{"id":162605,"date":"2020-05-10T09:47:25","date_gmt":"2020-05-10T06:47:25","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=162605"},"modified":"2020-05-10T09:47:25","modified_gmt":"2020-05-10T06:47:25","slug":"adil-qeybulla-koronavirusdan-gund%c9%99lik-x%c9%99st%c9%99l%c9%99nm%c9%99-sayinin-sagalma-sayini-ust%c9%99l%c9%99m%c9%99si-ciddi-narahatliq-dogurur","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=162605","title":{"rendered":"Adil Qeybulla: \u201cKoronavirusdan g\u00fcnd\u0259lik x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 say\u0131n\u0131n sa\u011falma say\u0131n\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259si ciddi narahatl\u0131q do\u011furur\u201d"},"content":{"rendered":"<h3><strong>\u201cV\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu karantin qaydalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259kdir\u2026\u201d<\/strong><\/h3>\n<p><strong><em>X\u0259b\u0259r verdiyimiz kimi \u00f6t\u0259n g\u00fcn Az\u0259rbaycanda 143 yeni koronavirus infeksiyas\u0131na yoluxma fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu is\u0259 bundan \u0259vv\u0259lki sayla iki d\u0259f\u0259 \u00e7ox dem\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259 x\u00fcsusi karantin rejiminin yum\u015fald\u0131lmas\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 koronavirusa yoluxanlar\u0131n say\u0131nda getdikc\u0259 artr\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r.<\/em><\/strong><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r h\u0259y\u0259canla bildirir ki, bunun s\u0259b\u0259bi v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olnan \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259m\u0259sidir. \u0130nsanlar zririyy\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 halda k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r, ictimai n\u0259qliyyatda, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 tibbi maskas\u0131z g\u0259zir, bir yer\u0259 topla\u015f\u0131r v\u0259 sair&#8230;<\/p>\n<p><strong>M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6t\u0259n g\u00fcn tibb elm\u0259ri doktoru, professor Adil Qeybulla da sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 \u00f6z qeydl\u0259rini edib. Professor vur\u011flay\u0131b ki, son g\u00fcnl\u0259r COVID-19 \u015ftam\u0131 il\u0259 g\u00fcnd\u0259lik x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 say\u0131n\u0131n sa\u011falma say\u0131n\u0131 \u00fcst\u0259l\u0259m\u0259si ciddi narahat\u00e7\u0131l\u0131q do\u011furur:<\/strong>\u00a0\u201cPandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259nin gedi\u015find\u0259 m\u0259nfi dinamika n\u0259d\u0259n qaynaqlan\u0131r? Bir ail\u0259 \u00fczvl\u0259rinin v\u0259 onlara yax\u0131n \u015f\u0259xsl\u0259rin x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259si hallar\u0131 m\u00f6vcuddur. Bu, n\u0259 il\u0259 izah oluna bil\u0259r? SMS icaz\u0259si ba\u015flayandan yax\u0131n qohumlar, dostlar k\u00fctl\u0259vi d\u0259 olmasa, g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcbl\u0259r, ev ziyaf\u0259tl\u0259ri t\u0259\u015fkil edibl\u0259r, birg\u0259 s\u00fcfr\u0259 a\u00e7\u0131blar v\u0259 s. H\u0259tta SMS icas\u0259si d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 ham\u0131 maskalardan istifad\u0259 etm\u0259yib. Bak\u0131 k\u0259ndl\u0259rind\u0259, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259ki bina m\u0259h\u0259ll\u0259rind\u0259 insanlar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n icas\u0259ziz h\u0259r\u0259k\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131na (h\u0259y\u0259tl\u0259rd\u0259 g\u0259zintil\u0259r, s\u00f6hb\u0259tl\u0259r v\u0259 s.) v\u0259 bu zaman karantin qaydalar\u0131n\u0131n pozulmas\u0131na g\u00f6z yumulub. Bina evl\u0259rind\u0259 bay\u0131ra \u00e7\u0131xan insanlar\u0131n liftd\u0259n istifad\u0259 zaman\u0131 lift d\u00fcym\u0259sin\u0259, divar\u0131na, d\u0259st\u0259kl\u0259r\u0259 toxunmas\u0131, liftin i\u00e7\u0259risind\u0259 birg\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t zaman\u0131 a\u011f\u0131z-burun aerozolundan yoluxma da n\u0259z\u0259rd\u0259n qa\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131d\u0131r. H\u0259min prosesl\u0259rd\u0259 yoluxmalar bu g\u00fcn \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. \u018flb\u0259tt\u0259, insanlar\u0131n \u00fcnsiyy\u0259t\u0259 olan ehtiyac\u0131 ba\u015fad\u00fc\u015f\u00fcl\u0259ndir, lakin bu, karantin qaydalar\u0131n\u0131n ciddi \u015f\u0259kild\u0259 pozulmas\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p><strong>Adil Qeybulla qeyd edib ki, b\u00fct\u00fcn ba\u015f ver\u0259nl\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015f m\u0259suliyy\u0259tin\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r:<\/strong>\u00a0\u201cPolis h\u0259r n\u00fcansa n\u0259zar\u0259t ed\u0259 bilm\u0259z. Burada \u0259sas n\u0259zar\u0259t\u00e7i \u015f\u00fcur v\u0259 m\u0259suliyy\u0259t olmal\u0131d\u0131r. Bu g\u00fcn karantin qaydalar\u0131n\u0131n yum\u015fald\u0131lmas\u0131 il\u0259 insanlar\u0131n k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259r\u0259 ax\u0131\u015fmas\u0131, ba\u015f ver\u0259nl\u0259ri sanki unutmas\u0131, iqnor etm\u0259si, sosial m\u0259saf\u0259 g\u00f6zl\u0259m\u0259m\u0259si, maskadan istifad\u0259 etm\u0259m\u0259si, \u015f\u0259xsi gigiyena qaydalar\u0131n\u0131 g\u00f6zl\u0259m\u0259m\u0259si \u0259ld\u0259 olunan nailiyy\u0259tl\u0259ri he\u00e7\u0259 endirir, yeni reinfeksiya dal\u011fas\u0131n\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoyur. Biz h\u0259l\u0259 karantinin qaydalar\u0131n\u0131n yum\u015fald\u0131lmas\u0131 il\u0259 ba\u015f ver\u0259n yoluxmalar\u0131n n\u0259tic\u0259sini yax\u0131n h\u0259ft\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259c\u0259yik\u201d.<\/p>\n<p><strong>Adil Qeybulla yaranm\u0131\u015f situasiyadan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6z t\u00f6vsiy\u0259l\u0259rini d\u0259 qeyd edib:<\/strong>\u00a0\u201c1. Karantin qaydalar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k, \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259ki respirator virus infeksiyalar\u0131na olan m\u00fcnasib\u0259ti s\u0259rgil\u0259m\u0259k, h\u0259r \u015feyi taleyin \u00fcmidin\u0259 buraxmaq. Bu halda total x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 ba\u015f verir, n\u0259tic\u0259d\u0259 ham\u0131 tibbi yard\u0131m ala bilmir, atipik pnevmoniya il\u0259 a\u011f\u0131rla\u015fan x\u0259st\u0259l\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir, sa\u011falanlar\u0131n bir qismind\u0259 \u0259lillik (a\u011f ciy\u0259rl\u0259rin pnevmosklerozuna ba\u011fl\u0131) yaran\u0131r. Sonuncular\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259, postpandemik d\u00f6vrd\u0259 reabilitiasiyas\u0131, onlara a\u011f ciy\u0259r transplantasiyas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259si kimi probleml\u0259r ortaya \u00e7\u0131x\u0131r. Bu zaman kollektiv immunitet formala\u015f\u0131r (sa\u011falanlar\u0131n qan\u0131nda \u0259ks-cisiml\u0259r yaran\u0131r), virusun ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u0259sk\u0259ni (canl\u0131 h\u00fcceyr\u0259) qalmad\u0131\u011f\u0131ndan yoxa \u00e7\u0131x\u0131r. N\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, x\u0259st\u0259l\u0259nib sa\u011falan \u015f\u0259xsd\u0259 reinfeksiya t\u0259hl\u00fck\u0259si yoxdur! Bu yol k\u00fctl\u0259vi t\u0259l\u0259fata aparan, t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyimizi t\u0259hdid ed\u0259 bil\u0259c\u0259k yol olard\u0131.<\/p>\n<p>2. Karantin qaydalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259k, virus tamalamil\u0259 yoxa \u00e7\u0131xana q\u0259d\u0259r, yaxud vaksin tap\u0131l\u0131b immunizasiya apar\u0131lana q\u0259d\u0259r s\u0259rt \u015f\u0259kild\u0259 davam etdirm\u0259k. N\u0259z\u0259r\u0259 alaq ki, qar\u015f\u0131dan yay g\u0259lir, istil\u0259r getdikc\u0259 artacaq. Proqnoza g\u00f6r\u0259, bu il daha g\u00fccl\u00fc v\u0259 intensiv istil\u0259r g\u00f6zl\u0259nilir. Bel\u0259 istil\u0259rd\u0259, x\u00fcsusil\u0259 yayda insanlar\u0131n uzun m\u00fcdd\u0259t s\u0259rt qaydalarla h\u0259r\u0259k\u0259t azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, evd\u0259qal rejimi xeyli problemli g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. K\u00fctl\u0259vi depressiya, psixoloji sars\u0131nt\u0131lar, istivurma hallar\u0131 arta bil\u0259r, xroniki x\u0259st\u0259l\u0259rin x\u0259st\u0259liyinin k\u0259skinl\u0259\u015fm\u0259si hallar\u0131 geni\u015f xarakter ala bil\u0259r. Kondisionerl\u0259rin k\u00fctl\u0259vi istismar\u0131 bir t\u0259r\u0259fd\u0259n elektrik problemi yarada bil\u0259r, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n kondisioner x\u0259st\u0259liyi (legionellosis, soyuqd\u0259ym\u0259l\u0259r) arta bil\u0259r. Bununla yana\u015f\u0131, sosial h\u0259yat\u0131 uzun m\u00fcdd\u0259t dondurmaq insanlar\u0131n ya\u015fam \u015f\u0259rtl\u0259rini pisl\u0259\u015fdir\u0259, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na sars\u0131d\u0131c\u0131 z\u0259rb\u0259l\u0259r vura bil\u0259r. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu da effektiv yol hesab edil\u0259 bilm\u0259z.<\/p>\n<p>3. \u00dcc\u00fcnc\u00fc yol, karantin qaydalar\u0131n\u0131 insanlar\u0131n h\u0259r\u0259k\u0259t azadl\u0131qlar\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 yum\u015faltmaq, lakin karantin \u015f\u0259rtl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l edilm\u0259sin\u0259 s\u0259rt n\u0259zar\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si ola bil\u0259r. Bu zaman, ticar\u0259t obyektl\u0259rinin, \u0259rzaq ma\u011fazalr\u0131n\u0131n, sat\u0131\u015f obyektl\u0259rinin, xidm\u0259t sah\u0259l\u0259rinin, b\u0259rb\u0259rxanalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 icaz\u0259 verilir, lakin onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259t qaydala\u0131r il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u00fcsusi t\u0259limatlar haz\u0131rlan\u0131r. V\u0259t\u0259nda\u015f m\u0259suliyy\u0259ti art\u0131r\u0131l\u0131r, karantin qaydala\u0131rn\u0131n pozulmas\u0131na administrativ v\u0259 ictimai n\u0259zar\u0259t g\u00fccl\u0259ndirilir. Karantin qaydas\u0131n\u0131 pozan h\u0259r k\u0259s \u00fc\u00e7\u00fcn ictimai q\u0131na\u011f\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, ictimai pressinqin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn mexanizml\u0259r d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Elektron K\u0130V-l\u0259r, media insanlara m\u0259suliyy\u0259tli olma\u011f\u0131n \u00f6n\u0259mi, karantin qaydalar\u0131n\u0131n mahiyy\u0259ti v\u0259 z\u0259rur\u0259ti haqda usanmadan t\u0259bli\u011fati i\u015fi davam etdirir. Sonuncu \u0259n optimal yol hesab edil\u0259 bil\u0259r. V\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 m\u0259suliyy\u0259tli olma\u011fa, karantin qaydalar\u0131n\u0131 (sosial izolyasiya, maska, \u0259ll\u0259rin tez-tez yuyulmas\u0131 v\u0259 b\u00fct\u00f6vl\u00fckd\u0259 gigyena) g\u00f6zl\u0259m\u0259y\u0259 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131ram. Yaln\u0131z bu yolla h\u0259r birimizin h\u0259yat\u0131n\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259d\u0259n qoruma\u011fa v\u0259 bu b\u0259ladan az itkil\u0259rl\u0259 \u00e7\u0131xma\u011fa nail ola bil\u0259rik. \u018fsas sloqan\u0131m\u0131z bu olmal\u0131d\u0131r: M\u0259suliyy\u0259tli olaq!\u201d<\/p>\n<p>Musavat.com<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u201cV\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu karantin qaydalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259kdir\u2026\u201d X\u0259b\u0259r verdiyimiz kimi \u00f6t\u0259n g\u00fcn Az\u0259rbaycanda 143 yeni koronavirus infeksiyas\u0131na yoluxma fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu is\u0259 bundan \u0259vv\u0259lki sayla iki d\u0259f\u0259 \u00e7ox dem\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259 x\u00fcsusi karantin rejiminin yum\u015fald\u0131lmas\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 koronavirusa yoluxanlar\u0131n say\u0131nda getdikc\u0259 artr\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r h\u0259y\u0259canla bildirir ki, bunun s\u0259b\u0259bi v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olnan \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259m\u0259sidir. \u0130nsanlar zririyy\u0259t olmad\u0131\u011f\u0131 halda k\u00fc\u00e7\u0259y\u0259 \u00e7\u0131x\u0131r, ictimai n\u0259qliyyatda, k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259 tibbi maskas\u0131z g\u0259zir, bir yer\u0259 topla\u015f\u0131r v\u0259 sair&#8230; M\u0259s\u0259l\u0259 il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00f6t\u0259n g\u00fcn tibb elm\u0259ri doktoru, professor Adil Qeybulla da sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 \u00f6z&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":162606,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[19],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930.jpg",450,300,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930.jpg",450,300,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930.jpg",450,300,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930.jpg",450,300,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930.jpg",450,300,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930.jpg",450,300,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/9f8459c7f4af3c13537e9095c6691930.jpg",450,300,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=19\" rel=\"category\">G\u00fcnd\u0259m<\/a>","rttpg_excerpt":"\u201cV\u0259ziyy\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu karantin qaydalar\u0131n\u0131 yenid\u0259n s\u0259rtl\u0259\u015fdirm\u0259kdir\u2026\u201d X\u0259b\u0259r verdiyimiz kimi \u00f6t\u0259n g\u00fcn Az\u0259rbaycanda 143 yeni koronavirus infeksiyas\u0131na yoluxma fakt\u0131 qeyd\u0259 al\u0131n\u0131b. Bu is\u0259 bundan \u0259vv\u0259lki sayla iki d\u0259f\u0259 \u00e7ox dem\u0259kdir. Bel\u0259likl\u0259 x\u00fcsusi karantin rejiminin yum\u015fald\u0131lmas\u0131ndan sonra \u00f6lk\u0259d\u0259 koronavirusa yoluxanlar\u0131n say\u0131nda getdikc\u0259 artr\u0131m m\u00fc\u015fahid\u0259 olunmaqdad\u0131r. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r h\u0259y\u0259canla bildirir ki, bunun s\u0259b\u0259bi v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259l\u0259b v\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 olnan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162605"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=162605"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/162605\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/162606"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=162605"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=162605"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=162605"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}