{"id":136909,"date":"2020-03-02T11:22:44","date_gmt":"2020-03-02T08:22:44","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=136909"},"modified":"2020-03-02T11:22:44","modified_gmt":"2020-03-02T08:22:44","slug":"islam-v%c9%99-sigorta-ucuncu-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=136909","title":{"rendered":"\u0130slam v\u0259 s\u0131\u011forta (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<div class=\"itemFullText\">\n<p>(\u018fvv\u0259li:\u00a0\u00a0<a href=\"https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2978-i-slam-vae-s-zhhorta-birindzi-hissae\">https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2978-i-slam-vae-s-zhhorta-birindzi-hissae<\/a>;\u00a0<a href=\"https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2979-i-slam-vae-s-zhhorta-i-kindzi-hissae\">https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2979-i-slam-vae-s-zhhorta-i-kindzi-hissae<\/a>)<\/p>\n<p>S\u0131\u011fortan\u0131n \u0259leyhin\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n iddialar<\/p>\n<p>1-ci iddia. S\u0131\u011fortada qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin olmas\u0131 (qarar)<\/p>\n<p>B\u0259zi aliml\u0259r s\u0131\u011fortan\u0131 ona g\u00f6r\u0259 caiz g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, s\u0131\u011forta m\u00fcqavil\u0259si ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan risqin (q\u0259za, f\u0259lak\u0259t v\u0259 s.) h\u0259yata ke\u00e7ib ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259yi, h\u0259yata ke\u00e7diyi t\u0259qdird\u0259 (z\u0259r\u0259rin miqyas\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilinm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn) n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259zminat \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259yi m\u0259lum deyil v\u0259 bu da \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik da\u015f\u0131y\u0131r.<\/p>\n<p>Qarar &#8211; \u0259qdin haqs\u0131z qazanca yol a\u00e7acaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik da\u015f\u0131mas\u0131 dem\u0259kdir. H\u00fcquqi \u0259m\u0259liyyatlarda v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi v\u0259zif\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fck\u0259ll\u0259f ed\u0259n raz\u0131la\u015fmalarda, \u0259qdin m\u00f6vzusu m\u0259lum v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olmal\u0131d\u0131r. Quran v\u0259 s\u00fcnn\u0259d\u0259, raz\u0131la\u015fmalarda a\u00e7\u0131ql\u0131q, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck v\u0259 etibar prinsipl\u0259rinin vacibliyi d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Al\u0131\u015f-veri\u015fl\u0259rd\u0259 qarar\u0131 (qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyi) qada\u011fan ed\u0259n h\u0259disl\u0259rd\u0259n (Buxari, Buyu, 75; Muslim, Buyu, 4) yola \u00e7\u0131xan \u0130slam h\u00fcquq\u00e7ular\u0131 \u0259qdl\u0259rd\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00fcbh\u0259mlik v\u0259 risk da\u015f\u0131yan, t\u0259r\u0259fl\u0259r aras\u0131nda anla\u015f\u0131lmazl\u0131\u011fa yol a\u00e7an qarar\u0131n qada\u011fan oldu\u011fu m\u00f6vzusunda fikir birliyin\u0259 g\u0259lmi\u015fl\u0259r. Ancaq hans\u0131 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qarar\u0131n, n\u0259 c\u00fcr \u0259qdl\u0259rd\u0259 t\u0259sirli oldu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ixtilaf etmi\u015fl\u0259r. \u00dcmumi olaraq qarar\u0131 \u00f6n\u0259m v\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259qdi q\u00fcvv\u0259d\u0259n salan, \u0259qdi z\u0259ifl\u0259d\u0259n v\u0259 qa\u00e7\u0131lmaz qarar \u015f\u0259klind\u0259 \u00fc\u00e7 tip\u0259 ay\u0131ra bil\u0259rik. Qa\u00e7\u0131lmaz qarar\u0131n \u0259qd\u0259 he\u00e7 bir t\u0259siri yoxdur. Bunun m\u00fcqabilind\u0259, kifay\u0259t q\u0259d\u0259r m\u00fcbh\u0259mlik v\u0259 risq da\u015f\u0131yan, ana b\u0259tnind\u0259ki k\u00f6rp\u0259, qa\u00e7m\u0131\u015f heyvan\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 kimi \u0259qdl\u0259r batildir. Qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik v\u0259 risq \u0259g\u0259r \u0259qdin m\u00f6vzusunun v\u0259sfi, miqdar\u0131 v\u0259 v\u0259d\u0259si kimi ikinci d\u0259r\u0259c\u0259li x\u00fcsuslarda olub, daha sonra ortadan qald\u0131r\u0131la bil\u0259c\u0259k \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259dirs\u0259, bu c\u00fcr qarar \u0259qdi z\u0259ifldir. Bu qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikl\u0259r ortadan qalxanda bu \u0259qd s\u0259hih bir \u0259qd\u0259 \u00e7evrilir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n qarar \u015f\u0259xs\u0259n \u00f6z\u00fc haram oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn deyil, m\u00fcbahis\u0259 yaratd\u0131\u011f\u0131na v\u0259 insanlar\u0131n bir-birl\u0259rini aldadaraq haqs\u0131z qazanc \u0259ld\u0259 etm\u0259sin\u0259 imkan verdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn haram q\u0131l\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. S\u0131\u011forta m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 bu kontekstdn yana\u015fd\u0131qda, g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, \u0259slind\u0259 s\u0131\u011fortada m\u00fcbahis\u0259y\u0259 yol a\u00e7a bil\u0259c\u0259k qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik v\u0259 m\u0259chulluq yoxdur. \u00c7\u00fcnki s\u0131\u011forta t\u0259f\u0259rr\u00fcatl\u0131 bir \u015f\u0259kild\u0259 h\u00fcquqla t\u0259nziml\u0259n\u0259r\u0259k, \u00e7ox d\u0259qiq hesablamalarla i\u015fl\u0259m\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>S\u0131\u011fortada ehtimal \u00fcns\u00fcr\u00fc yaln\u0131z s\u0131\u011forta\u00e7\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcuddur. S\u0131\u011forta\u00e7\u0131 q\u0259za ba\u015f verdikd\u0259 s\u0131\u011fortal\u0131ya t\u0259zminat \u00f6d\u0259yir, ba\u015f verm\u0259dikd\u0259 is\u0259 he\u00e7 bir \u015fey \u00f6d\u0259mir. Bundan ba\u015fqa, qeyd olunan ehtimal ancaq s\u0131\u011forta m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda t\u0259k-t\u0259k \u0259l\u0259 al\u0131nd\u0131qda m\u00f6vcud olur. S\u0131\u011forta\u00e7\u0131n\u0131n ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 m\u00fcqavil\u0259l\u0259rin ham\u0131s\u0131 birlikd\u0259 \u0259l\u0259 al\u0131nd\u0131qda s\u0131\u011forta sistemi \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259qd\u0259 mane olan bir qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u0259rik. \u00c7\u00fcnki bu sistem s\u0131\u011forta\u00e7\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 ehtimal \u00fcns\u00fcr\u00fcn\u00fc ortadan qald\u0131ran statistik bir prinsipl\u0259 i\u015fl\u0259yir.<\/p>\n<p>Hz \u00d6m\u0259r, \u0130bn M\u0259sud, \u0130bn Abbas, \u0130bn \u00d6m\u0259r kimi b\u00f6y\u00fck s\u0259hab\u0259l\u0259rin v\u0259 h\u0259n\u0259fil\u0259rin q\u0259bul etdikl\u0259ri &#8220;muvalat&#8221; \u0259qdi s\u0131\u011fortada m\u00f6vcud olan qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin \u0259qdin s\u0259hihliyin\u0259 mane olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Bir n\u00f6v yard\u0131mla\u015fma raz\u0131la\u015fmas\u0131 olan muvalat \u0259qdi miras qoyma\u011fa he\u00e7 bir qohumu v\u0259 yax\u0131n\u0131 olmayan bir n\u0259f\u0259rin k\u0259nar bir \u015f\u0259xsl\u0259 ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 raz\u0131la\u015fmaya deyilir. Bu raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n, h\u0259min k\u0259nar \u015f\u0259xs ehtiyac yarand\u0131qda onun diy\u0259t borcunu \u00f6d\u0259yir, bunun \u0259v\u0259zind\u0259 is\u0259 ona varis t\u0259yin olunur. Bu \u0259qdl\u0259 qohumu olmayan bir \u015f\u0259xs m\u00fcs\u0259lman c\u0259miyy\u0259td\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 yard\u0131m\u00e7\u0131 v\u0259 arxa qazanm\u0131\u015f olur. Bel\u0259 bir muvalat \u0259qdi ba\u011flam\u0131\u015f \u015f\u0259xs \u00f6l\u00fcb ged\u0259nd\u0259 he\u00e7 bir varisi yoxdursa, miras h\u0259min k\u0259nar adama \u00e7at\u0131r.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t ets\u0259k g\u00f6r\u0259rik ki, s\u0131\u011fortada qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik t\u0259kt\u0259r\u0259fli oldu\u011fu halda, muvalat \u0259qdind\u0259 ikit\u0259r\u0259fli qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik vard\u0131r. Bel\u0259 ki, \u0259qdin qurulmas\u0131 \u0259snas\u0131nda kims\u0259siz olan \u015f\u0259xsin q\u0259za n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6l\u00fcb \u00f6lm\u0259y\u0259c\u0259yi bilinm\u0259diyi kimi, n\u0259 q\u0259d\u0259r miras qoyaca\u011f\u0131 v\u0259 ba\u015fqa varis qoyub qoymayaca\u011f\u0131 da m\u0259lum deyil.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, s\u0131\u011forta sistemi m\u00fcasir d\u00fcnyada \u00fcmumi iqtisadi h\u0259yat\u0131n dig\u0259r sisteml\u0259ri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck v\u0259 \u0259n etibarl\u0131 bir mexanizml\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259r\u0259k, h\u00fcquq t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259nziml\u0259nir. Bundan sonra m\u00fcbahis\u0259y\u0259 yol a\u00e7acaq hans\u0131sa qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlikd\u0259n dan\u0131\u015fmaq do\u011fru deyil.<\/p>\n<p>2-ci iddia. S\u0131\u011fortan\u0131n qumara yax\u0131n olmas\u0131<\/p>\n<p>S\u0131\u011fortan\u0131 t\u0259nqid ed\u0259n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz aliml\u0259rind\u0259n b\u0259zil\u0259ri bel\u0259 bir m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flanark\u0259n s\u0131\u011forta olunan risqin ba\u015f verib-verm\u0259y\u0259c\u0259yi qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259n oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, qumar anlam\u0131 da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r.<\/p>\n<p>Qumar, ortaya pul qoyaraq oynan\u0131lan b\u0259xt oyunudur. Mahiyy\u0259t etibaril\u0259, s\u0131\u011fortan\u0131n qumara b\u0259nz\u0259dilm\u0259si do\u011fru deyil. \u00c7\u00fcnki s\u0131\u011forta raz\u0131la\u015fmalar\u0131 qumar v\u0259 m\u0259rc kimi b\u0259xt\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131la\u015fma deyil. Qumar v\u0259 m\u0259rcd\u0259 t\u0259r\u0259fl\u0259r \u015f\u0259rtl\u0259\u015fdikl\u0259ri pulu itirm\u0259k ehtimal\u0131n\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n q\u0259bul edib, bir ehtiyac\u0131 t\u0259min etm\u0259k yox, oyun vasit\u0259si il\u0259 z\u0259hm\u0259t \u00e7\u0259km\u0259d\u0259n varlanmaq m\u0259qs\u0259di g\u00fcd\u00fcrl\u0259r. S\u0131\u011forta raz\u0131la\u015fmalar\u0131nda is\u0259 s\u0131\u011forta etdir\u0259n \u015f\u0259xsin t\u0259sad\u00fcf n\u0259tic\u0259sind\u0259 varlanmas\u0131ndan s\u00f6hb\u0259t getmir. \u00c7\u00fcnki s\u0131\u011forta \u015firk\u0259ti risq ba\u015f verdikd\u0259 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrd\u00fcy\u00fc m\u0259bl\u0259\u011fi \u00f6d\u0259yir. Bu zaman sad\u0259c\u0259 s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi z\u0259r\u0259rin n\u0259tic\u0259l\u0259ri ortadan qald\u0131r\u0131l\u0131r v\u0259 bu, s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n varlanmas\u0131na xidm\u0259t etmir. Qumarda he\u00e7 bir formada yard\u0131mla\u015fma x\u00fcsusiyy\u0259ti v\u0259 niyy\u0259ti yoxdur. \u018fksin\u0259, qar\u015f\u0131 t\u0259r\u0259fi m\u0259\u011flub etm\u0259 v\u0259 pulunu \u0259lind\u0259n alma niyy\u0259ti vard\u0131r. Bu da dayan\u0131\u015fma deyil, kin v\u0259 nifr\u0259t do\u011furur. S\u0131\u011forta s\u00f6zl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259 is\u0259 s\u0131\u011fortalanan risqin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131, qumar v\u0259 m\u0259rcd\u0259 oldu\u011fu kimi t\u0259r\u0259fl\u0259rin arzulad\u0131\u011f\u0131 hal deyil. Bundan ba\u015fqa qumar v\u0259 m\u0259rcd\u0259 itkinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131na bilm\u0259si ehtimal\u0131 oldu\u011fu halda, s\u0131\u011forta s\u00f6zl\u0259\u015fm\u0259l\u0259rind\u0259 risqin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131n al\u0131nmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>Qumarda t\u0259r\u0259fl\u0259rd\u0259n birinin o birind\u0259n ald\u0131\u011f\u0131 m\u0259bl\u0259\u011fin he\u00e7 bir s\u0259rh\u0259ddi yoxdur. Qumarda insan b\u00fct\u00fcn maddi v\u0259 \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259rini itir\u0259 bil\u0259r. S\u0131\u011fortada is\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n bir itki (risq) qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda onun d\u0259y\u0259ri \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnd\u0259 t\u0259zminat almaqdan s\u00f6hb\u0259t gedir.<\/p>\n<p>\u018fn \u0259sas\u0131 is\u0259, qumar\u0131n haram olmas\u0131n\u0131n birinci s\u0259b\u0259bi, daha \u0259vv\u0259l d\u0259 qeyd olundu\u011fu kimi, \u0259xlaqi v\u0259 ictimaidir. Bu anlamda, \u0259n b\u00f6y\u00fck ictimai v\u0259 \u0259xlaqi d\u0259rdl\u0259rd\u0259n biri olan qumar il\u0259, f\u0259aliyy\u0259t sah\u0259sind\u0259 insan\u0131n mal\u0131na v\u0259 can\u0131na z\u0259r\u0259r vur\u0259n q\u0259zalar\u0131n, f\u0259lak\u0259tl\u0259rin z\u0259r\u0259rini v\u0259 ac\u0131s\u0131n\u0131 azaltmaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir n\u00f6v yard\u0131mla\u015fma olan s\u0131\u011forta sistemini bir-biri il\u0259 m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>3-ci iddia. S\u0131\u011fortan\u0131n obyektinin m\u00fcc\u0259rr\u0259d olmas\u0131<\/p>\n<p>S\u0131\u011forta s\u00f6zl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259diyi s\u0131\u011forta haqq\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik hissi kimi m\u00fcc\u0259rr\u0259d, subyektiv bir \u015feyin sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildir\u0259r\u0259k s\u0131\u011fortan\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da ir\u0259li s\u00fcr\u0259nl\u0259r vard\u0131r. Bundan \u0259lav\u0259, o da iddia olunur ki, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik, \u0259min-amanl\u0131q hissi verm\u0259k xeyir bir \u0259m\u0259l oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn bunun qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda pul almaq d\u00fczg\u00fcn deyil.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259 s\u0131\u011fortada s\u00f6hb\u0259t s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n \u00f6d\u0259diyi s\u0131\u011forta haqq\u0131 il\u0259 \u0259ld\u0259 etdiyi t\u0259minatdan gedir. Bu t\u0259minat is\u0259 risq ba\u015f verm\u0259mi\u015fd\u0259n \u0259vv\u0259l m\u00fcqavil\u0259 ba\u011flanaraq \u0259ld\u0259 edilir. \u00c7\u00fcnki s\u0131\u011fortal\u0131ya t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik hissi ver\u0259n bu t\u0259minat say\u0259sind\u0259, risqin ba\u015f verib verm\u0259m\u0259sinin onun \u00fc\u00e7\u00fcn dem\u0259k olar ki, he\u00e7 bir f\u0259rqi qalm\u0131r. Bel\u0259 ki, risq ba\u015f verm\u0259dikd\u0259, mallar\u0131n\u0131n, haqlar\u0131n\u0131n v\u0259 m\u0259nf\u0259\u0259tl\u0259rinin z\u0259r\u0259r g\u00f6rm\u0259sind\u0259n s\u00f6hb\u0259t getmir. Risq ba\u015f verdikd\u0259 is\u0259 alaca\u011f\u0131 t\u0259zminat say\u0259sind\u0259 z\u0259r\u0259rini ortadan qald\u0131ra bilir.<\/p>\n<p>T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 \u0259min-amanl\u0131q hissi verm\u0259yin bir xeyir \u0259m\u0259l oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259y\u0259r\u0259k sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etm\u0259k d\u0259 tamamil\u0259 \u0259sass\u0131zd\u0131r. \u00c7\u00fcnki, aliml\u0259rin b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259ti Quran t\u0259drisi, imaml\u0131q, m\u00fc\u0259zzinlik kimi s\u0131rf ibad\u0259t v\u0259 xeyir \u0259m\u0259ll\u0259rd\u0259 bel\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131q (haqq) alma\u011f\u0131n caiz oldu\u011funu q\u0259bul edirl\u0259r.<\/p>\n<p>4-c\u00fc iddia. S\u0131\u011fortada haqs\u0131z t\u0259zminat\u0131n olmas\u0131<\/p>\n<p>S\u0131\u011forta m\u00f6vzusunu ara\u015fd\u0131ran b\u0259zi aliml\u0259r s\u0131\u011fortada haqs\u0131z t\u0259zminat\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259yirl\u0259r. Onlara g\u00f6r\u0259, s\u0131\u011forta\u00e7\u0131 bir \u0259qdl\u0259 s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rini \u00f6d\u0259m\u0259yi \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259, \u0259slind\u0259 m\u00fck\u0259ll\u0259f olmad\u0131\u011f\u0131 bir borcu \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, \u0259man\u0259t \u0259qdind\u0259 \u0259man\u0259t alan\u0131n s\u0259hvi olmadan \u0259man\u0259t qoyulan mal t\u0259l\u0259f olduqda, \u0259qdd\u0259 \u015f\u0259rt qoyulmu\u015f olsa bel\u0259, t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259k laz\u0131m deyil.<\/p>\n<p>Bu iddia da tamamil\u0259 \u0259sass\u0131zd\u0131r v\u0259 s\u0131\u011fortada haqs\u0131z t\u0259zminat\u0131n oldu\u011funu iddia etm\u0259k absurddur. \u00c7\u00fcnki s\u0131\u011forta\u00e7\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259ri bil\u0259r\u0259k, hesablayaraq v\u0259 ist\u0259y\u0259r\u0259k etm\u0259kd\u0259dir. Qald\u0131 ki, buna ox\u015far \u00f6d\u0259m\u0259l\u0259r z\u0259man\u0259t, m\u00fcvalat kimi caiz olan \u0259qdl\u0259rd\u0259 d\u0259 vard\u0131r. H\u0259n\u0259fi, Maliki v\u0259 H\u0259nb\u0259li m\u0259zh\u0259bin\u0259 g\u00f6r\u0259 m\u0259chul bir borca zamin durmaq caizdir v\u0259 laz\u0131m g\u0259l\u0259nd\u0259 zamin duran bu borcu \u00f6d\u0259m\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, daha \u0259vv\u0259ld\u0259 d\u0259 misal \u00e7\u0259kdiyimiz kimi, bir n\u0259f\u0259r o birin\u0259 &#8220;Bu yolla get, \u00e7\u00fcnki t\u0259hl\u00fck\u0259siz yoldur, \u0259g\u0259r ba\u015f\u0131na bir i\u015f g\u0259ls\u0259 x\u0259rcini m\u0259n \u00f6d\u0259y\u0259c\u0259y\u0259m&#8221; des\u0259 v\u0259 o da h\u0259min yolla ged\u0259rk\u0259n soyulsa, t\u0259minat\u0131 ver\u0259n \u015f\u0259xs z\u0259r\u0259rin b\u0259d\u0259lini \u00f6d\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p>\u0130slam dinind\u0259 q\u0259bul edil\u0259n \u0259qil\u0259 sistemi d\u0259, s\u0131\u011fortan\u0131n haqs\u0131z t\u0259zminat oldu\u011fu iddias\u0131 il\u0259 r\u0259dd edilm\u0259sinin d\u00fczg\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Q\u0259za il\u0259 bir insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b olan insan\u0131n \u00f6d\u0259m\u0259li oldu\u011fu t\u0259zminat \u00f6z \u0259qil\u0259si, y\u0259ni ki\u015fi t\u0259r\u0259find\u0259n qohumlar\u0131 v\u0259 ya m\u0259nsubu oldu\u011fu hans\u0131sa bir qrup t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6d\u0259nilir. \u018fqil\u0259 sisteminin caiz oldu\u011fu m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 s\u0259hih h\u0259disl\u0259r vard\u0131r.<\/p>\n<p>Malikil\u0259rin q\u0259bul etdiyi borclu ed\u0259n v\u0259d d\u0259 s\u0131\u011forta\u00e7\u0131n\u0131n risqi \u00f6z \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259sinin \u0130slama zidd olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 ki, bu prinsip\u0259 \u0259sas\u0259n, bir \u015f\u0259xs o birin\u0259 &#8211; \u0259slind\u0259 m\u0259cbur olmad\u0131\u011f\u0131 halda &#8211; borc ver\u0259c\u0259yini, yaxud da bir z\u0259r\u0259ri qar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131 v\u0259d ets\u0259, bu v\u0259d il\u0259 borlu v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olur. M\u0259s\u0259l\u0259n, bir n\u0259f\u0259r \u00f6z dostuna mehr m\u0259bl\u0259\u011fini borc ver\u0259c\u0259yini s\u00f6yl\u0259s\u0259, h\u0259min \u015f\u0259xs d\u0259 buna arxay\u0131n olaraq evl\u0259ns\u0259, h\u0259min s\u00f6z o \u015f\u0259xsi borclu etmi\u015f olar. \u0130bn R\u00fc\u015fd bunu bu \u015f\u0259kild\u0259 izah etmi\u015fdir ki, bu, sat\u0131\u015fa ba\u011fl\u0131 olan bir v\u0259ddir. V\u0259d bir s\u0259b\u0259b\u0259 ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman, s\u0259b\u0259b ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fdikd\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259lidir. Bu aspektd\u0259n yana\u015fsaq, s\u0131\u011forta \u0259qdi s\u0131\u011forta\u00e7\u0131n\u0131n, borclu ed\u0259n v\u0259d yoluyla ba\u015f verm\u0259si ehtimal olunan bir z\u0259r\u0259ri, ba\u015fqas\u0131n\u0131n yerin\u0259 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>5-ci iddia. S\u0131\u011fortada faiz \u00fcns\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmas\u0131<\/p>\n<p>S\u0131\u011fortan\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259n aliml\u0259rin bir \u00e7oxu s\u0131\u011fortan\u0131n faiz \u00fcns\u00fcr\u00fc da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcrl\u0259r. Bel\u0259 ki, s\u0131\u011forta olunan \u015f\u0259xs z\u0259r\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qda ona \u00f6d\u0259n\u0259n t\u0259zminat onun ayl\u0131q olaraq \u00f6d\u0259diyi s\u0131\u011forta haqq\u0131ndan art\u0131q olur. Yox \u0259g\u0259r, bel\u0259 bir z\u0259r\u0259r ba\u015f verm\u0259s\u0259 v\u0259 ya t\u0259zminat, \u00f6d\u0259nil\u0259n s\u0131\u011forta haqq\u0131ndan az olsa, o zaman da s\u0131\u011forta\u00e7\u0131n\u0131n haqs\u0131z qazanc \u0259ld\u0259 etdiyi iddia olunur.<\/p>\n<p>Halbuki, faizi dig\u0259r \u0259m\u0259liyyatlardan ay\u0131ran \u0259n \u00f6n\u0259mli x\u00fcsusiyy\u0259t, mala \u0259lav\u0259 olunan hiss\u0259nin (faizin) ifad\u0259 olaraq \u0259qdd\u0259 \u015f\u0259rt qoyulmu\u015f olmas\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, borcu qaytaran zaman bir h\u0259diyy\u0259 verildikd\u0259, bu art\u0131ql\u0131q \u015f\u0259rt qoyulmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn faiz say\u0131lm\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, s\u0131\u011fortada m\u00fctl\u0259q m\u0259nada faizin t\u0259rifind\u0259 olan &#8220;\u015f\u0259rt qoyulmu\u015f qar\u015f\u0131l\u0131qs\u0131z art\u0131q hiss\u0259&#8221; m\u00f6vcud deyildir. S\u0131\u011forta, s\u0131\u011forta haqq\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda t\u0259zminat\u0131n sat\u0131\u015f\u0131 deyil, \u0259ksin\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 t\u0259minat verm\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda s\u0131\u011forta haqq\u0131 almaqd\u0131r.<\/p>\n<p>S\u0131\u011forta\u00e7\u0131 s\u0131\u011forta haqq\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 halda he\u00e7 bir q\u0259za, f\u0259lak\u0259t ba\u015f verm\u0259dikd\u0259, bu pulun qar\u015f\u0131l\u0131qs\u0131z al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 iddia etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn olmazd\u0131. \u00c7\u00fcnki s\u0131\u011forta\u00e7\u0131n\u0131n s\u0131\u011forta raz\u0131la\u015fmas\u0131ndan do\u011fan borcu sad\u0259c\u0259 z\u0259r\u0259r d\u0259ydikd\u0259 t\u0259zminat \u00f6d\u0259m\u0259k deyil. O, bununla b\u0259rab\u0259r, s\u0131\u011forta m\u00fcdd\u0259ti daxilind\u0259 h\u0259r an ba\u015f ver\u0259 bil\u0259c\u0259k z\u0259r\u0259r risqini d\u0259 \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 da\u015f\u0131y\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, s\u0131\u011forta\u00e7\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259r risqini \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 da\u015f\u0131ma\u011f\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131, s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n s\u0131\u011forta haqq\u0131 t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n s\u0131\u011forta sistemi s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n faiz hesab\u0131na daha \u00e7ox qazanmas\u0131 m\u0259qs\u0259dini g\u00fcdm\u00fcr, \u0259ksin\u0259 z\u0259r\u0259rin ortadan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 prinsipi il\u0259 i\u015fl\u0259yir. Q\u0259za s\u0131\u011fortalar\u0131nda s\u0131\u011forta \u015firk\u0259ti s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n h\u0259qiq\u0259t\u0259n d\u00fc\u00e7ar oldu\u011fu z\u0259r\u0259ri, t\u0259hl\u00fck\u0259nin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 s\u0131\u011forta etdirdiyi malda meydana g\u0259l\u0259n k\u0259siri aradan qald\u0131r\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n s\u0131\u011forta \u015firk\u0259tinin \u00f6d\u0259diyi t\u0259zminat miqdar\u0131 s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131 z\u0259r\u0259rin d\u0259y\u0259rini v\u0259 s\u0131\u011forta s\u00f6zl\u0259\u015fm\u0259sind\u0259 qeyd olunan s\u0131\u011forta m\u0259bl\u0259\u011fini he\u00e7 bir \u015f\u0259kild\u0259 a\u015fm\u0131r. Bel\u0259likl\u0259, s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bsiz yer\u0259 mal qazanmas\u0131na imkan verilmir.<\/p>\n<p>6-c\u0131 iddia. Q\u0259za-q\u0259d\u0259r\u0259 meydan oxuma<\/p>\n<p>S\u0131\u011forta \u0259qdind\u0259, x\u00fcsusil\u0259 h\u0259yat s\u0131\u011fortas\u0131nda Allah\u0131n q\u00fcdr\u0259tin\u0259 meydan oxuma m\u0259nas\u0131n\u0131n m\u00f6vcud oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcr\u0259nl\u0259r d\u0259 vard\u0131r. Halbuki, s\u0131\u011forta, s\u0131\u011fortalanan z\u0259r\u0259rin ba\u015f verm\u0259y\u0259c\u0259yin\u0259 z\u0259man\u0259t vermir. Sad\u0259c\u0259, ba\u015f ver\u0259c\u0259yi t\u0259qdird\u0259 ortaya \u00e7\u0131xacaq z\u0259r\u0259rl\u0259ri aradan qald\u0131rmaq v\u0259 ya y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirm\u0259k m\u0259nas\u0131 g\u00fcd\u00fcr. S\u0131\u011forta, bir insan\u0131n t\u0259kba\u015f\u0131na da\u015f\u0131ya bilm\u0259y\u0259c\u0259yi bir z\u0259r\u0259ri dig\u0259r s\u0131\u011fortal\u0131lar\u0131n i\u015ftirak\u0131yla s\u0131\u011forta \u015firk\u0259tinin \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcrm\u0259si dem\u0259kdir.<\/p>\n<p>N\u018fT\u0130C\u018f<\/p>\n<p>Yekun olaraq qeyd ed\u0259k ki, \u0130slam\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc t\u0259m\u0259l prinsipl\u0259r\u0259 zidd bir x\u00fcsus t\u0259\u015fkil etm\u0259y\u0259n v\u0259 \u0259qdin din t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259l\u0259b olunan b\u00fct\u00fcn \u00fcns\u00fcr v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259rini da\u015f\u0131yan h\u0259r bir \u0259qd s\u0259hihdir. Bu etibarla, Hz Pey\u011f\u0259mb\u0259rin v\u0259 m\u00fcct\u0259hid imamlar\u0131n d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u0259lum olmayan, son d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 ortaya \u00e7\u0131xan s\u0131\u011forta da, h\u0259min \u00fcns\u00fcr v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 halda caizdir.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da s\u0131\u011fortan\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ir\u0259li s\u00fcr\u0259n aliml\u0259rin iddialar\u0131 bir-bir n\u0259z\u0259rd\u0259n ke\u00e7irildi v\u0259 bu iddialar\u0131n s\u0131\u011fortan\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 isbat ed\u0259 bil\u0259c\u0259k g\u00fccd\u0259 olmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131.<\/p>\n<p>Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n ticari s\u0131\u011fortalar\u0131n h\u0259d\u0259finin yaln\u0131z qazanc oldu\u011funu iddia ed\u0259r\u0259k onlar\u0131 r\u0259dd etm\u0259k d\u0259 do\u011fru deyil. Bel\u0259 bir iddia il\u0259 ticari s\u0131\u011fortalar\u0131n caiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259y\u0259n fiqh aliml\u0259rinin dem\u0259k olar ki ham\u0131s\u0131, sosial s\u0131\u011fortalar\u0131 v\u0259 qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0131\u011fortalar\u0131 caiz g\u00f6r\u0259r\u0259k onlar\u0131n h\u0259d\u0259fl\u0259rinin yard\u0131mla\u015fma oldu\u011funu bildirirl\u0259r. Halbuki mahiyy\u0259t etibaril\u0259 sosial s\u0131\u011forta qurumlar\u0131 il\u0259 \u00f6z\u0259l s\u0131\u011fortalar aras\u0131nda, h\u00f6km d\u0259yi\u015fikliyin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259c\u0259k b\u00f6y\u00fck bir f\u0259rq yoxdur. Sosial s\u0131\u011fortalarla \u00f6z\u0259l s\u0131\u011fortalar aras\u0131nda \u0259sas f\u0259rq bundan ibar\u0259tdir ki, sosial s\u0131\u011fortalar qanunla qurulmu\u015f qurumlar t\u0259r\u0259find\u0259n edilir, m\u0259cburidir, onlar t\u0259r\u0259find\u0259n s\u0131\u011fortalanmaq ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r m\u00fc\u0259yy\u0259n bir statusda olmad\u0131rlar, \u00f6d\u0259n\u0259c\u0259k s\u0131\u011forta haqq\u0131 v\u0259 bu s\u0131\u011forta il\u0259 \u0259ld\u0259 edil\u0259c\u0259k m\u0259nf\u0259\u0259t h\u0259r s\u0131\u011fortal\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsi v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259nziml\u0259nir v\u0259 sosial s\u0131\u011fortalar\u0131n ir\u0259li s\u00fcrd\u00fcy\u00fc risql\u0259r daha \u00e7ox sosial sinifl\u0259ri t\u0259hdid edir.<\/p>\n<p>S\u0131\u011forta, ortaya \u00e7\u0131xan z\u0259r\u0259rin t\u0259kc\u0259 risq\u0259 m\u0259ruz qalan\u0131n \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sinin \u0259v\u0259zin\u0259, s\u0131\u011fortal\u0131lar\u0131n \u00f6d\u0259dikl\u0259ri s\u0131\u011forta haqqlar\u0131ndan formala\u015fan t\u0259zminat yolu il\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0131\u011fortal\u0131lar aras\u0131nda b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si v\u0259 bel\u0259c\u0259 f\u0259lak\u0259t v\u0259 q\u0259zalar\u0131n z\u0259r\u0259rinin y\u00fcng\u00fcll\u0259\u015fdirilm\u0259si m\u0259qs\u0259dini g\u00fcd\u0259n, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 raz\u0131la\u015fma v\u0259 yard\u0131mla\u015fmaya \u0259saslanan bir sistemdir. \u0130slam\u0131n sosial v\u0259 iqitisadi h\u0259yata dair b\u00fct\u00fcn nizamlamalar\u0131n\u0131n h\u0259d\u0259fi, m\u00fctl\u0259q m\u0259nada qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 yard\u0131mla\u015fma v\u0259 z\u0259man\u0259t prinsipin\u0259 \u0259saslanan bir c\u0259miyy\u0259t meydana g\u0259tirm\u0259kd\u0259dir. Buna g\u00f6r\u0259, s\u0131\u011forta \u0130slam dinind\u0259ki bu uca h\u0259d\u0259f\u0259 zidd deyil.<\/p>\n<p>Ba\u015fda ticar\u0259t olmaqla bir \u00e7ox m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin qloballa\u015fd\u0131\u011f\u0131 m\u00fcasir d\u00fcnyam\u0131zda ticari s\u0131\u011fortan\u0131n olmamas\u0131 \u00f6z\u00fc \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 bir risq t\u0259\u015fkil edir v\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n m\u0259\u011flubiyy\u0259ti il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bel\u0259 bir n\u0259tic\u0259y\u0259 g\u0259lirik ki, sosial s\u0131\u011fortalar, qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 s\u0131\u011fortalar v\u0259 ticari s\u0131\u011fortalar caizdir. Yaln\u0131z s\u00fcbyekti din t\u0259r\u0259find\u0259n qada\u011fan edilmi\u015f olan s\u0131\u011fortalar caiz say\u0131lmaya bil\u0259r.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"itemContentSingle\">\n<div class=\"itemContainerSingle\">\n<div class=\"itemBody\">\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u018fvv\u0259li:\u00a0\u00a0https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2978-i-slam-vae-s-zhhorta-birindzi-hissae;\u00a0https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2979-i-slam-vae-s-zhhorta-i-kindzi-hissae) S\u0131\u011fortan\u0131n \u0259leyhin\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n iddialar 1-ci iddia. S\u0131\u011fortada qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin olmas\u0131 (qarar) B\u0259zi aliml\u0259r s\u0131\u011fortan\u0131 ona g\u00f6r\u0259 caiz g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, s\u0131\u011forta m\u00fcqavil\u0259si ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan risqin (q\u0259za, f\u0259lak\u0259t v\u0259 s.) h\u0259yata ke\u00e7ib ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259yi, h\u0259yata ke\u00e7diyi t\u0259qdird\u0259 (z\u0259r\u0259rin miqyas\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilinm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn) n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259zminat \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259yi m\u0259lum deyil v\u0259 bu da \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik da\u015f\u0131y\u0131r. Qarar &#8211; \u0259qdin haqs\u0131z qazanca yol a\u00e7acaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik da\u015f\u0131mas\u0131 dem\u0259kdir. H\u00fcquqi \u0259m\u0259liyyatlarda v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi v\u0259zif\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fck\u0259ll\u0259f ed\u0259n raz\u0131la\u015fmalarda, \u0259qdin m\u00f6vzusu m\u0259lum v\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olmal\u0131d\u0131r. Quran v\u0259 s\u00fcnn\u0259d\u0259, raz\u0131la\u015fmalarda a\u00e7\u0131ql\u0131q, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck v\u0259 etibar&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":136910,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M.jpg",300,272,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M.jpg",300,272,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M.jpg",300,272,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M-300x272.jpg",300,272,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M.jpg",300,272,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M.jpg",300,272,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M.jpg",300,272,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1e53f987647de72c806799a12b7f3f39_M.jpg",300,272,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"(\u018fvv\u0259li:\u00a0\u00a0https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2978-i-slam-vae-s-zhhorta-birindzi-hissae;\u00a0https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/2979-i-slam-vae-s-zhhorta-i-kindzi-hissae) S\u0131\u011fortan\u0131n \u0259leyhin\u0259 s\u0259sl\u0259n\u0259n iddialar 1-ci iddia. S\u0131\u011fortada qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nliyin olmas\u0131 (qarar) B\u0259zi aliml\u0259r s\u0131\u011fortan\u0131 ona g\u00f6r\u0259 caiz g\u00f6r\u00fcrl\u0259r ki, s\u0131\u011forta m\u00fcqavil\u0259si ba\u011fland\u0131\u011f\u0131 zaman n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulan risqin (q\u0259za, f\u0259lak\u0259t v\u0259 s.) h\u0259yata ke\u00e7ib ke\u00e7m\u0259y\u0259c\u0259yi, h\u0259yata ke\u00e7diyi t\u0259qdird\u0259 (z\u0259r\u0259rin miqyas\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n bilinm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn) n\u0259 q\u0259d\u0259r t\u0259zminat \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259yi m\u0259lum deyil v\u0259 bu da \u00f6z\u00fc-\u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 qeyri-m\u00fc\u0259yy\u0259nlik da\u015f\u0131y\u0131r. Qarar &#8211;&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136909"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=136909"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/136909\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/136910"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=136909"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=136909"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=136909"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}