{"id":147877,"date":"2020-03-31T16:21:02","date_gmt":"2020-03-31T13:21:02","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=147877"},"modified":"2020-03-31T16:21:02","modified_gmt":"2020-03-31T13:21:02","slug":"31-mart-soyqiriminda-mus%c9%99lmanlarin-meyitl%c9%99rinin-erm%c9%99ni-ziyalilari-v%c9%99-kils%c9%99-xadiml%c9%99ri-t%c9%99r%c9%99find%c9%99n-yandirildigini-t%c9%99sdiq-ed%c9%99n-s%c9%99n%c9%99dl%c9%99","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=147877","title":{"rendered":"31 Mart soyq\u0131r\u0131m\u0131nda m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n meyitl\u0259rinin erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 kils\u0259 xadiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n yand\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259sdiq ed\u0259n s\u0259n\u0259dl\u0259r var"},"content":{"rendered":"<p>1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin meyitl\u0259rinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 iyr\u0259nc formada t\u0259hqir edilm\u0259sinin erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 kils\u0259 xadiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dildiyini t\u0259sdiq ed\u0259n onlarca s\u0259n\u0259d m\u00f6vcuddur.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0<a href=\"http:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259\u00a0AMEA A.A.Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun &#8220;Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 tarixi&#8221; \u015f\u00f6b\u0259sinin apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, tarix \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Vaqif Ab\u0131\u015fov deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131da az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tinin \u0259sl mahiyy\u0259ti arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 elmi-t\u0259dqiqat materiallar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tam \u015f\u0259kild\u0259 tap\u0131b.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7i \u0259lav\u0259 edib ki, 1917-ci ilin fevral inqilab\u0131ndan sonra Bak\u0131 sinfi m\u00fcbariz\u0259nin v\u0259 hakimiyy\u0259t u\u011frunda \u00e7arp\u0131\u015fmalar\u0131n m\u0259rk\u0259zin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi. Bak\u0131da Da\u015fnaks\u00fctun partiyas\u0131 v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131na tabe olan yax\u015f\u0131 silahlanm\u0131\u015f h\u0259rbi d\u0259st\u0259l\u0259r yerl\u0259\u015fmi\u015fdi:<\/p>\n<p>&#8220;Onlara ke\u00e7mi\u015f rus ordusundan b\u00f6y\u00fck miqdarda silah qalm\u0131\u015fd\u0131r. Eyni zamanda kifay\u0259t q\u0259d\u0259r pul v\u0259saitin\u0259 malik olan Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 t\u0259rxis olunan rus \u0259sg\u0259rl\u0259rind\u0259n, \u0259sas\u0259n t\u00fcf\u0259ng alm\u0131\u015fd\u0131lar: Oktyabr inqilab\u0131 d\u00f6vr\u00fcn\u0259d\u0259k Bak\u0131da c\u0259bh\u0259nin m\u00fcxt\u0259lif yerl\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n bir ne\u00e7\u0259 min silahl\u0131 erm\u0259ni \u0259sg\u0259r v\u0259 zabiti var. Onlar C\u0259nubi Qafqazda t\u0259\u015fkil edilmi\u015f erm\u0259ni korpusunu komplektl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131da saxlanm\u0131\u015fd\u0131lar. 1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 erm\u0259ni milli h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259ri Q.Korqanovun yaratma\u011fa ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259ri il\u0259 birl\u0259\u015fdil\u0259r. Bu zaman Q\u0131rm\u0131z\u0131 Ordunun q\u0259rargah r\u0259isi, \u00e7ar ordusunun ke\u00e7mi\u015f polkovniki, &#8220;Da\u015fnaks\u00fctyun&#8221; partiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc Z.Avetisov idi. Mart q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Bak\u0131 bol\u015feviki Avakyan v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n v\u0259 v\u0259zif\u0259sind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, komit\u0259y\u0259 g\u0259l\u0259n b\u00fct\u00fcn erm\u0259nil\u0259r\u0259 silah v\u0259 patron paylay\u0131rd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r art\u0131q bir ne\u00e7\u0259 ay idi ki, ciddi silahlan\u0131rd\u0131lar, \u015f\u0259h\u0259rin erm\u0259nil\u0259r ya\u015fayan hiss\u0259sin\u0259, Erm\u0259nik\u0259nd\u0259 v\u0259 onlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 Bak\u0131 k\u0259ndl\u0259rin\u0259 silah, patron, pulemyot da\u015f\u0131n\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>Alim bildirib ki, b\u00fct\u00fcn bunlar S.\u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259rlik etdiyi Bak\u0131 Sovetinin g\u00f6z\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda ba\u015f verirdi. \u018fslind\u0259, onlar \u00f6zl\u0259ri d\u0259 buna k\u00f6m\u0259klik edirdil\u0259r.<\/p>\n<p>V.Ab\u0131\u015fovun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, rus m\u0259murlar\u0131na, rus f\u0259hl\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 \u0259sg\u0259rl\u0259rin\u0259 istinad ed\u0259n men\u015fevik, eser, kadet, da\u015fnak v\u0259 bol\u015fevik olmaq \u00fczr\u0259 m\u00fcxt\u0259lif siyasi firq\u0259l\u0259r \u0259traf\u0131nda birl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycandak\u0131 ruslar &#8220;M\u00fcsavat&#8221;\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 h\u0259r\u0259kat qar\u015f\u0131s\u0131nda daxili m\u00fcbahis\u0259 v\u0259 m\u00fcbariz\u0259l\u0259rini unudub &#8220;M\u00fcsavat&#8221;a qar\u015f\u0131 vahid c\u0259bh\u0259d\u0259 birl\u0259\u015fdil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8220;1918-ci il mart\u0131n 15-d\u0259 S.\u015eaumyan deyirdi: &#8220;Bizim siyas\u0259timiz &#8211; v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sidir. Kim bu siyas\u0259tin \u0259leyhin\u0259 gedir, h\u0259min adamlar d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimizdir&#8221;. Bak\u0131 v\u0259 civarlar\u0131n\u0131n bol\u015fevikl\u0259\u015fdiyini z\u0259nn ed\u0259n S.\u015eaumyan erm\u0259nil\u0259ri v\u0259 rus \u0259sg\u0259rl\u0259rini, x\u00fcsusil\u0259 X\u0259z\u0259r h\u0259rbi d\u0259niz donanmas\u0131 matroslar\u0131n\u0131 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u0259hrik etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259ni \u0259halisinin b\u00fct\u00fcn sinifl\u0259rinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259ri bu m\u00fcharib\u0259d\u0259 i\u015ftirak etm\u0259yi \u00f6zl\u0259rin\u0259 &#8220;borc&#8221; bilirdi. B\u00fct\u00fcn bunlar azm\u0131\u015f kimi, S.\u015eaumyan Moskvadan h\u0259rbi k\u00f6m\u0259k almaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcraci\u0259t etmi\u015fdi. S.\u015eaumyan Stalin\u0259 m\u0259ktub yazaraq, xahi\u015f edirdi ki, Qafqaz q\u0131rm\u0131z\u0131 ordusunu (erm\u0259ni ordusunu) t\u0259\u015fkil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259cili olaraq on milyon manat (rubl) ay\u0131rs\u0131nlar. RSFSR Xalq Komissarlar\u0131 Soveti 1917-ci ilin dekabr ay\u0131nda Bak\u0131 Sovetin\u0259 500 min rubl, 1918-ci ilin birinci r\u00fcb\u00fcnd\u0259 is\u0259 Bak\u0131ya 30,8 mil. rubl g\u00f6nd\u0259rmi\u015fdir. H\u0259min ilin mart\u0131nda Moskva h\u0259rbi dair\u0259sinin komandanl\u0131\u011f\u0131 Bak\u0131ya h\u0259rbi d\u0259st\u0259, 2 t\u0259yyar\u0259 (aeroplan), 5 min silah g\u00f6nd\u0259rilm\u0259sin\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f vermi\u015fdi. Erm\u0259nil\u0259rd\u0259n f\u0259rqli olaraq, Bak\u0131da t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin h\u0259rbi t\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 sursat\u0131 dem\u0259k olar ki, yox d\u0259r\u0259c\u0259sind\u0259 idi. Bel\u0259 olan halda, t\u0259biidir ki, m\u00fcbariz\u0259d\u0259 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n qalib g\u0259lm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn deyildi. Bunu yax\u015f\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015f\u0259n S.\u015eaumyan, &#8220;Da\u015fnaks\u00fctyun&#8221; v\u0259 Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 qabaqcadan planla\u015fd\u0131r\u0131lan v\u0259 x\u00fcsusi haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f d\u0259h\u015f\u0259tli q\u0131r\u011f\u0131nlara, qar\u0259tl\u0259r\u0259 ba\u015flad\u0131lar. B\u00fct\u00fcn faci\u0259l\u0259r t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f verirdi. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131nin s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 qeyd olunur ki, Erm\u0259ni Milli Komit\u0259sinin h\u0259rbi drujinas\u0131 adland\u0131r\u0131lan, Yeqi\u015fa Paxlavuninin r\u0259hb\u0259rlik etdiyi erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259si m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u0259razil\u0259r\u0259 at\u0259\u015f a\u00e7ma\u011fa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Dem\u0259k olar ki, eyni bir vaxta Levon Saatsazbekovun erm\u0259ni d\u0259st\u0259si \u015f\u0259h\u0259rin &#8220;\u015eamaxinka&#8221; adlanan hiss\u0259sini at\u0259\u015f\u0259 tutmu\u015fdur&#8221;.<\/p>\n<p>V.Ab\u0131\u015fov qeyd edib ki, bir \u00e7ox m\u00fcs\u0259lman m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri m\u0259hv edildikd\u0259n sonra &#8211; mart\u0131n 31 -d\u0259 ax\u015fam\u00fcst\u00fc \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259rin al\u0131nmas\u0131 \u0259m\u0259liyyat\u0131 ba\u015fland\u0131. Bu q\u0131r\u011f\u0131n \u0259m\u0259liyyat\u0131nda N.Anan\u00e7enko ba\u015fda olmaqla, Suren \u015eaumyan (St.\u015eaumyan\u0131n o\u011flu), Ov\u00e7iyan, Qalstyan, Sarkis, Qaber-Kori, Artak, Manu\u00e7arov, Akopov v\u0259 ba\u015fqa &#8220;q\u0131rm\u0131z\u0131 qvardiya\u00e7\u0131lar&#8221; f\u0259al i\u015ftirak etdil\u0259r. 1917-ci ild\u0259n bol\u015fevik partiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc olmu\u015f B\u00fclyumin xatir\u0259sind\u0259 yaz\u0131rd\u0131 ki, 1918-ci ilin mart hadis\u0259l\u0259rind\u0259 bizim silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rimiz olmad\u0131\u011f\u0131ndan da\u015fnak d\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etdik. Lakin da\u015fnak d\u0259st\u0259l\u0259ri \u00f6z al\u00e7aq i\u015fl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irdil\u0259r. V\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si \u0259v\u0259zin\u0259 milli q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r, 20.000-n\u0259 q\u0259d\u0259r m\u00fcs\u0259lman\u0131 q\u0259tl\u0259 yetirdil\u0259r. Ruslar\u0131n X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 olan h\u0259rbi donanmas\u0131 erm\u0259nil\u0259rin fitvas\u0131na uyaraq \u015f\u0259h\u0259rin m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n s\u0131x ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri top at\u0259\u015fin\u0259 tutdular. Bu at\u0259\u015f n\u0259tic\u0259sind\u0259 m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n \u0259sas ibad\u0259t yeri say\u0131lan &#8220;T\u0259z\u0259 pir&#8221; m\u0259scidinin minar\u0259l\u0259ri a\u011f\u0131r z\u0259d\u0259 ald\u0131. Erm\u0259ni da\u015fnaklar\u0131 \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n haz\u0131rlad\u0131qlar\u0131 plana uy\u011fun olaraq, bol\u015fevik bayra\u011f\u0131 alt\u0131nda Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 1918-ci il mart\u0131n 30-dan aprelin 1-n\u0259 kimi &#8211; \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u0259rzind\u0259 t\u00fcrk xalq\u0131na qar\u015f\u0131 q\u0131r\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259tdil\u0259r ki, bu da minl\u0259rl\u0259 insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259ndi:<\/p>\n<div><\/div>\n<p>&#8220;Erm\u0259nil\u0259rin &#8220;biz bol\u015fevik, sosialist bilm\u0259rik, t\u00fcrks\u0259n kifay\u0259tdir&#8221;, dey\u0259 h\u0259tta m\u00fcs\u0259lman sosialistl\u0259rini q\u0259tl\u0259 yetirm\u0259l\u0259ri bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, onlar\u0131n \u0259sas plan\u0131 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halini daha \u00e7ox q\u0131rmaq, qorxutmaq v\u0259 onlar\u0131 \u00f6z do\u011fma torpaqlar\u0131ndan qovmaq olmu\u015fdur. Erm\u0259ni silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259rinin r\u0259isi Tatevos \u018fmirov Bak\u0131da, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ba\u015fqa b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halinin amans\u0131zcas\u0131na q\u0259tl\u0259 yetirilm\u0259sin\u0259, onlar\u0131n evl\u0259rinin qar\u0259t olunmas\u0131na bilavasit\u0259 r\u0259hb\u0259rlik ed\u0259nl\u0259rd\u0259n biri olmu\u015fdur. M\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 q\u0131r\u0131b-\u00e7atmaqla yana\u015f\u0131, erm\u0259nil\u0259r onlar\u0131n \u0259mlaklar\u0131n\u0131 da m\u0259hv edir, az-\u00e7ox qiym\u0259tli olan \u015feyl\u0259ri \u00f6zl\u0259ri il\u0259 apar\u0131rd\u0131lar. Sonralar t\u0259kc\u0259 bir yerd\u0259 torpa\u011f\u0131n alt\u0131ndan 57 m\u00fcs\u0259lman qad\u0131n v\u0259 q\u0131z\u0131n meyidi tap\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onlar\u0131n qulaqlar\u0131, burunlar\u0131 k\u0259silmi\u015f, qar\u0131nlar\u0131 y\u0131rt\u0131lm\u0131\u015fd\u0131&#8221;.<\/p>\n<p>V.Ab\u0131\u015fov deyib ki, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259 mart hadis\u0259l\u0259rinin \u015fahidl\u0259rinin ifad\u0259sin\u0259 \u0259sas\u0259n, 1918-ci ilin mart\u0131nda yaln\u0131z Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 da\u015fnak v\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin birl\u0259\u015fmi\u015f h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n 12 mind\u0259n \u00e7ox g\u00fcnahs\u0131z t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin q\u0259tl\u0259 yetirildiyi g\u00f6st\u0259rilib. Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 Bak\u0131 Sovetinin erm\u0259ni-rus bol\u015fevik q\u00fcvv\u0259l\u0259ri t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259tmi\u015f olduqlar\u0131 qanl\u0131 q\u0131r\u011f\u0131nlar zaman\u0131 ictimai v\u0259 \u015f\u0259xsi binalara da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck ziyan d\u0259ymi\u015fdir. Bel\u0259 ki, &#8220;A\u00e7\u0131q s\u00f6z&#8221; v\u0259 &#8220;Kaspi&#8221; q\u0259zetl\u0259rinin redaksiyalar\u0131 yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, Bak\u0131da \u0259n iri m\u0259scid bombalanm\u0131\u015fd\u0131. Bak\u0131da &#8220;\u0130smailiyy\u0259&#8221; Xeyriyy\u0259 C\u0259miyy\u0259tinin binas\u0131, \u015eirvan\u015fahlar Saray\u0131 ansamb\u0131l\u0131na daxil olan XIV \u0259srd\u0259 tikilmi\u015f Keyqubad m\u0259scidi yand\u0131r\u0131l\u0131b k\u00fcl\u0259 d\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi:<\/p>\n<p>&#8220;1918-ci il aprelin 28-d\u0259 bol\u015fevik Ter-Qabrielyan\u0131n H\u0259\u015ft\u0259rxandan \u015eaumyana yazd\u0131\u011f\u0131 m\u0259ktubunda qeyd edirdi ki, sosial v\u0259ziyy\u0259tind\u0259n as\u0131l\u0131 olmayaraq, Bak\u0131dak\u0131 ruslar\u0131n h\u0259r hans\u0131 birind\u0259n sovet m\u00fcbariz\u0259si haqq\u0131nda soru\u015fduqda onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 bir s\u0259sl\u0259 deyir ki, Bak\u0131da erm\u0259ni-tatar q\u0131r\u011f\u0131n\u0131 gedir v\u0259 q\u0131r\u011f\u0131n erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dilib. Erm\u0259ni Milli \u015euras\u0131n\u0131n orqan\u0131 olan v\u0259 Bak\u0131da \u00e7ap olunan &#8220;Na\u015fa vremya&#8221; q\u0259zetinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, he\u00e7 kim inkar ed\u0259 bilm\u0259z ki, ayr\u0131-ayr\u0131 erm\u0259ni qruplar\u0131 Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 m\u00fcs\u0259lman \u0259halisin\u0259 qar\u015f\u0131 v\u0259h\u015filikl\u0259r edib&#8221;.<\/p>\n<p>V.Ab\u0131\u015fov bildirib ki, erm\u0259nil\u0259r Bak\u0131da qurulan bol\u015fevik-da\u015fnak rejiminin himay\u0259sind\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k, az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 \u00f6z m\u0259krli siyas\u0259tl\u0259rini h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdil\u0259r. Bu siyas\u0259tin n\u0259tic\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 dinc t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisi q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015f, onlar\u0131n evl\u0259ri qar\u0259t olunub yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259l\u0259ri v\u0259h\u015fic\u0259sin\u0259 da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131.<\/p>\n<p>Tarix\u00e7i deyib ki, haz\u0131rda Erm\u0259nistan Respublikas\u0131n\u0131n silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin Az\u0259rbaycan torpaqlar\u0131n\u0131n 20 faizini i\u015f\u011fal etm\u0259si, bir milyon insan\u0131n qa\u00e7q\u0131n v\u0259 k\u00f6\u00e7k\u00fcn v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 ya\u015famalar\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn bu hadis\u0259l\u0259r\u0259 AB\u015e v\u0259 Q\u0259rb d\u00f6vl\u0259tl\u0259rinin g\u00f6z yummalar\u0131, yaxud xristian t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyi il\u0259 erm\u0259ni m\u00f6vqeyinin m\u00fcdafi\u0259 etm\u0259l\u0259ri, el\u0259c\u0259 d\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n d\u00f6rd q\u0259tnam\u0259sinin (822, 853, 874, 884) erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n yerin\u0259 yetirilm\u0259m\u0259si, AT\u018fT-in Minsk qrupunun f\u0259aliyy\u0259tsizliyi bir daha onu g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00fcnyada xristian h\u0259mr\u0259yliyi h\u0259l\u0259 d\u0259 qalmaqdad\u0131r v\u0259 C\u0259nubi Qafqazda Erm\u0259nistan d\u00f6vl\u0259tinin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q \u0259m\u0259ll\u0259ri m\u00fcdafi\u0259 olunmaqdad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin meyitl\u0259rinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 iyr\u0259nc formada t\u0259hqir edilm\u0259sinin erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 kils\u0259 xadiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dildiyini t\u0259sdiq ed\u0259n onlarca s\u0259n\u0259d m\u00f6vcuddur. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259\u00a0AMEA A.A.Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun &#8220;Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 tarixi&#8221; \u015f\u00f6b\u0259sinin apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, tarix \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Vaqif Ab\u0131\u015fov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1918-ci ilin mart-aprel aylar\u0131nda erm\u0259nil\u0259rin Bak\u0131da az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7irdiyi soyq\u0131r\u0131m siyas\u0259tinin \u0259sl mahiyy\u0259ti arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri v\u0259 elmi-t\u0259dqiqat materiallar\u0131nda \u00f6z \u0259ksini tam \u015f\u0259kild\u0259 tap\u0131b. Tarix\u00e7i \u0259lav\u0259 edib ki, 1917-ci ilin fevral inqilab\u0131ndan sonra Bak\u0131 sinfi m\u00fcbariz\u0259nin v\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":147878,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2.jpg",800,494,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2.jpg",800,494,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2.jpg",800,494,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2-300x185.jpg",300,185,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2.jpg",640,395,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2.jpg",800,494,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2.jpg",800,494,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/03\/838040_2.jpg",800,494,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"1918-ci ilin mart soyq\u0131r\u0131m\u0131 zaman\u0131 t\u00fcrk-m\u00fcs\u0259lman \u0259halisinin meyitl\u0259rinin yand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 iyr\u0259nc formada t\u0259hqir edilm\u0259sinin erm\u0259ni ziyal\u0131lar\u0131 v\u0259 kils\u0259 xadiml\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n t\u00f6r\u0259dildiyini t\u0259sdiq ed\u0259n onlarca s\u0259n\u0259d m\u00f6vcuddur. ARANTV.AZ\u00a0 bildirir ki, bunu\u00a0Trend-\u0259\u00a0AMEA A.A.Bak\u0131xanov ad\u0131na Tarix \u0130nstitutunun &#8220;Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 soyq\u0131r\u0131mlar\u0131 tarixi&#8221; \u015f\u00f6b\u0259sinin apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, tarix \u00fczr\u0259 elml\u0259r doktoru Vaqif Ab\u0131\u015fov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1918-ci ilin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147877"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=147877"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/147877\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/147878"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=147877"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=147877"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=147877"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}