{"id":15235,"date":"2018-09-24T14:45:51","date_gmt":"2018-09-24T11:45:51","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=15235"},"modified":"2018-09-24T14:45:51","modified_gmt":"2018-09-24T11:45:51","slug":"orfoqrafiya-qaydalari-layih%c9%99si-bu-h%c9%99ft%c9%99-nazirl%c9%99r-kabinetin%c9%99-t%c9%99qdim-edil%c9%99c%c9%99k","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=15235","title":{"rendered":"Orfoqrafiya qaydalar\u0131 layih\u0259si bu h\u0259ft\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 t\u0259qdim edil\u0259c\u0259k"},"content":{"rendered":"<blockquote><p><em><strong>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 (AMEA) &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalar\u0131&#8221; layih\u0259sini t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bu h\u0259ft\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 (NK) t\u0259qdim ed\u0259c\u0259k.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0 trend-\u0259 Orfoqrafiya Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini, AMEA-n\u0131n vitse-prezidenti, akademik \u0130sa H\u0259bibb\u0259yli deyib.<\/p>\n<p>\u0130.H\u0259bibb\u0259ylinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, layih\u0259nin \u0259vv\u0259lki variant\u0131nda 69 madd\u0259 olsa da, t\u0259klif edil\u0259n b\u0259zi madd\u0259l\u0259r q\u0259bul edilm\u0259yib v\u0259 layih\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 layih\u0259nin sonuncu variant\u0131 62 madd\u0259 il\u0259 NK-ya t\u0259qdim edil\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun direktoru, akademik M\u00f6hs\u00fcn Na\u011f\u0131soylu\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 bildirib ki, layih\u0259d\u0259ki 62 madd\u0259nin ham\u0131s\u0131 yeni deyil. Layih\u0259d\u0259ki yenilikl\u0259r Avropa dill\u0259rind\u0259n al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 v\u0259 sonunda qo\u015fa &#8220;s&#8221; samitind\u0259n birinin d\u00fc\u015fm\u0259si, &#8220;anti&#8221; \u00f6n \u015f\u0259kil\u00e7isi v\u0259 &#8220;trans&#8221;, &#8220;proto&#8221; morfeml\u0259rinin x\u00fcsusi isiml\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259si kimi qaydalarla ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M.Na\u011f\u0131soylu qeyd edib ki, yeni layih\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259, bu \u00f6n \u015f\u0259kil\u00e7i v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b s\u00f6zl\u0259rin hiss\u0259cikl\u0259ri x\u00fcsusi isiml\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdiyi zaman defisl\u0259 ayr\u0131l\u0131r v\u0259 x\u00fcsusi isiml\u0259r b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 (anti-Rusiya, trans-Asiya, trans-Avropa, trans-Avrasiya, trans-Qafqaz, proto-Az\u0259rbaycan v\u0259 s.) ba\u015flay\u0131r. &#8220;Qeyri&#8221; v\u0259 &#8220;\u00fcmum&#8221; morfeml\u0259ri x\u00fcsusi isiml\u0259rl\u0259 birl\u0259\u015fdiyi zaman defisl\u0259 ayr\u0131l\u0131r v\u0259 x\u00fcsusi isiml\u0259r b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259 (qeyri-Avropa, \u00fcmum-Az\u0259rbaycan, \u00fcmum-Avropa, \u00fcmum-Bak\u0131) ba\u015flay\u0131r.<\/p>\n<p>M.Na\u011f\u0131soylu \u0259lav\u0259 edib ki, layih\u0259y\u0259 \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n K\u0259nd T\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 naziri, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n S\u0259hiyy\u0259 naziri tipli m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlarda sah\u0259 bildir\u0259n s\u00f6z (S\u0259hiyy\u0259) b\u00f6y\u00fck, v\u0259zif\u0259 bildir\u0259n s\u00f6z (nazir) ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r. T\u0259rkibind\u0259 lisey, gimnaziya, v\u0259qf, m\u0259kt\u0259b, fak\u00fclt\u0259, \u015f\u00f6b\u0259 s\u00f6zl\u0259ri olan m\u00fcr\u0259kk\u0259b adlarda ilk s\u00f6z b\u00f6y\u00fck (Humanitar f\u0259nl\u0259r gimnaziyas\u0131, Humanitar siyas\u0259t m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259ri \u015f\u00f6b\u0259si, U\u015faq-g\u0259ncl\u0259r \u015fahmat m\u0259kt\u0259bi), sonrak\u0131 s\u00f6zl\u0259r ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 yaz\u0131l\u0131r. F\u0259xri adlar\u0131n \u00f6z\u0259k hiss\u0259sini t\u0259\u015fkil ed\u0259n ilk s\u00f6z b\u00f6y\u00fck h\u0259rfl\u0259, sonrak\u0131 s\u00f6z ki\u00e7ik h\u0259rfl\u0259 (Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fm\u0259kdar m\u00fc\u0259llimi, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u018fm\u0259kdar inc\u0259s\u0259n\u0259t xadimi, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Xalq \u015fairi v\u0259 s.) yaz\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>M.Na\u011f\u0131soylu bildirib ki, qaydalar layih\u0259sind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq, milli s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131na dair b\u0259ndl\u0259r d\u0259 \u00f6z \u0259ksini tap\u0131b:<\/p>\n<p>&#8220;\u018fvv\u0259lki orfoqrafiya qaydalar\u0131n\u0131n he\u00e7 birind\u0259 milli s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131na dair bir b\u0259nd d\u0259 olsa yox idi. Amma yeni layih\u0259d\u0259 5 yeni b\u0259nd var. \u018fslind\u0259, bu qaydalar p\u0259rak\u0259nd\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 var idi, amma burada sistemli \u015f\u0259kild\u0259 milli s\u00f6zl\u0259rin yaz\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131 ayr\u0131ca b\u0259nd kimi vermi\u015fik&#8221;.<\/p>\n<div id=\"AdributorNativeVideo0\" class=\"AdributorNativeVideo\"><\/div>\n<p>Xatrladaq ki, Orfoqrafiya Komissiyas\u0131n\u0131n iclas\u0131nda iki madd\u0259 q\u0259bul edilm\u0259yib. H\u0259min madd\u0259l\u0259r bunlar olub:<\/p>\n<p>&#8211; \u018fr\u0259b m\u0259n\u015f\u0259li -iyyat, -iyy\u0259t v\u0259 -iyy\u0259 \u015f\u0259kil\u00e7il\u0259rind\u0259 qo\u015fa &#8220;y&#8221; samitind\u0259n birinin d\u00fc\u015fm\u0259si;<\/p>\n<p>M\u00f6vcud variant: \u0259d\u0259biyyat, riyaziyyat, davamiyy\u0259t v\u0259 s.<\/p>\n<p>T\u0259klif olunan variant: \u0259d\u0259biyat, riyaziyat, m\u0259d\u0259niy\u0259t, davamiy\u0259t, c\u0259rahiyy\u0259, maliyy\u0259 v\u0259 s.<\/p>\n<p>&#8211; Avropa dill\u0259rind\u0259n al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rd\u0259 s\u00f6z ortas\u0131nda qo\u015fa &#8220;m&#8221; h\u0259rfl\u0259rind\u0259n birinin d\u00fc\u015fm\u0259si:<\/p>\n<p>M\u00f6vcud variant: qrammatika, kommersiya, kommutator, kommensal, kommentari, kommentator, kommersant, simmetriya, kommunist, meqommetr, lemma (riyaz.), lemminq (-l\u0259r) (zool.) v\u0259 s.<\/p>\n<p>T\u0259klif olunan variant: qramatika, komersiya, komutator, komensal, komentari, komentator, komersant, simetriya, komunist, meqometr, lema (riyaz.), leminq (-l\u0259r) (zool.) v\u0259 s.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 (AMEA) &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalar\u0131&#8221; layih\u0259sini t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bu h\u0259ft\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 (NK) t\u0259qdim ed\u0259c\u0259k. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0 trend-\u0259 Orfoqrafiya Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini, AMEA-n\u0131n vitse-prezidenti, akademik \u0130sa H\u0259bibb\u0259yli deyib. \u0130.H\u0259bibb\u0259ylinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, layih\u0259nin \u0259vv\u0259lki variant\u0131nda 69 madd\u0259 olsa da, t\u0259klif edil\u0259n b\u0259zi madd\u0259l\u0259r q\u0259bul edilm\u0259yib v\u0259 layih\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 layih\u0259nin sonuncu variant\u0131 62 madd\u0259 il\u0259 NK-ya t\u0259qdim edil\u0259c\u0259k. Dil\u00e7ilik \u0130nstitutunun direktoru, akademik M\u00f6hs\u00fcn Na\u011f\u0131soylu\u00a0Trend-\u0259 bildirib ki, layih\u0259d\u0259ki 62 madd\u0259nin ham\u0131s\u0131 yeni deyil. Layih\u0259d\u0259ki yenilikl\u0259r Avropa dill\u0259rind\u0259n al\u0131nma s\u00f6zl\u0259rin \u0259vv\u0259lind\u0259 v\u0259 sonunda qo\u015fa&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":15236,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/09\/688219.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan Milli Elml\u0259r Akademiyas\u0131 (AMEA) &#8220;Az\u0259rbaycan dilinin orfoqrafiya qaydalar\u0131&#8221; layih\u0259sini t\u0259sdiql\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn bu h\u0259ft\u0259 Nazirl\u0259r Kabinetin\u0259 (NK) t\u0259qdim ed\u0259c\u0259k. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, bunu\u00a0 trend-\u0259 Orfoqrafiya Komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259dr m\u00fcavini, AMEA-n\u0131n vitse-prezidenti, akademik \u0130sa H\u0259bibb\u0259yli deyib. \u0130.H\u0259bibb\u0259ylinin s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, layih\u0259nin \u0259vv\u0259lki variant\u0131nda 69 madd\u0259 olsa da, t\u0259klif edil\u0259n b\u0259zi madd\u0259l\u0259r q\u0259bul edilm\u0259yib v\u0259 layih\u0259d\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131l\u0131b. Buna&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15235"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=15235"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/15235\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/15236"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=15235"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=15235"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=15235"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}