{"id":143901,"date":"2020-03-19T13:07:54","date_gmt":"2020-03-19T10:07:54","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=143901"},"modified":"2020-03-19T13:07:54","modified_gmt":"2020-03-19T10:07:54","slug":"insanlarin-%c9%99n-yaxsisi-kimdir-birinci-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=143901","title":{"rendered":"\u0130nsanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131 kimdir? (Birinci hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<div class=\"itemFullText\">\n<p><strong>Quran v\u0259 h\u0259dis i\u015f\u0131\u011f\u0131nda<\/strong><\/p>\n<p>Y\u0259qin ki, h\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman\u0131 maraqland\u0131ran, h\u0259yat kredosunu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 istiqam\u0259t ver\u0259n suallar\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u201cinsanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131 v\u0259 \u0259n pisi kimdir?\u201d, \u201cAllah kiml\u0259ri \u0259n \u00e7ox sevir v\u0259 kiml\u0259r\u0259 \u0259n \u00e7ox q\u0259z\u0259bl\u0259nir?\u201d kimi suallar ilk yerl\u0259rd\u0259n birini tutur. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 bu suallara Quran v\u0259 s\u00fcnn\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131nda cavab verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rim insanlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131lar\u0131ndan dan\u0131\u015fark\u0259n, onlar\u0131 \u201cxeyr\u00fcl-b\u0259riyy\u0259\u201d ifad\u0259si il\u0259 v\u0259sf edir. Allah-t\u0259alan\u0131n n\u0259zdind\u0259 insanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131lar\u0131 bu iki x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malik olanlard\u0131r: \u201c\u0130man g\u0259tirib yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r ed\u0259nl\u0259r is\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131lar\u0131d\u0131r\u201d (Beyyin\u0259 sur\u0259si, ay\u0259 7). Ay\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, iman v\u0259 \u0259m\u0259l insan\u0131n h\u0259qiqi s\u0259ad\u0259t\u0259 nail olmas\u0131, ilahi raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 qazanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u015f\u0259rtl\u0259rdir. M\u00f6hk\u0259m imanla saleh \u0259m\u0259l qu\u015fun qo\u015fa qanad\u0131na b\u0259nz\u0259yir. Qu\u015f bir qanadla u\u00e7a bilm\u0259diyi kimi insan da imans\u0131z \u0259m\u0259ll\u0259 s\u0259ad\u0259t\u0259 nail ola bilm\u0259z. \u00c7\u00fcnki iman onun \u0259m\u0259ll\u0259rin\u0259 d\u00fczg\u00fcn istiqam\u0259t ver\u0259n, m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259ri ona tan\u0131td\u0131ran \u00e7\u0131raq kimidir. \u0130man\u0131 d\u00fcr\u00fcst olmayan\u0131n \u0259m\u0259li d\u0259 saleh ola bilm\u0259z. \u0130mans\u0131zl\u0131q v\u0259 ya naqis iman onu m\u00fctl\u0259q g\u00fcnahlara do\u011fru \u00e7\u0259k\u0259c\u0259k. El\u0259c\u0259 d\u0259, \u0259m\u0259lsiz iman\u0131n Allah yan\u0131nda he\u00e7 bir d\u0259y\u0259ri yoxdur. \u018fg\u0259r insan \u00f6z iman\u0131n\u0131, \u0259qid\u0259sini \u0259m\u0259ld\u0259 realla\u015fd\u0131rm\u0131rsa, c\u0259miyy\u0259t\u0259 he\u00e7 bir faydas\u0131 d\u0259ym\u0259y\u0259c\u0259k, \u0259ksin\u0259, \u00f6z g\u00fcnahlar\u0131 il\u0259 \u0259trafdak\u0131lar\u0131 narahat ed\u0259c\u0259k. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, h\u0259disl\u0259rd\u0259 alim abidd\u0259n daha \u00fcst\u00fcn d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilib. \u00c7\u00fcnki alim \u00f6z elmi il\u0259 ba\u015fqalar\u0131na da fayda verir, onlar\u0131 c\u0259hal\u0259td\u0259n qurtar\u0131r. Amma abid ibad\u0259ti il\u0259 yaln\u0131z \u00f6z\u00fcn\u00fcn g\u00f6z\u0259l aiqb\u0259tini t\u0259min edir.<\/p>\n<p>Bir \u00e7oxlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u0259ksin\u0259 olaraq, n\u0259 \u201cq\u0259lbim t\u0259mizdir, ibad\u0259t etm\u0259s\u0259m d\u0259 olar\u201d m\u0259ntiqi, n\u0259 d\u0259 ibad\u0259t\u0259 qap\u0131l\u0131b c\u0259miyy\u0259td\u0259n uzaqla\u015fmaq yolu d\u00fczg\u00fcn deyil. Bunlar\u0131n h\u0259r ikisi m\u0259n\u0259vi naqislikdir. M\u0259hz buna g\u00f6r\u0259 dinimizd\u0259 \u00fcsuli-din v\u0259 f\u00fcrui-din anlay\u0131\u015flar\u0131 yana\u015f\u0131 i\u015fl\u0259dilir. \u00dcsuli-din \u0259qid\u0259 b\u00fcn\u00f6vr\u0259si dem\u0259kdir. Bu b\u00fcn\u00f6vr\u0259 d\u00fczg\u00fcn qoyulanda ibad\u0259tl\u0259r\u0259 riay\u0259t, halal-haram\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259k, savab \u0259m\u0259ll\u0259r\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmaq, g\u00fcnahlardan qa\u00e7maq kimi keyfiyy\u0259tl\u0259ri m\u00fctl\u0259q \u00f6z arxas\u0131nca g\u0259tirir. F\u00fcrui-dinin 10 madd\u0259si v\u0259 g\u00f6z\u0259l \u0259xlaqi d\u0259y\u0259rl\u0259r \u00fcsuli-din k\u00f6k\u00fc \u00fcz\u0259rind\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u0259n a\u011fac\u0131n budaqlar\u0131 v\u0259 meyv\u0259l\u0259ridir. A\u011fac\u0131n k\u00f6kl\u0259ri sa\u011flamd\u0131rsa, meyv\u0259l\u0259ri d\u0259 sa\u011flam v\u0259 bol olacaq. Yox, \u0259g\u0259r a\u011fac\u0131n k\u00f6kl\u0259ri \u00e7\u00fcr\u00fckd\u00fcrs\u0259, ondan meyv\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259k m\u0259nas\u0131zd\u0131r.<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rimin ba\u015fqa ay\u0259sind\u0259 n\u0259inki ayr\u0131-ayr\u0131 f\u0259rdl\u0259rin, \u00fcmumilikd\u0259 \u00fcmm\u0259tin hans\u0131 d\u0259y\u0259rl\u0259r say\u0259sind\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck qazanmas\u0131 v\u0259 Allah t\u0259r\u0259find\u0259n sevilm\u0259si izah olunur. Ali-\u0130mran sur\u0259sinin 110-cu ay\u0259sind\u0259 buyurulur: \u201c(Ey m\u00fcs\u0259lmanlar!) Siz insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ortaya \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015f \u0259n yax\u015f\u0131 \u00fcmm\u0259tsiniz, (onlara) yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6rm\u0259yi \u0259mr edir, pis \u0259m\u0259ll\u0259ri qada\u011fan edir v\u0259 Allaha inan\u0131rs\u0131n\u0131z\u201d. Ay\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, bir \u00fcmm\u0259tin \u0259n yax\u015f\u0131 v\u0259 se\u00e7ilmi\u015f say\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Allaha inanmas\u0131 t\u0259klikd\u0259 kifay\u0259t etm\u0259z. Bundan \u0259lav\u0259, \u0259trafdak\u0131lar\u0131 da yax\u015f\u0131 i\u015fl\u0259r\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131b, pis i\u015fl\u0259rd\u0259n \u00e7\u0259kindirm\u0259si laz\u0131md\u0131r. Buna \u201c\u0259mr bil-m\u0259ruf v\u0259 n\u0259hy \u0259nil-m\u00fcnk\u0259r\u201d deyirl\u0259r v\u0259 bunlar f\u00fcrui-dinin iki \u015f\u0259rtidir. G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, burada da \u00fcsuli-dinl\u0259 (Allaha iman &#8211; t\u00f6vhid) f\u00fcrui-din (\u0259mr bil-m\u0259ruf v\u0259 n\u0259hy \u0259nil-m\u00fcnk\u0259r) yana\u015f\u0131 v\u0259sf edilir. Qeyd ed\u0259k ki, insanlar aras\u0131nda ard\u0131c\u0131l t\u0259bli\u011fat aparmaq, c\u0259miyy\u0259tin islah\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmaq h\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u00e7ox m\u00fch\u00fcm amill\u0259rd\u0259ndir v\u0259 m\u0259sumlar\u0131n h\u0259disl\u0259rind\u0259 d\u0259 bunun \u0259h\u0259miyy\u0259ti bar\u0259d\u0259 t\u00f6vsiy\u0259l\u0259r\u0259 tez-tez rast g\u0259lirik.<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rimin daha bir ay\u0259sind\u0259 d\u0259 insan\u0131n Allah yan\u0131nda n\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n d\u0259y\u0259r qazana bilm\u0259si a\u00e7\u0131qlan\u0131r: \u201cAllah yan\u0131nda \u0259n h\u00f6rm\u0259tli olan\u0131n\u0131z \u0259n t\u0259qval\u0131n\u0131zd\u0131r\u201d (H\u00fcc\u00fcrat sur\u0259si, 13-c\u00fc ay\u0259). Ay\u0259d\u0259ki t\u0259qva anlay\u0131\u015f\u0131 \u0130slam \u0259xlaq\u0131nda m\u00fch\u00fcm yer tutan m\u00f6vzulardan biridir. \u018fr\u0259b dilind\u0259 t\u0259qva &#8211; \u00e7\u0259kinm\u0259k, uzaq durmaq m\u0259nas\u0131n\u0131 verir. Y\u0259ni Allah\u0131n haram buyurduqlar\u0131ndan, qada\u011fan etdikl\u0259rind\u0259n uzaq durmaq, g\u00fcnahlardan qa\u00e7maq. H\u0259disl\u0259rin b\u0131rind\u0259 buyurulur: \u201cT\u0259qval\u0131 insan odur ki, \u0259g\u0259r onun b\u00fct\u00fcn \u0259m\u0259ll\u0259rini a\u00e7\u0131b insanlara g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r, utanma\u011fa layiq bir \u0259m\u0259l tapmaq m\u00fcmk\u00fcn olmas\u0131n\u201d. Dini \u0259d\u0259biyyatda t\u0259qva Allahdan qorxmaq, \u00f6z\u00fcn\u00fc h\u0259mi\u015f\u0259 Onun n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda hiss etm\u0259k, halal v\u0259 haramlara ciddi riay\u0259t etm\u0259k m\u0259nalar\u0131nda i\u015fl\u0259dilir. B\u0259zi arifl\u0259r t\u0259qval\u0131 olma\u011f\u0131 tikanl\u0131qda yer\u0131y\u0259n insan\u0131n hal\u0131na b\u0259nz\u0259tmi\u015fl\u0259r. Tikanl\u0131qda g\u0259z\u0259n adam aya\u011f\u0131n\u0131 yer\u0259 diqq\u0259tl\u0259 qoyar, \u0259t\u0259yini yuxar\u0131 qald\u0131rar, bir s\u00f6zl\u0259, tikanl\u0131qla daha az t\u0259masda olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015far. T\u0259qval\u0131 insan da bu d\u00fcnyan\u0131n l\u0259zz\u0259tl\u0259ri qar\u015f\u0131s\u0131nda o c\u00fcr davranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>(ard\u0131 var)<\/p>\n<\/div>\n<div class=\"itemContentSingle\">\n<div class=\"itemContainerSingle\">\n<div class=\"itemBody\">\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<div class=\"clr\"><\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Quran v\u0259 h\u0259dis i\u015f\u0131\u011f\u0131nda Y\u0259qin ki, h\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman\u0131 maraqland\u0131ran, h\u0259yat kredosunu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 istiqam\u0259t ver\u0259n suallar\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u201cinsanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131 v\u0259 \u0259n pisi kimdir?\u201d, \u201cAllah kiml\u0259ri \u0259n \u00e7ox sevir v\u0259 kiml\u0259r\u0259 \u0259n \u00e7ox q\u0259z\u0259bl\u0259nir?\u201d kimi suallar ilk yerl\u0259rd\u0259n birini tutur. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 bu suallara Quran v\u0259 s\u00fcnn\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131nda cavab verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Qurani-k\u0259rim insanlar\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u0259n yax\u015f\u0131lar\u0131ndan dan\u0131\u015fark\u0259n, onlar\u0131 \u201cxeyr\u00fcl-b\u0259riyy\u0259\u201d ifad\u0259si il\u0259 v\u0259sf edir. Allah-t\u0259alan\u0131n n\u0259zdind\u0259 insanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131lar\u0131 bu iki x\u00fcsusiyy\u0259t\u0259 malik olanlard\u0131r: \u201c\u0130man g\u0259tirib yax\u015f\u0131 \u0259m\u0259ll\u0259r ed\u0259nl\u0259r is\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015flar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131lar\u0131d\u0131r\u201d (Beyyin\u0259 sur\u0259si, ay\u0259 7). Ay\u0259d\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":143902,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M.jpg",300,186,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M.jpg",300,186,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M.jpg",300,186,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M-300x186.jpg",300,186,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M.jpg",300,186,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M.jpg",300,186,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M.jpg",300,186,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/62c3ae5069d9ef64887aebb35cff507c_M.jpg",300,186,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Quran v\u0259 h\u0259dis i\u015f\u0131\u011f\u0131nda Y\u0259qin ki, h\u0259r bir m\u00fcs\u0259lman\u0131 maraqland\u0131ran, h\u0259yat kredosunu m\u00fc\u0259yy\u0259n etm\u0259y\u0259 istiqam\u0259t ver\u0259n suallar\u0131n i\u00e7ind\u0259 \u201cinsanlar\u0131n \u0259n yax\u015f\u0131s\u0131 v\u0259 \u0259n pisi kimdir?\u201d, \u201cAllah kiml\u0259ri \u0259n \u00e7ox sevir v\u0259 kiml\u0259r\u0259 \u0259n \u00e7ox q\u0259z\u0259bl\u0259nir?\u201d kimi suallar ilk yerl\u0259rd\u0259n birini tutur. A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 m\u0259qal\u0259d\u0259 bu suallara Quran v\u0259 s\u00fcnn\u0259 i\u015f\u0131\u011f\u0131nda cavab verm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Qurani-k\u0259rim insanlar\u0131n i\u00e7ind\u0259&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143901"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=143901"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/143901\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/143902"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=143901"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=143901"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=143901"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}