{"id":144103,"date":"2020-03-19T15:51:52","date_gmt":"2020-03-19T12:51:52","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=144103"},"modified":"2020-03-19T15:51:52","modified_gmt":"2020-03-19T12:51:52","slug":"arifl%c9%99rin-dediyi-s%c9%99rab-n%c9%99dir-ikinci-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=144103","title":{"rendered":"Arifl\u0259rin dediyi \u015f\u0259rab n\u0259dir? (\u0130kinci hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcq\u0259dd\u0259s K\u0259rb\u0259la \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) h\u0259r\u0259mind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f v\u0259 h\u0259r\u0259min \u0259razisind\u0259 d\u0259fn olunmu\u015f\u00a0 M\u00fch\u0259mm\u0259d F\u00fczuli \u201cRind\u00fc Zahid\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 meyd\u0259n, \u015f\u0259rabdan v\u0259 meyxan\u0259d\u0259n r\u0259\u011fb\u0259t hissi il\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131r. X\u0259b\u0259rsiz oxucu F\u00fczulinin s\u00f6zl\u0259rini s\u0259rxo\u015flu\u011fa d\u0259v\u0259t kimi d\u0259 q\u0259bul\u00a0 ed\u0259 bil\u0259r. Lakin \u0259s\u0259ri oxuduqca ayd\u0131n olur ki, \u015fairin r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 mey, meyxan\u0259 v\u0259 saqi m\u0259fhumlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ri\u0259td\u0259 haram buyurulmu\u015f i\u00e7ki il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. \u00c7\u00fcnki \u0259s\u0259rin q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan biri Zahid \u0259sil \u015f\u0259rab haqq\u0131nda bu fikird\u0259dir: \u201cEy Rind! \u015e\u0259rab i\u00e7\u0259nl\u0259r bar\u0259sind\u0259 Allah\u0131n h\u00f6km\u00fc kafi bir d\u0259lildir v\u0259 Allah \u0259hlinin ondan ikrah etm\u0259l\u0259ri s\u0259n\u0259 kafi cavabd\u0131r. Bir x\u0259bisi ki, Allah haram edir, imtahana n\u0259 ehtiyac\u0131? Bir c\u0259miyy\u0259ti ki, \u00f6z d\u0259rgah\u0131ndan qovur, onlarla qaynay\u0131b-qar\u0131\u015fmaq v\u0259 onlara yax\u0131nla\u015fmaq layiq deyildir\u201d.<\/p>\n<p>Meyxan\u0259nin qap\u0131s\u0131nda duran Rind \u00f6z \u015f\u00fcbh\u0259sini bildirir ki, b\u0259lk\u0259 bu \u015f\u0259rab\u0131n h\u0259r damlas\u0131 c\u0259h\u0259nn\u0259m odunu s\u00f6nd\u00fcrm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259bdir? B\u0259lk\u0259 burada oxunan h\u0259r n\u0259\u011fm\u0259 Allah\u0131n zikridir? Sonra Rind \u00f6z \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259rin\u0259 cavab tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn meyxan\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m bas\u0131r, oradak\u0131 qocan\u0131 (piri, m\u00fcr\u015fidi) sor\u011fu-suala tutur, haram \u015f\u0259rabla \u0259laq\u0259sinin olub-olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 soru\u015fur. Qoca ona cavab verir: \u201cAllaha \u015f\u00fck\u00fcr ki, m\u0259n ora ayaq basmam\u0131\u015fam, o c\u0259miyy\u0259tin t\u0259l\u0259sin\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259mi\u015f\u0259m. Hans\u0131 b\u0259db\u0259xdir ki, g\u00f6z\u0259l a\u011fl\u0131n\u0131 v\u0259 anla\u011f\u0131n\u0131 o cinsl\u0259 (\u015f\u0259rabla) m\u0259\u015f\u011ful olub \u0259ld\u0259n versin?\u201d<\/p>\n<p>Bunu dem\u0259k kifay\u0259tdir ki, pir meyxan\u0259y\u0259 q\u0259d\u0259m basan Rindi qar\u015f\u0131layark\u0259n, \u201cbismillah\u201d s\u00f6yl\u0259yir: \u201c\u018fg\u0259r bizi ist\u0259yirs\u0259ns\u0259, otur, bismillah!\u201d<\/p>\n<p>Meyxan\u0259d\u0259 t\u0259klif edil\u0259n mey \u0259slind\u0259 insan\u0131 t\u0259m\u0259nnal\u0131 ibad\u0259td\u0259n, huri-q\u0131lman arzusu il\u0259 edil\u0259n ita\u0259td\u0259n t\u0259mizl\u0259y\u0259n, onun d\u00fcnya il\u0259 \u0259laq\u0259sini k\u0259s\u0259n, mal-d\u00f6vl\u0259ti art\u0131rmaq v\u0259 cah\u00fc-c\u0259lal qazanmaq ist\u0259yini yox ed\u0259n bir d\u0259rmand\u0131r.<\/p>\n<p>\u201c\u0130rfani s\u00f6z, termin v\u0259 ifad\u0259l\u0259r l\u00fc\u011f\u0259ti\u201dnd\u0259 \u201cmey\u201d b\u00f6lm\u0259sind\u0259 yaz\u0131l\u0131b ki, e\u015fqin q\u0259l\u0259b\u0259sin\u0259 mey deyirl\u0259r. El\u0259c\u0259 d\u0259, mey \u2013 haqq yol\u00e7usunun q\u0259lbind\u0259 yaranan v\u0259 ona rahatl\u0131q ver\u0259n z\u00f6vqd\u00fcr.<\/p>\n<p>Arifl\u0259rin n\u0259z\u0259rind\u0259 meyxan\u0259 &#8211; Haqq\u0131n t\u0259c\u0259lla etdiyi, ilahi hikm\u0259tl\u0259rin a\u015fkara \u00e7\u0131xd\u0131\u011f\u0131 m\u0259kand\u0131r. Burada arifl\u0259r h\u0259m d\u00fcnyan\u0131n, h\u0259m d\u0259 axir\u0259tin as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan qurtular, \u00f6zl\u0259rini v\u0259hd\u0259t al\u0259mind\u0259, Allah\u0131n h\u00fczurunda g\u00f6r\u0259rl\u0259r. Bu yerd\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259laq\u0259l\u0259r q\u0131r\u0131lar, b\u00fct\u00fcn ist\u0259kl\u0259r m\u0259hv olar, yaln\u0131z Allah\u0131n irad\u0259sin\u0259 t\u0259slimiyy\u0259t qalar.<\/p>\n<p>Ba\u015fqa bir izaha g\u00f6r\u0259, meyxan\u0259nin sakinl\u0259ri \u00fcz\u00fcm suyu deyil, g\u00f6z ya\u015f\u0131 i\u00e7irl\u0259r. Allah-T\u0259alan\u0131n \u015f\u00f6vq\u00fcnd\u0259n v\u0259 g\u00fcnahlar\u0131n\u0131n \u00e7oxlu\u011fundan d\u0259h\u015f\u0259t\u0259 g\u0259lib,\u00a0 zar-zar a\u011flayan arifl\u0259r m\u0259cazi dil il\u0259 \u00f6z qanl\u0131 g\u00f6z ya\u015flar\u0131n\u0131 al \u015f\u0259raba b\u0259nz\u0259tmi\u015fl\u0259r. Hafiz \u015eirazi divan\u0131n ilk q\u0259z\u0259lind\u0259 deyir:<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r piri-mu\u011fan des\u0259, s\u0259ccad\u0259ni meyl\u0259 boya,<\/p>\n<p>G\u0259r\u0259k haqq yol\u00e7usu yoldan v\u0259 m\u0259nzill\u0259rin qaydas\u0131ndan x\u0259b\u0259rsiz olmas\u0131n.<\/p>\n<p>B\u0259li, arifl\u0259r namaz v\u0259 dua zaman\u0131 \u00f6z s\u0259ccad\u0259l\u0259rini g\u00f6z ya\u015f\u0131 il\u0259 isladarlar, \u00e7\u00fcnki bu c\u00fcr riqq\u0259t v\u0259 s\u0259mimiyy\u0259tl\u0259 ibad\u0259t etm\u0259yi Allah-T\u0259ala \u0259mr etmi\u015fdir. \u00d6z\u00fc d\u0259 burada adi g\u00f6z ya\u015f\u0131 deyil, s\u0259ccad\u0259ni boyayan, \u00fcr\u0259k qan\u0131 il\u0259 \u0259lvan olan g\u00f6z ya\u015f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulur.<\/p>\n<p>XIX \u0259sr Az\u0259rbaycan klassik \u0259d\u0259biyyat\u0131n\u0131n \u0259n g\u00f6rk\u0259mli simas\u0131 olan, N\u0259c\u0259f \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 kamil ruhani t\u0259hsili alm\u0131\u015f, onlarla dini m\u0259zmunlu q\u0259sid\u0259 v\u0259 n\u00f6vh\u0259 yazm\u0131\u015f Hac\u0131 Seyyid \u018fzim \u015eirvani: \u201cEvl\u0259r y\u0131x\u0131ld\u0131 d\u0259hrd\u0259 \u015f\u00fcrbi-\u015f\u0259rabd\u0259n\u201d \u2013 dey\u0259r\u0259k, insanlar\u0131 bu b\u00f6y\u00fck g\u00fcnaha bula\u015fmama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rd\u0131:<\/p>\n<p>\u0130\u00e7m\u0259 \u015f\u0259rabi-nabi ki, \u00fcmm\u00fcl-f\u0259saddir,<\/p>\n<p>H\u0259r fitn\u0259d\u0259n \u015f\u0259rab f\u0259sad\u0131 ziyaddir.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7m\u0259 onu ki, i\u00e7m\u0259di Pey\u011f\u0259mb\u0259ri-xuda,<\/p>\n<p>\u0130\u00e7m\u0259 onu ki, i\u00e7m\u0259di sultani-\u00f6vliya.<\/p>\n<p>Meyl etm\u0259 kim \u015f\u0259rab\u0259, dima\u011f\u0259 ziyan\u0131 var,<\/p>\n<p>\u0130\u00e7m\u0259z o kims\u0259 ki, xir\u0259di-n\u00fckt\u0259dan\u0131 var.<\/p>\n<p>Seyyid \u018fzim \u015eirvani \u015f\u0259rab\u0131 \u201c\u00fcmm\u00fcl-f\u0259sad\u201d (fitn\u0259-f\u0259sadlar\u0131n m\u0259nb\u0259yi) adland\u0131rmaqla, H\u0259zr\u0259t M\u00fch\u0259mm\u0259d Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) m\u0259\u015fhur bir h\u0259disin\u0259 i\u015far\u0259 vururdu: \u201cB\u00fct\u00fcn\u00a0 g\u00fcnahlar bir evd\u0259 toplan\u0131b ki, o evin qap\u0131s\u0131n\u0131n a\u00e7ar\u0131 \u015f\u0259rabd\u0131r\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcq\u0259dd\u0259s K\u0259rb\u0259la \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) h\u0259r\u0259mind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f v\u0259 h\u0259r\u0259min \u0259razisind\u0259 d\u0259fn olunmu\u015f\u00a0 M\u00fch\u0259mm\u0259d F\u00fczuli \u201cRind\u00fc Zahid\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 meyd\u0259n, \u015f\u0259rabdan v\u0259 meyxan\u0259d\u0259n r\u0259\u011fb\u0259t hissi il\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131r. X\u0259b\u0259rsiz oxucu F\u00fczulinin s\u00f6zl\u0259rini s\u0259rxo\u015flu\u011fa d\u0259v\u0259t kimi d\u0259 q\u0259bul\u00a0 ed\u0259 bil\u0259r. Lakin \u0259s\u0259ri oxuduqca ayd\u0131n olur ki, \u015fairin r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 mey, meyxan\u0259 v\u0259 saqi m\u0259fhumlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ri\u0259td\u0259 haram buyurulmu\u015f i\u00e7ki il\u0259 he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. \u00c7\u00fcnki \u0259s\u0259rin q\u0259hr\u0259manlar\u0131ndan biri Zahid \u0259sil \u015f\u0259rab haqq\u0131nda bu fikird\u0259dir: \u201cEy Rind! \u015e\u0259rab i\u00e7\u0259nl\u0259r bar\u0259sind\u0259 Allah\u0131n h\u00f6km\u00fc kafi bir d\u0259lildir v\u0259 Allah \u0259hlinin ondan ikrah etm\u0259l\u0259ri s\u0259n\u0259 kafi&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":144104,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M.jpg",300,201,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M.jpg",300,201,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M.jpg",300,201,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M-300x201.jpg",300,201,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M.jpg",300,201,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M.jpg",300,201,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M.jpg",300,201,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/56d820e9a65ebdbebf53d8ae5cbfa92c_M.jpg",300,201,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcq\u0259dd\u0259s K\u0259rb\u0259la \u015f\u0259h\u0259rind\u0259, \u0130mam H\u00fcseynin (\u0259) h\u0259r\u0259mind\u0259 xidm\u0259t etmi\u015f v\u0259 h\u0259r\u0259min \u0259razisind\u0259 d\u0259fn olunmu\u015f\u00a0 M\u00fch\u0259mm\u0259d F\u00fczuli \u201cRind\u00fc Zahid\u201d \u0259s\u0259rind\u0259 meyd\u0259n, \u015f\u0259rabdan v\u0259 meyxan\u0259d\u0259n r\u0259\u011fb\u0259t hissi il\u0259 s\u00f6z a\u00e7\u0131r. X\u0259b\u0259rsiz oxucu F\u00fczulinin s\u00f6zl\u0259rini s\u0259rxo\u015flu\u011fa d\u0259v\u0259t kimi d\u0259 q\u0259bul\u00a0 ed\u0259 bil\u0259r. Lakin \u0259s\u0259ri oxuduqca ayd\u0131n olur ki, \u015fairin r\u0259\u011fb\u0259tl\u0259 dan\u0131\u015fd\u0131\u011f\u0131 mey, meyxan\u0259 v\u0259 saqi m\u0259fhumlar\u0131n\u0131n \u015f\u0259ri\u0259td\u0259 haram&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/144103"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=144103"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/144103\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/144104"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=144103"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=144103"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=144103"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}