{"id":143889,"date":"2020-03-19T13:06:05","date_gmt":"2020-03-19T10:06:05","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=143889"},"modified":"2020-03-19T13:06:05","modified_gmt":"2020-03-19T10:06:05","slug":"insanlarin-%c9%99n-pisi-kimdir-birinci-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=143889","title":{"rendered":"\u0130nsanlar\u0131n \u0259n pisi kimdir? (Birinci hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<div class=\"itemFullText\">\n<p>(<strong>Quran v\u0259 h\u0259dis i\u015f\u0131\u011f\u0131nda<\/strong>)<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 \u0130slam dini bax\u0131m\u0131ndan insanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu v\u0259 yax\u015f\u0131 insan m\u0259fhumunun hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259ndiyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verdik. Qeyd etdik ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 iki c\u0259h\u0259td\u0259n bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. \u018fvv\u0259la, yax\u015f\u0131 insan\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 h\u0259min m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k imkan\u0131n\u0131 qazan\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki yax\u015f\u0131 insan Allah\u0131n b\u0259y\u0259ndiyi, h\u0259m d\u00fcnyada, h\u0259m d\u0259 axir\u0259td\u0259 sevdiyi b\u0259nd\u0259dir. H\u0259r birimizin m\u0259qs\u0259di d\u0259 Allah\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qazanmaqd\u0131r. \u0130kincisi, yax\u015f\u0131 insan bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k, bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n insanlar\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259yi bacar\u0131r\u0131q, kiminl\u0259 oturub-durma\u011f\u0131n biz\u0259 faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nirik. \u00c7\u00fcnki yax\u015f\u0131lar\u0131n \u0259hat\u0259sind\u0259 olmaq insana h\u0259m m\u0259n\u0259vi, h\u0259m d\u0259 maddi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259min-amanl\u0131q g\u0259tirir. \u018fksin\u0259, pisl\u0259ri tan\u0131ma\u011f\u0131n da faydas\u0131 vard\u0131r. H\u0259m insan \u00f6z\u00fc bu d\u0259st\u0259d\u0259n f\u0259rql\u0259nm\u0259y\u0259, bu m\u0259nfi c\u0259h\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcnd\u0259n uzaqla\u015fd\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r, h\u0259m d\u0259 bu c\u00fcr adamlardan uzaq durur, onlar\u0131n ziyan\u0131ndan amanda qal\u0131r.<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rim bax\u0131m\u0131ndan yarad\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n \u0259n pisi kimdir?<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rimin ay\u0259l\u0259rind\u0259n birind\u0259 \u0130slam dinin\u0259 iman g\u0259tirm\u0259y\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r \u201cyarad\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n \u0259n pisi\u201d adland\u0131r\u0131l\u0131r (Beyyin\u0259, 6). Ba\u015fqa bir ay\u0259 d\u0259 bu fikri t\u0259sdiql\u0259yir: \u201cAllah yan\u0131nda (yer \u00fcz\u00fcnd\u0259) g\u0259z\u0259n (y\u00fcr\u00fcy\u0259n) canl\u0131lar\u0131n \u0259n pisi k\u00fcfr ed\u0259nl\u0259rdir. Onlar art\u0131q iman g\u0259tirm\u0259zl\u0259r\u201d (\u018fnfal, 55). G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, burada hiday\u0259t olmalar\u0131na, d\u00fcz yola g\u0259lm\u0259l\u0259rin\u0259 \u00fcmid yeri olmayan inadkar kafirl\u0259r n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>D\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259 v\u0259 t\u0259f\u0259kk\u00fcr qabiliyy\u0259ti insana Allah t\u0259r\u0259find\u0259n verilmi\u015f \u0259n b\u00f6y\u00fck nem\u0259tl\u0259rd\u0259n biridir. El\u0259 buna g\u00f6r\u0259 Quran ay\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 h\u0259disl\u0259rd\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n, zehnini i\u015fl\u0259d\u0259n, hadis\u0259l\u0259r\u0259 a\u011f\u0131l v\u0259 m\u0259ntiq \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 m\u00fcnasib\u0259t bildir\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r v\u0259sf edilir, t\u0259f\u0259kk\u00fcr ibad\u0259tl\u0259rin \u0259n \u00fcst\u00fcn\u00fc adland\u0131r\u0131l\u0131r. Qurani-k\u0259rim m\u0259ntiqin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu b\u00f6y\u00fck nem\u0259td\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc q\u0259sd\u0259n m\u0259hrum ed\u0259nl\u0259r m\u0259xluqat\u0131n \u0259n pisl\u0259ridir: \u201cAllah yan\u0131nda (yer \u00fcz\u00fcnd\u0259) g\u0259z\u0259n canl\u0131lar\u0131n \u0259n pisi (haqq\u0131) d\u0259rk etm\u0259y\u0259n karlar v\u0259 lallard\u0131r\u201d (\u018fnfal, 22). Ay\u0259d\u0259 karl\u0131q v\u0259 lall\u0131q m\u0259cazi m\u0259nada i\u015fl\u0259dilir. \u018fn a\u011f\u0131r karl\u0131q \u2013 haqq s\u00f6z\u00fc e\u015fitm\u0259m\u0259k, \u0259n d\u0259h\u015f\u0259tli lall\u0131q \u2013 haqq\u0131 s\u00f6yl\u0259m\u0259li oldu\u011fun m\u0259qamda susmaqd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fsas meyarlardan biri \u0259trafdak\u0131lara m\u00fcnasib\u0259tdir<\/p>\n<p>\u0130slam m\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rinin m\u00f6vzu bar\u0259d\u0259 m\u00fcbar\u0259k k\u0259lamlar\u0131 il\u0259 tan\u0131\u015f olduqda bu q\u0259na\u0259t\u0259 g\u0259lirik ki, insanlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 pisliy\u0259 do\u011fru f\u0259rql\u0259nm\u0259yin \u0259sas meyarlar\u0131ndan biri \u0259trafdak\u0131lara m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259t b\u0259sl\u0259m\u0259kdir. \u018fg\u0259r h\u0259disl\u0259rd\u0259 ba\u015fqalar\u0131na fayda ver\u0259n \u015f\u0259xs yax\u015f\u0131 insan kimi d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilirs\u0259, \u0259trafdak\u0131lara ziyan yetir\u0259n, onlar\u0131 incid\u0259n, t\u0259hqir ed\u0259n \u015f\u0259xs pis adam kateqoriyas\u0131na aid edilir. H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259r (s) bu bar\u0259d\u0259 buyurub: \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131 odur ki, camaata faydas\u0131 d\u0259yir; insanlar\u0131n \u0259n pisi is\u0259 odur ki, camaata ziyan yetirir\u201d (M\u00fcst\u0259dr\u0259k\u00fcl-V\u0259sail, cild 12, s\u0259h. 78). \u0130mam \u018flinin (\u0259) d\u0259 k\u0259lamlar\u0131n\u0131n birind\u0259 camaata z\u00fclm ed\u0259n \u015f\u0259xs adamlar\u0131n \u0259n pisi kimi tan\u0131td\u0131r\u0131l\u0131r (\u011e\u00fcr\u0259r\u00fcl-hik\u0259m, h\u0259dis 5676).<\/p>\n<p>M\u00fcq\u0259dd\u0259sl\u0259rimizin h\u0259disl\u0259rind\u0259 \u0259trafdak\u0131lara m\u00fcnasib\u0259tin x\u0131rdal\u0131qlar\u0131 da b\u0259yan edilir. Pis adam\u0131n \u0259sas c\u0259h\u0259tl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda ba\u015fqalar\u0131na yaln\u0131z \u00f6z \u0259m\u0259li il\u0259 ziyan yetirm\u0259k yox, h\u0259tta ba\u015fqalar\u0131na qar\u015f\u0131 pis niyy\u0259td\u0259 olmaq, b\u0259dg\u00fcmanl\u0131q etm\u0259k d\u0259 vur\u011fulan\u0131r. \u0130mam \u018fli (\u0259) buyurub: \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u0259n pisi o k\u0259sdir ki, b\u0259dg\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n \u00f6z\u00fc he\u00e7 kim\u0259 inanm\u0131r, b\u0259dr\u0259ftarl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n he\u00e7 kim ona etimad g\u00f6st\u0259rmir\u201d (\u011e\u00fcr\u0259r\u00fcl-hik\u0259m, h\u0259dis 5748). \u201cAdamlar\u0131n \u0259n pisi camaat\u0131n pisliyini arzu ed\u0259ndir\u201d (\u011e\u00fcr\u0259r\u00fcl-hik\u0259m, h\u0259dis 5741). \u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259rinin (s) a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 h\u0259disi d\u0259 bu fikri t\u0259sdiql\u0259yir: \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u0259n pisi h\u0259mi\u015f\u0259 ba\u015fqalar\u0131 bar\u0259sind\u0259 pis g\u00fcmanda oland\u0131r. Pis g\u00fcmanda olanlar\u0131n \u0259n pisi ba\u015fqalar\u0131n\u0131 g\u00fcd\u0259ndir (izl\u0259y\u0259ndir). Ba\u015fqalar\u0131n\u0131 g\u00fcd\u0259nl\u0259rin \u0259n pisi onlar\u0131n s\u00f6z\u00fcn\u00fc (qeyb\u0259tini, eyibli c\u0259h\u0259tl\u0259rini) dan\u0131\u015fand\u0131r. Ba\u015fqalar\u0131n\u0131n s\u00f6hb\u0259tini ed\u0259nl\u0259rin \u0259n pisi is\u0259 sirl\u0259ri a\u00e7and\u0131r\u201d (M\u00fcst\u0259dr\u0259k\u00fcl-V\u0259sail, cild 9, s\u0259h. 147). G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, burada g\u00fcnahlar\u0131n bir-biri il\u0259 \u0259laq\u0259si, bir g\u00fcnah\u0131n ba\u015fqa g\u00fcnahdan do\u011fmas\u0131 ifad\u0259 edilib. \u0130nsan\u0131 pisl\u0259rin c\u0259rg\u0259sin\u0259 qo\u015fan c\u0259h\u0259tl\u0259rin i\u00e7ind\u0259 g\u00f6z v\u0259 dil il\u0259 edil\u0259n g\u00fcnahlar ilk yerl\u0259ri tutur: ba\u015fqalar\u0131n\u0131 g\u00fcdm\u0259k, qeyb\u0259t dan\u0131\u015fmaq, sirl\u0259ri v\u0259 eyibl\u0259ri a\u00e7maq, sui-z\u0259nn etm\u0259k.<\/p>\n<p>G\u00f6z\u0259l bir atalar s\u00f6z\u00fc var: \u201cYax\u015f\u0131l\u0131\u011fa yax\u015f\u0131l\u0131q h\u0259r ki\u015finin i\u015fidir, yamanl\u0131\u011fa yax\u015f\u0131l\u0131q \u0259r ki\u015finin i\u015fidir\u201d. \u0130mam \u018flinin (\u0259) bu k\u0259lam\u0131 h\u0259min m\u0259nan\u0131n bir q\u0259d\u0259r f\u0259rqli ifad\u0259sidir: \u201c\u0130nsanlar\u0131n \u0259n pisi yax\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259v\u0259zind\u0259 pislik ed\u0259ndir\u201d (\u011e\u00fcr\u0259r\u00fcl-hik\u0259m, h\u0259dis 5750).<\/p>\n<p>B\u00f6y\u00fck q\u0259lbli insan ba\u015fqalar\u0131n\u0131n s\u0259hvini d\u0259 ba\u011f\u0131\u015flama\u011f\u0131 bacarmal\u0131d\u0131r. N\u00f6qsanlar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flamayan, kin saxlayan adam \u0259trafdak\u0131lar\u0131n nifr\u0259tini qazanar, h\u0259r k\u0259sd\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 qar\u015f\u0131 m\u0259nfi m\u00fcnasib\u0259t formala\u015fd\u0131rar, insanlar onun \u0259hat\u0259sind\u0259 \u00f6zl\u0259rini narahat hiss ed\u0259rl\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 \u0130mam \u018fli (\u0259) buyururdu ki, \u0259n pis adam \u00fczr\u00fc q\u0259bul etm\u0259y\u0259n, s\u0259hvi ba\u011f\u0131\u015flamayan adamd\u0131r (\u011e\u00fcr\u0259r\u00fcl-hik\u0259m, h\u0259dis 5685).<\/p>\n<p>(ard\u0131 var)<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"itemContentSingle\">\n<div class=\"itemContainerSingle\">\n<div class=\"itemBody\">\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>(Quran v\u0259 h\u0259dis i\u015f\u0131\u011f\u0131nda) \u00d6t\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 \u0130slam dini bax\u0131m\u0131ndan insanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu v\u0259 yax\u015f\u0131 insan m\u0259fhumunun hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259ndiyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verdik. Qeyd etdik ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 iki c\u0259h\u0259td\u0259n bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. \u018fvv\u0259la, yax\u015f\u0131 insan\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 h\u0259min m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k imkan\u0131n\u0131 qazan\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki yax\u015f\u0131 insan Allah\u0131n b\u0259y\u0259ndiyi, h\u0259m d\u00fcnyada, h\u0259m d\u0259 axir\u0259td\u0259 sevdiyi b\u0259nd\u0259dir. H\u0259r birimizin m\u0259qs\u0259di d\u0259 Allah\u0131n raz\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 qazanmaqd\u0131r. \u0130kincisi, yax\u015f\u0131 insan bar\u0259d\u0259 t\u0259s\u0259vv\u00fcr \u0259ld\u0259 ed\u0259r\u0259k, bizi \u0259hat\u0259 ed\u0259n insanlar\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirm\u0259yi bacar\u0131r\u0131q, kiminl\u0259 oturub-durma\u011f\u0131n biz\u0259 faydal\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6yr\u0259nirik. \u00c7\u00fcnki yax\u015f\u0131lar\u0131n \u0259hat\u0259sind\u0259 olmaq insana&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":143890,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M.jpg",300,177,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M.jpg",300,177,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M.jpg",300,177,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M-300x177.jpg",300,177,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M.jpg",300,177,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M.jpg",300,177,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M.jpg",300,177,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/1b157bffd6a7913753b1bb0cbd7838e0_M.jpg",300,177,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"(Quran v\u0259 h\u0259dis i\u015f\u0131\u011f\u0131nda) \u00d6t\u0259n m\u0259qal\u0259l\u0259rd\u0259 \u0130slam dini bax\u0131m\u0131ndan insanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131n\u0131n kim oldu\u011fu v\u0259 yax\u015f\u0131 insan m\u0259fhumunun hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 s\u00f6yk\u0259ndiyi bar\u0259d\u0259 m\u0259lumat verdik. Qeyd etdik ki, bu m\u0259s\u0259l\u0259 iki c\u0259h\u0259td\u0259n bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259h\u0259miyy\u0259tlidir. \u018fvv\u0259la, yax\u015f\u0131 insan\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259kl\u0259 h\u0259min m\u00fcsb\u0259t x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri \u00f6z\u00fcm\u00fczd\u0259 t\u0259rbiy\u0259 etm\u0259k imkan\u0131n\u0131 qazan\u0131r\u0131q. \u00c7\u00fcnki yax\u015f\u0131 insan Allah\u0131n b\u0259y\u0259ndiyi, h\u0259m d\u00fcnyada, h\u0259m&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143889"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=143889"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143889\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/143890"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=143889"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=143889"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=143889"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}