{"id":137486,"date":"2020-03-03T13:42:30","date_gmt":"2020-03-03T10:42:30","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=137486"},"modified":"2020-03-03T13:42:30","modified_gmt":"2020-03-03T10:42:30","slug":"dunyaya-nec%c9%99-d%c9%99f%c9%99-g%c9%99lirik-sirrl%c9%99rl%c9%99-dolu-reenkarnasiya-n%c9%99z%c9%99riyy%c9%99si-ikinci-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=137486","title":{"rendered":"D\u00fcnyaya ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 g\u0259lirik? Sirrl\u0259rl\u0259 dolu Reenkarnasiya n\u0259z\u0259riyy\u0259si (\u0130kinci hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p>(\u018fvv\u0259li:\u00a0\u00a0<a href=\"https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/3000-dunyaya-nedzhae-daefae-zhaelirik-sirrlaerlae-dolu-reenkarnasiya-naezaeriyyaesi-birindzi-hissae\">https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/3000-dunyaya-nedzhae-daefae-zhaelirik-sirrlaerlae-dolu-reenkarnasiya-naezaeriyyaesi-birindzi-hissae<\/a>)<\/p>\n<p>Bu g\u00fcn reenkarnasiyan\u0131n d\u0259qiq ya\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131 yeri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. B\u0259`zil\u0259ri onun yarand\u0131\u011f\u0131 yer olaraq Misiri, b\u0259`zil\u0259ri d\u0259 Hindistan\u0131 qeyd ets\u0259l\u0259r d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda Kelt v\u0259 Skandinaviya xalqlar\u0131nda, Mayya v\u0259 Astek q\u0259bil\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 h\u0259l\u0259 q\u0259dimd\u0259n bel\u0259 bir inanc\u0131n oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bir \u00e7ox faktlara \u0259saslanaraq aliml\u0259r, h\u0259tta ibtidai insanlarda da reenkarnasiya inanc\u0131n\u0131n oldu\u011fu n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u0259limi\u015fl\u0259rdir. Daha yax\u015f\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi seyr i\u00e7ind\u0259 bu inanc\u0131n gedi\u015fat\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq y\u0259qin ki, pis olmaz. Bu gedi\u015fatda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atan \u0259n q\u0259dim m\u0259`lumat eram\u0131zdan 60-10 min il \u0259vv\u0259l ya\u015fam\u0131\u015f olan Kro-Maqnon insan\u0131d\u0131r. Bilindiyi kimi, onlar ya\u015fad\u0131qlar\u0131 ma\u011faran\u0131n divarlar\u0131na ovlad\u0131qlar\u0131 heyvan\u0131n \u015f\u0259klini \u00e7\u0259k\u0259r (bu \u015f\u0259kill\u0259r g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131xmaqdad\u0131r), sonra is\u0259 onun qar\u015f\u0131s\u0131nda r\u0259qs ed\u0259r\u0259k heyvan\u0131n ruhundan \u00fczr ist\u0259yirdil\u0259r. Buradan is\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r ki, onlar heyvanda da ruhun oldu\u011funa inan\u0131rm\u0131\u015flar . Onlardan bir q\u0259d\u0259r sonra, y\u0259`ni eram\u0131zdan 4 min il \u0259vv\u0259l Amerika q\u0131z\u0131ld\u0259ril\u0259rind\u0259n Dokato, Mohave v\u0259 Navotez tayfalar\u0131nda reenkarnasiyan\u0131n izi g\u00f6r\u00fcnm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259 ki, onlar \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra ruhun &#8220;xo\u015fb\u0259xt ov sah\u0259si&#8221;n\u0259 ged\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131rd\u0131lar. Buna ox\u015far inan\u0131\u015flar Skandinaviya xalqlar\u0131nda, Keltl\u0259rd\u0259, Qrenlandiya eskimoslar\u0131nda da var idi. Eskimoslar insan\u0131n \u00fc\u00e7l\u00fckd\u0259n, v\u00fccud, ruh v\u0259 addan ibar\u0259t oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131lar. Onlara g\u00f6r\u0259 insan \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra v\u00fccud \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcb gets\u0259 d\u0259, ruh ba\u015fqa b\u0259d\u0259nl\u0259 yenid\u0259n d\u00fcnyaya qay\u0131da bil\u0259r. H\u0259min insan\u0131n ad\u0131n\u0131 yeni do\u011fulan k\u00f6rp\u0259y\u0259 qoyduqda is\u0259 onun ad\u0131 dirilmi\u015f olur.<\/p>\n<p>Misir\u0259 g\u0259ldikd\u0259 is\u0259, buran\u0131 reenkarnasiyaya inam bax\u0131m\u0131ndan Xan\u0259danlardan \u0259vv\u0259l (e.\u0259. 3500-c\u00fc il\u0259 q\u0259d\u0259r) v\u0259 Xan\u0259danlar d\u00f6vr\u00fc (e.\u0259. 3500-c\u00fc ild\u0259n eram\u0131z\u0131n 640-c\u0131 ilin\u0259 q\u0259d\u0259r) dey\u0259 iki \u015f\u0259kild\u0259 \u0259l\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r. Xan\u0259danlardan \u0259vv\u0259l Misird\u0259 aborigenl\u0259r \u00f6l\u00fcl\u0259ri basd\u0131rark\u0259n \u00fczl\u0259rini bir s\u0259mt\u0259 \u00e7evirirdil\u0259r. Sonra is\u0259 ruhun yenid\u0259n d\u00fcnyaya g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 inand\u0131qlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn, c\u0259s\u0259dd\u0259n bir par\u00e7a k\u0259s\u0259rdil\u0259r ki, ruh yeni b\u0259d\u0259nd\u0259 m\u0259hz \u00f6z yurduna qay\u0131ts\u0131n. Xan\u0259danlar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 is\u0259 \u00f6l\u0259n insan\u0131n ruhunun ba\u015fqa al\u0259md\u0259 yax\u015f\u0131 qar\u015f\u0131lanaraq yenid\u0259n d\u00fcnyaya qaytar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi m\u0259rasiml\u0259r ke\u00e7irilirdi. Onlara g\u00f6r\u0259 ruhlar\u0131n yenid\u0259n d\u00fcnyaya qay\u0131tmas\u0131 i\u015fin\u0259 Osiris r\u0259hb\u0259rlik edirdi. Bu inanclar\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7\u0131xmayan &#8220;Misirin \u00d6l\u00fcl\u0259r Kitab\u0131&#8221;nda da t\u0259svir edildiyini soyl\u0259yirl\u0259r .<\/p>\n<p>Fikrimizc\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyaya Q\u0259rbd\u0259n yay\u0131lan reenkarnasiya inanc\u0131n\u0131n Q\u0259rb\u0259 Hindistan yar\u0131madas\u0131ndan g\u0259ldiyini s\u00f6yl\u0259s\u0259k yan\u0131lmar\u0131q. \u015e\u0259hristani d\u0259 &#8220;t\u0259nas\u00fch \u0259hli&#8221; b\u0259hsind\u0259 reenkarnasiyaya \u0259n \u00e7ox inananlar\u0131n hindlil\u0259r oldu\u011funu yaz\u0131r . Hindistanda is\u0259 bu inanc\u0131n nec\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq y\u0259qin ki, pis olmaz. Reenkarnasiya inanc\u0131 burada hinduizm dininin yaranmasi il\u0259 ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Hinduizm, Hindistan yar\u0131madas\u0131nda ya\u015famaqda olan xalq\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin dini inanc v\u0259 \u0259n`\u0259n\u0259l\u0259rini ifad\u0259 ed\u0259n bir k\u0259lim\u0259dir. Bu k\u0259lim\u0259, &#8220;Hind \u00e7ay\u0131n\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131nda ya\u015fayan&#8221; m\u0259`nas\u0131na g\u0259l\u0259n farsca bir k\u0259lim\u0259 olub, Q\u0259rblil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n bu b\u00f6lg\u0259 \u0259halisinin dinini ifad\u0259 etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn i\u015fl\u0259dilmi\u015fdir. Hindular is\u0259 \u00f6z dinl\u0259rini &#8220;Sanatana Dharma&#8221; (\u0259z\u0259li-\u0259b\u0259di din) adland\u0131r\u0131rlar. T\u0259xmin\u0259n e.\u0259. 15-ci \u0259srd\u0259 \u015e\u0259rqi Avropadan k\u00f6\u00e7\u00fcb g\u0259lmi\u015f Aril\u0259r Hindistan\u0131 istila etmi\u015fl\u0259rdir. Onlar\u0131n dini inanclar\u0131 v\u0259 ad\u0259t-\u0259n`\u0259n\u0259l\u0259ri il\u0259 yerli xalq\u0131nk\u0131 bir-birin\u0259 qar\u0131\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. \u018fsrl\u0259r boyunca bir inki\u015faf ke\u00e7\u0259n bu qar\u0131\u015f\u0131mdan Hinduizm ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259`zi aliml\u0259r reenkarnasiyan\u0131n Hinduizmd\u0259 yaranaraq, Buddizm, Taoizm, Caynizm v\u0259 Sihizm\u0259 ke\u00e7diyini, sonra is\u0259 Tibet, \u00c7in, Koreya v\u0259 Yaponiyaya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hesab edirl\u0259r. Hinduizmin \u0259n q\u0259dim yaz\u0131l\u0131 qayna\u011f\u0131 olan Vedalarda ke\u00e7\u0259n b\u0259`zi c\u00fcml\u0259l\u0259rin reenkarnasiya inanc\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259c\u0259k c\u00fcml\u0259l\u0259r oldu\u011funu hesab edirl\u0259r. Orada deyilir ki, h\u0259r varl\u0131q insan b\u0259d\u0259nin\u0259 g\u0259lib d\u00fc\u015f\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r s\u0259kkiz milyon d\u00f6rd y\u00fcz min m\u00fcxt\u0259lif h\u0259yat formalar\u0131ndan ke\u00e7ir. D\u00fczd\u00fcr, burada reenkarnasiya inanc\u0131na i\u015far\u0259l\u0259r h\u0259r n\u0259 q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q olmasa da, Hinduizmin ba\u015fqa bir yaz\u0131l\u0131 qayna\u011f\u0131 olan Upani\u015fadlarda bu inanc \u00f6z \u0259ksini kifay\u0259t q\u0259d\u0259r a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 tapm\u0131\u015fd\u0131r. E.\u0259. 7 &#8211; 6-c\u0131 \u0259srl\u0259r\u0259 aid olan bu m\u0259tnl\u0259rd\u0259 deyilir ki, h\u0259r ruh kamill\u0259\u015f\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 bu d\u00fcnyaya g\u0259lib gedir.<\/p>\n<p>Hinduizm dini Hindistana yeni sosial t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259\u015fm\u0259 prinsipini g\u0259tirmi\u015fdir. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 hindlil\u0259r m\u00fcxt\u0259lif sinifl\u0259r\u0259 ayr\u0131l\u0131rlar. Buna kasta sistemi deyilir. Kasta, eyni i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan; atadan miras qalan haqqlar\u0131, v\u0259zif\u0259l\u0259ri v\u0259 ad\u0259tl\u0259riyl\u0259 bir-birin\u0259 s\u0131x \u015f\u0259kild\u0259 ba\u011flanan \u015f\u0259xsl\u0259r qrupudur. Kasta se\u00e7ilmir, insan onun i\u00e7ind\u0259 d\u00fcnyaya g\u0259lir. Bu sistem d\u00f6rd sinifd\u0259n ibar\u0259tdir: 1) Brahmanlar (rahibl\u0259r, din adamlar\u0131), 2) K\u015fatril\u0259r (h\u00f6kmdar s\u00fclal\u0259si v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f\u00e7\u00fcl\u0259r), 3) Vai\u015fil\u0259r (tacirl\u0259r, s\u0259n\u0259tkarlar v\u0259 \u0259kin\u00e7il\u0259r), 4) Sudra (f\u0259hl\u0259l\u0259r). Bundan ba\u015fqa kasta sistemin\u0259 girm\u0259y\u0259n, kastadan xaricd\u0259 tutulan qruplar da vard\u0131r. Bunlara &#8220;toxunulmazlar&#8221; deyirl\u0259r. Kasta sistemi hind inanclar\u0131na \u0259saslan\u0131r. Bu inanclara g\u00f6r\u0259 kastalar, yarad\u0131c\u0131 tanr\u0131 Brahman\u0131n insan \u015f\u0259klind\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr edil\u0259n v\u00fccudunun m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259n yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259, c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131nda g\u00f6r\u00fcn\u0259n f\u0259rql\u0259r, bu yarad\u0131l\u0131\u015f hadis\u0259sin\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131l\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 Brahmanlar, Brahman\u0131n a\u011fz\u0131ndan, K\u015fatril\u0259r qollar\u0131ndan, Vai\u015fil\u0259r m\u0259`d\u0259sind\u0259n, Sudralar da ayaqlar\u0131ndan yaranm\u0131\u015flard\u0131r . Anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kimi, hinduizmd\u0259 reenkarnasiya inanc\u0131n\u0131n yaranmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bi kasta sistemi olmu\u015fdur. Bu inanca g\u00f6r\u0259 hindli kastaya daxil olmaq v\u0259 ya yuxar\u0131 kastaya ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 bar\u0131\u015fmal\u0131, yuxar\u0131dak\u0131lara ita\u0259t etm\u0259li, yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r i\u015fl\u0259m\u0259lidir. Yuxar\u0131dak\u0131lar is\u0259 onlar\u0131 yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r i\u015fl\u0259yib ita\u0259t ed\u0259rl\u0259rs\u0259 sonrak\u0131 h\u0259yatlar\u0131nda daha yuxar\u0131 kastalara m\u0259nsub olacaqlar\u0131na inand\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131lar. Bel\u0259likl\u0259 t\u0259nas\u00fch inanc\u0131 Hindistanda, m\u00fclk\u0259darlar \u00fc\u00e7\u00fcn r\u0259iyy\u0259ti ita\u0259t alt\u0131nda saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn bir vasit\u0259, r\u0259iyy\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 \u0259zab-\u0259ziyy\u0259tli h\u0259yatlar\u0131nda bir t\u0259s\u0259lli olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar hinduizmin \u0259sas\u0131n\u0131 t\u0259\u015fkil ed\u0259n karma anlay\u0131\u015f\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tap\u0131r. Karma, bir s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 qanunudur. Y\u0259`ni insan, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 n\u0259 etmi\u015fs\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onu g\u00f6r\u0259c\u0259kdir. \u0130nsan\u0131n ke\u00e7mi\u015fi, bu g\u00fcn onunla qar\u015f\u0131-qar\u015f\u0131yad\u0131r. Bu g\u00fcn\u00fcn meyv\u0259l\u0259ri is\u0259 sabah g\u00f6r\u00fcl\u0259c\u0259kdir. Buna g\u00f6r\u0259 h\u0259r h\u0259r\u0259k\u0259t, \u0259vv\u0259l-ax\u0131r \u00f6z meyv\u0259sini ver\u0259c\u0259kdir. Yax\u015f\u0131dan yax\u015f\u0131, pisd\u0259n d\u0259 pis \u00e7\u0131xacaqd\u0131r. Bu termin, q\u0259dim Vedalar d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr, Upani\u015fadlarda ortaya \u00e7\u0131x\u0131r.<\/p>\n<p>Karma, fiziki al\u0259md\u0259 oldu\u011fu kimi, \u0259xlaqi v\u0259 zehni al\u0259md\u0259 d\u0259 insan\u0131n t\u0259`qib etm\u0259li oldu\u011fu bir qanunun oldu\u011funu ifad\u0259 edir.<\/p>\n<p>\u018fxlaqi bir kainat nizam\u0131 olan karma qanununa g\u00f6r\u0259, bu h\u0259yatda i\u015fl\u0259n\u0259n \u0259m\u0259ll\u0259r, canl\u0131n\u0131n taleyin\u0259 t\u0259`sir edir v\u0259 onun t\u0259krar b\u0259d\u0259nl\u0259nm\u0259sind\u0259 rol oynay\u0131r. Bunun n\u0259tic\u0259si olaraq b\u00fct\u00fcn canl\u0131lar, \u00f6z m\u00f6vqel\u0259rini, v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rini \u00f6z \u0259m\u0259ll\u0259riyl\u0259 qazan\u0131rlar. Yax\u015f\u0131 bir canl\u0131n\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti pisl\u0259\u015fm\u0259y\u0259 do\u011fru gedirs\u0259, \u0259vv\u0259lki h\u0259yat\u0131nda i\u015fl\u0259diyi pis \u0259m\u0259ll\u0259rin; \u0259g\u0259r yax\u015f\u0131l\u0131\u011fa do\u011fru gedirs\u0259 \u0259vv\u0259lki h\u0259yat\u0131nda i\u015fl\u0259diyi yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259rin qar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu, daha \u0259vv\u0259lki h\u0259yat \u015f\u0259klinin c\u0259za v\u0259 m\u00fckafat olaraq \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259sidir. \u0130nsan, ke\u00e7mi\u015fd\u0259 n\u0259 \u0259kmi\u015fs\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 onu g\u00f6r\u0259c\u0259kdir. Karma, h\u0259m d\u0259, m\u00fckafat g\u00f6zl\u0259m\u0259d\u0259n h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k m\u0259`nas\u0131na da g\u0259lm\u0259kd\u0259dir. Bel\u0259c\u0259, n\u0259tic\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259k arzusu \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u0259kd\u0259dir. Bhaqavad-Qitada R\u0259bb Kri\u015fna, bel\u0259 dem\u0259kd\u0259dir: &#8220;Siz, yaln\u0131z v\u0259zif\u0259nizi yerin\u0259 yetirm\u0259kl\u0259 m\u0259s`ulsunuz. \u018fg\u0259r bir s\u0259m\u0259r\u0259 hasil olarsa, o m\u0259nlikdir .<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, karma qanunuyla \u0259laq\u0259dar olaraq t\u0259nas\u00fch, y\u0259`ni ruhun bir b\u0259d\u0259nd\u0259n ba\u015fqas\u0131na ke\u00e7m\u0259si inanc\u0131 ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Hinduizm\u0259 g\u00f6r\u0259, insan, sonu olmayan bir t\u0259nas\u00fch z\u0259nciri i\u00e7\u0259risind\u0259 gedib g\u0259lm\u0259kd\u0259dir. Buna g\u00f6r\u0259 \u00f6l\u00fcm, bir qorxu s\u0259b\u0259bi v\u0259 bir yoxluq deyil, bir haldan dig\u0259rin\u0259 ke\u00e7iddir. Hindlil\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, karma qanunu, insan\u0131n arzular\u0131n\u0131 h\u0259qiqi m\u0259`nada \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fcy\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131r. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259, h\u0259r hindli, t\u0259krar d\u00fcnyaya g\u0259li\u015fd\u0259, yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259rl\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259ki h\u0259yat\u0131n\u0131 z\u0259man\u0259t alt\u0131na alma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u0130\u015fl\u0259diyi g\u00fcnahlar s\u0259b\u0259biyl\u0259 bitki v\u0259 ya heyvan olaraq d\u00fcnyaya g\u0259lm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinir. Onlara g\u00f6r\u0259, h\u0259tta i\u00e7ind\u0259 do\u011fulduqlar\u0131 kasta da i\u015fl\u0259dikl\u0259ri \u0259m\u0259ll\u0259rin bir n\u0259tic\u0259sidir. Bel\u0259c\u0259, \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonra var olma, ruhun b\u0259d\u0259nd\u0259n ayr\u0131 oldu\u011fu fikri formala\u015fd\u0131. Bu inanca g\u00f6r\u0259, ruh \u00f6z d\u0259r\u0259c\u0259si i\u00e7ind\u0259 y\u00fcks\u0259k v\u0259 ya al\u00e7aq olaraq do\u011fulur. \u0130nsan, etdikl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 heyvan, bitki, insan v\u0259 ya tanr\u0131 \u015f\u0259klind\u0259 do\u011fulur. Bu do\u011fu\u015f, bir s\u0259b\u0259b-n\u0259tic\u0259 \u0259laq\u0259si i\u00e7ind\u0259 ger\u00e7\u0259kl\u0259\u015fir. M\u0259`n\u0259vi v\u0259 \u0259xlaqi qar\u015f\u0131l\u0131q, y\u0259`ni edil\u0259nl\u0259rin n\u0259tic\u0259si ruhun n\u0259tic\u0259si il\u0259 m\u00fcmk\u00fcn olur. Sonrak\u0131 h\u0259yatda xo\u015fb\u0259xt olmaq, do\u011fru h\u0259r\u0259k\u0259td\u0259n as\u0131l\u0131d\u0131r. H\u0259r \u015f\u0259xs, \u00f6z i\u015fl\u0259rind\u0259n m\u0259s`uldur. \u00d6l\u00fcmd\u0259n qorxma\u011fa ehtiyac yoxdur. M\u00fcnt\u0259z\u0259m yenid\u0259n do\u011fu\u015flarla insan, arzular\u0131na \u00e7atar, sonsuz bir z\u00f6vq \u0259ld\u0259 ed\u0259r, tanr\u0131 Brahmada ya\u015fayar. Bu inanc\u0131n hindlini g\u00fccl\u00fc bir xeyirxahl\u0131\u011fa t\u0259hrik etdiyi ir\u0259li s\u00fcr\u00fclm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Hinduizmd\u0259 t\u0259nas\u00fch inanc\u0131 il\u0259 paralel \u015f\u0259kild\u0259 h\u00fclul inanc\u0131 da inki\u015faf etmi\u015fdir. H\u00fclul, tanr\u0131 Vi\u015fnunun insan \u015f\u0259klind\u0259 cisiml\u0259\u015fm\u0259si inanc\u0131d\u0131r. Hindlil\u0259r bu inanca &#8220;avatara&#8221; deyirl\u0259r ki, bu da sanskrit dilind\u0259 &#8220;en\u0259n&#8221; dem\u0259kdir. Hinduizm, tanr\u0131n\u0131n t\u0259k t\u0259zah\u00fcr\u00fc oldu\u011fu fikrin\u0259 qar\u015f\u0131d\u0131r. Hindlil\u0259r, tanr\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc tarixin h\u0259r d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r\u0259 b\u00fcr\u00fcn\u0259r\u0259k insanlara g\u00f6st\u0259rdiyin\u0259 inan\u0131rlar. Bel\u0259c\u0259, tanr\u0131, pisliyi ortadan qald\u0131racaq v\u0259 insanlara ehtiyac hiss etdikl\u0259ri v\u0259zif\u0259l\u0259ri v\u0259 qanunlar\u0131 bildir\u0259c\u0259kdir. Vi\u015fnunun m\u00fcxt\u0259lif h\u00fclullar\u0131 vard\u0131r. Bunlardan \u0259n m\u0259\u015fhuru Rama v\u0259 Kri\u015fnad\u0131r. &#8220;Mahabharata&#8221; dastan\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si olan &#8220;Bhaqavad-Qita&#8221;da (&#8220;Qita&#8221;, Kri\u015fnan\u0131n n\u0259\u011fm\u0259si dem\u0259kdir) Kri\u015fnadan b\u0259hs edilir v\u0259 Arjuna il\u0259 Kri\u015fnan\u0131n dialoqu verilir.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Hinduizmd\u0259 Kri\u015fnadan \u0259vv\u0259l a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259nas\u00fch inanc\u0131 g\u00f6z\u0259 d\u0259ym\u0259m\u0259kd\u0259dir. Bu t\u0259dric\u0259n yaranm\u0131\u015fd\u0131r. Brahmanlar\u0131n ilkin inanc\u0131 bel\u0259 idi:<\/p>\n<p>&#8220;Allahdan yaranan kainat dayanmadan y\u00fcks\u0259lm\u0259, kamill\u0259\u015fm\u0259 il\u0259 t\u0259krar Allaha qay\u0131dacaqd\u0131r. Ruh b\u0259d\u0259nd\u0259n ayr\u0131landa madd\u0259ni b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 itirmir. \u018fks t\u0259qdird\u0259 b\u00f6y\u00fck kainat i\u00e7ind\u0259 yox olar. B\u0259d\u0259nd\u0259n ayr\u0131lan ruhun at\u0259\u015fd\u0259n bir cismi olur. \u0130lahi at\u0259\u015fin q\u0131\u011f\u0131lc\u0131m\u0131 v\u0259 ya i\u015f\u0131\u011f\u0131 olan insan \u00f6l\u00fcmd\u0259n sonra l\u0259tif cismiyl\u0259 qal\u0131r. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra vaxt\u0131 g\u0259l\u0259nd\u0259 yeni bir b\u0259d\u0259nl\u0259 birl\u0259\u015fib g\u00f6r\u00fcn\u00fcr&#8221;.<\/p>\n<p>Dem\u0259li, ruh b\u0259d\u0259nd\u0259n ayr\u0131ld\u0131qdan sonra bir m\u00fcdd\u0259t l\u0259tif cismiyl\u0259 qal\u0131r ki, biz ruhun bu al\u0259min\u0259 B\u0259rz\u0259x Al\u0259mi deyirik. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n bir cism\u0259 girm\u0259si d\u0259 \u0130slamdak\u0131 b\u0259`s (\u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra ruhlar\u0131n b\u0259d\u0259nl\u0259r\u0259 \u00fcf\u00fcr\u00fclm\u0259siyl\u0259 dirilm\u0259) kimidir. Onlar insan\u0131n \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra \u0259zabdan xilas olmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259br, yamanl\u0131\u011fa yax\u0131\u015fl\u0131q, q\u0259na\u0259t, d\u00fcz yolla getm\u0259, t\u0259mizlik, pis hissl\u0259ri \u00f6ld\u00fcrm\u0259k, m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitablar\u0131 tan\u0131maq, Allah\u0131 tan\u0131maq, d\u00fcr\u00fcstl\u00fck, hirsl\u0259nm\u0259m\u0259k \u015f\u0259klind\u0259 10 prinsip t\u0259bli\u011f edirdil\u0259r. Ruhun kamill\u0259\u015fm\u0259si is\u0259 ba\u015fqa yolla olurdu:<\/p>\n<p>&#8220;Kamil olmaq ist\u0259y\u0259n, \u0259n y\u00fcks\u0259k hikm\u0259t olan v\u0259hd\u0259t elmini qazanmal\u0131, y\u0259`ni h\u0259r birimizd\u0259 m\u00f6vcud olan n\u0259fsin (f\u0259rdi ruhlar\u0131n) \u00fcst\u00fcnd\u0259ki varl\u0131\u011fa y\u00fcks\u0259lm\u0259lidir. S\u0259nin i\u00e7ind\u0259 bilm\u0259diyin ilahi bir dost var. Ona g\u00f6r\u0259 ki, Allah h\u0259r k\u0259sin i\u00e7ind\u0259dir. Amma \u00e7ox az insan onu tapa bil\u0259r. Arzular\u0131n\u0131, i\u015fl\u0259rini, b\u00fct\u00fcn kainat\u0131n qayna\u011f\u0131 olan \u018fz\u0259li Varl\u0131\u011fa f\u0259da ed\u0259n insan kamill\u0259\u015f\u0259r. Zira, \u00f6z\u00fcnd\u0259 Onun s\u0259ad\u0259tini, sevincini v\u0259 nurunu tapan k\u0259s Allah il\u0259 birl\u0259\u015fmi\u015fdir. Allah\u0131 tapan ruh do\u011fulmaqdan, \u00f6lm\u0259kd\u0259n, qocalmaqdan, \u0259zab-\u0259ziyy\u0259td\u0259n xilas olur, \u0259b\u0259dilik suyunu i\u00e7mi\u015f olur&#8221;.<\/p>\n<p>Hinduizmd\u0259 t\u0259nas\u00fch\u00fc a\u00e7\u0131qca ortaya qoyan, eram\u0131zdan 4800 il \u0259vv\u0259l z\u00fchur ed\u0259n Kri\u015fnad\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259, ruhun s\u0131\u011f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 c\u0259s\u0259d fani, \u00e7\u0259kisiz ruh is\u0259 baqidir. \u018fvv\u0259li v\u0259 ax\u0131r\u0131 yoxdur. Kri\u015fna, \u015fagirdl\u0259rini yan\u0131na salaraq mahal-mahal g\u0259zir v\u0259 \u00f6z n\u0259z\u0259riyy\u0259sini t\u0259bli\u011f edirdi. O deyirdi:<\/p>\n<p>&#8220;M\u0259n v\u0259 siz, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 do\u011fulmu\u015fuq. M\u0259nim \u0259vv\u0259lki h\u0259yatlar\u0131m\u0131 m\u0259n bilir\u0259m, amma sizin \u00f6z h\u0259yatlar\u0131n\u0131zdan he\u00e7 x\u0259b\u0259riniz d\u0259 yoxdur. D\u00fczd\u00fcr, \u0259slind\u0259 x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rim e`tibaril\u0259 do\u011fulmaq v\u0259 \u00f6lm\u0259kl\u0259 m\u0259s`ul olmasam da, n\u0259 vaxt yer \u00f6z\u00fcnd\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 d\u00fc\u015fs\u0259, haqs\u0131zl\u0131q ba\u015f al\u0131b gets\u0259 m\u0259n d\u0259rhal ortaya \u00e7\u0131xacaq v\u0259 bel\u0259c\u0259 \u0259srl\u0259r boyu haqq\u0131n qorunub, nahaqq\u0131n c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin xilas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z\u00fcm\u00fc g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259y\u0259m&#8221; .<\/p>\n<p>Bel\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, Kri\u015fnadan \u0259vv\u0259l t\u0259nas\u00fch fikri yoxdur. \u00d6l\u00fcmd\u0259n sonra ruhun, \u015f\u0259ffaf bir cismi olaca\u011f\u0131na v\u0259 g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n bir cism\u0259 gir\u0259n\u0259 q\u0259d\u0259r qalaca\u011f\u0131na inan\u0131rd\u0131lar. Amma b\u0259d\u0259nd\u0259n b\u0259d\u0259n\u0259 ke\u00e7\u0259c\u0259yini demirdil\u0259r. &#8220;Allah h\u0259r k\u0259sin i\u00e7ind\u0259dir&#8221; inanc\u0131 da &#8220;O, g\u00f6yl\u0259rd\u0259 v\u0259 yerd\u0259 Allahd\u0131r&#8221;, &#8220;Harada olsan\u0131z, O, sizinl\u0259 bir yerd\u0259dir&#8221;, &#8220;Biz ona, \u015fah damar\u0131ndan daha yax\u0131n\u0131q&#8221; ay\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 vard\u0131r. Dem\u0259li, bu din d\u0259 b\u00fcn\u00f6vr\u0259sind\u0259 ruhun qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r \u0259zab v\u0259 ya nem\u0259t g\u00f6r\u0259c\u0259yini, qiyam\u0259td\u0259 g\u00f6zl\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u0259n bir cism\u0259 sal\u0131naca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u0259y\u0259n \u0130slam dinin\u0259 b\u0259nz\u0259yir. Amma Kri\u015fna t\u0259nas\u00fch inanc\u0131n\u0131 g\u0259tirmi\u015fdir. Bel\u0259likl\u0259, reenkarnasiya hinduizmin t\u0259m\u0259l inanc \u0259saslar\u0131ndan olmu\u015f v\u0259 bu g\u00fcn\u00fc q\u0259d\u0259r d\u0259 bu \u015f\u0259kild\u0259 davam etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Reenkarnasiya tarixinin n\u00f6vb\u0259ti m\u0259rh\u0259l\u0259si Buddizm dini il\u0259 \u0259laq\u0259dard\u0131r. Burada m\u00f6vzu il\u0259 \u0259laq\u0259dar olaraq Buddizm haqq\u0131nda da q\u0131sa m\u0259`lumat verm\u0259k y\u0259qin ki, yerind\u0259 olacaqd\u0131r. T\u0259xmin\u0259n d\u00f6rd min illik bir ke\u00e7mi\u015f\u0259 sahib oldu\u011fu q\u0259bul edil\u0259n, Vedalar\u0131 \u0259sas alan, a\u011f\u0131rl\u0131q m\u0259rk\u0259zini Brahmanlar t\u0259\u015fkil ed\u0259n v\u0259 kasta sistemin\u0259 \u0259saslanan Hinduizmd\u0259n sonra, e.\u0259. 6-c\u0131 \u0259srd\u0259 Buddizm v\u0259 Caynizm; eram\u0131z\u0131n 16-c\u0131 \u0259srind\u0259 is\u0259 Sihizm ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Hinduizmd\u0259ki kasta sistemin\u0259 v\u0259 Brahman sinfinin hegemonlu\u011funa qar\u015f\u0131 bir reaksiya olaraq ortaya \u00e7\u0131xan bu dinl\u0259rd\u0259n Caynizm v\u0259 Sihizm milli, Buddizm is\u0259 beyn\u0259lxalq bir xarakter\u0259 malikdir. Buddizm kasta sistemin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xsa da, karma v\u0259 t\u0259nas\u00fch inanc\u0131n\u0131 qoruyub saxlam\u0131\u015f v\u0259 daha da inki\u015faf etdirmi\u015fdir. Brahmanlar\u0131n tanr\u0131n\u0131 b\u0259\u015f\u0259ri xarakterl\u0259r i\u00e7\u0259risind\u0259, el\u0259diyin\u0259 pe\u015fman olan, aldad\u0131la bil\u0259n, \u00e7at\u0131\u015fmamazl\u0131qlar\u0131 olan, sehri sev\u0259n, insanlar\u0131n \u0259lind\u0259 aciz qala bil\u0259n bir varl\u0131q \u015f\u0259klind\u0259ki a\u00e7\u0131qlamalar\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda Budda s\u00fckut etmi\u015fdir. Onun bu a\u00e7\u0131qlamalarla raz\u0131la\u015fmad\u0131\u011f\u0131 m\u0259`lumdur. Ancaq tanr\u0131n\u0131 inkar ed\u0259n bir ifad\u0259si d\u0259 yoxdur.<\/p>\n<p>Buddistl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 bu q\u0259d\u0259r uzun m\u00fcdd\u0259t var olan al\u0259min nec\u0259 yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 qavramaq insan z\u0259kas\u0131 xaricind\u0259dir. \u0130nsan\u0131n v\u0259zif\u0259si, m\u0259`n\u0259vi inki\u015faf, \u0259xlaqi pislikl\u0259rd\u0259n uzaqla\u015fmaq, iztirablar\u0131n s\u0259b\u0259bi olan ehtiraslardan, t\u0259nas\u00fch \u00e7\u0259mb\u0259rind\u0259n xilas olmaqd\u0131r. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, hind dinl\u0259rind\u0259 ortaq karma v\u0259 t\u0259nas\u00fch inanclar\u0131 Buddizmd\u0259 d\u0259 vard\u0131r. Buddadan \u0259vv\u0259l karma, \u015f\u0259xsin, aid oldu\u011fu kastaya g\u00f6r\u0259 d\u0259yi\u015fm\u0259y\u0259n v\u0259zif\u0259si, bir n\u00f6v m\u0259cburi q\u0259zavu-q\u0259d\u0259r anlay\u0131\u015f\u0131 idi. Budda is\u0259 iradi davran\u0131\u015fa i\u015far\u0259t etmi\u015fdir. Karma, Buddizmd\u0259 \u00e7\u0259tin ba\u015fa d\u00fc\u015f\u00fcl\u0259n cismani bir g\u00fcc olaraq g\u00f6r\u00fclm\u0259kd\u0259dir. Karman\u0131n \u00e7\u0131xmas\u0131yla h\u0259yat c\u00f6vh\u0259ri \u0259z\u0259li bilgisini yenid\u0259n qazanacaq v\u0259 orada h\u0259r\u0259k\u0259tsiz qalaraq al\u0259min zirv\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259l\u0259c\u0259kdir. M\u0259hz bu h\u0259yat g\u00fcc\u00fc, insan\u0131n hissl\u0259rini, \u00fcmidl\u0259rini, sevib-sevm\u0259dikl\u0259rini v\u0259 \u00f6mr\u00fc boyu etdikl\u0259rini da\u015f\u0131yaraq, yeni bir varl\u0131\u011fa k\u00f6\u00e7\u00fcrtm\u0259kd\u0259 laz\u0131m olan imkana sahibdir. Q\u0131saca des\u0259k, karma \u015f\u0259xsin, \u00f6z irad\u0259siyl\u0259 etdiyi \u015feyi v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sini \u0259hat\u0259 edir. H\u0259r k\u0259s bel\u0259 bir karman\u0131 miras al\u0131r. Amma bu bir determinizm deyil, \u00e7\u00fcnki, \u00f6z karmas\u0131 i\u00e7ind\u0259 h\u0259r k\u0259s yax\u015f\u0131 v\u0259 ya pis i\u015f g\u00f6rm\u0259kd\u0259 azadd\u0131r. \u0130nsan\u0131n \u00f6z karmas\u0131 onu m\u0259cbur etm\u0259m\u0259kd\u0259dir. Buddist g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 yeni karma \u00fc\u00e7\u00fcn vacib olan davran\u0131\u015f deyil, irad\u0259dir. Karman\u0131n b\u0259hr\u0259l\u0259rini fail ya bu h\u0259yatda, ya yeni do\u011fumda, ya da daha sonrak\u0131 do\u011fumlarda g\u00f6r\u0259c\u0259kdir. Buddist g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u00f6r\u0259 hirs, kin v\u0259 hiyl\u0259nin aldatd\u0131\u011f\u0131 kims\u0259nin karmas\u0131 pis, \u0259ksi d\u0259 yax\u015f\u0131d\u0131r. T\u0259nas\u00fch qurtarmaq bilm\u0259y\u0259n bir yenid\u0259n do\u011fu\u015f silsil\u0259sidir v\u0259 i\u00e7ind\u0259 bir \u0259zab-\u0259ziyy\u0259t yuma\u011f\u0131 da\u015f\u0131y\u0131r. T\u0259nas\u00fch yaln\u0131z insan \u015f\u0259klind\u0259 deyil, \u0259n ki\u00e7ik mil\u00e7\u0259kd\u0259n insana q\u0259d\u0259r b\u00fct\u00fcn canl\u0131 kateqoriyalar\u0131n\u0131 i\u00e7in\u0259 alan bir yenid\u0259n h\u0259yata d\u00f6n\u00fc\u015fd\u00fcr. Ancaq yaln\u0131z insan olaraq g\u0259ldikd\u0259 t\u0259nas\u00fchd\u0259n xilas olub Nirvanan\u0131 qazanmaq m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259r. &#8220;Nirvana&#8221; s\u00f6z\u00fc sanskritc\u0259 &#8220;nibbati&#8221; s\u00f6z\u00fcnd\u0259n g\u0259lir ki, bu da &#8220;\u00fcf\u00fcr\u0259r\u0259k s\u0259rinl\u0259tm\u0259k&#8221; dem\u0259kdir. Q\u0259rbd\u0259 bunu &#8220;yox olma&#8221; kimi ba\u015fa d\u00fc\u015fs\u0259l\u0259r d\u0259, \u0259slind\u0259 bu k\u0259lim\u0259, &#8220;s\u0259rinl\u0259mi\u015f&#8221;, y\u0259`ni arzu v\u0259 ehtiraslar\u0131n, pisliklirin at\u0259\u015find\u0259n xilas olmu\u015f, sakitl\u0259\u015fmi\u015f, ideal insan olma\u011f\u0131 ifad\u0259 edir. Bel\u0259 bir insan ayd\u0131nl\u0131\u011fa qovu\u015fmu\u015f, Nirvanaya \u00e7atm\u0131\u015f hesab edilir. Buddizm bel\u0259c\u0259 yeni bir insan tipi g\u0259tirmi\u015f oldu. Bu insan, \u2018klesa\u2019 deyil\u0259n v\u0259 say\u0131 m\u0259zh\u0259bl\u0259r aras\u0131nda 10, 16, 26, 30 olaraq d\u0259yi\u015f\u0259n m\u0259n\u0259vi kirl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nmi\u015f, amma \u00f6mr\u00fcn\u00fcn qalan hiss\u0259sini tamamlayan bir kims\u0259dir. Bu kims\u0259, &#8220;klesanirvana&#8221;ya \u00e7atm\u0131\u015f, \u00f6mr\u00fc bitib cismani h\u0259yatla vidala\u015fd\u0131qdan sonra da Nirvana tamamland\u0131\u011f\u0131ndan &#8220;pari-nirvana&#8221;ya \u00e7atm\u0131\u015f say\u0131l\u0131r .<\/p>\n<p>Hinduizm v\u0259 Buddizmin timsal\u0131nda reenkarnasiyan\u0131n Hindistanda hans\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 oldu\u011funu g\u00f6rd\u00fckd\u0259n sonra Avropada bu c\u0259r\u0259yan\u0131n nec\u0259 getdiyini g\u00f6r\u0259k. E.\u0259. 6-c\u0131 \u0259srd\u0259 Yunan\u0131standa ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015f Orfik dinind\u0259 bu inanc \u00e7ox geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. B\u00f6y\u00fck filosoflardan Platon v\u0259 Pifaqor da bu inanc\u0131 q\u0259bul etmi\u015fdil\u0259r. E.\u0259. 427 &#8211; 346-c\u0131 ill\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Platon bunu ilk d\u0259f\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn &#8220;\u0130deal \u015f\u0259kill\u0259r&#8221; f\u0259ls\u0259f\u0259sind\u0259 ortaya qoymu\u015fdur. Bununla o, &#8220;fiziki cisiml\u0259r, d\u0259yi\u015fm\u0259z fikirl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan d\u0259yi\u015fk\u0259n timsallard\u0131r&#8221; dey\u0259r\u0259k yegan\u0259 h\u0259qiqi biliyin fikirl\u0259r oldu\u011funu iddia etdi. E.\u0259. 400-c\u00fc ild\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 &#8220;Foedo&#8221; \u0259s\u0259rind\u0259 is\u0259 deyirdi ki, \u0259g\u0259r yenid\u0259n do\u011fu\u015f olmasayd\u0131, h\u0259yat q\u0131sa zamanda kainatdan silin\u0259rdi. &#8220;D\u00f6vl\u0259t&#8221; adl\u0131 kitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fcnd\u0259 is\u0259, yenid\u0259n do\u011fu\u015fu b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 q\u0259bul edirdi. Yunan\u0131standa bir \u00e7ox f\u0259ls\u0259f\u0259 m\u0259kt\u0259bl\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin Neoplatonistl\u0259r v\u0259 Qnostikl\u0259r d\u0259 bu iddian\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259yirdil\u0259r. Onun t\u0259l\u0259b\u0259si olan Aristotel is\u0259 bu inanca qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f, ruhu v\u00fccudun bir par\u00e7as\u0131 olaraq g\u00f6rm\u00fc\u015fd\u00fcr. Bu \u015f\u0259kild\u0259 davam ed\u0259n reenkarnasiya inanc\u0131 Hz \u0130san\u0131n d\u00fcnyaya g\u0259li\u015fi il\u0259 yenid\u0259n k\u00f6r\u00fckl\u0259ndi. Bel\u0259 ki, b\u0259`zil\u0259ri onda ke\u00e7mi\u015f pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin ruhunun d\u00fcnyaya g\u0259ldiyini s\u00f6yl\u0259yirdil\u0259r. Bunlar \u00f6z \u0259ksini \u0130ncild\u0259 d\u0259 tapm\u0131\u015fd\u0131r. Orada deyil\u0259n\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0130sa h\u0259varil\u0259rd\u0259n soru\u015fur ki, m\u0259nim haqq\u0131mda n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131rlar. H\u0259varil\u0259r bu suala m\u00fcxt\u0259lif cavablar verirl\u0259r. Kimi \u0130lyas, kimisi Yeremya, kimisi d\u0259 Y\u0259hya deyir. Buradan anla\u015f\u0131l\u0131r ki, insanlar o zamanlar \u0130san\u0131n \u0259vv\u0259lki pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin yenid\u0259n do\u011fu\u015f hal\u0131 oldu\u011funa inan\u0131rd\u0131lar. Eram\u0131z\u0131n ilk \u0259srl\u0259rind\u0259 yenid\u0259n do\u011fu\u015f inanc\u0131 y\u0259hudilikd\u0259 3 m\u0259rh\u0259l\u0259 \u015f\u0259klind\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rdi. \u018fvv\u0259l insan\u0131n \u00f6ld\u00fckd\u0259n sonra \u015eeol`da var oldu\u011fu haqq\u0131nda qarma-qar\u0131\u015f\u0131q fikirl\u0259r ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. Sonra Esxayologiyan\u0131n m\u0259h\u015f\u0259rd\u0259ki dirilm\u0259 v\u0259 son m\u00fchakim\u0259 haqq\u0131ndak\u0131 t\u0259`sirl\u0259ri get-ged\u0259 artd\u0131. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 is\u0259 \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fck fikri, yenid\u0259n do\u011fu\u015f il\u0259 uzla\u015fd\u0131r\u0131ld\u0131. Buradan orta \u0259srl\u0259r boyu ya\u015fayan Y\u0259hudilik n\u0259z\u0259riyy\u0259si ortaya \u00e7\u0131xd\u0131. 186 -253-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f olan Origen is\u0259 Origenizmi quraraq iddia edirdi ki, Bibliyan\u0131n b\u0259`zi yerl\u0259ri yenid\u0259n do\u011fu\u015f g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc olmadan a\u00e7\u0131qlana bilm\u0259z. 340 -420-ci ill\u0259rd\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f Santa Jeremi d\u0259, xristianl\u0131\u011f\u0131n ilk zamanlar\u0131nda yenid\u0259n do\u011fu\u015fun bir \u015f\u0259klinin t\u0259m\u0259l \u0259saslar aras\u0131nda oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259di. N\u0259hay\u0259t 553-c\u00fc ild\u0259 \u0130mperator Yustinian t\u0259r\u0259find\u0259n \u0130kinci Konstantinopol Sinodu \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ld\u0131. H\u0259min m\u0259clis\u0259 papa g\u0259lm\u0259mi\u015fdi. M\u0259clis, yenid\u0259n do\u011fu\u015f c\u0259r\u0259yan\u0131n\u0131 l\u0259n\u0259tl\u0259di. Orada q\u0259bul olunan q\u0259rarda bel\u0259 deyilirdi: &#8220;\u018fg\u0259r h\u0259r hans\u0131 bir kims\u0259 ruhlar\u0131n lap \u0259vv\u0259ld\u0259n var oldu\u011fu \u0259fsan\u0259sini ifad\u0259 ed\u0259r v\u0259 bundan \u00e7\u0131xan g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 t\u0259r\u0259fdar olarsa, onu boykot edin.&#8221; Bel\u0259c\u0259 buna r\u0259smi bir l\u0259n\u0259t y\u00f6n\u0259ldilib, m\u00f6vzuyla \u0259laq\u0259dar olan v\u0259 ya ona i\u015far\u0259 ed\u0259n b\u00fct\u00fcn c\u00fcml\u0259l\u0259r Bibliyadan \u00e7\u0131xar\u0131ld\u0131. Origenizm v\u0259 \u0259vv\u0259ld\u0259n var olma\u011fa inanma, bundan sonra inancs\u0131zl\u0131q say\u0131ld\u0131, bunu t\u0259bli\u011f ed\u0259nl\u0259r is\u0259 kils\u0259 t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259`qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qald\u0131. Lakin b\u00fct\u00fcn bunlara baxmayaraq peenkarnasiya inanc\u0131 Avropada \u00f6z m\u00f6vcudiyy\u0259tini gizli d\u0259 olsa davam etdirdi, 19-cu \u0259srd\u0259 psixologiya elminin ortaya \u00e7\u0131xmas\u0131 il\u0259 is\u0259 yenid\u0259n aktuall\u0131q qazand\u0131. Hal-haz\u0131rda Avropada reenkarnasiyaya inananlar\u0131n say\u0131 g\u00fcnd\u0259n-g\u00fcn\u0259 artmaqdad\u0131r. Bel\u0259 ki, ke\u00e7\u0259n il, Fransan\u0131n m\u0259\u015fhur &#8220;La Nouvel Observatuer&#8221; jurnal\u0131n\u0131n ke\u00e7irtdiyi anketin n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 Avropada h\u0259r be\u015f n\u0259f\u0259rd\u0259n biri yenid\u0259n do\u011fuldu\u011funa v\u0259 ya do\u011fulaca\u011f\u0131na inan\u0131r.<\/p>\n<p>(ard\u0131 var)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(\u018fvv\u0259li:\u00a0\u00a0https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/3000-dunyaya-nedzhae-daefae-zhaelirik-sirrlaerlae-dolu-reenkarnasiya-naezaeriyyaesi-birindzi-hissae) Bu g\u00fcn reenkarnasiyan\u0131n d\u0259qiq ya\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131 yeri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. B\u0259`zil\u0259ri onun yarand\u0131\u011f\u0131 yer olaraq Misiri, b\u0259`zil\u0259ri d\u0259 Hindistan\u0131 qeyd ets\u0259l\u0259r d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda Kelt v\u0259 Skandinaviya xalqlar\u0131nda, Mayya v\u0259 Astek q\u0259bil\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 h\u0259l\u0259 q\u0259dimd\u0259n bel\u0259 bir inanc\u0131n oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bir \u00e7ox faktlara \u0259saslanaraq aliml\u0259r, h\u0259tta ibtidai insanlarda da reenkarnasiya inanc\u0131n\u0131n oldu\u011fu n\u0259tic\u0259sin\u0259 g\u0259limi\u015fl\u0259rdir. Daha yax\u015f\u0131 anlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn tarixi seyr i\u00e7ind\u0259 bu inanc\u0131n gedi\u015fat\u0131na n\u0259z\u0259r salsaq y\u0259qin ki, pis olmaz. Bu gedi\u015fatda g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r g\u0259lib \u00e7atan \u0259n q\u0259dim m\u0259`lumat eram\u0131zdan 60-10 min il \u0259vv\u0259l ya\u015fam\u0131\u015f olan&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":137487,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M.jpg",300,208,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M.jpg",300,208,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M.jpg",300,208,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M-300x208.jpg",300,208,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M.jpg",300,208,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M.jpg",300,208,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M.jpg",300,208,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/9243c4e6c1fa1938e50087fb954581e0_M.jpg",300,208,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"(\u018fvv\u0259li:\u00a0\u00a0https:\/\/islam.az\/az\/mezhaleler\/i-slam-bu-zhun-sabah\/item\/3000-dunyaya-nedzhae-daefae-zhaelirik-sirrlaerlae-dolu-reenkarnasiya-naezaeriyyaesi-birindzi-hissae) Bu g\u00fcn reenkarnasiyan\u0131n d\u0259qiq ya\u015f\u0131n\u0131 v\u0259 yarand\u0131\u011f\u0131 yeri m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. B\u0259`zil\u0259ri onun yarand\u0131\u011f\u0131 yer olaraq Misiri, b\u0259`zil\u0259ri d\u0259 Hindistan\u0131 qeyd ets\u0259l\u0259r d\u0259 ayr\u0131-ayr\u0131l\u0131qda Kelt v\u0259 Skandinaviya xalqlar\u0131nda, Mayya v\u0259 Astek q\u0259bil\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 h\u0259l\u0259 q\u0259dimd\u0259n bel\u0259 bir inanc\u0131n oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. Lakin bir \u00e7ox faktlara \u0259saslanaraq aliml\u0259r, h\u0259tta ibtidai insanlarda da reenkarnasiya inanc\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137486"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=137486"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137486\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/137487"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=137486"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=137486"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=137486"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}