{"id":142555,"date":"2020-03-16T12:22:51","date_gmt":"2020-03-16T09:22:51","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=142555"},"modified":"2020-03-16T12:22:51","modified_gmt":"2020-03-16T09:22:51","slug":"bir-h%c9%99dis-bar%c9%99d%c9%99-arasdirma-ikinci-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=142555","title":{"rendered":"Bir h\u0259dis bar\u0259d\u0259 ara\u015fd\u0131rma (\u0130kinci hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p><strong>Yaxud \u018fbu S\u00fcfyan cihad zaman\u0131 hans\u0131 i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurmu\u015f?<\/strong><\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, \u018fbu S\u00fcfyan H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s) xahi\u015f edir ki, onun s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi cihadlarda i\u015ftirak etm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 versin. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u018fbu S\u00fcfyan h\u0259m Pey\u011f\u0259mb\u0259rin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, h\u0259m d\u0259 sonrak\u0131 x\u0259lif\u0259l\u0259rin zaman\u0131nda b\u0259zi h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>\u018fbu S\u00fcfyan Taif sava\u015f\u0131nda bir g\u00f6z\u00fcn\u00fc itirdi. \u00d6m\u0259rin zaman\u0131nda m\u00fcs\u0259lmanlarla bizansl\u0131lar aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f Y\u0259rmuk sava\u015f\u0131nda da \u018fbu S\u00fcfyan\u0131n o biri g\u00f6z\u00fc \u00e7\u0131xd\u0131. B\u0259zi m\u00fc\u0259llifl\u0259r bunu onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcst\u00fcnl\u00fck sayaraq, \u018fbu S\u00fcfyan\u0131 can\u0131ndan ke\u00e7\u0259n Islam f\u0259daisi obraz\u0131nda t\u0259svir edirl\u0259r. Lakin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 r\u0259vay\u0259t onun bu sava\u015flara hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 d\u00f6y\u00fc\u015f \u015fidd\u0259tl\u0259ndiyi zaman n\u0259 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funu a\u015fkar n\u00fcmayi\u015f etdirir. M\u00f6t\u0259b\u0259r rical m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n olan \u201c\u0259l-Istiab fi t\u0259myizil-\u0259shab\u201d kitab\u0131nda Ibn Z\u00fcbeyr\u0259 istinad\u0259n yaz\u0131l\u0131b: \u201cH\u0259r d\u0259f\u0259 rumlular \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazananda \u018fbu S\u00fcfan onlar\u0131 h\u0259v\u0259sl\u0259ndirib deyirdi: \u201c\u018fhs\u0259n, B\u0259ni-\u018fsf\u0259r!\u201d (bu ifad\u0259 rumlulara, y\u0259ni bizansl\u0131lara i\u015far\u0259dir). M\u00fcs\u0259lmanlar \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259nd\u0259 is\u0259 bel\u0259 deyirdi: \u201cB\u0259ni-\u018fsf\u0259r Rumun h\u00f6kmdarlar\u0131d\u0131r. Onlardan bir iz-soraq qalmay\u0131b\u201d. Allah q\u0259l\u0259b\u0259ni m\u00fcs\u0259lman\u00aclara qism\u0259t ed\u0259nd\u0259n sonra Ibn Z\u00fcbeyr bu hadis\u0259ni atas\u0131na dan\u0131\u015fd\u0131. Z\u00fcbeyr dedi: \u201cAllah onu \u00f6ld\u00fcrs\u00fcn! H\u0259l\u0259 d\u0259 m\u00fcnafiqlikd\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kmir! M\u0259g\u0259r biz onun \u00fc\u00e7\u00fcn B\u0259ni-\u018fsf\u0259rd\u0259n daha yax\u015f\u0131 deyilikmi?\u201d (\u0130bn \u0259l-Birr. \u018fl-\u0130stiab fi t\u0259myizil-\u0259shab, cild 11, s\u0259h. 300). H\u0259min d\u00f6y\u00fc\u015fd\u0259 \u018fbu S\u00fcfyan\u0131n iki\u00fczl\u00fc h\u0259r\u0259k\u0259ti \u0259hli-s\u00fcnn\u0259nin dig\u0259r m\u00f6t\u0259b\u0259r rical kitablar\u0131nda da qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b (\u0130bn H\u0259c\u0259r. \u018fl-\u0130sab\u0259 (cild 3, s\u0259h. 238), \u0130bn \u0259l-\u018fsir. \u00dcs\u00fcd\u00fcl-\u011fab\u0259 (cild 5, s\u0259h. 216) v\u0259 s).<\/p>\n<p>\u018fbu S\u00fcfyan\u0131n zahir\u0259n iman g\u0259trdikd\u0259n sonra da \u00f6z k\u00fcfr\u00fcnd\u0259 qald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n \u00e7oxlu d\u0259lill\u0259r var. Bu r\u0259vay\u0259tl\u0259rd\u0259n m\u0259lum olur ki, o, Islam p\u0259rd\u0259si alt\u0131nda nifaq yarad\u0131r, m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 daxild\u0259n z\u0259ifl\u0259tm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rm\u0131\u015f. Pey\u011f\u0259mb\u0259rin v\u0259fat\u0131ndan sonra \u018fbu B\u0259kr \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlardan bey\u0259t al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 zaman \u018fbu S\u00fcfyan H\u0259zr\u0259t \u018flinin (\u0259) yan\u0131na g\u0259lmi\u015f v\u0259 hakimiyy\u0259ti \u0259l\u0259 ke\u00e7irm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona \u00f6z h\u0259rbi k\u00f6m\u0259yini t\u0259klif etmi\u015fdi. Uzaqg\u00f6r\u0259n \u0130mam is\u0259 \u018fbu S\u00fcfyan\u0131 qovub uzaqla\u015fd\u0131rm\u0131\u015fd\u0131 (Hafiz \u0130bn \u0259l-Birr. \u018fl-\u0130stiab, cild 8, s\u0259h. 300). Daha sonralar, \u018fm\u0259vil\u0259r soyundan olan Osman ibn Affan hakimiyy\u0259t\u0259 ke\u00e7dikd\u0259 \u018fbu S\u00fcfyan onun yan\u0131na g\u0259l\u0259r\u0259k, \u018fm\u0259vil\u0259rin hakimiyy\u0259td\u0259n sui-istifad\u0259 etm\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yaranmas\u0131 m\u00fcnasib\u0259ti il\u0259 sevincini bildirmi\u015f, bel\u0259 demi\u015fdi: \u201c&#8230;Xilaf\u0259ti top kimi \u0259lind\u0259 f\u0131rlat, h\u00f6kum\u0259tinin daya\u011f\u0131 is\u0259 B\u0259ni-\u00dcm\u0259yy\u0259 olsun. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, bu, m\u00fclkd\u00fcr (hakimiyy\u0259tdir). Bilmir\u0259m ki, c\u0259nn\u0259t n\u0259dir, c\u0259h\u0259nn\u0259m n\u0259dir?\u201d Osman onun s\u00f6zl\u0259rind\u0259n q\u0259z\u0259bl\u0259n\u0259r\u0259k \u00fcst\u00fcn\u0259 q\u0131\u015fq\u0131rm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6z yan\u0131ndan qovmu\u015fdu (yux. m\u0259nb\u0259, s\u0259h. 301; M\u0259sudi. M\u00fcruc\u00fcz-z\u0259h\u0259b, cild 2, s\u0259h. 343).<\/p>\n<p>N\u0259tic\u0259 olaraq bunu dey\u0259 bil\u0259rik ki, g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, \u018fbu S\u00fcfyan\u0131n f\u0259zil\u0259tin\u0259 s\u00fcbut kimi g\u0259tiril\u0259n yuxar\u0131dak\u0131 h\u0259disin he\u00e7 bir \u0259sas\u0131 yoxdur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yaxud \u018fbu S\u00fcfyan cihad zaman\u0131 hans\u0131 i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurmu\u015f? N\u0259hay\u0259t, \u018fbu S\u00fcfyan H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s) xahi\u015f edir ki, onun s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi cihadlarda i\u015ftirak etm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 versin. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u018fbu S\u00fcfyan h\u0259m Pey\u011f\u0259mb\u0259rin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, h\u0259m d\u0259 sonrak\u0131 x\u0259lif\u0259l\u0259rin zaman\u0131nda b\u0259zi h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u018fbu S\u00fcfyan Taif sava\u015f\u0131nda bir g\u00f6z\u00fcn\u00fc itirdi. \u00d6m\u0259rin zaman\u0131nda m\u00fcs\u0259lmanlarla bizansl\u0131lar aras\u0131nda ba\u015f vermi\u015f Y\u0259rmuk sava\u015f\u0131nda da \u018fbu S\u00fcfyan\u0131n o biri g\u00f6z\u00fc \u00e7\u0131xd\u0131. B\u0259zi m\u00fc\u0259llifl\u0259r bunu onun \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcst\u00fcnl\u00fck sayaraq, \u018fbu S\u00fcfyan\u0131 can\u0131ndan ke\u00e7\u0259n Islam f\u0259daisi obraz\u0131nda t\u0259svir edirl\u0259r. Lakin a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 r\u0259vay\u0259t onun bu sava\u015flara hans\u0131 m\u0259qs\u0259dl\u0259 qat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":142556,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M.jpg",300,179,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M.jpg",300,179,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M.jpg",300,179,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M-300x179.jpg",300,179,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M.jpg",300,179,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M.jpg",300,179,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M.jpg",300,179,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/355612adab3b838e6dd768cfe9bfd267_M.jpg",300,179,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Yaxud \u018fbu S\u00fcfyan cihad zaman\u0131 hans\u0131 i\u015fl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olurmu\u015f? N\u0259hay\u0259t, \u018fbu S\u00fcfyan H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rd\u0259n (s) xahi\u015f edir ki, onun s\u0259rk\u0259rd\u0259 kimi cihadlarda i\u015ftirak etm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 versin. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u018fbu S\u00fcfyan h\u0259m Pey\u011f\u0259mb\u0259rin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda, h\u0259m d\u0259 sonrak\u0131 x\u0259lif\u0259l\u0259rin zaman\u0131nda b\u0259zi h\u0259rbi y\u00fcr\u00fc\u015fl\u0259r\u0259 qat\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u018fbu S\u00fcfyan Taif sava\u015f\u0131nda bir g\u00f6z\u00fcn\u00fc itirdi. \u00d6m\u0259rin zaman\u0131nda m\u00fcs\u0259lmanlarla bizansl\u0131lar aras\u0131nda ba\u015f&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/142555"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=142555"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/142555\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/142556"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=142555"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=142555"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=142555"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}