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Onlar\u0131n yay\u0131lma areal\u0131 \u0259sas\u0259n \u015eimali Avropa, Avstraliya v\u0259 qism\u0259n \u015eimali Amerikad\u0131r.<\/p>\n<p>Protestantl\u0131\u011f\u0131n \u0259n iri qollar\u0131ndan olan anqlikan kils\u0259si t\u0259qrib\u0259n 80 milyon n\u0259f\u0259ri \u0259hat\u0259 edir, regional xarakter da\u015f\u0131y\u0131r, \u0259sas\u0259n B\u00f6y\u00fck Britaniya \u0259razisind\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu kils\u0259nin dini r\u0259hb\u0259ri Kenterberi arxiyepiskopudur.<\/p>\n<p>Hesabatlara g\u00f6r\u0259, h\u0259r il t\u0259qrib\u0259n 19 milyon n\u0259f\u0259r insan xristianl\u0131\u011f\u0131 q\u0259bul edir, 16,5 milyon n\u0259f\u0259r is\u0259 bu dini t\u0259rk edib ba\u015fqa dinl\u0259r\u0259 ke\u00e7ir.<\/p>\n<p>D\u00fcnya dinl\u0259ri aras\u0131nda ikinci yer \u0130slama m\u0259xsusdur. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin t\u0259qrib\u0259n 20 faizi, y\u0259ni h\u0259r 5 insandan biri m\u00fcs\u0259lmand\u0131r. \u0130slam dini son 100 il \u0259rzind\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f s\u00fcr\u0259tl\u0259 inki\u015faf ed\u0259r\u0259k, ard\u0131c\u0131llar\u0131n\u0131n say\u0131n\u0131 art\u0131rmaqdad\u0131r. \u018fg\u0259r 1900-c\u00fc ild\u0259 d\u00fcnyada c\u0259mi 200 milyon n\u0259f\u0259r m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131rd\u0131sa, 1980-ci ild\u0259 onlar\u0131n say\u0131 art\u0131q 723 milyonu \u00f6tm\u00fc\u015fd\u00fc. Hal-haz\u0131rda is\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n say\u0131 1 milyard 300 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7oxdur. Onlar\u0131n \u0259ks\u0259r hiss\u0259si Asiya qit\u0259sind\u0259 v\u0259 Afrikan\u0131n \u015fimal\u0131nda m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015flar. Bel\u0259 ki, d\u00fcnya m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n\u0131n 70 faizi Asiyada, 26,7 faizi Afrikada ya\u015fay\u0131r. Q\u0259rbi Avropa d\u00f6l\u0259tl\u0259rind\u0259 ya\u015fayan \u0259halinin t\u0259qrib\u0259n 4,3 faizi, \u015e\u0259rqi Avropa \u0259halisinin is\u0259 10,6 faizi m\u00fcs\u0259lmand\u0131r. Bu o dem\u0259kdir ki, \u00fcmumilikd\u0259 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 50 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131r. Fransada \u0259halinin 9,72 faizi, Rusiyada 14,75 faizi, Almaniyada 4 faizi, Yunan\u0131standa 6,9 faizi, Bel\u00e7ika v\u0259 Hollandiyada 6 faizd\u0259n \u00e7oxu, B\u00f6y\u00fck Britaniyada 3 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri m\u00fcs\u0259lmanlardan ibar\u0259tdir. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tini s\u00fcnnil\u0259r t\u0259\u015fkil edir, qalan 10 faiz \u0259sas\u0259n, \u0130ran, \u0130raq, Az\u0259rbaycan, Livan v\u0259 B\u0259hreynd\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f \u015fi\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>Sah\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259si Sudand\u0131r. Bundan sonra \u018flc\u0259zair v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 g\u0259lir. Hindistan v\u0259 Qazax\u0131stan kimi iri \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 xeyli m\u00fcs\u0259lman ya\u015fasa da, onlar \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin yar\u0131s\u0131ndan da az\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil edirl\u0259r.<\/p>\n<p>\u018fhalisinin say\u0131na g\u00f6r\u0259 birinci yerd\u0259 duran m\u00fcs\u0259lman \u00f6lk\u0259si is\u0259 \u0130ndoneziya say\u0131l\u0131r. Burada 200 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q m\u00fcs\u0259lman ya\u015fay\u0131r. \u0130kinci yerd\u0259 duran Pakistanda m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n say\u0131 160 milyona yax\u0131nd\u0131r. Banqlade\u015f is\u0259 135 milyon m\u00fcs\u0259lman\u0131n v\u0259t\u0259nidir.<\/p>\n<p>D\u00fcnya \u0259halisinin 14 faiz\u0259 q\u0259d\u0259rini hinduistl\u0259r t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Bu din Hindistan v\u0259 ona yax\u0131n \u0259razil\u0259rd\u0259 daha geni\u015f yay\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u018fsas\u0259n \u00c7in, Monqolustan v\u0259 C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Asiya d\u00f6vl\u0259tl\u0259rind\u0259 m\u0259skunla\u015fm\u0131\u015f buddistl\u0259rin say \u00e7\u0259kisi t\u0259qrib\u0259n 6 faiz t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>D\u00fcnya \u0259halisinin 0,2 faiz\u0259 q\u0259d\u0259ri y\u0259hudi dininin ard\u0131c\u0131llar\u0131ndan ibar\u0259tdir.<\/p>\n<p>\u00c7in v\u0259 Afrika \u0259razisind\u0259 yay\u0131lm\u0131\u015f x\u0131rda lokal dinl\u0259r\u0259 xeyli insan inan\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, insanlar\u0131n t\u0259qrib\u0259n 15 faizi \u00f6z\u00fcn\u00fc he\u00e7 bir dini t\u0259limin ard\u0131c\u0131l\u0131 hesab etmir. \u018flb\u0259tt\u0259, bu insanlar\u0131n ham\u0131s\u0131n\u0131 ateist adland\u0131rmaq olmaz. Onlar\u0131n \u00e7oxu \u00f6z\u00fcn\u0259m\u0259xsus inanc sahibidir. Yaln\u0131z d\u00fcnya \u0259halisinin 2,5 faizi &#8211; y\u0259ni t\u0259qrib\u0259n 165 milyon insan qat\u0131 ateist \u0259qid\u0259sind\u0259dir.<\/p>\n<p>Sonda bunu qeyd ed\u0259k ki, d\u00fcnya dinl\u0259ri aras\u0131nda \u0259n intensiv art\u0131m m\u0259hz \u0130slamda m\u00fc\u015fahid\u0259 edilir. Bel\u0259 ki, h\u0259r il d\u00fcnyan\u0131n m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi t\u0259qrib\u0259n 25 milyon n\u0259f\u0259r art\u0131r. M\u00fcqayis\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn dey\u0259k ki, bu r\u0259q\u0259m xristian d\u00fcnyas\u0131nda 20,7 milyona, hinduizmd\u0259 13,8 milyona b\u0259rab\u0259rdir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>2007-ci ilin ortalar\u0131nda d\u00fcnya \u0259halisinin \u00fcmumi say\u0131 t\u0259qrib\u0259n 6 milyard 625 milyon n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur. Xat\u0131rlad\u0131r\u0131q ki, 1950-ci ild\u0259 insanlar\u0131n say\u0131 bundan 2,5 d\u0259f\u0259 az idi. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin illik art\u0131m\u0131 1,2 % t\u0259\u015fkil edir. Bu o dem\u0259kdir ki, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259r iki saniy\u0259d\u0259 orta hesabla 5 k\u00f6rp\u0259 do\u011fulur. H\u0259r h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 1 miylon 500 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q qad\u0131n ana olur. Demoqrafik proqnozlara \u0259sas\u0259n, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 2025-ci ild\u0259 7 milyard 965 milyon, 2050-ci ild\u0259 is\u0259 9 milyard 294 milyon n\u0259f\u0259r insan ya\u015fayacaq. D\u00fcnya \u0259halisinin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti 3 dinin ard\u0131c\u0131llar\u0131ndan ibar\u0259tdir. Bu dinl\u0259r &#8211;&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":136842,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/f8caa88166540a4fca61e38d6e528875_M.jpg",300,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"2007-ci ilin ortalar\u0131nda d\u00fcnya \u0259halisinin \u00fcmumi say\u0131 t\u0259qrib\u0259n 6 milyard 625 milyon n\u0259f\u0259r olmu\u015fdur. Xat\u0131rlad\u0131r\u0131q ki, 1950-ci ild\u0259 insanlar\u0131n say\u0131 bundan 2,5 d\u0259f\u0259 az idi. B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin illik art\u0131m\u0131 1,2 % t\u0259\u015fkil edir. Bu o dem\u0259kdir ki, Yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 h\u0259r iki saniy\u0259d\u0259 orta hesabla 5 k\u00f6rp\u0259 do\u011fulur. H\u0259r h\u0259ft\u0259 \u0259rzind\u0259 1 miylon 500 min n\u0259f\u0259rd\u0259n art\u0131q&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136841"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=136841"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136841\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/136842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=136841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=136841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=136841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}