{"id":143773,"date":"2020-03-19T10:25:27","date_gmt":"2020-03-19T07:25:27","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=143773"},"modified":"2020-03-19T10:25:27","modified_gmt":"2020-03-19T07:25:27","slug":"allaha-ged%c9%99n-yolda-m%c9%99qamlar-ucuncu-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=143773","title":{"rendered":"Allaha ged\u0259n yolda m\u0259qamlar (\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<div class=\"itemFullText\">\n<p>5. S\u0259bir \u2013 Qurani-k\u0259rimd\u0259 buyurulur: \u201cAllah s\u0259bir ed\u0259nl\u0259rl\u0259dir\u201d. Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizd\u0259n iman bar\u0259d\u0259 soru\u015fdular, \u201cs\u0259bir v\u0259 xo\u015f \u0259xlaqdan ibar\u0259tdir\u201d, &#8211; dey\u0259 cavab verdi. Ba\u015fqa bir h\u0259disd\u0259 is\u0259 deyilir: &#8220;\u0130man iki hiss\u0259d\u0259n bar\u0259tdir: yar\u0131s\u0131 s\u0259bir, yar\u0131s\u0131 da \u015f\u00fck\u00fcrd\u00fcr\u201d.<\/p>\n<p>S\u0259bir, f\u0259qrd\u0259n sonra n\u00f6vb\u0259ti m\u0259qamd\u0131r. S\u0259bir m\u0259qam\u0131nda yoxsulluq i\u00e7ind\u0259 ya\u015fayan \u015f\u0259xs \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 d\u00f6z\u0259r, f\u0259qrd\u0259n do\u011fan ani \u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259bir ed\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00f6min\u0259 ist\u0259r nem\u0259t verilsin, ist\u0259rs\u0259 b\u0259la, &#8211; ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259r ki, bunlar ilahi q\u0259zav\u00fc-q\u0259d\u0259rin n\u0259tic\u0259si, haqq\u0131n irad\u0259 v\u0259 ixtiyar\u0131n\u0131n m\u0259hsuludur. \u018fg\u0259r s\u0131naq \u00fc\u00e7\u00fcn verilirs\u0259, m\u00f6min s\u0259bir ed\u0259r; \u0259g\u0259r m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 l\u00fctf m\u0259qs\u0259dil\u0259 verilirs\u0259, \u015f\u00fck\u00fcr s\u00f6yl\u0259y\u0259r.<\/p>\n<p>Arifl\u0259rin fikrinc\u0259, s\u0259birin \u0259n y\u00fcks\u0259k d\u0259r\u0259c\u0259si odur ki, b\u0259ladan xilas olma\u011f\u0131n intizar\u0131n\u0131 \u00e7\u0259km\u0259y\u0259s\u0259n. \u015eeyx N\u0259sir\u0259ddin Tusi s\u0259birin 3 n\u00f6v\u00fc oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir:<\/p>\n<p>S\u0259birin birinci n\u00f6v\u00fc avamlara m\u0259xsusdur; onlar \u0259sil arifl\u0259r\u0259 b\u0259nz\u0259m\u0259k arzusu il\u0259 b\u0259ladan \u015fikay\u0259t etm\u0259z v\u0259 d\u00f6z\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>S\u0259birin ikinci n\u00f6v\u00fc abidl\u0259r\u0259, zahidl\u0259r\u0259 v\u0259 t\u0259qva \u0259hlin\u0259 m\u0259xsusdur ki, axir\u0259t m\u00fckafat\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259nnas\u0131 il\u0259 s\u0259bir ed\u0259rl\u0259r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t, arifl\u0259rin s\u0259biri bunlar\u0131n ham\u0131s\u0131ndan \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Onlar b\u0259lan\u0131 Allahdan bir l\u00fctf kimi q\u0259bul edib bundan l\u0259zz\u0259t alarlar (N\u0259sir\u0259ddin Tusi \u2013 \u201c\u00d6vsaf \u0259l-\u0259\u015fraf\u201d).<\/p>\n<p>\u0130rfan \u0259d\u0259biyyat\u0131nda s\u0259bir \u2013 salikin v\u00fccudunu misd\u0259n q\u0131z\u0131la \u00e7evir\u0259n sehirli vasit\u0259y\u0259 b\u0259nz\u0259dilir. M\u00f6vlana Rumi is\u0259 s\u0259biri H\u0259zr\u0259t Yusifi (\u0259) quyudan \u00e7\u0131xaran xilaskar ip\u0259 ox\u015fatmaqla, onun insana f\u0259lak\u0259td\u0259n nicat ver\u0259n vasit\u0259 oldu\u011funu bildirir.<\/p>\n<p>6. T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u2013 h\u0259r \u015feyi m\u00fctl\u0259q Malikin (y\u0259ni Allah-t\u0259alan\u0131n) \u00f6hd\u0259sin\u0259 buraxmaqd\u0131r. Bu m\u0259qamda arif d\u0259rk ed\u0259r ki, Allah ondan daha bilikli v\u0259 daha q\u00fcdr\u0259tlidir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 arif h\u0259r \u015feyi Allah\u0131n ixtiyar\u0131na buraxar v\u0259 Allah\u0131n q\u0259zav\u00fc-q\u0259d\u0259rin\u0259 raz\u0131 olar.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur sufi S\u0259hl ibn Abdullah T\u00fcst\u0259ri t\u0259v\u0259kk\u00fcl bar\u0259d\u0259 bu fikird\u0259 idi: \u201cT\u0259v\u0259kk\u00fcl\u00fcn \u0259lam\u0259ti \u00fc\u00e7d\u00fcr: he\u00e7 n\u0259 ist\u0259m\u0259y\u0259s\u0259n, ba\u015f ver\u0259n i\u015fi geri qaytarmayasan, \u0259lin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259ni y\u0131\u011f\u0131b-saxlamayasan\u201d. Yen\u0259 ondan r\u0259vay\u0259t edirl\u0259r ki, deyib: \u201cT\u0259v\u0259kk\u00fcl\u00fcn \u0259vv\u0259li budur ki, b\u0259nd\u0259 Allah\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc, \u00f6l\u00fcyuyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131ndak\u0131 meyit kimi hiss etsin. \u00d6l\u00fcyuyan meyiti ist\u0259diyi t\u0259r\u0259f\u0259 \u00e7evir\u0259 bil\u0259r, amma \u00f6l\u00fcd\u0259n he\u00e7 bir h\u0259r\u0259k\u0259t v\u0259 irad\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaz\u201d.<\/p>\n<p>T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u2013 Allah\u0131n x\u0259zin\u0259sind\u0259 m\u00f6vcud olanlara arxay\u0131n olmaq, camaata m\u0259xsus olanlardan \u00fcmid k\u0259sm\u0259kdir. Bel\u0259 \u015f\u0259xs insanlar\u0131n \u0259n g\u00fccl\u00fcs\u00fc olar. H\u0259zr\u0259t R\u0259sul\u00fcllah (s) buyurmu\u015fdur ki, ham\u0131dan g\u00fccl\u00fc olmaq ist\u0259y\u0259n \u015f\u0259xs Allaha t\u0259v\u0259kk\u00fcl etsin.<\/p>\n<p>Sufil\u0259rin t\u0259v\u0259kk\u00fcl\u00fcn\u00fcn h\u0259ddi bar\u0259d\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259hvalata n\u0259z\u0259r salmaq kifay\u0259tdir. Sufil\u0259rd\u0259n biri Bayezid Bistamid\u0259n soru\u015fur ki, t\u0259v\u0259kk\u00fcl n\u0259dir? Bayezid onun \u00f6z\u00fcn\u00fcn n\u0259 fikird\u0259 oldu\u011funu x\u0259b\u0259r al\u0131r. H\u0259min sufi cavab verir: \u201cBizim fikrimizc\u0259, t\u0259v\u0259kk\u00fcl odur ki, \u0259g\u0259r v\u0259h\u015fi heyvanlar s\u0259nin sa\u011f\u0131nda, \u0259fi ilanlar solunda dursa, batinind\u0259 he\u00e7 bir v\u0259h\u015f\u0259t v\u0259 qorxu olmas\u0131n\u201d. Bayezid deyir: \u201cBu hal t\u0259v\u0259kk\u00fcl\u0259 yax\u0131nd\u0131r. Amma bil ki, \u0259g\u0259r behi\u015ft \u0259hli c\u0259nn\u0259td\u0259 l\u0259zz\u0259t i\u00e7ind\u0259, c\u0259h\u0259nn\u0259m \u0259hli at\u0259\u015f i\u00e7ind\u0259 olsalar v\u0259 s\u0259n onlar\u0131n v\u0259ziyy\u0259ti aras\u0131nda f\u0259rq g\u00f6rs\u0259n, t\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0259hli say\u0131lmazsan\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, sufil\u0259rin t\u0259v\u0259kk\u00fcl bar\u0259d\u0259 fikirl\u0259ri eyni deyildir. B\u0259zil\u0259ri ba\u015fqas\u0131na m\u00f6htac olmaq d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 t\u0259v\u0259kk\u00fcl etm\u0259yi b\u0259y\u0259nm\u0259mi\u015f v\u0259 h\u0259r zaman ehtiyatla, t\u0259dbirl\u0259 davranma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rm\u00fc\u015fl\u0259r. N\u00fcmun\u0259 olaraq s\u00f6yl\u0259mi\u015fl\u0259r ki, vaxtil\u0259 Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) onunla g\u00f6r\u00fc\u015f\u0259 g\u0259lmi\u015f bir \u0259r\u0259bd\u0259n soru\u015fmu\u015fdu ki, d\u0259v\u0259ni harada qoyub g\u0259lmis\u0259n? \u018fr\u0259b cavab vermi\u015fdi ki, Allaha t\u0259v\u0259kk\u00fcl edib d\u0259v\u0259ni \u00f6zba\u015f\u0131na buraxd\u0131m. Onda Pey\u011f\u0259mb\u0259r bel\u0259 buyurmu\u015fdu: \u201cD\u0259v\u0259nin ayaqlar\u0131n\u0131 ba\u011fla, h\u0259m d\u0259 Allaha t\u0259v\u0259kk\u00fcl et!\u201d<\/p>\n<p>Bundan f\u0259rqli olaraq, b\u0259zi sufil\u0259r h\u0259r c\u00fcr d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 t\u0259dbiri at\u0131b yaln\u0131z Allaha s\u0131\u011f\u0131nma\u011f\u0131, ruzi dal\u0131nca qa\u00e7mama\u011f\u0131, camaatdan g\u0259l\u0259n payla (buna \u201cf\u00fctuh\u201d deyilir) dolanma\u011f\u0131 daha \u00fcst\u00fcn bilmi\u015fl\u0259r.<\/p>\n<p>7. Riza \u2013 Allah\u0131n irad\u0259sin\u0259 tabe olmaq v\u0259 ba\u015f ver\u0259n h\u0259r hadis\u0259d\u0259n raz\u0131 qalmaq. Rizan\u0131n m\u0259qam yoxsa, hal oldu\u011fu bar\u0259d\u0259 sufil\u0259r fikir ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131na malikdirl\u0259r. Xorasan m\u0259kt\u0259binin arifl\u0259ri v\u0259 sufil\u0259ri rizan\u0131 t\u0259v\u0259kk\u00fcld\u0259n sonrak\u0131 m\u0259qam saym\u0131\u015f v\u0259 arifin \u00f6z ist\u0259yi il\u0259 bu m\u0259qama \u00e7atmas\u0131n\u0131 m\u00fcmk\u00fcn bilmi\u015fl\u0259r. \u0130raq t\u0259s\u0259vv\u00fcf m\u0259kt\u0259bind\u0259 is\u0259 riza hal hesab edilir v\u0259 arifin irad\u0259si olmadan q\u0259lbin\u0259 haqdan verildiyi iddia olunur. \u201cRisaleyi-Qu\u015feyriyy\u0259\u201dd\u0259 h\u0259r iki n\u0259z\u0259riyy\u0259 birl\u0259\u015fdirilir: \u201cH\u0259r iki fikri birl\u0259\u015fdirm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Rizan\u0131n ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 m\u0259qamd\u0131r v\u0259 b\u0259nd\u0259 onu qazana bil\u0259r. Sonu is\u0259 hald\u0131r v\u0259 qazan\u0131lmaz\u201d.<\/p>\n<p>Deyirl\u0259r ki, rizan\u0131n \u00fc\u00e7 \u0259lam\u0259ti vard\u0131r: b\u0259ladan v\u0259 q\u0259zav\u00fc-q\u0259d\u0259rd\u0259n \u0259vv\u0259l q\u00fcvv\u0259t v\u0259 ixtiyar\u0131 \u0259ld\u0259n verm\u0259k, b\u0259ladan sonra ac\u0131l\u0131q hiss etm\u0259m\u0259k v\u0259 b\u0259la an\u0131nda m\u0259h\u0259bb\u0259t hiss etm\u0259k.<\/p>\n<p>M\u0259\u015fhur sufi Bi\u015fr Hafid\u0259n soru\u015fdular ki, riza \u00fcst\u00fcnd\u00fcr, yoxsa z\u00f6hd? Cavab verdi: \u201cRiza \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. \u00c7\u00fcnki zahid h\u0259l\u0259 yoldad\u0131r, razi (riza sahibi) is\u0259 art\u0131q m\u0259qs\u0259d\u0259 qovu\u015fmu\u015fdur\u201d.<\/p>\n<p>Arifl\u0259r demi\u015fl\u0259r ki, Allah \u00f6z b\u0259nd\u0259sind\u0259n raz\u0131 olmay\u0131nca b\u0259nd\u0259 ondan raz\u0131 ola bilm\u0259z: \u201cAllah onlardan raz\u0131d\u0131r, onlar da Allahdan raz\u0131d\u0131rlar\u201d (Maid\u0259, 119).<\/p>\n<p>Bununla da yeddi \u0259sas m\u0259qam haqq\u0131nda q\u0131sa m\u0259lumatlar sona \u00e7atd\u0131. N\u00f6vb\u0259ti b\u00f6l\u00fcml\u0259rd\u0259 hallar bar\u0259d\u0259 s\u00f6hb\u0259t a\u00e7\u0131lacaq.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"itemContentSingle\">\n<div class=\"itemContainerSingle\">\n<div class=\"itemBody\">\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>5. S\u0259bir \u2013 Qurani-k\u0259rimd\u0259 buyurulur: \u201cAllah s\u0259bir ed\u0259nl\u0259rl\u0259dir\u201d. Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizd\u0259n iman bar\u0259d\u0259 soru\u015fdular, \u201cs\u0259bir v\u0259 xo\u015f \u0259xlaqdan ibar\u0259tdir\u201d, &#8211; dey\u0259 cavab verdi. Ba\u015fqa bir h\u0259disd\u0259 is\u0259 deyilir: &#8220;\u0130man iki hiss\u0259d\u0259n bar\u0259tdir: yar\u0131s\u0131 s\u0259bir, yar\u0131s\u0131 da \u015f\u00fck\u00fcrd\u00fcr\u201d. S\u0259bir, f\u0259qrd\u0259n sonra n\u00f6vb\u0259ti m\u0259qamd\u0131r. S\u0259bir m\u0259qam\u0131nda yoxsulluq i\u00e7ind\u0259 ya\u015fayan \u015f\u0259xs \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 d\u00f6z\u0259r, f\u0259qrd\u0259n do\u011fan ani \u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259bir ed\u0259r. M\u00f6min\u0259 ist\u0259r nem\u0259t verilsin, ist\u0259rs\u0259 b\u0259la, &#8211; ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259r ki, bunlar ilahi q\u0259zav\u00fc-q\u0259d\u0259rin n\u0259tic\u0259si, haqq\u0131n irad\u0259 v\u0259 ixtiyar\u0131n\u0131n m\u0259hsuludur. \u018fg\u0259r s\u0131naq \u00fc\u00e7\u00fcn verilirs\u0259, m\u00f6min s\u0259bir ed\u0259r; \u0259g\u0259r m\u0259h\u0259bb\u0259t v\u0259 l\u00fctf m\u0259qs\u0259dil\u0259 verilirs\u0259, \u015f\u00fck\u00fcr s\u00f6yl\u0259y\u0259r. Arifl\u0259rin fikrinc\u0259,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":143774,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M.jpg",300,191,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M.jpg",300,191,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M.jpg",300,191,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M-300x191.jpg",300,191,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M.jpg",300,191,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M.jpg",300,191,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M.jpg",300,191,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/913534603ab6b4ea8327b4e2c1821517_M.jpg",300,191,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"5. S\u0259bir \u2013 Qurani-k\u0259rimd\u0259 buyurulur: \u201cAllah s\u0259bir ed\u0259nl\u0259rl\u0259dir\u201d. Pey\u011f\u0259mb\u0259rimizd\u0259n iman bar\u0259d\u0259 soru\u015fdular, \u201cs\u0259bir v\u0259 xo\u015f \u0259xlaqdan ibar\u0259tdir\u201d, &#8211; dey\u0259 cavab verdi. Ba\u015fqa bir h\u0259disd\u0259 is\u0259 deyilir: &#8220;\u0130man iki hiss\u0259d\u0259n bar\u0259tdir: yar\u0131s\u0131 s\u0259bir, yar\u0131s\u0131 da \u015f\u00fck\u00fcrd\u00fcr\u201d. S\u0259bir, f\u0259qrd\u0259n sonra n\u00f6vb\u0259ti m\u0259qamd\u0131r. S\u0259bir m\u0259qam\u0131nda yoxsulluq i\u00e7ind\u0259 ya\u015fayan \u015f\u0259xs \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 d\u00f6z\u0259r, f\u0259qrd\u0259n do\u011fan ani \u0259ziyy\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259bir ed\u0259r. M\u00f6min\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143773"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=143773"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143773\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/143774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=143773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=143773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=143773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}