{"id":143781,"date":"2020-03-19T10:28:38","date_gmt":"2020-03-19T07:28:38","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=143781"},"modified":"2020-03-19T10:28:38","modified_gmt":"2020-03-19T07:28:38","slug":"insana-imtahan-kimi-verilmis-nem%c9%99t-nitq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=143781","title":{"rendered":"\u0130nsana imtahan kimi verilmi\u015f nem\u0259t &#8211; nitq"},"content":{"rendered":"<div class=\"itemFullText\">\n<p>\u0130nsan b\u0259d\u0259nind\u0259 el\u0259 bir ki\u00e7ik \u00fczv var ki, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259y\u0259 malikdir. O, insan\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t\u0259 do\u011fru apara da bil\u0259r, onu h\u0259r \u015feyd\u0259n m\u0259hrum ed\u0259 d\u0259 bil\u0259r. Bu ki\u00e7ik \u00fczv\u00fcn verdiyi xeyir he\u00e7 bir ba\u015fqa b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fcn\u00fcn verdiyi xeyirl\u0259, onun vurdu\u011fu ziyan he\u00e7 bir ba\u015fqa b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fcn\u00fcn vurdu\u011fu ziyanla m\u00fcqayis\u0259 oluna bilm\u0259z. Bu b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fc dildir.<\/p>\n<p>\u0130nsan \u00f6z dilinin vasit\u0259si il\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri idar\u0259 etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 malikdir. Dil insan \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck imtahand\u0131r. Ya insan dil\u0259 tabe olaraq, onun quluna \u00e7evrilir, beynind\u0259ki h\u0259r fikrin idar\u0259olunmaz nitq\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Ya da xo\u015f s\u00f6zl\u0259r dan\u0131\u015faraq, Allahdan savab qazan\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, bel\u0259 bir se\u00e7im qar\u015f\u0131s\u0131nda duran adamlar \u201cya xo\u015f s\u00f6z dan\u0131\u015f, ya da sus\u201d t\u00f6vsiy\u0259sin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259lidirl\u0259r.<\/p>\n<p>Uca Yaradan\u0131n insana b\u0259x\u015f etdiyi \u0259n g\u00f6z\u0259l nem\u0259tl\u0259rd\u0259n biri nitq bacar\u0131\u011f\u0131d\u0131r. \u0130nsan nitq vasit\u0259si il\u0259 \u00f6z hiss v\u0259 duy\u011fular\u0131n\u0131, fikir v\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rini, \u00fcmid v\u0259 qorxular\u0131n\u0131, sevgi v\u0259 nifr\u0259tini ifad\u0259 edir. Amma dil yaln\u0131z o zaman nem\u0259t say\u0131lar ki, xeyir m\u0259qs\u0259d \u00fc\u00e7\u00fcn istifad\u0259 olunsun, xeyir s\u00f6zl\u0259r dan\u0131\u015fs\u0131n, g\u00fcnah v\u0259 f\u0259sad\u0131n yay\u0131lmas\u0131na \u015f\u0259rait yaratmas\u0131n. \u00d6z nitqin\u0259 n\u0259zar\u0259t ed\u0259 bilm\u0259y\u0259n adam \u00fc\u00e7\u00fcn is\u0259 dil b\u00f6y\u00fck y\u00fck v\u0259 b\u0259lad\u0131r. Bu b\u0259la onu h\u0259r iki d\u00fcnyada ziyana m\u0259ruz qoyur.<\/p>\n<p>B\u0259\u015f\u0259riyy\u0259tin h\u0259yat kitab\u0131 olan Qurani-K\u0259rim d\u0259 bu m\u00fch\u00fcm m\u00f6vzunu diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259n k\u0259narda saxlaya bilm\u0259zdi. M\u00fcq\u0259dd\u0259s Kitabda dil v\u0259 ondan istifad\u0259 bar\u0259d\u0259 xeyli t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Onlardan bir ne\u00e7\u0259sin\u0259 diqq\u0259t yetir\u0259k:<\/p>\n<p>1. \u201cEy iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r! Allahdan qorxun v\u0259 do\u011fru s\u00f6z s\u00f6yl\u0259yin!\u201d (\u018fhzab, 70). \u201cBil\u0259-bil\u0259 haqq\u0131 batill\u0259 qar\u0131\u015fd\u0131rmay\u0131n, haqq\u0131 gizl\u0259tm\u0259yin!\u201d (B\u0259q\u0259r\u0259, 42).<\/p>\n<p>Y\u0259ni s\u00f6z\u00fcn\u00fczd\u0259 d\u0259qiq v\u0259 birm\u0259nal\u0131 olun, yalan dan\u0131\u015fmay\u0131n! \u0130kiba\u015fl\u0131 m\u0259na ver\u0259n v\u0259 f\u0259rqli \u015f\u0259kill\u0259rd\u0259 izah oluna bil\u0259n s\u00f6zl\u0259r s\u00f6zyl\u0259m\u0259yin! Unutmay\u0131n ki, \u0259g\u0259r bunlar\u0131 ets\u0259niz, Allah qar\u015f\u0131s\u0131nda cavab ver\u0259c\u0259k v\u0259 dilinizl\u0259 t\u00f6r\u0259tdiyiniz f\u0259sada g\u00f6r\u0259 m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131yacaqs\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>2. \u201cYeri\u015find\u0259 m\u00fcvazin\u0259t g\u00f6zl\u0259 (n\u0259 \u00e7ox yeyin, n\u0259 d\u0259 \u00e7ox asta get) v\u0259 (dan\u0131\u015f\u0131nda) s\u0259sini qald\u0131rma. \u00c7\u00fcnki \u0259n \u00e7irkin s\u0259s uzunqulaq s\u0259sidir!\u201d (Lo\u011fman, 19).<\/p>\n<p>M\u00f6min insan xasiyy\u0259t etibaril\u0259 n\u0259zak\u0259tli v\u0259 yum\u015faqd\u0131r. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t onun nitqind\u0259 d\u0259 b\u00fcruz\u0259 verilir. \u00d6z yum\u015faq nitqinin k\u00f6m\u0259yi il\u0259 m\u00f6min \u00e7evr\u0259d\u0259ki \u015f\u0259xsl\u0259rl\u0259 g\u00f6z\u0259l m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r qurur, \u0259trafa m\u00fcsb\u0259t impuls yay\u0131r. Lov\u011fal\u0131q v\u0259 m\u0259n\u0259m-m\u0259n\u0259mlik etm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn, t\u0259vaz\u00f6kar dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onu sevir, h\u00f6rm\u0259t edirl\u0259r.<\/p>\n<p>3. \u201c(M\u00fcnafiql\u0259r\u0259:) \u201cG\u0259lin Allah yolunda vuru\u015fun, yaxud m\u00fcdafi\u0259d\u0259 bulunun! \u2013 deyildi. Onlar: \u201c\u018fg\u0259r biz vuru\u015fa bils\u0259ydik, sizin ard\u0131n\u0131zca g\u0259l\u0259rdik\u201d \u2013 dey\u0259 cavab verdil\u0259r. Onlar o g\u00fcn imandan \u00e7ox k\u00fcfr\u0259 yax\u0131nla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar, \u00fcr\u0259kl\u0259rind\u0259 olmayan \u015feyi dill\u0259ril\u0259 deyirl\u0259r. Halbuki, Allah onlar\u0131n (b\u00fct\u00fcn) gizl\u0259tdikl\u0259rini \u00e7ox yax\u015f\u0131 bilir!\u201d (Ali-\u0130mran, 167).<\/p>\n<p>\u00dcr\u0259kd\u0259 olmayan bir s\u00f6z\u00fc dan\u0131\u015fmaq m\u00fcnafiqlik \u0259lam\u0259tidir. S\u0259mimilik h\u0259qiqi m\u00f6minin x\u00fcsusiyy\u0259tidir. Bu x\u00fcsusiyy\u0259t m\u00f6minin h\u0259r i\u015find\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n, nitqind\u0259, niyy\u0259tind\u0259 v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131nda t\u0259zah\u00fcr etm\u0259lidir.<\/p>\n<p>H\u0259disd\u0259 deyilir: \u201c\u018fsil m\u00fcnafiq \u00f6z\u00fcnd\u0259 d\u00f6rd x\u00fcsusiyy\u0259ti birl\u0259\u015fdir\u0259r. Bu x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n birin\u0259 malik olan \u015f\u0259xs nifaq\u0131n \u0259lam\u0259tl\u0259rind\u0259n birin\u0259 sahib olmu\u015f olur: ona \u0259man\u0259t veril\u0259nd\u0259 x\u0259yan\u0259t ed\u0259r, ona sirr veril\u0259nd\u0259 sirri yayar, onunla \u0259hd ba\u011flayanda \u0259hdi pozar, onunla m\u00fcbahis\u0259 ed\u0259nd\u0259 b\u00fct\u00fcn s\u0259rh\u0259dl\u0259ri a\u015far\u201d.<\/p>\n<p>4. \u201cS\u00f6z s\u00f6yl\u0259diyiniz zaman (lehin\u0259 v\u0259 ya \u0259leyhin\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131z adam) qohumunuz olsa bel\u0259, \u0259dal\u0259tli olun\u201d (\u018fnam, 152).<\/p>\n<p>M\u00f6min h\u0259r zaman do\u011fru dan\u0131\u015fmal\u0131, he\u00e7 bir v\u0259chl\u0259 h\u0259qiq\u0259t\u0259 arxa \u00e7evirm\u0259m\u0259lidir. \u00d6z yax\u0131nlar\u0131n\u0131n, \u0259zizl\u0259rinin v\u0259 h\u0259tta \u00f6z\u00fcn\u00fcn m\u0259nafeyi bundan as\u0131l\u0131 olsa bel\u0259, yalan dan\u0131\u015fmaq g\u00fcnahd\u0131r. H\u0259qiq\u0259t b\u00fct\u00fcn m\u0259nafel\u0259rd\u0259n daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. Yaln\u0131z \u0259n kritik hallarda &#8211; m\u0259s\u0259l\u0259n, bir insan\u0131n h\u0259yat\u0131n\u0131 xilas etm\u0259k namin\u0259 &#8211; h\u0259qiq\u0259ti gizl\u0259tm\u0259y\u0259 icaz\u0259 verilir.<\/p>\n<p>5. \u201cOnlar bo\u015f (yersiz) bir s\u00f6z e\u015fitdikl\u0259ri zaman ondan \u00fcz \u00e7evirib: \u201cBizim \u0259m\u0259ll\u0259rimiz biz\u0259, sizin \u0259m\u0259ll\u0259riniz d\u0259 siz\u0259 aiddir. Siz\u0259 salam olsun! Biz cahill\u0259ri ist\u0259mirik!\u201d \u2013 deyirl\u0259r\u201d (Q\u0259s\u0259s, 55).<\/p>\n<p>M\u00f6min n\u0259inki \u00f6z\u00fc bo\u015f, m\u0259nas\u0131z, la\u011fla\u011f\u0131 s\u00f6zl\u0259r, yalan v\u0259 qeyb\u0259t dan\u0131\u015fmaz, h\u0259tta ba\u015fqas\u0131ndan bu s\u00f6zl\u0259ri e\u015fid\u0259nd\u0259 bel\u0259, s\u00f6hb\u0259t\u0259 qo\u015fulmaz. T\u0259hqir\u0259 t\u0259hqirl\u0259 deyil, s\u00fckutla cavab ver\u0259r. Arzuolunmaz s\u00f6hb\u0259tl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131qda, sa\u011folla\u015f\u0131b o yerd\u0259n uzaqla\u015far. Y\u0259ni m\u00f6min yaln\u0131z dilini deyil, qula\u011f\u0131n\u0131 da g\u00fcnahdan qoruyar.<\/p>\n<p>6. \u201cB\u0259nd\u0259l\u0259rim\u0259 de: \u201cG\u00f6z\u0259l s\u00f6zl\u0259r s\u00f6yl\u0259sinl\u0259r\u201d. \u015eeytan onlar\u0131n aras\u0131na fitn\u0259-f\u0259sad sala bil\u0259r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u015eeytan insan\u0131n a\u00e7\u0131q-a\u015fkar d\u00fc\u015fm\u0259nidir!\u201d (\u0130sra, 53).<\/p>\n<p>Bu ay\u0259d\u0259n bel\u0259 anla\u015f\u0131l\u0131r ki, bir-birin\u0259 pis s\u00f6zl\u0259r s\u00f6yl\u0259m\u0259k, insanlar\u0131 ac\u0131lamaq \u015feytan\u0131n fitn\u0259l\u0259rind\u0259n biridir. \u015eeytan bu yolla insanlar aras\u0131nda d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik yarad\u0131r, onlar\u0131 bir-birind\u0259n uzaqla\u015fd\u0131r\u0131r, v\u0259hd\u0259t\u0259 v\u0259 birliy\u0259 mane olur. Unutmayaq ki, Allah g\u00f6z\u0259ldir v\u0259 g\u00f6z\u0259llikl\u0259ri sevir. Allah \u00f6z\u00fc hikm\u0259tl\u0259 k\u0259lam buyurur, bizd\u0259n d\u0259 hikm\u0259tli, s\u0259birli, d\u00fczg\u00fcn dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 t\u0259l\u0259b edir. Dil birba\u015fa q\u0259lbl\u0259 v\u0259 imanla ba\u011fl\u0131d\u0131r. H\u0259disd\u0259 buyurulur: \u201cB\u0259nd\u0259nin \u00fcr\u0259yi d\u00fcz olmad\u0131qca, iman\u0131 d\u00fcz olmaz. H\u0259m\u00e7inin, dili d\u00fcz olmad\u0131qca \u00fcr\u0259yi d\u0259 d\u00fcz olmaz\u201d.<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"itemContentSingle\">\n<div class=\"itemContainerSingle\">\n<div class=\"itemBody\">\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nsan b\u0259d\u0259nind\u0259 el\u0259 bir ki\u00e7ik \u00fczv var ki, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259y\u0259 malikdir. O, insan\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t\u0259 do\u011fru apara da bil\u0259r, onu h\u0259r \u015feyd\u0259n m\u0259hrum ed\u0259 d\u0259 bil\u0259r. Bu ki\u00e7ik \u00fczv\u00fcn verdiyi xeyir he\u00e7 bir ba\u015fqa b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fcn\u00fcn verdiyi xeyirl\u0259, onun vurdu\u011fu ziyan he\u00e7 bir ba\u015fqa b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fcn\u00fcn vurdu\u011fu ziyanla m\u00fcqayis\u0259 oluna bilm\u0259z. Bu b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fc dildir. \u0130nsan \u00f6z dilinin vasit\u0259si il\u0259 dig\u0259r \u015f\u0259xsl\u0259ri v\u0259 hadis\u0259l\u0259ri idar\u0259 etm\u0259k q\u00fcdr\u0259tin\u0259 malikdir. Dil insan \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259m d\u0259 b\u00f6y\u00fck imtahand\u0131r. Ya insan dil\u0259 tabe olaraq, onun quluna \u00e7evrilir, beynind\u0259ki h\u0259r fikrin idar\u0259olunmaz nitq\u0259 \u00e7evrilm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":143782,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M.jpg",300,200,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M.jpg",300,200,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M.jpg",300,200,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M.jpg",300,200,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M.jpg",300,200,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M.jpg",300,200,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/01336e403a5c6a7805bfc02aea957d2a_M.jpg",300,200,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130nsan b\u0259d\u0259nind\u0259 el\u0259 bir ki\u00e7ik \u00fczv var ki, \u00e7ox b\u00f6y\u00fck q\u00fcvv\u0259y\u0259 malikdir. O, insan\u0131 m\u00fcv\u0259ff\u0259qiyy\u0259t\u0259 do\u011fru apara da bil\u0259r, onu h\u0259r \u015feyd\u0259n m\u0259hrum ed\u0259 d\u0259 bil\u0259r. Bu ki\u00e7ik \u00fczv\u00fcn verdiyi xeyir he\u00e7 bir ba\u015fqa b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fcn\u00fcn verdiyi xeyirl\u0259, onun vurdu\u011fu ziyan he\u00e7 bir ba\u015fqa b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fcn\u00fcn vurdu\u011fu ziyanla m\u00fcqayis\u0259 oluna bilm\u0259z. Bu b\u0259d\u0259n \u00fczv\u00fc dildir.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143781"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=143781"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143781\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/143782"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=143781"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=143781"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=143781"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}