{"id":152907,"date":"2020-04-23T11:28:44","date_gmt":"2020-04-23T08:28:44","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=152907"},"modified":"2020-04-23T11:28:44","modified_gmt":"2020-04-23T08:28:44","slug":"aliml%c9%99r-coxdan-x%c9%99b%c9%99rdarliq-edirdil%c9%99r-neft-%c9%99sri-qurtarmaq-uzr%c9%99dir-eldar-namazov","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=152907","title":{"rendered":"\u201cAliml\u0259r \u00e7oxdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirdil\u0259r, neft \u0259sri qurtarmaq \u00fczr\u0259dir\u201d &#8211; Eldar Namazov"},"content":{"rendered":"<h3><strong>Beyn\u0259lxalq v\u0259 Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Eldar Namazov d\u00fcnya g\u00fcnd\u0259mini z\u0259bt ed\u0259n \u0259sas iki m\u0259s\u0259l\u0259 &#8211; koronavirus b\u0259las\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 neftin qiym\u0259tinin dramatik h\u0259dd\u0259 ucuzla\u015fmas\u0131n\u0131n meydana g\u0259tirdiyi durumla ba\u011fl\u0131 Musavat.com-un suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131r\u0131b.<\/strong><\/h3>\n<p><strong>&#8211; Eldar b\u0259y, koronavirusun yay\u0131lmas\u0131ndan art\u0131q xeyli vaxt ke\u00e7ir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n bu pandemiya b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti, d\u00fcnyan\u0131 hans\u0131 duruma g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131, koronavirus iqtisadi, siyasi bax\u0131mdan nec\u0259 bir m\u0259nz\u0259r\u0259ni yaratmaqdad\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; D\u00fcnya h\u0259l\u0259lik bu prosesin i\u00e7ind\u0259dir. Proses ba\u015fa \u00e7atmay\u0131b. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu pandemiya d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 vurdu. Art\u0131q d\u00fcnyada \u00e7ox ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir v\u0259 proses davam ed\u0259c\u0259k. H\u0259l\u0259 b\u0259lli deyil ki, bir dal\u011fa il\u0259 pandemiya qurtaracaqm\u0131. Bunun ikinci dal\u011fas\u0131n\u0131n q\u0131\u015fda ba\u015flayaca\u011f\u0131n\u0131 b\u0259zi aliml\u0259r g\u00fcman edirl\u0259r. Y\u0259ni proses ba\u015fa \u00e7atmad\u0131\u011f\u0131ndan son t\u0259hlili edib qiym\u0259t verm\u0259k bir az \u00e7\u0259tindir. Amma b\u0259lli olan odur ki, bu pandemiya d\u00fcnyada \u00e7ox \u015feyi d\u0259yi\u015fir v\u0259 d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. H\u0259m d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131nda, h\u0259m d\u00fcnya geopolitikas\u0131nda, beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar, beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 \u00e7ox \u015fey d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. El\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar var ki, art\u0131q onlar\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259yi b\u00f6y\u00fck sual alt\u0131ndad\u0131r. Bu, \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131na aiddir. H\u0259tta m\u0259n dey\u0259rdim ki, BMT-y\u0259 d\u0259 aiddir. Ona g\u00f6r\u0259 ki, qlobal bir problem olan pandemiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 d\u00fcnyan\u0131n bu apar\u0131c\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n he\u00e7 bir ciddi rolu olmad\u0131. Bunun da s\u0259b\u0259bl\u0259ri var. Ona g\u00f6r\u0259 ki, \u00e7oxdand\u0131r qeyd olunurdu ki, BMT bug\u00fcnk\u00fc \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fcnyada m\u00f6vcud olan g\u00fccl\u0259rin balans\u0131n\u0131 \u0259ks etdirmir. O, ke\u00e7\u0259n \u0259srin 50-ci ill\u0259rind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f status-kvonu \u0259ks etdirir. D\u00fcnyan\u0131n b\u00f6y\u00fck siyasi, iqtisadi \u00e7\u0259kiy\u0259 malik \u00f6lk\u0259l\u0259ri olan, m\u0259s\u0259l\u0259n, Hindistan kimi, Almaniya, Yaponiya kimi d\u00f6vl\u0259tl\u0259r BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n daimi \u00fczvl\u0259ri deyill\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 bir m\u00fcdd\u0259t \u00f6nc\u0259 art\u0131q BMT-d\u0259n k\u0259narda yeni bir formatlar axtarma\u011fa ba\u015flad\u0131lar ki, d\u00fcnyada m\u00f6vcud olan g\u00fccl\u0259rin balans\u0131n\u0131 \u0259ks etdir\u0259n bir t\u0259\u015fkilat qursunlar v\u0259 \u201cB\u00f6y\u00fck 20-lik\u201d meydana g\u0259ldi. Biz indi g\u00f6r\u00fcr\u00fck ki, bu format m\u00fc\u0259yy\u0259n bir f\u0259all\u0131q g\u00f6st\u0259rir. H\u0259m pandemiya il\u0259, h\u0259m neftin qiym\u0259tinin ucuzla\u015fmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u201cB\u00f6y\u00fck 20-lik\u201din h\u0259m f\u0259all\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnd\u0259dir, h\u0259m d\u0259 q\u0259rarlar\u0131 prosesl\u0259r\u0259 ciddi t\u0259sir edir. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 g\u00fcman etm\u0259k olar ki, bu pandemiyadan sonra BMT-nin taleyi d\u0259 h\u0259ll olunacaq. Ya bu t\u0259\u015fkilat \u00f6z\u00fcnd\u0259 ciddi islahatlar h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259lidir, ya da d\u0259yi\u015fm\u0259lidir. Ola bilsin, \u201cB\u00f6y\u00fck 20-lik\u201d format\u0131 BMT-nin T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131n\u0131n format\u0131na \u00e7evril\u0259 bil\u0259r. Buna b\u0259nz\u0259r ba\u015fqa prosesl\u0259r d\u0259 gedir.<\/p>\n<p>Avropa Birliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 da ciddi prosesl\u0259r g\u00f6zl\u0259nilir. \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, qloballa\u015fman\u0131n fatih\u0259si verilib. H\u0259r k\u0259s qeyd edir ki, pandemiyadan sonra qloballa\u015fma prosesin\u0259 son qoyulacaq v\u0259 d\u00fcnyada yeni m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemi formala\u015facaq. O c\u00fcml\u0259d\u0259n regional liderlik bax\u0131m\u0131ndan d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r olacaq. B\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259r var ki, onlar\u0131n regional liderlik ambisiyalar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011frultma\u011fa ba\u015flad\u0131. M\u0259s\u0259l\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259 kimi d\u00f6vl\u0259t h\u0259m bir m\u00fcdd\u0259t \u0259vv\u0259l Suriyada d\u00fcnya tarixind\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq dronlar h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 d\u00fcnyan\u0131 heyran etmi\u015fdi. Ham\u0131 bu c\u00fcr \u0259m\u0259liyyat\u0131 AB\u015e-dan, NATO-dan g\u00f6zl\u0259yirdi. Ancaq bu ilk add\u0131m\u0131 atan T\u00fcrkiy\u0259 oldu. \u0130ndi d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin h\u0259m iqtisadi sistemi indiki ciddi z\u0259rb\u0259l\u0259r\u0259 tab g\u0259tir\u0259 bilir, h\u0259m d\u00f6vl\u0259t sistemi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flara adekvat cavab verir. Hiss olunur ki, T\u00fcrkiy\u0259nin regional ambisiyalar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fc do\u011fruldur. Ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259r var ki, onlar da bizim b\u00f6lg\u0259d\u0259 liderlik u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 apar\u0131rd\u0131lar, ancaq pandemiyan\u0131n z\u0259rb\u0259si alt\u0131nda az qala \u00e7\u00f6k\u00fcrl\u0259r. Onlar\u0131n bu basq\u0131ya n\u0259 iqtisadiyyat\u0131, n\u0259 d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131 tab g\u0259tirir. B\u00fct\u00fcn bunlar da g\u00f6st\u0259rir ki, d\u00fcnya siyas\u0259tind\u0259 \u00e7ox \u015feyl\u0259r d\u0259yi\u015f\u0259c\u0259k. Yeni beyn\u0259lxalq qurumlardan ba\u015flayaraq, yeni g\u00fccl\u0259rin balans\u0131 formala\u015facaq. Ancaq biz bu prosesin dem\u0259k olar ki, b\u0259lk\u0259 ortalar\u0131nday\u0131q &#8211; pik n\u00f6qt\u0259sin\u0259 yax\u0131nla\u015fmam\u0131\u015f\u0131q. Ona g\u00f6r\u0259 bu proses bir m\u00fcdd\u0259t davam ed\u0259c\u0259k. Bundan sonra yeni durumun n\u0259d\u0259n ibar\u0259t oldu\u011funu daha d\u0259qiq g\u00f6r\u0259 v\u0259 t\u0259hlil ed\u0259 bil\u0259c\u0259yik.<\/p>\n<p><img class=\"n3VNCb\" src=\"https:\/\/img.karabakh.today\/news\/2019\/05\/photo_17807.jpg\" alt=\"Halbuki, Az\u0259rbaycan\u0131n informasiya m\u00fcharib\u0259sind\u0259 qalib g\u0259lm\u0259k ...\" data-noaft=\"1\" \/><\/p>\n<table border=\"4\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h3><strong>\u201c\u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n v\u0259 BMT-nin g\u0259l\u0259c\u0259yi sual alt\u0131ndad\u0131r\u201d<\/strong><\/h3>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>&#8211; Almaniya v\u0259 AB\u015e ba\u015fda olmaqla, bir s\u0131ra d\u00f6vl\u0259tl\u0259r \u00c7ini koronavirusa g\u00f6r\u0259 ittiham el\u0259m\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131blar. Art\u0131q Almaniya \u00c7in\u0259 qar\u015f\u0131 150 milyard dollar t\u0259zminat davas\u0131 qald\u0131r\u0131b. Bu tendensiya daha b\u00f6y\u00fck miqyas ala bil\u0259rmi? \u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, bu proses \u00c7in\u0259 n\u0259 v\u0259d edir? B\u0259zi iddialar da var ki, koronavirus m\u0259s\u0259l\u0259si Q\u0259rbin \u00c7ini s\u0131radan \u00e7\u0131xarmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn qurulan pland\u0131r. Bu bar\u0259d\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259riniz nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Burada iki m\u0259s\u0259l\u0259ni bir-birind\u0259n ay\u0131raq. Birincisi, koronavirusun meydana g\u0259lm\u0259si. Bu m\u00f6vzuda \u00e7oxlu m\u00fczakir\u0259l\u0259r gedir, iddialar s\u0259sl\u0259nir. B\u0259zil\u0259ri hesab edirl\u0259r ki, bu virusu \u00c7in aliml\u0259ri yarad\u0131blar v\u0259 bu virusun \u0259traf\u0131nda m\u00fc\u0259yy\u0259n eksperimentl\u0259r ke\u00e7iribl\u0259r, yoluxma da bu zaman ba\u015f verib. Bu m\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u0259nim bir ne\u00e7\u0259 qeydim var. Birincisi, koronavirusu bioloji silah kimi t\u0259qdim etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn deyil. Ona g\u00f6r\u0259 ki, bundan qat-qat g\u00fccl\u00fc bioloji silahlar var. El\u0259 viruslar var ki, onlarda \u00f6l\u00fcm 50 faiz\u0259 \u00e7at\u0131r. Koronavirusun \u00f6l\u00fcm faizi is\u0259 o q\u0259d\u0259r y\u00fcks\u0259k deyil v\u0259 bu virus daha \u00e7ox ya\u015fl\u0131, s\u0259hh\u0259tind\u0259 problem olan insanlara m\u0259nfi t\u0259sir edir. Odur ki, koronavirus bioloji silah kimi \u00e7ox z\u0259if virusdur v\u0259 onu bioloji silah adland\u0131rmaq yanl\u0131\u015fd\u0131r. Ola bilsin ki, bu virus hans\u0131sa x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 d\u0259rman tapmaq \u00fc\u00e7\u00fcn apar\u0131lan eksperimentl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 haz\u0131rlan\u0131b. Ancaq s\u0259hl\u0259nkarl\u0131q n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxma ba\u015f verdi v\u0259 bu proses klinikan\u0131n laboratoriyas\u0131ndan k\u0259nara \u00e7\u0131xd\u0131. \u00c7ox tan\u0131nm\u0131\u015f fransal\u0131 alim, Nobel m\u00fckafat\u0131 laureat\u0131 bu yax\u0131nlarda b\u0259yan ed\u0259r\u0259k dedi ki, onlar, sad\u0259c\u0259, d\u0259rman axtar\u0131rd\u0131lar, i\u015fin gedi\u015find\u0259 s\u0259hl\u0259nkarl\u0131qdan q\u0259za ba\u015f verib v\u0259 yoluxma olub. \u0130ndi bir \u00e7ox d\u00f6vl\u0259tl\u0259r buna g\u00f6r\u0259 b\u0259yan edir ki, \u00c7in c\u0259zalanmal\u0131d\u0131r. Hesab edir\u0259m ki, burada m\u00fcbahis\u0259li m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r h\u0259l\u0259 \u00e7oxdur. Bunu s\u00fcbut el\u0259m\u0259k v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 \u00c7ini c\u0259zaland\u0131rmaq beyn\u0259lxalq h\u00fcquq normalar\u0131 bax\u0131m\u0131ndan o q\u0259d\u0259r a\u011f\u0131labatan deyil.<\/p>\n<p>Ancaq m\u0259s\u0259l\u0259nin ikinci t\u0259r\u0259fi var. H\u0259r hans\u0131 s\u0259b\u0259bd\u0259n \u00c7ind\u0259 koronavirus yoluxmas\u0131 ba\u015f ver\u0259nd\u0259n sonra bir ay bunu d\u00fcnyadan gizl\u0259dir. H\u0259min o bir ay \u0259rzind\u0259 Uhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259n milyonlarla insan d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn qit\u0259l\u0259rin\u0259 gedib-g\u0259lirdil\u0259r. Bel\u0259likl\u0259 d\u0259 d\u00fcnyan\u0131n x\u0259b\u0259ri olmadan b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya koronavirusa yoluxurdu. H\u0259tta \u00c7ind\u0259 koronavirusun insandan insana s\u00fcr\u0259tl\u0259 yoluxan t\u0259hl\u00fck\u0259li virus oldu\u011funu dey\u0259n h\u0259kimi \u00c7in h\u00f6kum\u0259ti c\u0259zaland\u0131rd\u0131 v\u0259 t\u0259kzib verm\u0259y\u0259 m\u0259cbur el\u0259dil\u0259r. Bax, buna g\u00f6r\u0259 \u00c7in m\u0259suliyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7\u00fcnki bu, cinay\u0259tdir. Buna g\u00f6r\u0259 \u00c7in \u00f6z c\u0259zas\u0131n\u0131 almal\u0131d\u0131r. 21-ci \u0259srd\u0259 bu, birinci epidemiya deyil v\u0259 sonuncu epidemiya da olmayacaq. Son 20 ild\u0259 bu, alt\u0131nc\u0131 epidemiyad\u0131r. Buna q\u0259d\u0259r olan viruslar\u0131n bir \u00e7oxunda \u00f6l\u00fcm faizi daha \u00e7ox idi. Ancaq h\u0259min epidemiyalar \u00e7ox da yay\u0131lmad\u0131lar. Koronavirusda \u00f6l\u00fcm faizi az olsa da \u00e7ox s\u00fcr\u0259tli v\u0259 geni\u015f yay\u0131l\u0131r. \u018fn t\u0259hl\u00fck\u0259li bir d\u0259 odur ki, koronavirus epidemiyas\u0131, ola bilsin, son x\u0259b\u0259rdarl\u0131qd\u0131r. Bir m\u00fcdd\u0259t sonra 7-ci, 8-ci yeni epidemiya virus daha b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259ni \u00f6z\u00fcnd\u0259 \u0259ks etdir\u0259 bil\u0259r. Y\u0259ni bu d\u0259f\u0259 \u00f6l\u00fcm faizi 50-60 faiz, yay\u0131lma s\u00fcr\u0259ti is\u0259 koronavirus kimi ola bil\u0259r. O zaman b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259t \u201colum v\u0259 ya \u00f6l\u00fcm\u201d dilemmas\u0131 qar\u015f\u0131s\u0131nda qalar. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 indi \u00c7in\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7ox ciddi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259lidir ki, h\u0259r bir \u00f6lk\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259rs olsun. H\u0259r bir \u00f6lk\u0259 b\u0259ri ba\u015fdan \u00f6z i\u015fini bilm\u0259lidir ki, bel\u0259 bir hal ba\u015flayan kimi uza\u011f\u0131 24 saat \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 x\u0259b\u0259rdar etm\u0259k laz\u0131md\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, 20 ild\u0259 ba\u015f ver\u0259n epidemiyalar\u0131n 3-\u00fc \u00c7ind\u0259 meydana g\u0259lib. G\u00fcman edir\u0259m ki, \u00c7inin c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 prosesi art\u0131q ba\u015flay\u0131b v\u0259 get-ged\u0259 daha da \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259r proses\u0259 qo\u015fulur.<\/p>\n<p><img class=\"n3VNCb\" src=\"https:\/\/i4.hurimg.com\/i\/hurriyet\/75\/750x0\/5e5407b20f25441f34269d88\" alt=\"Son dakika haberi: Koronavir\u00fcs ile ilgili dikkat \u00e7eken rakam! Fla\u015f ...\" data-noaft=\"1\" \/><\/p>\n<table border=\"4\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h3><strong>\u201cKoronavirus epidemiyas\u0131 ola bilsin son x\u0259b\u0259rdarl\u0131qd\u0131r\u201d<\/strong><\/h3>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong>&#8211; Bilirsiniz ki, haz\u0131rda d\u00fcnyan\u0131 silk\u0259l\u0259y\u0259n daha bir hadis\u0259 neftin qiym\u0259tinin k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259sidir. Koronavirusla yana\u015f\u0131 bu proses d\u00fcnya d\u00fcz\u0259nin\u0259 nec\u0259 t\u0259sir ed\u0259c\u0259k?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Bunlar bir-biri il\u0259 z\u0259ncirvari ba\u011fl\u0131d\u0131r. Q\u0259rbd\u0259 bu c\u00fcr duruma ideal f\u0131rt\u0131na deyill\u0259r. Y\u0259ni iki t\u0259hl\u00fck\u0259li amil \u00fcst-\u00fcst\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr v\u0259 bir-birini daha g\u00fccl\u0259ndirir. \u0130ndi d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131n\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 z\u0259rb\u0259 ideal f\u0131rt\u0131na anlay\u0131\u015f\u0131na uy\u011fundur. Aliml\u0259r, ekspertl\u0259r \u00e7oxdan x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edirdil\u0259r ki, neft \u0259sri qurtarmaq \u00fczr\u0259dir. O m\u0259nada yox ki, daha neft istifad\u0259 edilm\u0259y\u0259c\u0259k, neft istifad\u0259 olunacaq, sad\u0259c\u0259 olaraq, neft\u0259 t\u0259l\u0259bat azalacaq, alternativ enerjiy\u0259 t\u0259l\u0259bat artacaq. B\u0259zil\u0259ri bunu 2030-cu ild\u0259n sonraya g\u00f6zl\u0259yirdil\u0259r. Apar\u0131c\u0131 Avropa d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri var ki, onlar art\u0131q r\u0259smi d\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 q\u0259bul edibl\u0259r ki, 2035-ci ild\u0259n benzinl\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n n\u0259qliyyat vasit\u0259l\u0259rinin sat\u0131\u015f\u0131 qada\u011fan olunacaq. Bu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 yaln\u0131z elektor mobill\u0259r olmal\u0131d\u0131r. Apar\u0131c\u0131 Avropa \u00f6lk\u0259l\u0259ri bel\u0259 bir q\u0259rarlar q\u0259bul edirl\u0259rs\u0259, dem\u0259li, bu c\u00fcr q\u0259rarlar da neft\u0259 t\u0259l\u0259bat\u0131 azaldacaq. Bu kimi proses yax\u0131n 15 ild\u0259 ba\u015f verm\u0259li idi. Ancaq koronavirus v\u0259 neft qiym\u0259tl\u0259ri \u00fcz\u0259rind\u0259 Rusiya il\u0259 S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131n\u0131n sava\u015f\u0131 bu prosesi tezl\u0259\u015fdirdi. \u0130ndi d\u00fcnya neft bazar\u0131na el\u0259 bir z\u0259rb\u0259 d\u0259yib ki, bu bazar\u0131n ne\u00e7\u0259 ild\u0259n sonra \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259 bil\u0259c\u0259yi he\u00e7 kim\u0259 b\u0259lli deyil. Ola bilsin ki, neft bazar\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 z\u0259rb\u0259d\u0259n tam \u00f6z\u00fcn\u0259 g\u0259l\u0259 bilm\u0259sin, b\u00f6hran uzans\u0131n v\u0259 alternativ enerji \u00fcst\u00fcn m\u00f6vqey\u0259 ke\u00e7m\u0259y\u0259 ba\u015flas\u0131n. H\u0259tta ola bilsin ki, biz art\u0131q postneft d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoymu\u015fuq.<\/p>\n<table border=\"4\">\n<tbody>\n<tr>\n<td>\n<h3><strong>\u201c\u0130randa \u00e7ox ciddi b\u00f6hranl\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q\u201d<\/strong><\/h3>\n<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<p><strong><img class=\"n3VNCb\" src=\"https:\/\/www.azernews.az\/media\/2019\/01\/23\/iran_discovers_new_oil_deposits.jpg\" alt=\"Iran discovers new oil deposits\" data-noaft=\"1\" \/><\/strong><\/p>\n<p><strong>&#8211; Neftin d\u0259y\u0259rd\u0259n d\u00fc\u015fm\u0259si Rusiya v\u0259 \u0130ran\u0131 \u00e7\u00f6kd\u00fcr\u0259 bil\u0259rmi?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; T\u0259kc\u0259 Rusiya v\u0259 \u0130ran yox, neft hasilat\u0131 il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olan \u0259ks\u0259r d\u00f6vl\u0259tl\u0259r t\u0259hl\u00fck\u0259 alt\u0131ndad\u0131r. Bizi t\u0259bii ki, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 \u00f6z taleyimiz maraqland\u0131r\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n da iqtisadiyyat\u0131n\u0131n \u0259h\u0259miyy\u0259tli hiss\u0259si neft g\u0259lirl\u0259rin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan bu t\u0259hl\u00fck\u0259ni aradan qald\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox ciddi islahatlar ke\u00e7irib, t\u0259cili add\u0131mlar atmal\u0131d\u0131r. Neft g\u0259lirl\u0259rini \u0259v\u0259z ed\u0259 bil\u0259c\u0259k b\u00fcdc\u0259y\u0259 daxil olmalar\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirm\u0259liyik. Hesab edir\u0259m ki, m\u0259hz tam \u015f\u0259ffafl\u0131q, inhisar\u00e7\u0131l\u0131\u011fa, korrupsiyaya qar\u015f\u0131 \u00e7ox s\u0259rt m\u00fcbariz\u0259, h\u0259m\u00e7inin k\u00f6lg\u0259 iqtisadiyyat\u0131na son qoymaq yolu il\u0259 biz b\u00fcdc\u0259mizd\u0259ki itkil\u0259ri kompensasiya ed\u0259 bil\u0259rik. Q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00fcdc\u0259ni bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 art\u0131rmaq yolu bundan ibar\u0259tdir. \u015e\u00fcbh\u0259siz ki, biz qon\u015fu \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Rusiya v\u0259 \u0130randa ged\u0259n prosesl\u0259ri ciddi izl\u0259m\u0259liyik. \u00c7\u00fcnki oradak\u0131 h\u0259r bir b\u00f6hran biz\u0259 d\u0259 t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. X\u00fcsusil\u0259 postpandemiya d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u0130randa \u00e7ox ciddi b\u00f6hranl\u0131 hadis\u0259l\u0259r\u0259 haz\u0131r olmal\u0131y\u0131q.<\/p>\n<p><img class=\"n3VNCb\" src=\"https:\/\/banker.az\/wp-content\/uploads\/2019\/12\/Nazirl%C9%99r-Kabineti.jpg\" alt=\"Az\u0259rbaycanda koronavirusa g\u00f6r\u0259 q\u0259rargah yarad\u0131ld\u0131\" data-noaft=\"1\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin, h\u00f6kum\u0259tinin indiy\u0259 q\u0259d\u0259r koronavirusla m\u00fcbariz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rini nec\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirirsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u00f6kum\u0259tin add\u0131mlar\u0131n\u0131 \u00e7ox y\u00fcks\u0259k qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m. \u0130st\u0259nil\u0259n i\u015fd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131q ola bilir. Bu, t\u0259biidir. He\u00e7 bir \u00f6lk\u0259 bu pandemiya il\u0259 \u00fcz-\u00fcz\u0259 qalma\u011fa tam haz\u0131r deyildi. Seytnot v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 t\u0259cili add\u0131mlar at\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131 v\u0259 biz \u00f6lk\u0259mizd\u0259 o addl\u0131mlar\u0131n effektini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. Az\u0259rbaycanda d\u00f6vl\u0259tin ciddi t\u0259dbirl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 h\u0259m yoluxma say\u0131 y\u00fcks\u0259k deyil, h\u0259m d\u0259 \u00f6l\u00fcm say\u0131 \u00e7ox azd\u0131r, art\u0131q sa\u011falan adamlar\u0131n say\u0131 yoluxanlar\u0131n say\u0131ndan \u00e7oxdur. B\u00fct\u00fcn bunlar onu g\u00f6st\u0259rir ki, t\u0259dbirl\u0259r \u00f6z effektini verdi. Az\u0259rbaycan h\u0259kiml\u0259rinin f\u0259dakarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259k ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p><strong>Etibar Seyida\u011fa,<\/strong><br \/>\n<strong>Musavat.com<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beyn\u0259lxalq v\u0259 Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Eldar Namazov d\u00fcnya g\u00fcnd\u0259mini z\u0259bt ed\u0259n \u0259sas iki m\u0259s\u0259l\u0259 &#8211; koronavirus b\u0259las\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 neftin qiym\u0259tinin dramatik h\u0259dd\u0259 ucuzla\u015fmas\u0131n\u0131n meydana g\u0259tirdiyi durumla ba\u011fl\u0131 Musavat.com-un suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131r\u0131b. &#8211; Eldar b\u0259y, koronavirusun yay\u0131lmas\u0131ndan art\u0131q xeyli vaxt ke\u00e7ir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n bu pandemiya b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti, d\u00fcnyan\u0131 hans\u0131 duruma g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131, koronavirus iqtisadi, siyasi bax\u0131mdan nec\u0259 bir m\u0259nz\u0259r\u0259ni yaratmaqdad\u0131r? &#8211; D\u00fcnya h\u0259l\u0259lik bu prosesin i\u00e7ind\u0259dir. Proses ba\u015fa \u00e7atmay\u0131b. Ayd\u0131nd\u0131r ki, bu pandemiya d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na da \u00e7ox b\u00f6y\u00fck z\u0259rb\u0259 vurdu. Art\u0131q d\u00fcnyada \u00e7ox ciddi d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r ba\u015f verir v\u0259 proses&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":152908,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/6253d307b2b2fdffd1b89a4af04718eb.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Beyn\u0259lxalq v\u0259 Strateji Ara\u015fd\u0131rmalar M\u0259rk\u0259zinin r\u0259hb\u0259ri Eldar Namazov d\u00fcnya g\u00fcnd\u0259mini z\u0259bt ed\u0259n \u0259sas iki m\u0259s\u0259l\u0259 &#8211; koronavirus b\u0259las\u0131n\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 v\u0259ziyy\u0259t v\u0259 neftin qiym\u0259tinin dramatik h\u0259dd\u0259 ucuzla\u015fmas\u0131n\u0131n meydana g\u0259tirdiyi durumla ba\u011fl\u0131 Musavat.com-un suallar\u0131n\u0131 cavabland\u0131r\u0131b. &#8211; Eldar b\u0259y, koronavirusun yay\u0131lmas\u0131ndan art\u0131q xeyli vaxt ke\u00e7ir. B\u00fct\u00fcn d\u00fcnyan\u0131 b\u00fcr\u00fcy\u0259n bu pandemiya b\u0259\u015f\u0259riyy\u0259ti, d\u00fcnyan\u0131 hans\u0131 duruma g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131, koronavirus iqtisadi,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/152907"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=152907"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/152907\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/152908"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=152907"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=152907"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=152907"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}