{"id":161974,"date":"2020-05-08T22:56:34","date_gmt":"2020-05-08T19:56:34","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=161974"},"modified":"2020-05-08T22:56:34","modified_gmt":"2020-05-08T19:56:34","slug":"mes%c9%99-sah%c9%99l%c9%99ri-az%c9%99rbaycanin-%c9%99n-qiym%c9%99tli-milli-t%c9%99bii-s%c9%99rv%c9%99tidir-onun-yangin-t%c9%99hluk%c9%99sizliyini-t%c9%99min-etm%c9%99k-is%c9%99-h%c9%99r-bir-v%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=161974","title":{"rendered":"Me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259ri az\u0259rbaycan\u0131n \u0259n qiym\u0259tli milli t\u0259bii s\u0259rv\u0259tidir, onun yan\u011fin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k is\u0259 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015fin borcudur"},"content":{"rendered":"<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, b\u0259z\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 insanlar\u0131n me\u015f\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na qay\u011f\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, onun qorunub saxlan\u0131lmas\u0131na laqeydliyi me\u015f\u0259 \u0259razisind\u0259 kort\u0259bii, idar\u0259 olunmayan alovun yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259razid\u0259ki bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259bii sur\u0259td\u0259 yanmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k t\u0259bi\u0259tin bu \u0259v\u0259zsiz nem\u0259tinin m\u0259hv olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r.<br \/>\n\u0130nsanlar\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda onlar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalan me\u015f\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fcn daim qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 var. Me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259kl\u0259, onun nem\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259bi\u0259tin bu f\u00fcsunkar nem\u0259tini qorumaq, onu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u0259rm\u0259\u011fan etm\u0259k h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n borcudur.<br \/>\nMe\u015f\u0259l\u0259rin m\u0259hv olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri onun x\u00fcsus\u0259n yay aylar\u0131nda yan\u011f\u0131nlara m\u0259ruz qalmas\u0131d\u0131r. Me\u015f\u0259l\u0259rimizin yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bir s\u0131ra z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si vacibdir. Birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 qeyd olunmal\u0131d\u0131r ki, Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 me\u015f\u0259l\u0259rind\u0259 yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin t\u0259\u015fkil olunmas\u0131nda m\u0259suliyy\u0259t Ekologiya v\u0259 T\u0259bii S\u0259rv\u0259tl\u0259r Nazirliyinin Me\u015f\u0259l\u0259rin B\u0259rpas\u0131 v\u0259 M\u00fchafiz\u0259si Departamentinin \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcr.<br \/>\nMe\u015f\u0259l\u0259rin B\u0259rpas\u0131 v\u0259 M\u00fchafiz\u0259si m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin m\u00fch\u0259ndisl\u0259ri me\u015f\u0259l\u0259rin yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qaydalar\u0131n\u0131 bilm\u0259kl\u0259 me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 zolaqlar\u0131nda yan\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 ciddi rejim t\u0259yin etm\u0259li v\u0259 ona\u00a0 riay\u0259t olunmas\u0131n\u0131 daim n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlamal\u0131d\u0131rlar. Me\u015f\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259r i\u015f\u00e7il\u0259ri m\u00fct\u0259madi olaraq yan\u011f\u0131ns\u00f6nd\u00fcrm\u0259 texnikalar\u0131n\u0131n v\u0259 vasit\u0259l\u0259rinin, t\u0259bii v\u0259 s\u00fcni su m\u0259nb\u0259l\u0259rinin, ke\u00e7idl\u0259rin, yollar\u0131n v\u0259ziyy\u0259tini yoxlamal\u0131, i\u015f\u00e7il\u0259rl\u0259 yan\u011f\u0131ns\u00f6nd\u00fcrm\u0259 xidm\u0259tinin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131, yan\u011f\u0131ns\u00f6nd\u00fcrm\u0259 avadanl\u0131qlar\u0131ndan d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259lim m\u0259\u015fql\u0259ri ke\u00e7irm\u0259lidirl\u0259r. Me\u015f\u0259 v\u0259 me\u015f\u0259 zolaqlar\u0131nda yan\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015f verm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259n n\u00f6qsanlar\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259xir\u0259sal\u0131nmaz t\u0259dbirl\u0259rin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si, h\u0259m\u00e7inin yan\u011f\u0131ns\u00f6nd\u00fcrm\u0259 texnikas\u0131na v\u0259 vasit\u0259l\u0259rin\u0259 vaxtl\u0131-vaxt\u0131nda texniki xidm\u0259tin g\u00f6st\u0259rilm\u0259sinin t\u0259\u015fkil edilm\u0259si d\u0259 z\u0259ruridir.<br \/>\nMe\u015f\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131nda yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 m\u0259sul olan \u015f\u0259xsl\u0259r yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qaydalar\u0131na riay\u0259t olunmas\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k m\u0259qs\u0259di il\u0259 me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 zolaqlar\u0131na vaxta\u015f\u0131r\u0131 bax\u0131\u015f ke\u00e7irm\u0259li, yan\u011f\u0131n ba\u015f ver\u0259n zaman yan\u011f\u0131ns\u00f6nd\u00fcrm\u0259 xidm\u0259tinin hadis\u0259 yerin\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259li, yan\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00f6vcud v\u0259saitl\u0259ri t\u0259\u015fkil etm\u0259lidirl\u0259r.<br \/>\nMe\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131ndan b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n x\u00fcsusil\u0259 vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, bu sah\u0259d\u0259 ba\u015f ver\u0259n 10 yan\u011f\u0131ndan 9-u odla ehtiyats\u0131z davranmadan v\u0259 ya me\u015f\u0259d\u0259 i\u015f v\u0259 istirah\u0259t zaman\u0131 insanlar\u0131n yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qaydalar\u0131n\u0131 pozmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n ba\u015f verir. X\u00fcsusi olaraq qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, isinm\u0259k, x\u00f6r\u0259k bi\u015firm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn qalanm\u0131\u015f tonqallar v\u0259 me\u015f\u0259ni t\u0259rk ed\u0259rk\u0259n bu tonqallar\u0131n tam s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259d\u0259n n\u0259zar\u0259tsiz qoyulmas\u0131 me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131na s\u0259b\u0259 olur. S\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259mi\u015f kibritin, siqaret k\u00f6t\u00fcy\u00fcn\u00fcn me\u015f\u0259y\u0259 at\u0131lmas\u0131, ma\u015f\u0131nlar\u0131n m\u00fch\u0259rrikind\u0259n qopan q\u0131\u011f\u0131lc\u0131mlar da yan\u011f\u0131n t\u00f6r\u0259dir.<br \/>\nMe\u015f\u0259d\u0259 yan\u011f\u0131nlara yol verilm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi istiqam\u0259tind\u0259 bir s\u0131ra qaydalara \u0259m\u0259l olunmas\u0131 z\u0259ruridir. Me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259rind\u0259 s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259mi\u015f kibritin, yanan siqaret qal\u0131\u011f\u0131n\u0131n v\u0259 ya k\u00f6t\u00fcy\u00fcn\u00fcn at\u0131lmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 tonqallar\u0131n yand\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 a\u011fac k\u00f6m\u00fcr\u00fc istehsal etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi ocaqxanalar\u0131n t\u0259\u015fkil edilm\u0259si qada\u011fand\u0131r. K\u00fcl\u0259kli havada tonqallar\u0131n qalanmas\u0131 x\u00fcsusil\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.<br \/>\nMe\u015f\u0259l\u0259r\u0259 s\u00fcrtk\u00fc ya\u011f\u0131, benzin, a\u011f neft, dizel yanaca\u011f\u0131 v\u0259 dig\u0259r yanar mayel\u0259r\u0259 bula\u015fm\u0131\u015f \u0259ski v\u0259 dig\u0259r materiallar\u0131 atmaq olmaz. M\u00fc\u0259yy\u0259n olunmam\u0131\u015f yerl\u0259rd\u0259 avtomobil, traktor v\u0259 dig\u0259r daxili yanma m\u00fch\u0259rrikli aqreqatlar\u0131n yanacaqla doldurulmas\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 onlar\u0131n yax\u0131nl\u0131\u011f\u0131nda siqaret \u00e7\u0259kilm\u0259si, tonqal yand\u0131r\u0131lmas\u0131 yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259li oldu\u011fundan yolverilm\u0259zdir.<br \/>\nD\u00f6vl\u0259t me\u015f\u0259 torpaq fondunun, habel\u0259 me\u015f\u0259 torpaq fondu il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259d olan sah\u0259l\u0259rd\u0259 qurumu\u015f otlar\u0131n, k\u00f6v\u015f\u0259nl\u0259rin m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r, idar\u0259l\u0259r, t\u0259\u015fkilatlar v\u0259 fermer t\u0259s\u0259rr\u00fcfatlar\u0131, el\u0259c\u0259 d\u0259 \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n yand\u0131r\u0131lmas\u0131na icaz\u0259 verilm\u0259m\u0259lidir. Me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 yanacaq v\u0259 s\u00fcrtk\u00fc ya\u011flar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131q \u015f\u0259kild\u0259 saxlan\u0131lmas\u0131 da yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259lidir.<br \/>\nYan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n uzaq olmaq \u00fc\u00e7\u00fcn me\u015f\u0259d\u0259 emal edilmi\u015f haz\u0131r me\u015f\u0259 materiallar\u0131 a\u00e7\u0131q sah\u0259d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmu\u015f qaydada y\u0131\u011f\u0131l\u0131b saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bel\u0259 ki, me\u015f\u0259 materiallar\u0131 y\u0131\u011f\u0131lan yerl\u0259r v\u0259 yan\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 ara m\u0259saf\u0259l\u0259r yanar materiallardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259lidir.<br \/>\nTurust istirah\u0259t zonalar\u0131, g\u0259ncl\u0259r v\u0259 u\u015faq t\u0259\u015fkilatlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n d\u00f6vl\u0259t me\u015f\u0259 fondu torpa\u011f\u0131nda ke\u00e7iril\u0259n k\u00fctl\u0259vi t\u0259dbirl\u0259r zaman\u0131 tonqallar yaln\u0131z Me\u015f\u0259 m\u00fchafiz\u0259si v\u0259 B\u0259rpas\u0131 m\u00fc\u0259ssis\u0259sinin icaz\u0259si il\u0259 bu t\u0259\u015fkilat\u0131n ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131 x\u00fcsusi yerl\u0259rd\u0259 qalana bil\u0259r. Tullant\u0131lar\u0131n yand\u0131r\u0131lmas\u0131 da b\u00fct\u00fcn hallarda h\u0259min t\u0259\u015fkilat il\u0259 raz\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nYeri g\u0259lmi\u015fk\u0259n qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, me\u015f\u0259d\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n ba\u015f verm\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaradan \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri tonqallard\u0131r. Bunu n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq tonqallarla \u0259laq\u0259dar v\u0259t\u0259nda\u015flara me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 b\u0259zi t\u00f6vsiyy\u0259l\u0259ri verm\u0259yi m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fun say\u0131r\u0131q. Birinici n\u00f6vb\u0259d\u0259 qeyd etm\u0259k laz\u0131md\u0131r ki, tonqal yand\u0131r\u0131lark\u0259n b\u00fct\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik qaydalar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259k vacibdir. Tonqal he\u00e7 bir halda a\u011fac\u0131n alt\u0131nda (x\u00fcsus\u0259n d\u0259 budaqlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 sallanan a\u011faclar\u0131n alt\u0131nda) yand\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Quru a\u011fac k\u00f6t\u00fckl\u0259ri v\u0259 quru ot olan \u0259razid\u0259 d\u0259 od qalamaq olmaz. Tonqal qalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lc\u0259d\u0259n yer haz\u0131rlamaq v\u0259 yaxud da k\u00f6hn\u0259, qalanm\u0131\u015f tonqal\u0131n yerind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k laz\u0131mdir. Tonqal qalamaq \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 a\u011faclardan xeyli aral\u0131da yer hazirlamaq m\u0259qs\u0259d\u0259m\u00fcvafiqdir. H\u0259min \u0259razi otlardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259li, sonra is\u0259 yand\u0131r\u0131lacaq odun par\u00e7alar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn bel vasit\u0259si il\u0259 \u00e7ala qaz\u0131lmal\u0131d\u0131r. Tonqal \u0259traf\u0131ndak\u0131 otlar\u0131 0,5-1 metr radiusunda t\u0259mizl\u0259m\u0259k laz\u0131md\u0131r. Tonqal\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u00fcb oran\u0131 t\u0259rk edan zaman k\u00f6z\u00fcn \u00fcst\u00fc torpaqla \u00f6rt\u00fclm\u0259lidir.<br \/>\nTonqal he\u00e7 zaman n\u0259zar\u0259tsiz qalmamal\u0131d\u0131r. Ehtiyatda olan yanacaq m\u0259hlulu tonqaldan 3-5 metr aral\u0131da saxlanmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r ehtiyac yoxdursa, \u00e7ox h\u00fcnd\u00fcr ocaq qalamaq laz\u0131m deyil. Diqq\u0259t yetirilm\u0259lidir ki, tonqaldan k\u0259nara az q\u0131\u011f\u0131lcim d\u00fc\u015fs\u00fcn. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 k\u00fcl\u0259kli havada bu, daha t\u0259hl\u00fck\u0259lidir. Tonqal\u0131 yand\u0131rark\u0259n k\u00fcl\u0259yin g\u00fcc\u00fcn\u0259 v\u0259 istiqam\u0259tin\u0259 uy\u011fun tonqal yand\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r. \u00c7\u00fcnki k\u0259nara s\u0131\u00e7rayan q\u0131\u011f\u0131lc\u0131mlar otun v\u0259 yarpaqlar\u0131n al\u0131\u015fmas\u0131na s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. \u00c7al\u0131\u015fmaq laz\u0131md\u0131r ki yarpaqlar\u0131 qurumu\u015f budaqlardan istifad\u0259 edilm\u0259sin, \u00e7\u00fcnki bu zaman q\u0131ra\u011fa t\u0259kc\u0259 q\u0131\u011f\u0131lc\u0131mlar deyil yanan yarpaqlar da s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. \u018frazini t\u0259rk ed\u0259n zaman tonqal\u0131 tam s\u00f6nd\u00fcrm\u0259li, \u00fcz\u0259rin\u0259 su atmal\u0131, sonra is\u0259 \u00fcst\u00fc torpaqla \u00f6rt\u00fclm\u0259lidir. \u018fg\u0259r tonqal\u0131n i\u00e7ind\u0259 k\u00f6z\u0259r\u0259n k\u00f6m\u00fcr par\u00e7alar\u0131 olarsa, tonqala yen\u0259 d\u0259 su t\u00f6k\u00fclm\u0259lidir. S\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f tonqaldan t\u00fcst\u00fc v\u0259 ya buxar \u00e7\u0131xarsa, ondan aralan\u0131b getm\u0259k, t\u0259l\u0259sm\u0259k olmaz. Ged\u0259rk\u0259n tam \u0259min olmaq laz\u0131md\u0131r ki, tonqal tam s\u00f6n\u00fcb v\u0259 sonradan al\u0131\u015fma ehtimal\u0131 yoxdur.<br \/>\nYan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259si olan me\u015f\u0259 sah\u0259l\u0259ri, me\u015f\u0259 yollar\u0131 v\u0259 dig\u0259r torpaqlarla h\u0259ms\u0259rh\u0259d olan sah\u0259l\u0259r yan\u011f\u0131n \u0259leyhin\u0259 2-3 metr enind\u0259 \u015fumlanmal\u0131, me\u015f\u0259nin t\u00f6r-t\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u0259rd\u0259n t\u0259mizl\u0259nm\u0259si t\u0259min edilm\u0259li, me\u015f\u0259nin \u0259razisind\u0259 yerl\u0259\u015fdiril\u0259n h\u0259r hans\u0131 tikilinin \u0259traf\u0131 15 metr radiusunda \u015fumlanmal\u0131 v\u0259 ya yan\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 mineralla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f zolaqlarla t\u0259min edilm\u0259lidir. Me\u015f\u0259d\u0259n v\u0259 ya me\u015f\u0259 zola\u011f\u0131ndan ke\u00e7\u0259n avtomobil v\u0259 d\u0259mir yollar\u0131n\u0131n h\u0259r iki t\u0259r\u0259fi 10 metr m\u0259saf\u0259d\u0259 me\u015f\u0259 t\u00f6r-t\u00f6k\u00fcnt\u00fcl\u0259rind\u0259n, yanar materiallardan t\u0259mizl\u0259nm\u0259li v\u0259 yan\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 mineralla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f zolaqlarla t\u0259min edilm\u0259lidir.<br \/>\nMe\u015f\u0259l\u0259rin yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259hat\u0259li t\u0259bli\u011fat i\u015fi apar\u0131lmal\u0131, yan\u011f\u0131na qar\u015f\u0131 plakatlardan, reklam i\u015fl\u0259rind\u0259n geni\u015f istifad\u0259 olunmal\u0131d\u0131r. Me\u015f\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259si olan b\u00fct\u00fcn m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rd\u0259, t\u0259\u015fkilatlarda, idar\u0259l\u0259rd\u0259, \u0259hali aras\u0131nda, m\u0259kt\u0259bl\u0259rd\u0259 yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi il\u0259 ba\u011fl\u0131 izahat i\u015fl\u0259rin\u0259 geni\u015f yer verilm\u0259lidir. Me\u015f\u0259 il\u0259 h\u0259ms\u0259rh\u0259d olan yaylaqlarda \u00e7obanlar, ov m\u00f6vs\u00fcm\u00fc zaman\u0131 ov\u00e7ular odla ehtiyatl\u0131 olmal\u0131 v\u0259 yan\u011f\u0131n ba\u015f ver\u0259rs\u0259 onun s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259si qaydalar\u0131 bar\u0259d\u0259 maarifl\u0259ndirilm\u0259lidirl\u0259r.<br \/>\nMe\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131 il\u0259 \u0259laq\u0259dar \u0259hali bilm\u0259lidir ki, insanlar \u00fc\u00e7\u00fcn me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131n\u0131n\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259si n\u0259inki alovun birba\u015fa t\u0259sirind\u0259n, eyni zamanda atmosferd\u0259ki g\u00fccl\u00fc oksigen \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan, d\u0259m qaz\u0131n\u0131n v\u0259 dig\u0259r qat\u0131\u015f\u0131qlar\u0131n artmas\u0131ndan yaranan z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259l\u0259rd\u0259n ibar\u0259tdir. Bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131 zaman\u0131 birinci n\u00f6vb\u0259d\u0259 insanlar v\u0259 k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 heyvanlar\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li zonadan \u00e7\u0131xar\u0131lmal\u0131, yan\u011f\u0131n yerin\u0259 giri\u015f m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmal\u0131, yan\u011f\u0131n\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik t\u0259min edilm\u0259lidir. Yan\u011f\u0131n \u0259razisind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259r x\u00fcsusi geyiml\u0259r, kaskalar, t\u00fcst\u00fc \u0259leyhin\u0259 maskalar v\u0259 \u0259leyhqazlardan istifad\u0259 etm\u0259lidirl\u0259r. Me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n s\u00f6nd\u00fcr\u00fclm\u0259sind\u0259 i\u015ftirak ed\u0259nl\u0259r alovdan qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcmk\u00fcn s\u0131\u011f\u0131nacaqlar bar\u0259d\u0259, h\u0259m\u00e7inin yan\u011f\u0131n \u0259razisind\u0259n t\u0259xliyy\u0259 yollar\u0131, \u0259razinin oriyentasiyas\u0131 haqq\u0131nda da m\u0259lumatlara malik olmal\u0131d\u0131rlar. Yan\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u0259rk\u0259n istifad\u0259 olunan texnika il\u0259 ehtiyatl\u0131 davran\u0131lmal\u0131d\u0131r ki, ona z\u0259r\u0259r d\u0259ym\u0259sin. X\u00fcsusi aparat v\u0259 texnikadan yaln\u0131z bu sah\u0259d\u0259 pe\u015f\u0259karl\u0131\u011f\u0131 olan adamlar istifad\u0259 ed\u0259 bil\u0259r. Me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 s\u00f6nd\u00fcr\u0259rk\u0259n \u0259razini yax\u015f\u0131 tan\u0131yan adamlardan, h\u0259m\u00e7inin alovun yay\u0131lma istiqam\u0259tini izl\u0259y\u0259n m\u00fc\u015fahid\u0259\u00e7id\u0259n istifad\u0259 edilm\u0259lidir. Yan\u011f\u0131n \u0259razisind\u0259n ke\u00e7m\u0259 z\u0259rur\u0259ti yarand\u0131qda t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131n\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259m\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn n\u0259f\u0259si tutmaq laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nMe\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131 zaman\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li zonadan uzaqla\u015fark\u0259n t\u00fcst\u00fcd\u0259n v\u0259 d\u0259m qaz\u0131ndan z\u0259h\u0259rl\u0259nm\u0259y\u0259 m\u0259ruz qalmamaq \u00fc\u00e7\u00fcn k\u00fcl\u0259k istiqam\u0259tind\u0259 deyil, \u0259ksin\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r.<br \/>\nBir daha xat\u0131rlad\u0131r\u0131q ki, h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f yadda saxlamal\u0131d\u0131r ki, me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131 a\u011faclar\u0131, kollar\u0131 \u2013 b\u00fct\u00fcn ya\u015f\u0131ll\u0131\u011f\u0131 m\u0259hv edir. Yan\u011f\u0131n n\u0259tic\u0259sind\u0259 me\u015f\u0259nin bir s\u0131ra x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri itir, fauna m\u0259hv olur, ya\u015fay\u0131\u015f m\u0259nt\u0259q\u0259l\u0259ri ziyan \u00e7\u0259kir. B\u0259zi hallarda is\u0259 me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131 insan itgisi il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259nir, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 heyvanlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ciddi t\u0259hl\u00fck\u0259 yaran\u0131r. Bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq bir daha vur\u011fulay\u0131r\u0131q ki, me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259 yan\u011f\u0131n t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259kl\u0259 biz \u00f6lk\u0259mizin iqtisadiyyat\u0131n\u0131n inki\u015faf\u0131na, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na xidm\u0259t edirik.<\/p>\n<p>FHN DYNX-nin Yan\u011f\u0131na Qar\u015f\u0131 T\u0259bli\u011fat \u015e\u00f6b\u0259si<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, b\u0259z\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 insanlar\u0131n me\u015f\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na qay\u011f\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, onun qorunub saxlan\u0131lmas\u0131na laqeydliyi me\u015f\u0259 \u0259razisind\u0259 kort\u0259bii, idar\u0259 olunmayan alovun yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259razid\u0259ki bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259bii sur\u0259td\u0259 yanmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k t\u0259bi\u0259tin bu \u0259v\u0259zsiz nem\u0259tinin m\u0259hv olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda onlar\u0131n qay\u011f\u0131s\u0131na qalan me\u015f\u0259l\u0259rin \u00f6z\u00fcn\u00fcn daim qay\u011f\u0131ya ehtiyac\u0131 var. Me\u015f\u0259l\u0259rd\u0259n b\u0259hr\u0259l\u0259nm\u0259kl\u0259, onun nem\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, t\u0259bi\u0259tin bu f\u00fcsunkar nem\u0259tini qorumaq, onu g\u0259l\u0259c\u0259k n\u0259sill\u0259r\u0259 \u0259rm\u0259\u011fan etm\u0259k h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n borcudur. Me\u015f\u0259l\u0259rin m\u0259hv olmas\u0131n\u0131n \u0259sas s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n biri&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":161980,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496.jpg",700,525,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496.jpg",700,525,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496.jpg",700,525,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496.jpg",700,525,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496.jpg",700,525,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/a498bec577dd159f1ae8b0606a58e496.jpg",700,525,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"T\u0259\u0259ss\u00fcf hissi il\u0259 qeyd etm\u0259liyik ki, b\u0259z\u0259n ayr\u0131-ayr\u0131 insanlar\u0131n me\u015f\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131na qay\u011f\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131, onun qorunub saxlan\u0131lmas\u0131na laqeydliyi me\u015f\u0259 \u0259razisind\u0259 kort\u0259bii, idar\u0259 olunmayan alovun yay\u0131lmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259razid\u0259ki bitki \u00f6rt\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259bii sur\u0259td\u0259 yanmas\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n me\u015f\u0259 yan\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259r\u0259k t\u0259bi\u0259tin bu \u0259v\u0259zsiz nem\u0259tinin m\u0259hv olmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. \u0130nsanlar\u0131n h\u0259yat v\u0259 f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynayan, s\u00f6z\u00fcn h\u0259qiqi m\u0259nas\u0131nda onlar\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/161974"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=161974"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/161974\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/161980"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=161974"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=161974"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=161974"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}