{"id":144139,"date":"2020-03-19T16:19:52","date_gmt":"2020-03-19T13:19:52","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=144139"},"modified":"2020-03-19T16:19:52","modified_gmt":"2020-03-19T13:19:52","slug":"quranda-v%c9%99hd%c9%99t%c9%99-cagiris-birinci-hiss%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=144139","title":{"rendered":"Quranda v\u0259hd\u0259t\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015f (Birinci hiss\u0259)"},"content":{"rendered":"<p>Allah-T\u0259alan\u0131n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 son v\u0259 \u0259n kamil mesaj\u0131 olan Qurani-K\u0259rimd\u0259 insanlar aras\u0131nda dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q ideyas\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Ay\u0259l\u0259rd\u0259 ham\u0131n\u0131n bir ata v\u0259 anadan, y\u0259ni H\u0259zr\u0259t Ad\u0259m (\u0259) v\u0259 H\u0259vvadan yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 vur\u011fulan\u0131r, bununla da ham\u0131n\u0131n eyni k\u00f6k\u0259 m\u0259nsublu\u011fu v\u0259 h\u0259r k\u0259sin o birin\u0259 uzaq qohum g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi qabard\u0131l\u0131r:<\/p>\n<p>\u201cEy insanlar! Biz sizi bir ki\u015fi v\u0259 bir qad\u0131ndan (Ad\u0259m v\u0259 H\u0259vvadan) yaratd\u0131q. Sonra bir-birinizi tan\u0131yas\u0131n\u0131z (kimliyinizi bil\u0259siniz) dey\u0259, sizi xalqlara v\u0259 q\u0259bil\u0259l\u0259r\u0259 ay\u0131rd\u0131q. Allah yan\u0131nda \u0259n h\u00f6rm\u0259tli olan\u0131n\u0131z Allahdan \u0259n \u00e7ox qorxan\u0131n\u0131zd\u0131r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, Allah (h\u0259r \u015feyi) bil\u0259ndir, (h\u0259r \u015feyd\u0259n) x\u0259b\u0259rdard\u0131r\u201d (Hucurat, 13).<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, ay\u0259d\u0259 Allah insanlar\u0131 s\u00fclh\u0259 v\u0259 \u0259min-amanl\u0131\u011fa d\u0259v\u0259t etm\u0259kl\u0259, f\u0259rqlilikl\u0259rin k\u00f6k\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259qvan\u0131 vur\u011fulay\u0131r v\u0259 bizi \u00f6z m\u0259suliyy\u0259timizi unutmama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r. M\u00fcs\u0259lmanlar f\u0259rqlilikl\u0259r\u0259 t\u0259friq\u0259 kimi deyil, \u0259ksin\u0259, z\u0259nginlik kimi baxma\u011f\u0131 bacarmal\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n<p>Qurani-K\u0259rim yaln\u0131z m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 deyil, dig\u0259r dinl\u0259rin ard\u0131c\u0131llar\u0131n\u0131 da, x\u00fcsusil\u0259, vahid Yaradan\u0131 q\u0259bul ed\u0259n inanc sahibl\u0259rini anla\u015fmaya v\u0259 dialoqa s\u0259sl\u0259yir: \u201c(Ya R\u0259sulum!) S\u00f6yl\u0259: \u201cEy kitab \u0259hli, sizinl\u0259 bizim aram\u0131zda eyni olan (f\u0259rqi olmayan) bir k\u0259lm\u0259y\u0259 t\u0259r\u0259f g\u0259lin! (O k\u0259lm\u0259 budur:) \u201cAllahdan ba\u015fqas\u0131na ibad\u0259t etm\u0259y\u0259k. Ona \u015f\u0259rik qo\u015fmayaq v\u0259 Allah\u0131 qoyub bir-birimizi (\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u0259) R\u0259bb q\u0259bul etm\u0259y\u0259k!\u201d (Ali-\u0130mran, 64).<\/p>\n<p>Quranda n\u0259inki kitab \u0259hlin\u0259, h\u0259tta b\u00fctp\u0259r\u0259st v\u0259 m\u00fc\u015frik kafirl\u0259r\u0259 m\u00fcnasib\u0259td\u0259 d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n normalar\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259k m\u00fcs\u0259lmanlara \u0259mr edilir: \u201cAllahdan ba\u015fqalar\u0131na tap\u0131nanlar\u0131 s\u00f6ym\u0259yin. Yoxsa onlar da (Allaha qar\u015f\u0131 h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram) bilm\u0259dikl\u0259ri \u00fcz\u00fcnd\u0259n Allah\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259nc\u0259sin\u0259 s\u00f6y\u0259rl\u0259r\u201d (\u018fnam, 108).<\/p>\n<p>Ke\u00e7mi\u015f \u00fcmm\u0259tl\u0259rin d\u0259 tarixind\u0259 bu kimi misallara rast g\u0259lirik. Allah-T\u0259ala H\u0259zr\u0259t Musa (\u0259) v\u0259 H\u0259zr\u0259t Harunu (\u0259) Fironu hiday\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn g\u00f6nd\u0259r\u0259nd\u0259 onlara Fironla yum\u015faq dan\u0131\u015fma\u011f\u0131 buyurmu\u015fdu: \u201cFironun yan\u0131na yollan\u0131n. O, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, az\u011f\u0131nla\u015f\u0131b h\u0259ddini a\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. Onunla yum\u015faq dan\u0131\u015f\u0131n. B\u0259lk\u0259, \u00f6y\u00fcd-n\u0259sih\u0259t q\u0259bul etsin, yaxud (R\u0259bbind\u0259n) qorxsun!\u201d (Taha, 43-44).<\/p>\n<p>\u0130slam Pey\u011f\u0259mb\u0259rinin (s) m\u00fclayim v\u0259 mehriban t\u0259bli\u011f \u00fcsulu da Allah-T\u0259alan\u0131n ona \u00fcnvanlanm\u0131\u015f bu \u0259mrin\u0259 \u0259saslan\u0131rd\u0131: \u201c(Ya R\u0259sulum!) \u0130nsanlar\u0131 hikm\u0259tl\u0259, g\u00f6z\u0259l \u00f6y\u00fcd-n\u0259sih\u0259t il\u0259 R\u0259bbinin yoluna d\u0259v\u0259t et, onlarla \u0259n g\u00f6z\u0259l sur\u0259td\u0259 m\u00fcbahis\u0259 et. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, R\u0259bbin yolundan azanlar\u0131 da, do\u011fru yolda olanlar\u0131 da daha yax\u015f\u0131 tan\u0131y\u0131r!\u201d (N\u0259hl, 125).<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r Allah-T\u0259ala h\u0259tta m\u00fc\u015frikl\u0259r\u0259 v\u0259 qeyri-m\u00fcs\u0259lmanlara qar\u015f\u0131 bu q\u0259d\u0259r tolerantl\u0131q v\u0259 yum\u015faql\u0131q g\u00f6st\u0259rm\u0259yimizi t\u0259l\u0259b edirs\u0259, \u00f6z m\u00fcs\u0259lman qarda\u015f\u0131m\u0131zla m\u00fcnasib\u0259td\u0259 nec\u0259 mehriban davranmal\u0131 oldu\u011fumuzu t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k \u00e7\u0259tin deyil.<\/p>\n<p>Qurani-K\u0259rim bax\u0131m\u0131ndan m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n z\u0259ifliyinin \u0259sas s\u0259b\u0259bi m\u0259hz onlar\u0131n ortaq d\u0259y\u0259rl\u0259r \u0259traf\u0131ndan da\u011f\u0131lmalar\u0131nda v\u0259 bir-birin\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7\u0131xmalar\u0131ndad\u0131r. Halbuki bu ortaq d\u0259y\u0259rl\u0259r\u0259 sadiqlik onlara q\u00fcvv\u0259t b\u0259x\u015f etm\u0259lidir. \u018fg\u0259r arada m\u00fc\u0259yy\u0259n naraz\u0131l\u0131qlar yaranarsa, Allah m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 s\u0259br etm\u0259y\u0259, g\u00fcz\u0259\u015ft\u0259 getm\u0259y\u0259, bir-birinin n\u00f6qsan\u0131n\u0131 qabartmama\u011fa \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r: \u201cAllaha v\u0259 Onun Pey\u011f\u0259mb\u0259rin\u0259 ita\u0259t edin. Bir-birinizl\u0259 \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259yin, yoxsa qorxub z\u0259ifl\u0259y\u0259r v\u0259 g\u00fccd\u0259n d\u00fc\u015f\u0259rsiniz. S\u0259br edin, \u00e7\u00fcnki Allah s\u0259br ed\u0259nl\u0259rl\u0259dir\u201d (\u018fnfal, 46).<\/p>\n<p>Qurani-k\u0259rim \u00f6z din qarda\u015flar\u0131na yaln\u0131z xeyir arzulayan, onlara kin b\u0259sl\u0259m\u0259y\u0259n, \u0259ksin\u0259, onlar bar\u0259sind\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 xeyir dua ed\u0259n m\u00fcs\u0259lman\u0131 kamil m\u00f6min modeli olaraq t\u0259qdim edir: \u201cOnlardan (m\u00fchacirl\u0259rd\u0259n v\u0259 \u0259nsarlardan) sonra g\u0259l\u0259nl\u0259r bel\u0259 deyirl\u0259r: \u201cEy R\u0259bbimiz! Bizi v\u0259 bizd\u0259n \u0259vv\u0259lki iman g\u0259tirmi\u015f (din) qarda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla. Bizim q\u0259lbl\u0259rimizd\u0259 iman g\u0259tir\u0259nl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 kin\u0259 (h\u0259s\u0259d\u0259) yer verm\u0259. Ey R\u0259bbimiz! S\u0259n, h\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u015f\u0259fq\u0259tlis\u0259n, m\u0259rh\u0259m\u0259tlis\u0259n!\u201d (H\u0259\u015fr, 10).<\/p>\n<p>Uca Yaradan Qurani-k\u0259rimd\u0259 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 birliy\u0259, qarda\u015fl\u0131\u011fa v\u0259 anla\u015fmaya d\u0259v\u0259t edir. \u201cAli-\u0130mran\u201d sur\u0259sinin 103-c\u00fc ay\u0259sind\u0259 Allah-T\u0259ala buyurur: \u201cHam\u0131l\u0131qla Allah\u0131n ipin\u0259 (dinin\u0259, Qurana) m\u00f6hk\u0259m sar\u0131l\u0131n v\u0259 (firq\u0259l\u0259r\u0259 b\u00f6l\u00fcn\u00fcb bir-birinizd\u0259n) ayr\u0131lmay\u0131n! Allah\u0131n siz\u0259 verdiyi nem\u0259tini xat\u0131rlay\u0131n ki, siz bir-biriniz\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n ik\u0259n O, sizin q\u0259lbl\u0259rinizi (\u0130slam il\u0259) birl\u0259\u015fdirdi v\u0259 Onun nem\u0259ti say\u0259sind\u0259 bir-birinizl\u0259 qarda\u015f oldunuz. Siz oddan olan bir u\u00e7urumun k\u0259nar\u0131nda ik\u0259n O, sizi oradan xilas etdi. Allah \u00f6z ay\u0259l\u0259rini sizin \u00fc\u00e7\u00fcn bu \u015f\u0259kild\u0259 ayd\u0131nla\u015fd\u0131r\u0131r ki, haqq yola y\u00f6n\u0259lmi\u015f olas\u0131n\u0131z!\u201d (Ali-\u0130mran, 103).<\/p>\n<p>Ba\u015fqa bir ay\u0259d\u0259 bu fikir daha da q\u00fcvv\u0259tl\u0259ndirilir: \u201cH\u0259qiq\u0259t\u0259n, m\u00f6minl\u0259r qarda\u015fd\u0131rlar. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 iki qarda\u015f\u0131n\u0131z\u0131n aras\u0131n\u0131 d\u00fcz\u0259ldin v\u0259 Allahdan qorxun ki, b\u0259lk\u0259, r\u0259hm olunas\u0131n\u0131z!\u201d (Hucurat, 10).<\/p>\n<p>Daha bir ay\u0259d\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar aras\u0131nda q\u0259r\u0259zli \u015f\u0259kild\u0259 ixtilaf v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n\u00e7ilik yaradan \u015f\u0259xsl\u0259r ilahi \u0259zabla qorxudulurlar: \u201cA\u00e7\u0131q-ayd\u0131n d\u0259lill\u0259r g\u0259ldikd\u0259n sonra bir-birind\u0259n ayr\u0131lan v\u0259 ixtilaf t\u00f6r\u0259d\u0259n \u015f\u0259xsl\u0259r kimi olmay\u0131n! Onlar b\u00f6y\u00fck bir \u0259zaba d\u00fc\u00e7ar olacaqlar!\u201d (Ali-\u0130mran, 105).<\/p>\n<p>(ard\u0131 var)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Allah-T\u0259alan\u0131n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 son v\u0259 \u0259n kamil mesaj\u0131 olan Qurani-K\u0259rimd\u0259 insanlar aras\u0131nda dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q ideyas\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Ay\u0259l\u0259rd\u0259 ham\u0131n\u0131n bir ata v\u0259 anadan, y\u0259ni H\u0259zr\u0259t Ad\u0259m (\u0259) v\u0259 H\u0259vvadan yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 vur\u011fulan\u0131r, bununla da ham\u0131n\u0131n eyni k\u00f6k\u0259 m\u0259nsublu\u011fu v\u0259 h\u0259r k\u0259sin o birin\u0259 uzaq qohum g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi qabard\u0131l\u0131r: \u201cEy insanlar! Biz sizi bir ki\u015fi v\u0259 bir qad\u0131ndan (Ad\u0259m v\u0259 H\u0259vvadan) yaratd\u0131q. Sonra bir-birinizi tan\u0131yas\u0131n\u0131z (kimliyinizi bil\u0259siniz) dey\u0259, sizi xalqlara v\u0259 q\u0259bil\u0259l\u0259r\u0259 ay\u0131rd\u0131q. Allah yan\u0131nda \u0259n h\u00f6rm\u0259tli olan\u0131n\u0131z Allahdan \u0259n \u00e7ox qorxan\u0131n\u0131zd\u0131r. H\u0259qiq\u0259t\u0259n, Allah (h\u0259r \u015feyi) bil\u0259ndir,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":144140,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M.jpg",300,225,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M.jpg",300,225,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M.jpg",300,225,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M.jpg",300,225,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M.jpg",300,225,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M.jpg",300,225,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/b58da682376f6a93f5f57b5696e340d7_M.jpg",300,225,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Allah-T\u0259alan\u0131n b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t\u0259 son v\u0259 \u0259n kamil mesaj\u0131 olan Qurani-K\u0259rimd\u0259 insanlar aras\u0131nda dostluq v\u0259 qarda\u015fl\u0131q ideyas\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 diqq\u0259t m\u0259rk\u0259zind\u0259 saxlan\u0131l\u0131r. Ay\u0259l\u0259rd\u0259 ham\u0131n\u0131n bir ata v\u0259 anadan, y\u0259ni H\u0259zr\u0259t Ad\u0259m (\u0259) v\u0259 H\u0259vvadan yarad\u0131ld\u0131\u011f\u0131 d\u00f6n\u0259-d\u00f6n\u0259 vur\u011fulan\u0131r, bununla da ham\u0131n\u0131n eyni k\u00f6k\u0259 m\u0259nsublu\u011fu v\u0259 h\u0259r k\u0259sin o birin\u0259 uzaq qohum g\u00f6z\u00fc il\u0259 baxmas\u0131n\u0131n z\u0259ruriliyi qabard\u0131l\u0131r: \u201cEy insanlar! Biz&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/144139"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=144139"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/144139\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/144140"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=144139"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=144139"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=144139"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}