{"id":140120,"date":"2020-03-09T15:24:15","date_gmt":"2020-03-09T12:24:15","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=140120"},"modified":"2020-03-09T15:24:15","modified_gmt":"2020-03-09T12:24:15","slug":"neft-bazarindaki-d%c9%99yisiklik-az%c9%99rbaycan-iqtisadiyyatinda-ciddi-t%c9%99latuml%c9%99r-yaradacaq-s%c9%99viyy%c9%99d%c9%99-deyil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=140120","title":{"rendered":"&#8220;Neft bazar\u0131ndak\u0131 d\u0259yi\u015fiklik Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda ciddi t\u0259lat\u00fcml\u0259r yaradacaq s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil&#8221;"},"content":{"rendered":"<p><strong>Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Tahir Mirki\u015fili d\u00fcnya bazar\u0131nda neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131na m\u00fcnasib\u0259t bildirib.<\/strong><\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, mill\u0259t v\u0259kili\u00a0<a href=\"http:\/\/trend\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 bildirib ki, ke\u00e7\u0259n h\u0259ft\u0259 OPEK+ \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Rusiya v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 aras\u0131nda istehsal h\u0259cminin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 olunmamas\u0131 neftin qiym\u0259tinin d\u00fc\u015fm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi: &#8220;S\u0259udiyy\u0259lil\u0259r bazardan g\u00fcnd\u0259 1.5 milyon barel neftin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif ets\u0259l\u0259r d\u0259, rusiyal\u0131lar bundan imtina edibl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 s\u0259udiyy\u0259lil\u0259r \u0259ks q\u0259rar ver\u0259r\u0259k neft istehsal\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na q\u0259rar verib v\u0259 b\u00fct\u00fcn bazarlar \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259t t\u0259klifini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131blar.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, neft bazar\u0131 3 qat z\u0259rb\u0259 almaqdad\u0131r: \u015fok t\u0259klif (S\u0259diyy\u0259 neftinin h\u0259cminin artmas\u0131), \u015fok t\u0259l\u0259b (Koronavirus epidamiyas\u0131n\u0131n yay\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 t\u0259l\u0259bin azalmas\u0131) v\u0259 art\u0131q nefti bazardan y\u0131\u011f\u0131\u015fd\u0131ra v\u0259 situasiyan\u0131 t\u0259nziml\u0259y\u0259 bil\u0259n balansla\u015fd\u0131r\u0131c\u0131 mexanizmin olmamas\u0131.<\/p>\n<p>1930-cu ild\u0259n sonra ke\u00e7\u0259n 90 il \u0259rzind\u0259 bel\u0259 toksik kombinasiya he\u00e7 zaman olmay\u0131b. 1930-cu ill\u0259rd\u0259 &#8220;B\u00f6y\u00fck Depressiya&#8221; zaman\u0131 Texasda Qara n\u0259h\u0259ng yata\u011f\u0131n\u0131n k\u0259\u015ff olunmas\u0131 bazarda t\u0259klifi xeyli art\u0131rd\u0131 v\u0259 neftin qiym\u0259ti o zaman 1 dollardan da a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda bir \u00e7ox t\u0259hlil\u00e7i m\u0259rk\u0259zl\u0259r neftin 1 barelinin 20 dollara q\u0259d\u0259r d\u00fc\u015f\u0259c\u0259yini proqnozla\u015fd\u0131r\u0131rlar&#8221;.<\/p>\n<p>\u0130qtisad\u00e7\u0131 deputat bu prosesin Az\u0259rbaycana t\u0259sirind\u0259n d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b: &#8220;Neft qiym\u0259tinin k\u0259skin d\u00fc\u015fm\u0259si neft ixrac ed\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin iqtisadiyyat\u0131na t\u0259sirsiz \u00f6t\u00fc\u015fm\u0259y\u0259c\u0259k. Amma haz\u0131rda Az\u0259raycan g\u00fcnd\u0259 orta hesabla 540 min barel xam neft ixrac edir. 2019-cu ild\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 ixrac\u0131m\u0131z idxal\u0131m\u0131zdan 8 milyard dollar \u00e7ox olub (q\u0131z\u0131l idxal\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 almasaq). Xam neft ixrac\u0131m\u0131z 15 milyard dollara yax\u0131n olub. 2019-cu ilin 9 ay\u0131n\u0131n yekunlar\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259diy\u0259 balans\u0131nda neft-qaz sektoru \u00fczr\u0259 profisit 9.9 mlrd dollar, qeyri-neft sektorunda is\u0259 defisit 4.8 mlrd dollar olub.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t Neft Fondunun 2020-ci il \u00fc\u00e7\u00fcn g\u0259lirl\u0259ri 12.4 milyard manat, bu g\u0259lirl\u0259ri is\u0259 11.4 milyard manat\u0131 (92%-i) d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sin\u0259 transfert \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulub.<\/p>\n<p>Neftin qiym\u0259tinin d\u0259yi\u015fm\u0259sini Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131na t\u0259sirind\u0259n dan\u0131\u015fark\u0259n 3 ssenarini n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r: Q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli, Ortam\u00fcdd\u0259tli, Uzunm\u00fcdd\u0259tli. \u00d6nc\u0259 dey\u0259k ki, neftin qiym\u0259ti d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259 1 barelinin qiym\u0259ti 55 dollar h\u0259ddind\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcb. Y\u0259ni, neftin 1 barelinin qiym\u0259tinin 30 dollar h\u0259ddind\u0259 olmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n h\u0259r g\u00fcn n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015f g\u0259lird\u0259n sad\u0259 hesabla 13.5 milyon dollar az g\u0259lir \u0259ld\u0259 etm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olacaq.<\/p>\n<p>Sad\u0259 formada hesablasaq: Q\u0131sam\u00fcdd\u0259tli ssenarid\u0259 neftin qiym\u0259ti 1 ay bu h\u0259dd\u0259 qalarsa, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z 405 milyon dollar az g\u0259lir \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k. Ortam\u00fcdd\u0259tli ssenarida, neftin qiym\u0259ti 5 ay bu h\u0259dd\u0259 qalarsa, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z 2 milyard dollar az g\u0259lir \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k. Uzunm\u00fcdd\u0259tli ssenarid\u0259 neftin qiym\u0259ti 9 ay bu h\u0259dd\u0259 qalarsa, iqtisadiyyat\u0131m\u0131z 3.6 milyard dollar az g\u0259lir \u0259ld\u0259 ed\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Yuxar\u0131da g\u00f6st\u0259rdiyimiz kimi, bu ssenaril\u0259rin he\u00e7 biri Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131nda ciddi t\u0259lat\u00fcml\u0259r yarada bil\u0259c\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 deyil. Burada kifay\u0259t q\u0259d\u0259r dig\u0259r amill\u0259r d\u0259 var ki, daha geni\u015f yazmaq olar. T\u0259diy\u0259 balans\u0131n\u0131n 5.1 milyard dollarl\u0131q m\u00fcsb\u0259t saldosu, ixrac\u0131n idxal\u0131 8 milyard dollar \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259si neft qiym\u0259tl\u0259rinin bel\u0259 k\u0259skin d\u00fc\u015fm\u0259sinin \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na t\u0259sirini minimalla\u015fd\u0131r\u0131r. Eyni zamanda, son ill\u0259r Az\u0259rbaycan Prezidenti t\u0259r\u0259find\u0259n h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar, qeyri-neft sektorunun s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131, qeyri-neft ixrac\u0131n\u0131n art\u0131m s\u00fcr\u0259tinin y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 bel\u0259 t\u0259sirl\u0259ri minimalla\u015fd\u0131r\u0131r. \u00d6lk\u0259d\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n \u015f\u0259ffafla\u015fma t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259si g\u0259lirl\u0259rinin son 2 ayda 250 milyon manat artmas\u0131 b\u00fcdc\u0259 \u00f6hd\u0259likl\u0259rinin d\u0259 yerin\u0259 yetirilm\u0259si bax\u0131m\u0131ndan m\u00fch\u00fcm n\u0259tic\u0259dir.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fck ki, neftin qiym\u0259tinin bu h\u0259dd\u0259 enm\u0259si, \u0259sas\u0259n, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 il\u0259 Rusiya aras\u0131nda &#8220;neft m\u00fcharib\u0259si&#8221;nin n\u0259tic\u0259sidir. \u0130stehsal\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 qiym\u0259tl\u0259rin d\u00fc\u015fm\u0259si he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n s\u0259rf\u0259li deyil. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, hesablamalara g\u00f6r\u0259, S\u0259udiyy\u0259 \u0130qtisadiyyat\u0131 neftin qiym\u0259tinin 84 dollar, Rusiya iqtisadiyyat\u0131 is\u0259 qiym\u0259tin 42.5 dollar h\u0259dd\u0259 olmas\u0131na d\u00f6z\u0259 bil\u0259rl\u0259r. Bu \u015f\u0259rtl\u0259r daxilind\u0259 qiym\u0259tin uzun m\u00fcdd\u0259t a\u015fa\u011f\u0131 h\u0259dd\u0259 qalmas\u0131 inand\u0131r\u0131c\u0131 g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131n\u0131n kifay\u0259t q\u0259d\u0259r imkanlar\u0131 topland\u0131\u011f\u0131ndan bel\u0259 t\u0259sirl\u0259rin Az\u0259rbaycan manat\u0131n\u0131 yenid\u0259n devalvasiyaya u\u011fradaca\u011f\u0131 ehtimallar\u0131 minimald\u0131r, dem\u0259k olar ki, yoxdur. \u018fhalini \u0259n \u00e7ox d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u0259n bu sual\u0131n cavab\u0131na iqtisad\u00e7\u0131 olaraq dem\u0259k ist\u0259rdim ki, t\u0259la\u015fa ehtiyac yoxdur, neft bazar\u0131n\u0131n bu c\u00fcr d\u0259yi\u015fk\u0259nliyin\u0259 \u00f6yr\u0259\u015fm\u0259k laz\u0131md\u0131r&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Tahir Mirki\u015fili d\u00fcnya bazar\u0131nda neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131na m\u00fcnasib\u0259t bildirib. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, mill\u0259t v\u0259kili\u00a0Trend-\u0259 bildirib ki, ke\u00e7\u0259n h\u0259ft\u0259 OPEK+ \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Rusiya v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 aras\u0131nda istehsal h\u0259cminin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 olunmamas\u0131 neftin qiym\u0259tinin d\u00fc\u015fm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi: &#8220;S\u0259udiyy\u0259lil\u0259r bazardan g\u00fcnd\u0259 1.5 milyon barel neftin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif ets\u0259l\u0259r d\u0259, rusiyal\u0131lar bundan imtina edibl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 s\u0259udiyy\u0259lil\u0259r \u0259ks q\u0259rar ver\u0259r\u0259k neft istehsal\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na q\u0259rar verib v\u0259 b\u00fct\u00fcn bazarlar \u00fc\u00e7\u00fcn qiym\u0259t t\u0259klifini a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131blar. Bel\u0259likl\u0259, neft bazar\u0131 3 qat z\u0259rb\u0259 almaqdad\u0131r: \u015fok t\u0259klif (S\u0259diyy\u0259 neftinin h\u0259cminin artmas\u0131),&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":140121,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/tahir_mirkishili_-_yp.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"Milli M\u0259clisin deputat\u0131 Tahir Mirki\u015fili d\u00fcnya bazar\u0131nda neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131na m\u00fcnasib\u0259t bildirib. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, mill\u0259t v\u0259kili\u00a0Trend-\u0259 bildirib ki, ke\u00e7\u0259n h\u0259ft\u0259 OPEK+ \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda, x\u00fcsusil\u0259 d\u0259 Rusiya v\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131 aras\u0131nda istehsal h\u0259cminin azald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259ld\u0259 olunmamas\u0131 neftin qiym\u0259tinin d\u00fc\u015fm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirirdi: &#8220;S\u0259udiyy\u0259lil\u0259r bazardan g\u00fcnd\u0259 1.5 milyon barel neftin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259klif ets\u0259l\u0259r d\u0259,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140120"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=140120"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/140120\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/140121"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=140120"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=140120"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=140120"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}