{"id":137847,"date":"2020-03-04T10:44:49","date_gmt":"2020-03-04T07:44:49","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=137847"},"modified":"2020-03-04T10:44:49","modified_gmt":"2020-03-04T07:44:49","slug":"sehr-cadu-v%c9%99-fal-islamda-munasib%c9%99t-nec%c9%99dir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=137847","title":{"rendered":"Sehr, cadu v\u0259 fal \u2013 \u0130slamda m\u00fcnasib\u0259t nec\u0259dir?"},"content":{"rendered":"<div class=\"itemFullText\">\n<p>Din\u0259 \u0259ks, \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 zidd olan \u00fcsullarla, h\u0259m t\u0259bii, h\u0259m d\u0259 qeybd\u0259n olan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin (cinl\u0259rin v\u0259 s.-nin) yard\u0131m\u0131 il\u0259 ad\u0259t\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n insanlara z\u0259r\u0259r yetirm\u0259k, b\u0259zi i\u015fl\u0259ri pozmaq, nadir hallarda is\u0259 xeyir verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00f6z, yaz\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259l \u015f\u0259klind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u00absehr\u00bb deyirl\u0259r. Sehrin h\u0259qiq\u0259t olub-olmamas\u0131 problemi din aliml\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259 obyektidir. B\u0259zil\u0259ri sehrin \u0259slind\u0259 reall\u0131\u011fa sahib olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaln\u0131z g\u00f6zba\u011fl\u0131cal\u0131q, hipnoz v\u0259 t\u0259lqind\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259mi\u015fl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri is\u0259, sehrin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etiraf etmi\u015f v\u0259 bununla m\u00fcbariz\u0259nin \u00fcsullar\u0131n\u0131 Allaha s\u0259mimi iman b\u0259sl\u0259m\u0259kd\u0259, Ona s\u0131\u011f\u0131nmaqda, Ona t\u0259v\u0259kk\u00fcl etm\u0259kd\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259r. H\u0259r bir halda sehrl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaq, sehrbazlara (cadug\u0259rl\u0259r\u0259) m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k q\u0259ti sur\u0259td\u0259 haramd\u0131r.<\/p>\n<p>Sehr v\u0259 cadu q\u0259dim xalqlar\u0131n h\u0259yat\u0131nda m\u00fch\u00fcm rola malik idi. Q\u0259dim Babil, Misir, \u00c7in, \u0130ran, Yunan\u0131stan, Roma sivilizasiyalar\u0131nda, el\u0259c\u0259 d\u0259, y\u0259hudi dinind\u0259 sehr geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015fd\u0131, sehrbazl\u0131q \u0259n h\u00f6rm\u0259tli pe\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n say\u0131l\u0131rd\u0131; onlar h\u0259tta h\u00f6kmdarlar\u0131n saray\u0131nda da f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. H\u0259zr\u0259t Musa Pey\u011f\u0259mb\u0259rin Misir sehrbazlar\u0131 il\u0259 Fironun h\u00fczurunda m\u00fcbahis\u0259si buna \u0259n g\u00f6z\u0259l n\u00fcmun\u0259dir. H\u0259min m\u00fcbahis\u0259d\u0259 Allah t\u0259r\u0259find\u0259n pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 verilmi\u015f m\u00f6c\u00fcz\u0259nin h\u0259r c\u00fcr sehrd\u0259n \u00fcst\u00fcn olmas\u0131 tam m\u0259nada s\u00fcbuta yetdi.<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rimd\u0259 buyurulur ki, ke\u00e7mi\u015f pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259rin m\u00f6c\u00fcz\u0259l\u0259ri inadkar insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n sehr kimi qar\u015f\u0131lan\u0131r v\u0259 onlara \u00absehrbaz, cadug\u0259r\u00bb deyilirdi (\u00abZariyat\u00bb, 52). M\u0259s\u0259l\u0259n, H\u0259zr\u0259t Musa (\u00abZuxruf\u00bb, 49 v\u0259 \u00abZariyat\u00bb, 39), H\u0259zr\u0259t \u0130sa (\u00abS\u0259ff\u00bb, 6 v\u0259 \u00abMaid\u0259\u00bb, 110) v\u0259 H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r (\u00ab\u018fnbiya\u00bb, 3 v\u0259 \u00abS\u0259b\u0259\u00bb, 43) kafir insanlar t\u0259r\u0259find\u0259n sehrbazl\u0131qda ittiham edilmi\u015fdil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259, Qurani-k\u0259rimin ecaz\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda aciz qalanlar bu m\u00fcq\u0259dd\u0259s kitab\u0131 sehr adland\u0131rmaqdan ba\u015fqa \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu tapm\u0131rd\u0131lar.<\/p>\n<p>\u0130slamdan \u0259vv\u0259lki \u018fr\u0259bistan m\u00fchitind\u0259 cadug\u0259rlikl\u0259 \u0259sas\u0259n qad\u0131nlar m\u0259\u015f\u011ful olurdular. Onlar\u0131n cadu \u00fcsullar\u0131ndan biri d\u0259 bundan ibar\u0259t idi: bir ip g\u00f6t\u00fcr\u00fcb, m\u00fc\u0259yy\u0259n adam\u0131n ad\u0131na \u0259fsun (tilism) oxumaqla ip\u0259 d\u00fcy\u00fcnl\u0259r vururdular. Bununla da h\u0259min adam\u0131n i\u015fl\u0259rinin \u00abd\u00fcy\u00fcn\u0259 d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yin\u0259\u00bb, xo\u015fb\u0259xtliyinin ba\u011flanaca\u011f\u0131na, u\u011fur v\u0259 s\u0259ad\u0259tin ondan \u00fcz \u00e7evir\u0259c\u0259yin\u0259, ba\u015f\u0131na \u0259n m\u00fcxt\u0259lif b\u0259lalar g\u0259l\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131rd\u0131lar. H\u0259tta r\u0259vay\u0259t\u0259 g\u00f6r\u0259, cadug\u0259r qad\u0131nlar H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 (s) d\u0259 bu yolla cadu etmi\u015fdil\u0259r. Amma onlar\u0131n cadusunun Pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 t\u0259sir edib-etm\u0259m\u0259si bar\u0259d\u0259 fikir q\u0259ti deyil. B\u0259zi r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 deyilir ki, bu cadunun t\u0259siri il\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259 b\u0259zi x\u0259st\u0259lik \u0259lam\u0259tl\u0259ri g\u00f6r\u00fcnm\u00fc\u015f, cadunun aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 x\u0259st\u0259lik sa\u011falm\u0131\u015fd\u0131. Bir qrup r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259 is\u0259 bildirilir ki, Allah \u00f6z pey\u011f\u0259mb\u0259rini h\u0259r c\u00fcr sehrd\u0259n v\u0259 cadudan qoruyur, ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 he\u00e7 bir cadug\u0259rin \u0259m\u0259li Ona t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rimin \u00abF\u0259l\u0259q\u00bb sur\u0259sind\u0259 buyurulur: \u00abDe: \u00abP\u0259nah apar\u0131ram\u2026 (\u0259fsun oxuyub) d\u00fcy\u00fcnl\u0259r\u0259 \u00fcf\u00fcr\u0259n qad\u0131nlar\u0131n \u015f\u0259rind\u0259n\u00bb (\u00abF\u0259l\u0259q\u00bb, 4).<\/p>\n<p>Sehrin v\u0259 cadunun g\u00fcnah \u0259m\u0259l olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) bunlar\u0131 buyurmu\u015fdur: \u00abH\u0259r kim ip\u0259 d\u00fcy\u00fcn vurub \u0259fsun oxusa, sehr etmi\u015f say\u0131l\u0131r. Sehrl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan is\u0259 \u015firk etmi\u015f olur. Kim (\u00f6z\u00fcn\u00fc qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn) \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 n\u0259 is\u0259 taxsa, taxd\u0131\u011f\u0131 \u0259\u015fyan\u0131n \u00f6hd\u0259sin\u0259 burax\u0131l\u0131r (Allah\u0131n himay\u0259sind\u0259n \u00e7\u0131xm\u0131\u015f olur)\u00bb (\u00abS\u00fcn\u0259n\u00fcn-N\u0259sai\u00bb, \u00abM\u00fcharib\u0259\u00bb kitab\u0131, 4084-c\u00fc h\u0259dis). \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259ri m\u00fcs\u0259lmanlara yeddi g\u00fcnahdan uzaq olma\u011f\u0131 tap\u015f\u0131r\u0131rd\u0131 ki, bunlar\u0131n s\u0131ras\u0131nda ikinci yeri sehr tutur. \u0130mam \u018fli is\u0259 sehr v\u0259 cadunu \u00f6yr\u0259nm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259 bu c\u00fcr x\u0259b\u0259rdar edirdi: \u00abKim az v\u0259 ya \u00e7ox miqdarda sehr \u00f6yr\u0259ns\u0259, k\u00fcfr etmi\u015f olar v\u0259 Allahla ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 \u0259hdi q\u0131rar. T\u00f6vb\u0259 etm\u0259yinc\u0259 onun c\u0259zas\u0131 edamd\u0131r\u00bb. \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiq is\u0259 tam q\u0259ti \u015f\u0259kild\u0259 bildirirdi: \u00abAllah\u0131n R\u0259sulu buyurub ki, h\u0259r kim sehrbaz\u0131n, kahinin, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n x\u0259b\u0259r verdiyini iddia ed\u0259n yalan\u00e7\u0131n\u0131n yan\u0131na gets\u0259 v\u0259 onun dedikl\u0259rin\u0259 inansa, Allah\u0131n nazil etdiyi b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi kitablar\u0131 r\u0259dd etmi\u015f kimidir\u00bb (\u00abBihar\u00fcl-\u0259nvar\u00bb, LXXII, 212-213).<\/p>\n<p>B\u0259zi h\u0259disl\u0259rd\u0259 istisna hal olaraq, sehri batil etm\u0259k, cadunu q\u00fcvv\u0259d\u0259n salmaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 sehr v\u0259 cadu etm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verildiyi bildirilir. Y\u0259ni \u0259g\u0259r bir k\u0259sin bar\u0259sind\u0259 cadu edilibs\u0259, h\u0259min cadunu ba\u015fqa bir cadu il\u0259 batil etm\u0259k olar. R\u0259vay\u0259t edirl\u0259r ki, cadug\u0259rlikl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan v\u0259 bununla dolanan bir n\u0259f\u0259r h\u0259cc zaman\u0131 \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiqin yan\u0131na g\u0259lir v\u0259 \u00f6z\u00fc haqq\u0131nda m\u0259lumat ver\u0259nd\u0259n sonra deyir: \u00ab\u0130ndi art\u0131q sehrl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmaqdan t\u00f6vb\u0259 etmi\u015f\u0259m. Bu i\u015fin halal n\u00f6v\u00fc varm\u0131?\u00bb. \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiq buyurur: \u00abB\u0259li, var. Sehri a\u00e7, ba\u011flama\u00bb (\u00abV\u0259sail\u00fc\u015f-\u015fi\u0259\u00bb, XVII, 146, 22207-ci h\u0259dis). H\u0259disin m\u0259nas\u0131 budur ki, cadunu a\u00e7maq olar, amma ba\u011flmaq (y\u0259ni bir k\u0259sin i\u015fl\u0259rini d\u00fcy\u00fcn\u0259 salmaq niyy\u0259til\u0259 cadu etm\u0259k) olmaz. Bir daha t\u0259krar edirik ki, h\u0259tta bu \u015f\u0259rt daxilind\u0259 olsa bel\u0259, sehr etm\u0259yin icaz\u0259li olmas\u0131 tam s\u00fcbuta yetm\u0259mi\u015f bir m\u0259s\u0259l\u0259dir. H\u0259disl\u0259rin bir qismi h\u0259tta bunu da g\u00fcnah say\u0131r.<\/p>\n<p>Bir g\u00fcn H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) yan\u0131na bir qad\u0131n g\u0259lib bildirdi: \u00abAx\u0131r vaxtlar \u0259rim m\u0259nd\u0259n soyumu\u015fdu. Onu \u00f6z\u00fcm\u0259 mehriban etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 cadu etdim\u00bb. Pey\u011f\u0259mb\u0259r qad\u0131n\u0131n s\u00f6z\u00fcnd\u0259n \u00e7ox narahat oldu, \u00abDinini zay etdin, g\u00f6yl\u0259rin v\u0259 yerin m\u0259l\u0259kl\u0259ri s\u0259n\u0259 l\u0259n\u0259t etsin!\u00bb \u2013 dey\u0259 ona ac\u0131qland\u0131.<\/p>\n<p>Sehr, cadu, g\u00f6z d\u0259ym\u0259si kimi hallardan \u0259n yax\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259 Qurani-k\u0259rimin b\u0259zi ay\u0259 v\u0259 sur\u0259l\u0259rini (\u00abF\u0259l\u0259q\u00bb v\u0259 \u00abNas\u00bb sur\u0259l\u0259ri, \u00abQ\u0259l\u0259m\u00bb sur\u0259sinin son iki ay\u0259si v\u0259 s.) oxumaq, namaz q\u0131lmaq, Allaha dua etm\u0259k, onun himay\u0259sin\u0259 arxalanmaq, \u015feytandan v\u0259 onun v\u0259sv\u0259s\u0259sind\u0259n Allaha s\u0131\u011f\u0131nmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>Fal is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k hadis\u0259l\u0259ri, qeyb al\u0259min\u0259 aid m\u0259lumatlar\u0131 x\u0259b\u0259r verm\u0259k m\u0259nas\u0131n\u0131 bildirir. Q\u0259dim d\u00f6vrl\u0259rd\u0259n bu g\u00fcn\u0259 kimi ox, kart, qoyunun k\u00fcr\u0259k s\u00fcm\u00fcy\u00fc kimi vasit\u0259l\u0259rl\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259, \u00fcz\u00fck fal\u0131, noxud fal\u0131, kasa fal\u0131, q\u0259hv\u0259 fal\u0131, ulduz fal\u0131, Hafizin divan\u0131 il\u0259 fal a\u00e7ma v\u0259 sair \u00fcsullarla h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. M\u0259s\u0259l\u0259n, cahiliyy\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0259r\u0259bl\u0259r qu\u015flar\u0131n s\u0259sini, qu\u015fun sa\u011fdan sola u\u00e7u\u015funu pis \u0259lam\u0259t kimi yozurdular. Buna \u00abtiy\u0259r\u0259\u00bb deyilirdi. \u0130slamda tiy\u0259r\u0259 batil say\u0131l\u0131r; H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) bunun h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buyurub (\u00abS\u0259hih\u00fc-Buxari\u00bb, \u00abTibb\u00bb kitab\u0131, 5753-c\u00fc h\u0259dis).<\/p>\n<p>\u0130slamdan qabaqk\u0131 cahiliyy\u0259t d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u018fr\u0259bistanda \u0259n geni\u015f yay\u0131lm\u0131\u015f fal\u00e7\u0131l\u0131q \u0259n\u0259n\u0259si \u00ab\u0259zlam\u00bb adlan\u0131rd\u0131. \u018fzlam p\u00fc\u015fkatma yolu il\u0259 apar\u0131l\u0131rd\u0131. \u00dc\u00e7 oxdan birinin \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00abb\u0259li\u00bb, o birinin \u00fcz\u0259rin\u0259 \u00abxeyr\u00bb yaz\u0131r, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fcn\u00fc bo\u015f qoyurdular. H\u0259r hans\u0131 i\u015fi g\u00f6r\u00fcb-g\u00f6rm\u0259m\u0259k bar\u0259d\u0259 fal a\u00e7maq ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xs (\u00e7ox zaman bu i\u015fi kahinl\u0259r icra edirdil\u0259r) oxlar\u0131 qar\u0131\u015fd\u0131r\u0131b, birini g\u00f6t\u00fcr\u00fcrd\u00fc. \u00abB\u0259li\u00bb yaz\u0131lm\u0131\u015f ox \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131sa, o i\u015fi yerin\u0259 yetirirdi, \u00abyox\u00bb yaz\u0131lm\u0131\u015f ox \u00e7\u0131x\u0131rd\u0131sa o i\u015fd\u0259n vaz ke\u00e7irdi. \u018fg\u0259r yaz\u0131s\u0131z ox \u00e7\u0131xsayd\u0131, fal\u0131 t\u0259krar edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rimd\u0259 \u0259zlamdan istifad\u0259 etm\u0259k q\u0259ti sur\u0259td\u0259 qada\u011fan olunur v\u0259 bu \u0259m\u0259l b\u00fctl\u0259r\u0259 inanmaq, \u015f\u0259rab i\u00e7m\u0259k kimi g\u00fcnahlara b\u0259rab\u0259r tutulur: \u00abEy iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r! \u015e\u0259rab da, qumar da, b\u00fctl\u0259r d\u0259, \u0259zlam da \u015eeytan \u0259m\u0259lind\u0259n olan murdar bir \u015feydir. Bunlardan \u00e7\u0259kinin ki, b\u0259lk\u0259 nicat tapas\u0131n\u0131z\u00bb (\u00abMaid\u0259\u00bb, 90).<\/p>\n<p>B\u0259zi h\u0259disl\u0259rd\u0259 \u00abf\u0259l\u00bb s\u00f6z\u00fcn\u0259 rast g\u0259lirik. Amma bu, haqq\u0131nda dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131m\u0131z faldan f\u0259rqli bir m\u0259fhumdur. Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n: \u00abF\u0259l n\u0259dir?\u00bb \u2013 dey\u0259 soru\u015fulduqda, \u00abH\u0259r hans\u0131 birinizin e\u015fitdiyi g\u00f6z\u0259l s\u00f6zd\u00fcr\u00bb cavab\u0131n\u0131 vermi\u015fdi (\u00abS\u0259hih\u00fc-Buxari\u00bb, \u00abTibb\u00bb kitab\u0131, 5754-c\u00fc h\u0259dis). M\u0259s\u0259l\u0259n, \u00e7\u0259tinliy\u0259 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bir adam t\u0259sad\u00fcf\u0259n ba\u015fqa birisinin dilind\u0259n yax\u015f\u0131 bir s\u00f6z e\u015fits\u0259, bunu xeyir\u0259 yozmas\u0131nda g\u00fcnah yoxdur. Bel\u0259 dem\u0259k m\u00fcmk\u00fcns\u0259, f\u0259l \u2013 qulaq fal\u0131d\u0131r. Novruz \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri aras\u0131nda bu g\u00fcn\u0259 kimi ya\u015fayan qulaq fal\u0131na \u00e7\u0131xmaq ad\u0259ti d\u0259 bunun bir formas\u0131d\u0131r. \u0130mam \u018fli buyurub: \u00abG\u00f6z d\u0259ym\u0259si, ovsun, sehr v\u0259 f\u0259l vard\u0131r (m\u00f6vcuddur), tiy\u0259r\u0259, \u0259dva (b\u0259db\u0259xtliyin birind\u0259n ba\u015fqas\u0131na ke\u00e7m\u0259si) is\u0259 yaland\u0131r\u00bb (\u00abN\u0259hc\u00fcl-b\u0259la\u011f\u0259\u00bb, 408-ci hikm\u0259tli k\u0259lam).<\/p>\n<p>Fal\u00e7\u0131l\u0131q \u0130slamda \u00e7ox b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahlardan say\u0131l\u0131r. \u00c7\u00fcnki fal\u00e7\u0131 qeybd\u0259n x\u0259b\u0259r verdiyini iddia edir. Halbuki, qeyb al\u0259minin sirl\u0259ri yaln\u0131z Allaha m\u0259lumdur; Allah onlardan laz\u0131m bildiyi q\u0259d\u0259rini pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r\u0259 v\u0259 \u00f6vliyalara a\u00e7ar. Onlar da Allah\u0131n izni olmadan he\u00e7 bir qeyb x\u0259b\u0259rini insanlara \u00e7atd\u0131rmazlar. Halbuki, fal\u00e7\u0131lar q\u0259tiyy\u0259n \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 uy\u011fun olmayan vasit\u0259l\u0259rl\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n x\u0259b\u0259r verdikl\u0259rini s\u00f6yl\u0259yir, \u00fcst\u0259lik, bunun \u00fc\u00e7\u00fcn muzd t\u0259l\u0259b edirl\u0259r. Bu, onlar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>M\u00fcasir fal\u00e7\u0131lar ke\u00e7mi\u015fd\u0259 kahinl\u0259rin icra etdikl\u0259ri i\u015fl\u0259ri yerin\u0259 yetirirl\u0259r. Ke\u00e7mi\u015f zamanlarda adamlar kahinin yan\u0131na gedir, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yini ondan soru\u015furdular. Kahin d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n muzd m\u00fcqabilind\u0259 onlara laz\u0131m olan informasiyan\u0131 verirdi. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, h\u0259disl\u0259rd\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n x\u0259b\u0259r ver\u0259n kahinl\u0259r haqq\u0131nda deyil\u0259nl\u0259ri tam m\u0259nas\u0131nda fal\u00e7\u0131lara da aid etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) fal\u00e7\u0131lara m\u00fcnasib\u0259ti \u00e7ox s\u0259rt idi. H\u0259tta o h\u0259zr\u0259t bir fal\u00e7\u0131n\u0131 edam etdirmi\u015fdi. Pey\u011f\u0259mb\u0259rimiz n\u0259inki kahin v\u0259 fal\u00e7\u0131lar\u0131, h\u0259tta onlara m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n v\u0259 s\u00f6zl\u0259rin\u0259 inanan adamlar\u0131 da \u00e7ox a\u011f\u0131r ifad\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00fcnahkarl\u0131qda ittiham edirdi: \u00abH\u0259r kim kahin\u0259 m\u00fcraci\u0259t ets\u0259 v\u0259 onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 inansa, M\u00fch\u0259mm\u0259d\u0259 nazil olan v\u0259hyi inkar etmi\u015f olar\u00bb (\u00abS\u00fcn\u0259n\u00fc \u018fbu Davud\u00bb, \u00abTibb\u00bb kitab\u0131, 3904-c\u00fc h\u0259dis). \u00abKim kahinin yan\u0131na gedib ondan n\u0259 is\u0259 soru\u015fsa, 40 gec\u0259lik namazlar\u0131 q\u0259bul olmaz\u00bb (\u00abS\u0259hih\u00fcl-M\u00fcslim\u00bb, \u00abSalam\u00bb kitab\u0131, 5821-ci h\u0259dis).<\/p>\n<p>Bir d\u0259f\u0259 \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiq\u0259 bel\u0259 bir sual verdil\u0259r: \u00abFilan yerd\u0259 bir n\u0259f\u0259r ya\u015fay\u0131r. Adamlar o\u011furlanm\u0131\u015f mal\u0131 tapmaq v\u0259 ba\u015fqa i\u015fl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn onun yan\u0131na gedirl\u0259r. Biz\u0259 d\u0259 onun yan\u0131na getm\u0259k icaz\u0259si verirs\u0259nmi?\u00bb. \u0130mam C\u0259f\u0259r Sadiq onlara bel\u0259 cavab verdi: \u00abAllah\u0131n R\u0259sulu buyurub ki, h\u0259r kim sehrbaz\u0131n, kahinin, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259n x\u0259b\u0259r verdiyini iddia ed\u0259n yalan\u00e7\u0131n\u0131n yan\u0131na gets\u0259 v\u0259 onun dedikl\u0259rin\u0259 inansa, Allah\u0131n nazil etdiyi b\u00fct\u00fcn s\u0259mavi kitablar\u0131 r\u0259dd etmi\u015f kimidir\u00bb (\u00abBihar\u00fcl-\u0259nvar\u00bb, LXXII, 212-213).<\/p>\n<p>Diqq\u0259t yetirilm\u0259li bir m\u0259s\u0259l\u0259 d\u0259 bundan ibar\u0259tdir: falla istixar\u0259ni qar\u0131\u015fd\u0131rmaq olmaz. \u0130stixar\u0259 (buna xalq aras\u0131nda \u00abQuran a\u00e7maq\u00bb da deyirl\u0259r) h\u0259dis v\u0259 r\u0259vay\u0259tl\u0259r\u0259 \u0259saslanan bir \u0259m\u0259ldir. \u0130stixar\u0259 bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc kimi, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 n\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259yini detallar\u0131 il\u0259 \u00f6yr\u0259nm\u0259k deyil. \u0130stixar\u0259 \u2013 iki yoldan birini se\u00e7m\u0259li olan, amma hans\u0131 yolun xeyirli oldu\u011funu bilm\u0259y\u0259n adam\u0131n Quran vasit\u0259sil\u0259 Allahdan k\u00f6m\u0259k ist\u0259m\u0259si dem\u0259kdir. Allah-t\u0259ala istixar\u0259d\u0259 \u00e7\u0131xan Quran ay\u0259si vasit\u0259sil\u0259 h\u0259min adama \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolunu g\u00f6st\u0259rir, iki yoldan hans\u0131 birinin onun \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 oldu\u011funu x\u0259b\u0259r verir. \u0130stixar\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n v\u0259 imamlardan r\u0259vay\u0259t edil\u0259n dualar\u0131 oxuduqdan sonra h\u0259min m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rin buyurdu\u011fu qaydalar \u0259sas\u0131nda yerin\u0259 yetirilir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, bunu fal\u00e7\u0131l\u0131qla q\u0259tiyy\u0259n eyni tutmaq olmaz.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"itemContentSingle\">\n<div class=\"itemContainerSingle\">\n<div class=\"itemBody\">\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Din\u0259 \u0259ks, \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 zidd olan \u00fcsullarla, h\u0259m t\u0259bii, h\u0259m d\u0259 qeybd\u0259n olan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin (cinl\u0259rin v\u0259 s.-nin) yard\u0131m\u0131 il\u0259 ad\u0259t\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n insanlara z\u0259r\u0259r yetirm\u0259k, b\u0259zi i\u015fl\u0259ri pozmaq, nadir hallarda is\u0259 xeyir verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00f6z, yaz\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259l \u015f\u0259klind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u00absehr\u00bb deyirl\u0259r. Sehrin h\u0259qiq\u0259t olub-olmamas\u0131 problemi din aliml\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259 obyektidir. B\u0259zil\u0259ri sehrin \u0259slind\u0259 reall\u0131\u011fa sahib olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, yaln\u0131z g\u00f6zba\u011fl\u0131cal\u0131q, hipnoz v\u0259 t\u0259lqind\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu s\u00f6yl\u0259mi\u015fl\u0259r. B\u0259zil\u0259ri is\u0259, sehrin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 etiraf etmi\u015f v\u0259 bununla m\u00fcbariz\u0259nin \u00fcsullar\u0131n\u0131 Allaha s\u0259mimi iman b\u0259sl\u0259m\u0259kd\u0259, Ona s\u0131\u011f\u0131nmaqda, Ona t\u0259v\u0259kk\u00fcl etm\u0259kd\u0259 g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259r. H\u0259r bir halda sehrl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":137848,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M.jpg",300,230,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M.jpg",300,230,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M.jpg",300,230,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M-300x230.jpg",300,230,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M.jpg",300,230,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M.jpg",300,230,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M.jpg",300,230,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/8d5e1c3e57f4956de66c0c8469325c8d_M.jpg",300,230,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Din\u0259 \u0259ks, \u015f\u0259ri\u0259t\u0259 zidd olan \u00fcsullarla, h\u0259m t\u0259bii, h\u0259m d\u0259 qeybd\u0259n olan q\u00fcvv\u0259l\u0259rin (cinl\u0259rin v\u0259 s.-nin) yard\u0131m\u0131 il\u0259 ad\u0259t\u0259n m\u00fc\u0259yy\u0259n insanlara z\u0259r\u0259r yetirm\u0259k, b\u0259zi i\u015fl\u0259ri pozmaq, nadir hallarda is\u0259 xeyir verm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 s\u00f6z, yaz\u0131 v\u0259 \u0259m\u0259l \u015f\u0259klind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n f\u0259aliyy\u0259t\u0259 \u00absehr\u00bb deyirl\u0259r. Sehrin h\u0259qiq\u0259t olub-olmamas\u0131 problemi din aliml\u0259ri aras\u0131nda m\u00fcbahis\u0259 obyektidir. B\u0259zil\u0259ri sehrin \u0259slind\u0259 reall\u0131\u011fa&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137847"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=137847"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/137847\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/137848"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=137847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=137847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=137847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}