{"id":152475,"date":"2020-04-21T17:31:03","date_gmt":"2020-04-21T14:31:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=152475"},"modified":"2020-04-21T17:31:03","modified_gmt":"2020-04-21T14:31:03","slug":"x%c9%99rc%c9%99ng%c9%99-qarsi-d%c9%99rmanin-mu%c9%99llifi-olan-az%c9%99rbaycanli-alimd%c9%99n-aciqlama","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=152475","title":{"rendered":"X\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 d\u0259rman\u0131n m\u00fc\u0259llifi olan az\u0259rbaycanl\u0131 alimd\u0259n a\u00e7\u0131qlama"},"content":{"rendered":"<p>AB\u015e-\u0131n \u00c7ikaqo Universitetinin (University of Chicago) aliml\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 yeni immunopreparat haz\u0131rlay\u0131blar. Yeni immunopreparatla ba\u011fl\u0131 elmi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n v\u0259 m\u0259qal\u0259nin birinci m\u00fc\u0259llifi is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc alim Aslan Mansurovdur. O, haz\u0131rda \u00c7ikaqo Universitetinin Molekulyar m\u00fch\u0259ndislik fak\u00fclt\u0259sinin doktorant\u0131d\u0131r. A.Mansurov elmi qrupunun r\u0259hb\u0259ri Ceffrey Hubbell bioloji materiallar v\u0259 biom\u00fch\u0259ndislik sah\u0259si \u00fczr\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n apar\u0131c\u0131 ekspertl\u0259rind\u0259n biridir. C.Hubbell AB\u015e-\u0131n Milli Tibb Akademiyas\u0131n\u0131n (National Academy of Medicine) v\u0259 Milli M\u00fch\u0259ndislik Akademiyas\u0131n\u0131n (National Academy of Engineering) se\u00e7ilmi\u015f \u00fczv\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>&#8220;Report&#8221; x\u0259b\u0259r verir ki, SOCAR-\u0131n xarici t\u0259qa\u00fcd hesab\u0131na &#8220;Minnesota&#8221; kimi prestijli universitetd\u0259 t\u0259hsil alan A.Mansurov Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t Neft \u015eirk\u0259tin\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcr edib.<\/p>\n<p>O, x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 haz\u0131rlanan yeni immunopreparatla ba\u011fl\u0131 apard\u0131\u011f\u0131 elmi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri haqq\u0131nda m\u0259lumat verib:<\/p>\n<p>\u201cM\u0259n SOCAR-\u0131n xarici t\u0259qa\u00fcd hesab\u0131na Amerikada bakalavr t\u0259hsilini ba\u015fa \u00e7atd\u0131rd\u0131m v\u0259 haz\u0131rda elmi i\u015fl\u0259rimi apar\u0131ram. Layih\u0259miz haqq\u0131nda onu dey\u0259 bil\u0259r\u0259m ki, b\u0259d\u0259n v\u0259 \u00f6z\u0259llikl\u0259 d\u0259 immun sistemi o q\u0259d\u0259r m\u00fcr\u0259kk\u0259bdir ki, onu t\u0259kc\u0259 riyazi qanunlarla izah etm\u0259k olmur. Bu istiqam\u0259td\u0259 \u00e7oxlu t\u0259dqiqat aparmal\u0131san v\u0259 s. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, biologiyaya, t\u0259bab\u0259t\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck h\u0259v\u0259sim var idi. Kimya m\u00fch\u0259ndisi olaraq x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259liyind\u0259 hans\u0131sa yenilikl\u0259r\u0259 imza ata bil\u0259c\u0259yimi fikirl\u0259\u015fdim. Art\u0131q molekulyar m\u00fch\u0259ndislik fak\u00fclt\u0259sin\u0259 q\u0259bul olandan sonra burada professorlarla \u0259laq\u0259d\u0259 idim v\u0259 onlardan biri haz\u0131rda elmi r\u0259hb\u0259rim olan m\u0259hz Ceffrey Hubbell idi. Onun laboratoriyas\u0131ndan \u00e7ox xo\u015fum g\u0259lmi\u015fdi. \u00c7\u00fcnki o, immunilogiyan\u0131 m\u0259hz kimya m\u00fch\u0259ndisliyi kimi \u00f6yr\u0259nirdi. Biz si\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259yirik. Bildiyiniz kimi, si\u00e7anla insan\u0131n b\u0259d\u0259ni, \u0259sas\u0259n d\u0259, immun sistemi \u00e7ox b\u0259nz\u0259rdir. Burada t\u0259xmin\u0259n 90% b\u0259nz\u0259rlik var. Si\u00e7anlarda bir s\u0131ra x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259likl\u0259ri m\u00f6vcuddur. Son ara\u015fd\u0131rmamda da biz el\u0259 si\u00e7anlardan istifad\u0259 etmi\u015fdik ki, onlar\u0131n d\u0259ri, s\u00fcd v\u0259zi v\u0259 a\u011fciy\u0259r x\u0259r\u00e7\u0259ngi var idi. Bu x\u0259r\u00e7\u0259ng modell\u0259ri insanlarda olan onkoloji x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 \u00e7ox b\u0259nz\u0259yirl\u0259r. \u018fg\u0259r si\u00e7anlar \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq etdiyiniz preparatlar\u0131n yax\u015f\u0131 t\u0259sirini g\u00f6r\u0259 bilirsinizs\u0259, insan \u00fcz\u0259rind\u0259 bunun potensial\u0131 \u00e7ox b\u00f6y\u00fckd\u00fcr\u201d.<br \/>\nX\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 d\u0259rman\u0131n m\u00fc\u0259llifi olan az\u0259rbaycanl\u0131 alimd\u0259n a\u00e7\u0131qlama<\/p>\n<p>A.Mansurov bildirib ki, s\u00f6z\u00fcged\u0259n preparat\u0131n t\u0259tbiqi \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rda bir s\u0131ra h\u0259kim v\u0259 kliniklarla dan\u0131\u015f\u0131qlar apar\u0131l\u0131r. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, 1-2 il\u0259 bu preparat tam \u00f6yr\u0259nil\u0259nd\u0259n sonra pasiyentl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 yoxlama apar\u0131lacaq: \u201cBizim i\u015fl\u0259diyimiz z\u00fclal interlikin-12-dir (IL-12). A\u011f qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri olan T limfosidl\u0259rinin bel\u0259 bir xass\u0259si var ki, onlar x\u0259r\u00e7\u0259ng h\u00fcceyr\u0259l\u0259rini axtar\u0131b y\u00fcks\u0259k effektivlikl\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259 bilir. Amma x\u0259r\u00e7\u0259ng insan\u0131n b\u0259d\u0259nind\u0259 yay\u0131landa T limfosidl\u0259ri bir az passiv olurlar. X\u0259r\u00e7\u0259ng h\u00fcceyr\u0259l\u0259rini yax\u015f\u0131 tapa v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259 bilmirl\u0259r. X\u0259r\u00e7\u0259ng h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri bizim b\u0259d\u0259nimizd\u0259 h\u0259r saniy\u0259 yarana bil\u0259r. IL-12 molekulu m\u0259hz T limfosidl\u0259rini aktivl\u0259\u015fdirir. Onlar\u0131 passiv v\u0259ziyy\u0259td\u0259n aktiv v\u0259ziyy\u0259t\u0259 g\u0259tirir. Bir n\u00f6v orqanizm\u0259 g\u00f6st\u0259ri\u015f verir ki, x\u0259r\u00e7\u0259ngi tap v\u0259 \u00f6ld\u00fcr. Bu layih\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t yetirilir. Elmi r\u0259hb\u0259rim layih\u0259nin \u00e7ox b\u00f6y\u00fck potensiala malik oldu\u011funu bildirir\u201d.<\/p>\n<p>Qeyd ed\u0259k ki, A.Mansurov 2013-c\u00fc ild\u0259 \u201cQafqaz\u201d Gimnaziyas\u0131n\u0131 q\u0131z\u0131l medalla bitirib. O, 2017-ci ild\u0259 AB\u015e-\u0131n Minnesota Universitetinin (University of Minnesota) kimya m\u00fch\u0259ndisliyi d\u0259r\u0259c\u0259sini f\u0259rql\u0259nm\u0259 il\u0259 bitirib v\u0259 haz\u0131rda \u00c7ikaqo Universitetinin Pritzker Molekulyar M\u00fch\u0259ndislik \u0130nstitutunda (Pritzker School of Molecular Engineering) doktorantd\u0131r.<\/p>\n<p>Xat\u0131rladaq ki, immunoterapiya b\u0259d\u0259nin a\u011f qan h\u00fcceyr\u0259l\u0259rini, \u0259sas\u0259n d\u0259 T limfositl\u0259rini, x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 aktivl\u0259\u015fdir\u0259n innovativ m\u00fcalic\u0259 n\u00f6v\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u0130nterlikin-12 (IL-12) T limfositl\u0259rinin b\u00f6y\u00fcm\u0259 v\u0259 differensiyas\u0131na s\u0259b\u0259b olan z\u00fclald\u0131r v\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ngl\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 b\u00f6y\u00fck potensiala malikdir. Lakin bu z\u00fclal\u0131n bir s\u0131ra yan t\u0259sirl\u0259ri m\u00f6vcud oldu\u011fundan insanlarda t\u0259dbiqi m\u00fcmk\u00fcns\u00fcz idi. Aliml\u0259r IL-12 z\u00fclal\u0131n\u0131 genetik yolla d\u0259yi\u015fdirib, onu sa\u011flam orqanlara deyil, m\u0259hz x\u0259r\u00e7\u0259ng h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259ltm\u0259y\u0259 nail olublar.<\/p>\n<p>Bu texnologiya IL-12 z\u00fclal\u0131n\u0131n effektivliyini qat-qat art\u0131r\u0131b, yan t\u0259sirl\u0259rini tamamil\u0259 aradan qald\u0131r\u0131b. Bu t\u0259dqiqat biom\u00fch\u0259ndislik v\u0259 biotexnologiya sah\u0259sind\u0259 \u0259n prestijli jurnallardan biri olan &#8220;Nature Biomedical Engineering&#8221; jurnal\u0131nda \u00e7ap olunub.<\/p>\n<p>\u00d6nc\u0259ki t\u0259dqiqatlarda bu immunopreparat toksikliyin\u0259 g\u00f6r\u0259, birba\u015fa \u015fi\u015f nahiyy\u0259sin\u0259 yeridilirdi. Bu is\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng x\u0259st\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra f\u0259sadlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131rd\u0131. Yeni t\u0259dqiqatda IL-12 molekulu qan d\u00f6vran\u0131 sistemin\u0259 (venadaxili) yeridilib, x\u0259r\u00e7\u0259ng h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00fcks\u0259k effektivlikl\u0259 t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir v\u0259 h\u0259m\u00e7inin, IL-12 immunopreparat\u0131n\u0131n toksikliyini d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 azald\u0131r.<\/p>\n<p>Aliml\u0259r qeyd olunan molekulu bir il \u0259rzind\u0259 m\u00fcxt\u0259lif x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259ri (d\u0259ri, s\u00fcd v\u0259zi, a\u011f ciy\u0259r) da\u015f\u0131yan si\u00e7anlarda yoxlay\u0131blar v\u0259 m\u00fcalic\u0259ni alan s\u0131\u00e7anlar\u0131n b\u00f6y\u00fck hiss\u0259si x\u0259st\u0259likd\u0259n tamamil\u0259 sa\u011fal\u0131b. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi m\u00fcbariz\u0259 yollar\u0131ndan olan kimy\u0259vi v\u0259 \u015f\u00fca terapiyalar\u0131 eyni x\u0259r\u00e7\u0259ng n\u00f6vl\u0259rini da\u015f\u0131yan s\u0131\u00e7anlarda he\u00e7 bir t\u0259sir g\u00f6st\u0259rm\u0259yib. Bu, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 immunopreparat\u0131n standart m\u00fcalic\u0259l\u0259rd\u0259n \u00fcst\u00fcn oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Elmi qrupun \u00fczvl\u0259ri yax\u0131n zamanda IL-12 preparat\u0131n\u0131 insanlarda yoxlan\u0131lmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u00f6z planlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131qlay\u0131blar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AB\u015e-\u0131n \u00c7ikaqo Universitetinin (University of Chicago) aliml\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 yeni immunopreparat haz\u0131rlay\u0131blar. Yeni immunopreparatla ba\u011fl\u0131 elmi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n v\u0259 m\u0259qal\u0259nin birinci m\u00fc\u0259llifi is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc alim Aslan Mansurovdur. O, haz\u0131rda \u00c7ikaqo Universitetinin Molekulyar m\u00fch\u0259ndislik fak\u00fclt\u0259sinin doktorant\u0131d\u0131r. A.Mansurov elmi qrupunun r\u0259hb\u0259ri Ceffrey Hubbell bioloji materiallar v\u0259 biom\u00fch\u0259ndislik sah\u0259si \u00fczr\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n apar\u0131c\u0131 ekspertl\u0259rind\u0259n biridir. C.Hubbell AB\u015e-\u0131n Milli Tibb Akademiyas\u0131n\u0131n (National Academy of Medicine) v\u0259 Milli M\u00fch\u0259ndislik Akademiyas\u0131n\u0131n (National Academy of Engineering) se\u00e7ilmi\u015f \u00fczv\u00fcd\u00fcr. &#8220;Report&#8221; x\u0259b\u0259r verir ki, SOCAR-\u0131n xarici t\u0259qa\u00fcd hesab\u0131na &#8220;Minnesota&#8221; kimi prestijli universitetd\u0259 t\u0259hsil alan A.Mansurov Az\u0259rbaycan D\u00f6vl\u0259t&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":152476,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316.jpg",650,412,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316.jpg",650,412,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316.jpg",650,412,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316-300x190.jpg",300,190,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316.jpg",640,406,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316.jpg",650,412,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316.jpg",650,412,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/217ca388-9aab-488f-9279-cc4afd72d316.jpg",650,412,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"AB\u015e-\u0131n \u00c7ikaqo Universitetinin (University of Chicago) aliml\u0259ri x\u0259r\u00e7\u0259ng\u0259 qar\u015f\u0131 yeni immunopreparat haz\u0131rlay\u0131blar. Yeni immunopreparatla ba\u011fl\u0131 elmi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri yerin\u0259 yetir\u0259n v\u0259 m\u0259qal\u0259nin birinci m\u00fc\u0259llifi is\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc alim Aslan Mansurovdur. O, haz\u0131rda \u00c7ikaqo Universitetinin Molekulyar m\u00fch\u0259ndislik fak\u00fclt\u0259sinin doktorant\u0131d\u0131r. A.Mansurov elmi qrupunun r\u0259hb\u0259ri Ceffrey Hubbell bioloji materiallar v\u0259 biom\u00fch\u0259ndislik sah\u0259si \u00fczr\u0259 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n apar\u0131c\u0131 ekspertl\u0259rind\u0259n biridir. C.Hubbell&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/152475"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=152475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/152475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/152476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=152475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=152475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=152475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}