{"id":162342,"date":"2020-05-09T14:40:03","date_gmt":"2020-05-09T11:40:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=162342"},"modified":"2020-05-09T14:40:03","modified_gmt":"2020-05-09T11:40:03","slug":"intihar-etm%c9%99nin-c%c9%99zasi-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=162342","title":{"rendered":"\u0130ntihar etm\u0259nin c\u0259zas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n son ill\u0259r apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 1 milyon insan intihar edir.<\/p>\n<p>2020-ci ild\u0259 intiharlar\u0131n say\u0131n\u0131n 500 min\u0259 q\u0259d\u0259r artaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<div>\n<div id=\"AdviadNativeVideo0\" class=\"AdviadNativeVideo\"><\/div>\n<\/div>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r intihar hadis\u0259l\u0259rinin \u00e7oxalmas\u0131n\u0131 ad\u0259t\u0259n iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. T\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, x\u00fcsusi il\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda borcu olanlar, ail\u0259sini doland\u0131ra bilm\u0259y\u0259nl\u0259r intihara \u0259l at\u0131rlar.<\/p>\n<p>B\u0259s \u0130slamda intihara m\u00fcnasib\u0259t nec\u0259dir? \u0130ntihar ed\u0259ni axir\u0259td\u0259 hans\u0131 c\u0259za g\u00f6zl\u0259yir. Bu yaz\u0131da bu v\u0259 dig\u0259r suallar\u0131 cavabland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q.<\/p>\n<p>Bildiyimiz kii, dinimiz\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259r hans\u0131 bir insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahd\u0131r v\u0259 bir insan\u0131 haqs\u0131z yer\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259n kims\u0259 b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015f kimidir (Maid\u0259, 32). \u00c7\u00fcnki insan d\u0259y\u0259rli bir varl\u0131qd\u0131r. Bu varl\u0131\u011f\u0131n can\u0131n\u0131, mal\u0131n\u0131 v\u0259 namusunu \u0130slam \u00f6z m\u00fchafiz\u0259si alt\u0131na alm\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 bu \u00fc\u00e7 \u015fey\u0259 toxunma\u011f\u0131 qada\u011fan etmi\u015fdir. Qurani-K\u0259rimd\u0259 R\u0259hman olan Allah\u0131n qullar\u0131n\u0131n x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri sadalanark\u0259n &#8220;<strong>Onlar Allahla yana\u015f\u0131 ba\u015fqa bir tanr\u0131ya ibad\u0259t etm\u0259z, Allah\u0131n haram buyurdu\u011fu cana nahaq yer\u0259 q\u0131ymaz, zina etm\u0259zl\u0259r. H\u0259r k\u0259s bunu ets\u0259, c\u0259zas\u0131n\u0131 \u00e7\u0259k\u0259r. Qiyam\u0259t g\u00fcn\u00fc onun \u0259zab\u0131 qat-qat olar v\u0259 (o, \u0259zab) i\u00e7ind\u0259 z\u0259lil olub \u0259b\u0259di qalar<\/strong>&#8221; (Furqan, 68, 69) deyilir.<\/p>\n<p>Ba\u015fqa bir ay\u0259d\u0259 is\u0259 bel\u0259 buyurulur: &#8220;<strong>H\u0259r k\u0259s bir m\u00f6min \u015f\u0259xsi q\u0259sd\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u0259rs\u0259, onun c\u0259zas\u0131 \u0259b\u0259di qalaca\u011f\u0131 C\u0259h\u0259nn\u0259mdir. Allah ona q\u0259z\u0259b v\u0259 l\u0259n\u0259t ed\u0259r, onun \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck \u0259zab haz\u0131rlar!<\/strong>&#8221; (Nisa, 93).<\/p>\n<p>O ki qald\u0131 intihara, insan\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcrm\u0259si ba\u015fqas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259sind\u0259n daha d\u0259h\u015f\u0259tli v\u0259 daha b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahd\u0131r. \u00c7\u00fcnki insan\u0131n can\u0131 ona \u0259man\u0259tdir. He\u00e7 kim \u00f6z can\u0131n\u0131n sahibi deyil. He\u00e7 kim \u00f6z \u00fcz\u0259rind\u0259 s\u00f6z sahibi deyil. B\u00fct\u00fcn s\u0259mavi dinl\u0259rin g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259 q\u0259d\u0259r da\u015f\u0131d\u0131qlar\u0131 ortaq x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri &#8220;n\u0259fsi (can\u0131) qorumaqd\u0131r&#8221;. Bu, insan \u00f6vlad\u0131na y\u00fckl\u0259n\u0259n \u0259n \u00f6n\u0259mli m\u0259suliyy\u0259tdir.<\/p>\n<p>\u0130man\u0131 g\u00fclc\u00fc olan \u015f\u0259xs \u0259sla intihara \u0259l atmaz. Bir h\u0259disd\u0259 bel\u0259 deyilir: &#8220;<strong>\u0130nsanlar\u0131n m\u00fcsib\u0259t y\u00f6n\u00fcnd\u0259n \u0259n a\u011f\u0131r\u0131na m\u0259ruz qalanlar\u0131 pey\u011f\u0259mb\u0259rl\u0259r, sonra \u00f6vliyalar, sonra da d\u0259r\u0259c\u0259sin\u0259 g\u00f6r\u0259 bunlara b\u0259nz\u0259y\u0259nl\u0259rdir<\/strong>&#8220;. El\u0259 is\u0259 biz d\u0259 onlar\u0131n g\u00f6st\u0259rdikl\u0131\u0259ri m\u0259tan\u0259ti, d\u00f6z\u00fcm\u00fc g\u00f6st\u0259rm\u0259liyik.<\/p>\n<p>Canlar\u0131na q\u0259sd ed\u0259nl\u0259r h\u0259yatlar\u0131na son verm\u0259kl\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n qurtulacaqlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrl\u0259r. Halbuki onlar\u0131n daha a\u011f\u0131r \u0259zablara d\u00fc\u00e7ar olacaqlar\u0131n\u0131 bu h\u0259disl\u0259rd\u0259n g\u00f6rm\u0259k olur: &#8220;<strong>Kim \u00f6z\u00fcn\u00fc bir \u015fey il\u0259 \u00f6ld\u00fcrs\u0259, c\u0259h\u0259nn\u0259md\u0259 eyni \u015fey il\u0259 \u0259zab edil\u0259c\u0259kdir<\/strong>&#8221; (Buxari, Kitabu\u2019l-\u0130man h\u0259dis N:159 , Muslim Kitabu\u2019l \u0130man h\u0259dis N:160).<\/p>\n<p>&#8220;<strong>Kim bir t\u0259p\u0259d\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fc a\u015fa\u011f\u0131ya at\u0131b \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcrs\u0259, \u0259b\u0259diyy\u0259n c\u0259h\u0259nn\u0259md\u0259 yuvarlanacaq. Kim z\u0259h\u0259rli bir madd\u0259 i\u00e7\u0259r\u0259k \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcrs\u0259 \u0259b\u0259diyy\u0259n z\u0259h\u0259r i\u00e7\u0259c\u0259k. Kim \u00f6z\u00fcn\u00fc d\u0259mir bir al\u0259tl\u0259 \u00f6ld\u00fcrs\u0259 c\u0259h\u0259nn\u0259md\u0259 d\u0259 o al\u0259ti durmadan qarn\u0131na sancacaqd\u0131r<\/strong>&#8221; (Buxari, Kitabu\u2019d-T\u0131bbi h\u0259dis N:5333, Muslim, Kitabu`l \u0130mam H\u0259dis N:158, \u018fbu Davud D\u0131bb N:3374).<br \/>\n\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Hz Pey\u011f\u0131mb\u0259rimiz (s) intihar m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 \u00e7ox \u00f6n\u0259m vermi\u015f, onun zaman\u0131nda \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u0131\u00e7aqla \u00f6ld\u00fcr\u0259n birinin c\u0259naz\u0259 namaz\u0131n\u0131 q\u0131ld\u0131rmam\u0131\u015fd\u0131r (Buxarid\u0259n ba\u015fqa Kutub-i Sitt\u0259nin be\u015f imam\u0131 bu h\u0259disi r\u0259vay\u0259t etmi\u015fl\u0259r).<\/p>\n<p>N\u0259inki intihar, h\u0259tta bil\u0259-bil\u0259 cana \u0259ziyy\u0259t verm\u0259k, \u00f6z\u00fcn\u00fc t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 atmaq da dinimizd\u0259 qada\u011fand\u0131r. R\u0259vay\u0259t olundu\u011funa g\u00f6r\u0259 s\u0259hab\u0259l\u0259rd\u0259n Amr ibn As Zatu`s-S\u0259lasil s\u0259f\u0259rind\u0259 ihtilam olur (boynuna q\u00fcsl g\u0259lir), hava \u00e7ox soyuq oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn su ola ola \u00f6l\u00fcm qorxusundan t\u0259y\u0259mm\u00fcml\u0259 namaz q\u0131ld\u0131r\u0131r. Bu hadis\u0259ni Hz Pey\u011f\u0259mb\u0259r\u0259 x\u0259b\u0259r ver\u0259nd\u0259 Amr\u0131n bu h\u0259r\u0259k\u0259tini b\u0259y\u0259nir (\u018fbu Davud, T\u0259har\u0259t, 124; \u018fhm\u0259d ibn H\u0259nb\u0259l, IV, 203).<\/p>\n<p>\u0130ntihar \u0259vv\u0259lki \u00fcmm\u0259tl\u0259rd\u0259 d\u0259 haram olmu\u015fdur. Cundub ibn Abdullah Hz Pey\u011f\u0259mb\u0259rin (s) bel\u0259 dediyini r\u0259vay\u0259t etmi\u015fdir: &#8220;<strong>Sizd\u0259n \u0259vv\u0259lki \u00fcmm\u0259tl\u0259rd\u0259n birind\u0259 yaral\u0131 bir adam var idi. Yaras\u0131n\u0131n a\u011fr\u0131s\u0131na d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib b\u0131\u00e7aq g\u00f6t\u00fcr\u0259r\u0259k \u0259lini k\u0259sir. Ancaq qan\u0131 k\u0259s\u0259 bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6l\u00fcr. Allah-T\u0259ala onun haqq\u0131nda bel\u0259 buyurdu: &#8220;Qulum can haqq\u0131nda m\u0259nim \u00f6n\u00fcm\u0259 ke\u00e7di, m\u0259n d\u0259 ona c\u0259nn\u0259ti haram q\u0131ld\u0131m<\/strong>&#8221; (Buxari, \u018fnbiya, 50).<\/p>\n<p>Hz R\u0259sulullah (s) Xeyb\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015f\u00fcnd\u0259 ald\u0131\u011f\u0131 yaralara d\u00f6z\u0259 bilm\u0259yib q\u0131l\u0131nc\u0131 il\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u0259n s\u0259hab\u0259nin d\u0259 c\u0259h\u0259nn\u0259m\u0259 ged\u0259c\u0259yini x\u0259b\u0259r vermi\u015fdir (Buxari, Q\u0259d\u0259r, 5, Riqaq, 33, M\u0259\u011fazi, 38, Cihad, 77; Muslim, \u0130man, 179; Kamil Miras, T\u0259crid-i Sarih, X, 266 268).<\/p>\n<p>G\u00f6rd\u00fcy\u00fcm\u00fcz kimi, intihar qurtulu\u015f yolu deyil, \u0259ksin\u0259 \u0259b\u0259di olan axir\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131 b\u0259rbad etm\u0259kdir. Qurtulu\u015fun yolu &#8220;s\u0131ratu-mustaqim&#8221; dey\u0259 ifad\u0259 edil\u0259n haqq yol il\u0259 ged\u0259r\u0259k m\u00fcsib\u0259tl\u0259r\u0259 s\u0259birli v\u0259 d\u00f6z\u00fcml\u00fc olmaqd\u0131r. H\u0259r \u00e7\u0259tinliyin arxas\u0131nda bir asanl\u0131q, h\u0259r m\u0259\u011flubiyy\u0259tin arxas\u0131nda bir z\u0259f\u0259r vard\u0131r.<\/p>\n<p>Unutmayaq ki, b\u0259d\u0259n Uca Allah\u0131n insan \u00f6vlad\u0131na verdiyi \u0259n b\u00f6y\u00fck \u0259man\u0259tdir. Bu \u0259man\u0259ti ruh b\u0259d\u0259nd\u0259n insan\u0131n \u00f6z m\u00fcdaxil\u0259si olmadan \u00e7\u0131xmayana q\u0259d\u0259r qorumaq laz\u0131md\u0131r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 insan\u0131n m\u0259n\u0259vi v\u0259 fiziki s\u0131x\u0131nt\u0131lara sona q\u0259d\u0259r s\u0259bir g\u00f6st\u0259rm\u0259si \u0130slam\u0131n qay\u0259sidir. \u018fks halda, intihar etm\u0259kl\u0259 d\u00fcny\u0259vi s\u0131x\u0131nt\u0131 v\u0259 probleml\u0259rini h\u0259ll ed\u0259c\u0259yini d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n kims\u0259 d\u0259rhal \u00fczl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi q\u0259bir v\u0259 daha sonra axir\u0259t h\u0259yat\u0131nda daha b\u00f6y\u00fck s\u0131x\u0131nt\u0131 v\u0259 f\u0259lak\u0259tl\u0259rl\u0259 qar\u015f\u0131la\u015facaq. H\u0259yat \u0259n pis \u015f\u0259rtl\u0259r alt\u0131nda da g\u00f6z\u0259ldir. \u00c7\u00fcnki ruh b\u0259d\u0259nd\u0259 qald\u0131qca Allahdan \u00fcmid k\u0259silm\u0259z. Qulun Allaha y\u00f6n\u0259lm\u0259si v\u0259 Ondan yard\u0131m ist\u0259m\u0259si s\u0131x\u0131nt\u0131 v\u0259 probleml\u0259rin h\u0259llinin ba\u015flan\u011f\u0131c n\u00f6qt\u0259sini t\u0259\u015fkil edir. \u00c7\u00fcnki Onun h\u0259r \u015fey\u0259 g\u00fcc\u00fc yet\u0259r. \u00c7\u00fcnki Ona arxalanan sonsuz g\u00fcc qazanar.<\/p>\n<p><strong>Aqil Hac\u0131yev<\/strong><strong><br \/>\n<span id=\"cloak0343559ab76f7fa7228e83d245038ad9\"><a href=\"mailto:aqil@islam.az\">aqil@islam.az<\/a><\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n son ill\u0259r apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 1 milyon insan intihar edir. 2020-ci ild\u0259 intiharlar\u0131n say\u0131n\u0131n 500 min\u0259 q\u0259d\u0259r artaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. &nbsp; M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r intihar hadis\u0259l\u0259rinin \u00e7oxalmas\u0131n\u0131 ad\u0259t\u0259n iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. T\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, x\u00fcsusi il\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda borcu olanlar, ail\u0259sini doland\u0131ra bilm\u0259y\u0259nl\u0259r intihara \u0259l at\u0131rlar. B\u0259s \u0130slamda intihara m\u00fcnasib\u0259t nec\u0259dir? \u0130ntihar ed\u0259ni axir\u0259td\u0259 hans\u0131 c\u0259za g\u00f6zl\u0259yir. Bu yaz\u0131da bu v\u0259 dig\u0259r suallar\u0131 cavabland\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131q. Bildiyimiz kii, dinimiz\u0259 g\u00f6r\u0259, h\u0259r hans\u0131 bir insan\u0131 \u00f6ld\u00fcrm\u0259k b\u00f6y\u00fck g\u00fcnahd\u0131r v\u0259 bir insan\u0131 haqs\u0131z yer\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u0259n&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":162343,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[25],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar.jpg",400,280,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar.jpg",400,280,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar.jpg",400,280,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar-300x210.jpg",300,210,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar.jpg",400,280,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar.jpg",400,280,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar.jpg",400,280,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/intihar.jpg",400,280,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=25\" rel=\"category\">Ramazan<\/a>","rttpg_excerpt":"D\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n son ill\u0259r apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259si \u0259sas\u0131nda haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 m\u0259lumata g\u00f6r\u0259, d\u00fcnyada h\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 1 milyon insan intihar edir. 2020-ci ild\u0259 intiharlar\u0131n say\u0131n\u0131n 500 min\u0259 q\u0259d\u0259r artaca\u011f\u0131 proqnozla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131r. &nbsp; M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r intihar hadis\u0259l\u0259rinin \u00e7oxalmas\u0131n\u0131 ad\u0259t\u0259n iqtisadi v\u0259ziyy\u0259tl\u0259 ba\u011flay\u0131rlar. T\u0259hlill\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, x\u00fcsusi il\u0259 b\u00f6y\u00fck miqdarda borcu olanlar, ail\u0259sini doland\u0131ra bilm\u0259y\u0259nl\u0259r intihara \u0259l at\u0131rlar. B\u0259s&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162342"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=162342"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162342\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/162343"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=162342"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=162342"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=162342"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}