{"id":168156,"date":"2020-05-19T22:18:08","date_gmt":"2020-05-19T19:18:08","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=168156"},"modified":"2020-05-19T22:18:08","modified_gmt":"2020-05-19T19:18:08","slug":"avaskulyar-nekroz-oynaq-basinin-curum%c9%99si-n%c9%99dir-%c9%99sg%c9%99ri-%c9%99lillikd%c9%99n-xilas-ed%c9%99n-h%c9%99kim-danisdi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=168156","title":{"rendered":"Avaskulyar nekroz: oynaq ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259si n\u0259dir? &#8211; \u018fsg\u0259ri \u0259lillikd\u0259n xilas ed\u0259n h\u0259kim dan\u0131\u015fd\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Avaskulyar nekroz b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir x\u0259st\u0259nin d\u00fcnyada e\u015fid\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u0259n a\u011f\u0131r, \u00fcmidsiz diaqnozlardan biridir. \u018fvv\u0259ll\u0259r ya\u015fl\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259 insanlarda \u00e7ox rast g\u0259linirdi, indi is\u0259 x\u0259st\u0259lik 25-30 ya\u015fl\u0131, daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259ri q\u0259fil yaxalay\u0131r. \u018fslind\u0259, oynaq ba\u015f\u0131n\u0131n nekrozu bird\u0259n ba\u015flam\u0131r, ill\u0259rl\u0259 davam edir, gizli gedir.<\/p>\n<p>ARANTV.AZ medicina.az-a istinad\u0259n Az\u0259rbaycanda ilk A\u011fr\u0131 M\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birinin r\u0259hb\u0259ri, a\u011fr\u0131 v\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, anestezioloq h\u0259kim V\u00fcsal Eyvazovun oynaq ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259si olan x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 maraql\u0131 m\u00fcalic\u0259 metodu bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edir. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259kim bu yax\u0131nda \u0259sg\u0259rlikd\u0259 olan 19 ya\u015fl\u0131 h\u0259rb\u00e7imizd\u0259 bu diaqnozu a\u015fkarlay\u0131b v\u0259 m\u00fcalic\u0259 edib.<\/p>\n<p>19 ya\u015fl\u0131 g\u0259ncin oynaq ba\u015f\u0131 s\u00fcm\u00fcy\u00fcn\u00fcn \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259si a\u00e7\u0131\u011f\u0131 m\u0259ni \u015foka sald\u0131<\/p>\n<p>&#8211; V\u00fcsal doktor, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 oxuculara \u00e7ox sad\u0259 dill\u0259 izah ed\u0259k: n\u0259dir bu avaskulyar nekroz? Oynaqlar\u0131n ba\u015f hiss\u0259si niy\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcr, niy\u0259 da\u011f\u0131l\u0131r v\u0259 insan\u0131 bu zaman n\u0259l\u0259r g\u00f6zl\u0259yir?<\/p>\n<p>&#8211; Avoskulyar nekroz, oynaqlarda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 &#8211; ist\u0259nil\u0259n oynaq ba\u015f\u0131nda, daha \u00e7ox bud \u00e7anaqda rast g\u0259linir. Az hallarda \u00e7iyin oyna\u011f\u0131nda rast g\u0259linir. Normalda bildiyimiz kimi bizim oynaqlar\u0131m\u0131z sinovial mayed\u0259n qidalan\u0131r, oynaqlarda qan d\u00f6vran\u0131 olmur. Bir t\u0259k bud oyna\u011f\u0131nda bud s\u00fcm\u00fcy\u00fcnd\u0259 arteriya damar\u0131 var. Bu arteriya bud oyna\u011f\u0131n\u0131 qidaland\u0131r\u0131r. M\u0259hz bu arteriyan\u0131n z\u0259d\u0259l\u0259nm\u0259si v\u0259 ya tutulmalar\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 oyna\u011f\u0131n qanla qidalanmas\u0131n\u0131n dayanmas\u0131 orda nekroza, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olur. Qaralma gedir, bel\u0259 dey\u0259k, normal toxuman\u0131n s\u0131radan \u00e7\u0131x\u0131b \u00f6l\u00fc toxumaya \u00e7evrilm\u0259si ba\u015f verir.<\/p>\n<p>\u0130lk vaxtlarda x\u0259st\u0259 bunu hiss etmir, amma bir ne\u00e7\u0259 il ke\u00e7dikd\u0259n sonra a\u011fr\u0131lar ba\u015flay\u0131r, getdikc\u0259 \u015fidd\u0259tl\u0259nir. \u00c7ox zaman revmatizmd\u0259n \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nirl\u0259r, beli m\u00fcalic\u0259 edirl\u0259r, onur\u011fada y\u0131rt\u0131q axtar\u0131rlar. T\u0259sad\u00fcfi m\u00fcayin\u0259 n\u0259tic\u0259sind\u0259 oynaq ba\u015f\u0131 MRT olunarsa, orda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 a\u015fkarlan\u0131r. \u00c7ox pasiyentl\u0259rimizd\u0259 gedi\u015fat bel\u0259 olub v\u0259 d\u00fczg\u00fcn diaqnoz el\u0259 t\u0259sad\u00fcf\u0259n apar\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>&#8211; Qeyd etdiniz ki, x\u0259st\u0259lik \u00e7ox cavanla\u015f\u0131b. Ne\u00e7\u0259 ya\u015fda x\u0259st\u0259l\u0259riniz olub v\u0259 bu x\u0259st\u0259liyin yaranma s\u0259b\u0259bl\u0259ri n\u0259dir?<\/p>\n<p>&#8211; Bizim a\u011fr\u0131 m\u0259rk\u0259zimiz\u0259 bu diaqnozla son 1 ild\u0259 m\u00fcraci\u0259t ed\u0259n ilk g\u0259nc x\u0259st\u0259m 32 ya\u015f\u0131nda idi. Daha sonra 36, 28-26 ya\u015flar\u0131nda x\u0259st\u0259l\u0259r olub. \u018fn son is\u0259 bizim ham\u0131m\u0131z\u0131 \u015foka salan v\u0259 m\u0259ni h\u0259kim kimi t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259ndir\u0259n 19 ya\u015fl\u0131 o\u011flan oldu.<\/p>\n<p>Onun x\u0259st\u0259lik tarix\u00e7\u0259si \u00e7ox maraql\u0131d\u0131r. Bu ya\u015fda bel\u0259 bir oynaq nekrozu ya\u015famaq tibd\u0259 nadir g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. G\u0259nc ya\u015flarda bunun olmas\u0131 c\u0259miyy\u0259tin problemidir. B\u0259lk\u0259 d\u0259 ne\u00e7\u0259-ne\u00e7\u0259 bel\u0259 g\u0259nc v\u0259 yeniyetm\u0259d\u0259 art\u0131q bu probleml\u0259r ba\u015flay\u0131r. Buna valideynl\u0259r fikir vermir. El\u0259 bilir s\u00fcm\u00fck \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131d\u0131r. B\u0259z\u0259n d\u0259 deyirl\u0259r boyun art\u0131r ona g\u00f6r\u0259 budun a\u011fr\u0131y\u0131r. Bunlar yanl\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu x\u0259st\u0259liyin tibd\u0259 bilin\u0259n s\u0259b\u0259bl\u0259ri v\u0259 kiml\u0259rd\u0259 daha \u00e7ox g\u00f6r\u00fcl\u0259 bil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8211; B\u00f6yr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259r olan insanlarda<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7ox a\u011f\u0131r travma, q\u0259za alanlarda<\/p>\n<p>&#8211; Q\u0259fil y\u0131x\u0131lma, bud s\u00fcm\u00fcy\u00fc \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131x\u0131lma n\u0259tic\u0259sind\u0259<\/p>\n<p>&#8211; h\u0259tta ill\u0259r \u00f6nc\u0259 ba\u015f veribs\u0259. Y\u0131x\u0131lma zaman\u0131 budda oynaq k\u0259skin dart\u0131l\u0131r, oynaq ba\u015f\u0131 v\u0259 \u00e7uxur aras\u0131nda olan damar q\u0131r\u0131l\u0131r. Damar q\u0131r\u0131ld\u0131sa, b\u0259rpa olmayacaq. Nec\u0259 ki, di\u015fd\u0259 sinir \u00e7\u0131xar\u0131landa, yax\u0131n 5 ild\u0259 h\u0259min di\u015fin qidalanmas\u0131 pozuldu\u011funa g\u00f6r\u0259 \u00e7\u00fcr\u00fcy\u0259c\u0259k. Oynaq ba\u015f\u0131nda da eyni proses gedir.<\/p>\n<p>&#8211; V\u0259rdi\u015fi, anadang\u0259lm\u0259 oynaq \u00e7\u0131x\u0131qlar\u0131 olanlarda<\/p>\n<p>&#8211; Uzun m\u00fcdd\u0259t hormonal d\u0259rmanlar, daha \u00e7ox prednizalon t\u0259rkibli d\u0259rmanlar q\u0259bul ed\u0259n insanlarda.<\/p>\n<p>Revmatizm, da\u011f\u0131n\u0131q skleroz, revmatoid poliartrit x\u0259st\u0259l\u0259ri m\u0259cburi olaraq b\u00f6y\u00fck dozalarda hormonal a\u011fr\u0131k\u0259sicil\u0259r q\u0259bul edirl\u0259r. Bu d\u0259rmanlar bud arteriyas\u0131nda okkluziya verir, n\u0259tic\u0259d\u0259 oynaq ba\u015f\u0131 \u00e7\u00fcr\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<p>&#8211; Xroniki alkoqolizm &#8211; \u00e7ox spirtli i\u00e7ki i\u00e7\u0259nl\u0259rd\u0259 damarlar, arteriyala\u0131 tutulur.<\/p>\n<p>&#8211; Anadang\u0259lm\u0259 anatomikolaraq bud ba\u015f hiss\u0259si oma \u00e7uxurunda d\u00fczg\u00fcn yerl\u0259\u015fmir, assimmetrik yerl\u0259\u015fir Bu u\u015faqlarda m\u00fc\u0259yy\u0259n ya\u015f d\u00f6vl\u0259rind\u0259 damar qidalanmas\u0131 pozuldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn nekrozlara g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r<\/p>\n<p>&#8211; \u00c7ox \u00fcz\u00fcc\u00fc hald\u0131r ki, 19 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259mizd\u0259 oldu\u011fu kimi he\u00e7 bir s\u0259b\u0259b tap\u0131lmaya da bil\u0259r. Ola bil\u0259r idman zaman\u0131 d\u00fczg\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131q qald\u0131rmay\u0131b, ya y\u0131x\u0131l\u0131b, ya g\u0259ncl\u0259rl\u0259 m\u00fcbahis\u0259 edibl\u0259r, kims\u0259 oyna\u011fa m\u00f6hk\u0259m ayaq z\u0259rb\u0259si vurub, ola bil\u0259r x\u0259st\u0259 unudur ya dem\u0259k ist\u0259mir. B\u00fct\u00fcn bunlar t\u0259sir edir. Sad\u0259c\u0259 insan \u00f6z\u00fc buna anlam vermir.<\/p>\n<p>Bud \u00e7anaq oynaqlar\u0131 \u00e7ox h\u0259ssasd\u0131r, asanl\u0131qla yerini d\u0259yi\u015f\u0259 bil\u0259r, arteriyas\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r. Bu s\u0259b\u0259bl\u0259ri ona g\u00f6r\u0259 deyirik ki, insanlar travma v\u0259 z\u0259r\u0259rli v\u0259rdi\u015fl\u0259rd\u0259n uzaq dursunlar, vaxt\u0131nda profilaktika t\u0259dbiri g\u00f6rs\u00fcnl\u0259r v\u0259 bud \u00e7anaq oynaqlar\u0131n\u0131 qorusunlar. Y\u0131x\u0131ld\u0131m, \u0259zildim bir iki g\u00fcn a\u011fr\u0131d\u0131, d\u00fcz\u0259ldi ke\u00e7di getdi, dey\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yin. Yoxlan\u0131n.<\/p>\n<p>Travmadan sonrak\u0131 1-2 ild\u0259n sonra eyni yerd\u0259 bud oynaq a\u011fr\u0131s\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015fs\u0259l\u0259r, birba\u015fa h\u0259kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etsinl\u0259r. A\u011fr\u0131 m\u0259rk\u0259zimiz\u0259 v\u0259 yaxud \u0259n az\u0131 pe\u015f\u0259kar travmatoloqa gedib bud \u00e7ana\u011f\u0131n rentgeni v\u0259 MRT-ni etdirs\u0259l\u0259r, yax\u015f\u0131 olar. Rentgend\u0259 bud ba\u015f hiss\u0259d\u0259 bo\u015falma, \u00e7\u00f6km\u0259, ar\u0131 p\u0259t\u0259yin\u0259 b\u0259nz\u0259y\u0259n s\u00fcm\u00fck toxumas\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcrs\u0259, dem\u0259li orda nekrozla\u015fma gedir.<\/p>\n<p>\u00c7ox g\u00fcman ki, o\u011flan el\u0259 oynaq ba\u015f\u0131 nekrozu il\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 gedib<\/p>\n<p>v\u0259 ordak\u0131 rejim\u0259, tap\u015f\u0131r\u0131qlara oynaq d\u00f6zm\u0259yib<\/p>\n<p>&#8211; \u018fsg\u0259rlikd\u0259 olan 19 ya\u015fl\u0131 g\u0259ncin ba\u015f\u0131na g\u0259l\u0259nl\u0259r bar\u0259d\u0259 n\u0259 dey\u0259 bil\u0259rsiz? S\u0259b\u0259b tap\u0131lmad\u0131, amma nekroz var. Nec\u0259 oldu ki, m\u0259hz h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259 bu ba\u015f verdi?<\/p>\n<div><\/div>\n<p>&#8211; 19 ya\u015fl\u0131 g\u0259nc x\u0259st\u0259mizd\u0259 sadalanan s\u0259b\u0259bl\u0259rd\u0259n he\u00e7 birini a\u015fkarlamad\u0131q. M\u0259n bu x\u0259st\u0259liyin yay\u0131lmas\u0131nda m\u00fcasir z\u0259r\u0259rli qidalanman\u0131n \u00fcz\u0259rind\u0259 dayan\u0131ram. Valideynl\u0259r\u0259 v\u0259 g\u0259ncl\u0259r\u0259 bir daha t\u00f6vsiy\u0259 edir\u0259m ki, normal, t\u0259bii ev yem\u0259kl\u0259ri yesinl\u0259r. Meyv\u0259-t\u0259r\u0259v\u0259z, z\u00fclal q\u0259buluna fikir versinlr. Z\u0259r\u0259rli i\u00e7kil\u0259r i\u00e7m\u0259sinl\u0259r. Fast fooddan, k\u00fc\u00e7\u0259d\u0259 sat\u0131lan d\u00f6n\u0259r v\u0259 s qidalardan uzaq dursunlar. Broyler, antibiotik v\u0259 hormonlarla yeti\u015fdirilmi\u015f toyuq v\u0259 \u0259t m\u0259hsullar\u0131ndan bacard\u0131qca az yesinl\u0259r. Z\u0259r\u0259rli ya\u011flar, konservl\u0259\u015fdirilmi\u015f m\u0259hsullar arterial damarlar\u0131 tutur, bu zaman bud arteriyas\u0131 da tutula bil\u0259r. Qidalanma v\u0259 rejim\u0259 diqq\u0259t yetirin.<\/p>\n<p>19 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259mizin a\u011fr\u0131lar\u0131 h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259 olark\u0259n ba\u015flay\u0131b. Valideynl\u0259rinin dediyin\u0259 g\u00f6r\u0259, he\u00e7 vaxt travma almay\u0131b, yana\u015f\u0131 ged\u0259n x\u0259st\u0259liyi yoxdur. H\u0259rbi xidm\u0259td\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131 icra ed\u0259rk\u0259n g\u00f6r\u00fcn\u00fcr, oynaqlar\u0131 daha \u00e7ox z\u0259d\u0259l\u0259nib v\u0259 x\u0259st\u0259lik \u00f6z\u00fcn\u00fc b\u00fcruz\u0259 verdirib. \u00c7ox g\u00fcman ki, o\u011flan el\u0259 oynaq ba\u015f\u0131 nekrozu il\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259t\u0259 gedib v\u0259 ordak\u0131 rejim\u0259, tap\u015f\u0131r\u0131qlara oynaq sad\u0259c\u0259 d\u00f6zm\u0259yib. \u018fsg\u0259rin ciddi a\u011fr\u0131lar\u0131 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 hospitalda yat\u0131b, amma avoskulyar nekrozdan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259nm\u0259mi\u015fdil\u0259r. \u0130\u015f o yer\u0259 \u00e7atd\u0131 ki, o\u011flan dayand\u0131\u011f\u0131 yerd\u0259 y\u0131x\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>\u00d6nc\u0259 atas\u0131 m\u00fcraci\u0259t etdi ki, o\u011flum g\u0259z\u0259 bilmir art\u0131q, he\u00e7 kim d\u0259rdini tapa bilmir. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 rentgen \u015f\u0259klin\u0259 baxan kimi oynaqda nekrozdan \u015f\u00fcbh\u0259l\u0259ndim v\u0259 nec\u0259 olursa-olsun m\u00fctl\u0259q MRT etdirm\u0259l\u0259rini tap\u015f\u0131rd\u0131m. Onlar MRT cavab\u0131 il\u0259 g\u0259l\u0259nd\u0259 art\u0131q avoskulyar nekroz a\u00e7\u0131q-ayd\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fcrd\u00fc. M\u0259n diaqnozu qoydum, d\u0259rhal \u0259sg\u0259r h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n t\u0259rxis edildi v\u0259 t\u0259cili m\u00fcalic\u0259y\u0259 g\u00f6nd\u0259rildi.<\/p>\n<p>Travmatoloqlar bu hallarda ancaq protezl\u0259nm\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. Amma valideynl\u0259r bunu ist\u0259m\u0259di. Biz d\u0259 t\u00f6vsiy\u0259 etdik ki, bu q\u0259d\u0259r g\u0259nc ya\u015fda oynaqlar\u0131n protezl\u0259nm\u0259si arzu olunan deyil. \u00c7\u00fcnki oynaq protezl\u0259ri n\u0259 q\u0259d\u0259r u\u011furlu icra edils\u0259 d\u0259 10 ild\u0259n sonra s\u0131radan \u00e7\u0131xa bil\u0259r v\u0259 ona 100%-lik \u00f6m\u00fcrl\u00fck z\u0259man\u0259t yoxdur. Bir var 60-70 ya\u015fl\u0131 insana s\u00fcni bud oyna\u011f\u0131 qoyas\u0131z, o x\u0259st\u0259l\u0259r ondan sonra zat\u0259n 10-20 il ya\u015fayacaq v\u0259 oynaq uzun m\u00fcdd\u0259t xidm\u0259t ed\u0259c\u0259k. Bir d\u0259 var 19 -20 ya\u015fl\u0131 u\u015faq. Hans\u0131 ki, qar\u015f\u0131da 50 il \u0259n az\u0131 \u00f6mr\u00fc var. T\u0259s\u0259vv\u00fcr edin, bu insan aktiv h\u0259yat s\u00fcr\u0259c\u0259k, 10-20 ild\u0259n sonra yenid\u0259n \u0259m\u0259liyyatla t\u0259z\u0259 protez qoyulmal\u0131d\u0131r. Bildiyimiz kimi bu \u0259m\u0259liyyat he\u00e7 d\u0259 ucuz v\u0259 asan deyil. Bir insan \u00f6mr\u00fc boyu ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 bel\u0259 a\u011f\u0131r \u0259m\u0259liyyata girm\u0259lidir?<\/p>\n<p>Bu kimi m\u0259qamlar\u0131 m\u0259n d\u0259, valideynl\u0259ri d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, ilk \u00f6nc\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 q\u0259rar\u0131 verildi. Faydas\u0131n\u0131 g\u00f6rs\u0259, k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 oyna\u011f\u0131 b\u0259rpa ets\u0259, bu art\u0131q \u00f6m\u00fcrl\u00fckd\u00fcr. \u018fsg\u0259rimizin h\u0259r iki bud oyna\u011f\u0131na k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 k\u00f6\u00e7\u00fcrd\u00fck. \u0130ndi evd\u0259dir, art\u0131q h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n d\u0259 tamamil\u0259 t\u0259rxis olundu, \u00e7\u00fcnki art\u0131q h\u0259rb\u0259 yaram\u0131r. Haz\u0131rda istirah\u0259t rejimind\u0259dir, dan\u0131\u015f\u0131r\u0131q, n\u0259zar\u0259td\u0259dir.1 aya n\u0259tic\u0259 m\u0259lum olacaq.<\/p>\n<p>Oynaqda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 ba\u015f verdis\u0259, burda n\u0259 t\u00fcrk\u0259\u00e7ar\u0259, n\u0259 d\u0259rman,<\/p>\n<p>n\u0259 fizioterapiya, n\u0259 masaj he\u00e7 bir \u015fey t\u0259sir etmir, buna vaxt s\u0259rf etm\u0259y\u0259 d\u0259 d\u0259ym\u0259z.<\/p>\n<p>&#8211; Budun i\u00e7ind\u0259ki arterial damar q\u0131r\u0131landa, z\u0259d\u0259l\u0259n\u0259nd\u0259 MRT-d\u0259 g\u00f6r\u00fcn\u00fcrm\u00fc? V\u0259 bu arteriyan\u0131 b\u0259rpa etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcrm\u00fc?<\/p>\n<p>&#8211; Kontrast MRT etdikd\u0259 b\u0259li, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. O, arteriyan\u0131 he\u00e7 bir \u00fcsulla b\u0259rpa etm\u0259k, iyn\u0259 d\u0259rmanla m\u00fcalic\u0259 etm\u0259k qeyri -m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yegan\u0259 yol k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259dir.<\/p>\n<p>B\u0259li, k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 h\u0259m q\u0131\u011f\u0131rdaq yarada bil\u0259r, h\u0259m s\u00fcm\u00fcy\u00fcn destruksiyas\u0131n\u0131 b\u0259rpa ed\u0259 bil\u0259r, h\u0259m d\u0259 damar\u0131 b\u0259rpa ed\u0259 bil\u0259r. Bu nec\u0259 ba\u015f verir. Biz qar\u0131nda d\u0259rialt\u0131 piy toxumas\u0131ndan k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 alanda h\u0259m d\u0259 qan damarlar\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131ndan da h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri g\u00f6t\u00fcr\u00fcr\u00fck. Bizim \u00f6z\u0259lliyimiz d\u0259 budur.<\/p>\n<p>Biz eyni yerd\u0259n eyni tip k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259r g\u00f6t\u00fcrm\u00fcr\u00fck. bacard\u0131qca \u00e7ox m\u00fcxt\u0259lif k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259l\u0259r toplay\u0131r\u0131q. Bunu da x\u00fcsusi filtrl\u0259rd\u0259n ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 al\u0131r\u0131q. Bununla k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 3 istiqam\u0259td\u0259 i\u015fl\u0259yir. Bizim istiqam\u0259timiz bir d\u0259f\u0259d\u0259 bir ne\u00e7\u0259 problemi h\u0259lletm\u0259kdir v\u0259 buna da nail oluruq.<\/p>\n<p>19 ya\u015fl\u0131 x\u0259st\u0259mizd\u0259 tezlikl\u0259 g\u0259z\u0259c\u0259k d\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259kd\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259c\u0259k d\u0259, evl\u0259n\u0259c\u0259k d\u0259. Bu vaxta kimi g\u0259nc ya\u015fda x\u0259st\u0259l\u0259rimizd\u0259 bud oynaqlar\u0131n\u0131n aveskulyar nekrozunda icra etdiyimiz k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 \u0259m\u0259liyyatlar\u0131m\u0131z u\u011furla n\u0259tic\u0259l\u0259nib.<\/p>\n<p>T\u0259\u0259ss\u00fcf ki, bu g\u00fcn aveskulyar nekrozlu x\u0259st\u0259l\u0259r ilk \u00f6nc\u0259 travmatoloqlara m\u00fcraci\u0259t edilir, onlar da birm\u0259nal\u0131 olaraq protezl\u0259nm\u0259 t\u0259klif edirl\u0259r. X\u0259st\u0259l\u0259r d\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259ni bilm\u0259y\u0259nl\u0259r buna ya raz\u0131la\u015f\u0131r, ya da imtina edib d\u0259h\u015f\u0259tli a\u011fr\u0131larla dolu h\u0259yata davam edir.<\/p>\n<p>Oynaqda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 ba\u015f verdis\u0259, burda n\u0259 t\u00fcrk\u0259\u00e7ar\u0259, n\u0259 d\u0259rman, n\u0259 fizioterapiya, n\u0259 masaj he\u00e7 bir \u015fey t\u0259sir etmir, buna vaxt s\u0259rf etm\u0259y\u0259 d\u0259 d\u0259ym\u0259z.<\/p>\n<p>&#8211; Doktor, bel\u0259 dem\u0259k olar ki, travmatoloqlar h\u0259l\u0259 d\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259y\u0259 isti baxm\u0131r, t\u00f6vsiy\u0259 etmir. Niy\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 travmatoloqlar a\u011fr\u0131 v\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin olmas\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015fm\u0131rlar?<\/p>\n<p>&#8211; \u018fslind\u0259, travmatoloqlar \u00f6z protokollar\u0131na g\u00f6r\u0259 oynaqda \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259 varsa, m\u00fctl\u0259q \u0259m\u0259liyyat laz\u0131md\u0131r dem\u0259kl\u0259 \u00f6z sah\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fczg\u00fcn edirl\u0259r. Amma ax\u0131 bilirl\u0259r yeni k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 metodu var.<\/p>\n<p>Bir \u00e7ox travmatoloqlar \u00f6z x\u0259st\u0259l\u0259rind\u0259 d\u0259 g\u00f6r\u00fcbl\u0259r ki, x\u0259st\u0259 \u0259m\u0259liyyatdan imtina etdi, getdi k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 oldu v\u0259 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131. Az\u0259rbaycanda oynaqlara m\u0259nd\u0259n ba\u015fqa u\u011furlu k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 \u0259m\u0259liyyat\u0131 ed\u0259n ikinci h\u0259kim yoxdur. \u018fg\u0259r geni\u015f yay\u0131lsayd\u0131, travmatoloqlar\u0131m\u0131z bu i\u015fi icra ed\u0259 bils\u0259l\u0259r, \u00f6zl\u0259ri x\u0259st\u0259ni \u0259m\u0259liyyat yox, k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 ed\u0259rdil\u0259r. \u00c7\u00fcnki az m\u0259suliyy\u0259tlidir, daha yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 al\u0131n\u0131r. Protezi etdil\u0259r, bird\u0259n u\u011fursuz oldu, n\u0259 ed\u0259c\u0259k. X\u0259st\u0259y\u0259 n\u0259 cavab ver\u0259c\u0259k? Al\u0131nmad\u0131 v\u0259ss\u0259lam. Bu protezl\u0259 d\u0259 \u00f6mr\u00fcn\u00fcn ax\u0131r\u0131na kimi \u0259lil kimi g\u0259z\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Ne\u00e7\u0259 travmatoloq dostlar\u0131m\u0131z yar\u0131zarafat deyir ki, V\u00fcsal imkan ver, biz d\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259k. Amma el\u0259 travmatoloqlar var ki, onlar\u0131 inand\u0131ra bilmi\u015f\u0259m. Onlar ciddi \u0259m\u0259liyyatl\u0131q x\u0259st\u0259l\u0259rini g\u00f6nd\u0259rirl\u0259r. M\u0259n onlara rentgenin \u0259vv\u0259lki sonrak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti il\u0259 s\u00fcbut etmi\u015f\u0259m ki, bax\u0131n, deyirdiz orda q\u0131\u011f\u0131rdaq yarana bilm\u0259z, yarand\u0131 ax\u0131.<\/p>\n<p>M\u00fcasir, elmli, x\u0259st\u0259ni d\u00fc\u015f\u00fcn\u0259n travmatoloq x\u0259st\u0259y\u0259 se\u00e7im imkan\u0131 ver\u0259r. \u00c7\u00fcnki bilir ki, endoprotez \u0259n son m\u0259rh\u0259l\u0259dir. Zat\u0259n h\u0259r x\u0259st\u0259ni d\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 etmirik. El\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r olub art\u0131q 4-c\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259dir, oynaq tamam m\u0259hv olub, onu m\u0259cburi \u0259m\u0259liyyata \u00f6z\u00fcm g\u00f6nd\u0259rmi\u015f\u0259m.<\/p>\n<p>Son 2 ild\u0259 120-d\u0259n \u00e7ox k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 etmi\u015f\u0259m, 90% -d\u0259 u\u011furlu al\u0131n\u0131b. Gec sa\u011falanlar olub, onlar da gecikmi\u015f x\u0259st\u0259l\u0259r idi. H\u0259l\u0259 he\u00e7 bir fayda g\u00f6rm\u0259y\u0259n x\u0259st\u0259miz olmay\u0131b. Amma t\u0259\u0259ss\u00fcf ki, h\u0259l\u0259 d\u0259 &#8220;k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 n\u0259dir, o h\u0259kim n\u0259 dan\u0131\u015f\u0131r, bo\u015f -bo\u015f \u015feyl\u0259rdir&#8221; deyib x\u0259st\u0259l\u0259ri bundan m\u0259hrum ed\u0259n h\u0259kiml\u0259r var, olacaq.<\/p>\n<p>M\u0259n bunlara baxmayaraq, \u0259ksin\u0259 m\u0259rk\u0259zimizi v\u0259 i\u015fimizi daha da g\u00fccl\u0259ndir\u0259c\u0259m, K\u00f6k h\u00fcceyr\u0259nin Az\u0259rbaycanda t\u0259yinat\u0131n\u0131 daha da geni\u015fl\u0259ndir\u0259c\u0259m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Avaskulyar nekroz b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir x\u0259st\u0259nin d\u00fcnyada e\u015fid\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u0259n a\u011f\u0131r, \u00fcmidsiz diaqnozlardan biridir. \u018fvv\u0259ll\u0259r ya\u015fl\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259 insanlarda \u00e7ox rast g\u0259linirdi, indi is\u0259 x\u0259st\u0259lik 25-30 ya\u015fl\u0131, daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259ri q\u0259fil yaxalay\u0131r. \u018fslind\u0259, oynaq ba\u015f\u0131n\u0131n nekrozu bird\u0259n ba\u015flam\u0131r, ill\u0259rl\u0259 davam edir, gizli gedir. ARANTV.AZ medicina.az-a istinad\u0259n Az\u0259rbaycanda ilk A\u011fr\u0131 M\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birinin r\u0259hb\u0259ri, a\u011fr\u0131 v\u0259 k\u00f6k h\u00fcceyr\u0259 m\u00fct\u0259x\u0259ssisi, anestezioloq h\u0259kim V\u00fcsal Eyvazovun oynaq ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7\u00fcr\u00fcm\u0259si olan x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 maraql\u0131 m\u00fcalic\u0259 metodu bar\u0259d\u0259 m\u00fcsahib\u0259sini t\u0259qdim edir. Qeyd ed\u0259k ki, h\u0259kim bu yax\u0131nda \u0259sg\u0259rlikd\u0259 olan 19 ya\u015fl\u0131 h\u0259rb\u00e7imizd\u0259 bu diaqnozu a\u015fkarlay\u0131b v\u0259 m\u00fcalic\u0259 edib.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":168162,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[13],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/851605.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=13\" rel=\"category\">Bizim h\u0259kim<\/a>","rttpg_excerpt":"Avaskulyar nekroz b\u0259lk\u0259 d\u0259 bir x\u0259st\u0259nin d\u00fcnyada e\u015fid\u0259 bil\u0259c\u0259yi \u0259n a\u011f\u0131r, \u00fcmidsiz diaqnozlardan biridir. \u018fvv\u0259ll\u0259r ya\u015fl\u0131 v\u0259 x\u0259st\u0259 insanlarda \u00e7ox rast g\u0259linirdi, indi is\u0259 x\u0259st\u0259lik 25-30 ya\u015fl\u0131, daha \u00e7ox ki\u015fil\u0259ri q\u0259fil yaxalay\u0131r. \u018fslind\u0259, oynaq ba\u015f\u0131n\u0131n nekrozu bird\u0259n ba\u015flam\u0131r, ill\u0259rl\u0259 davam edir, gizli gedir. ARANTV.AZ medicina.az-a istinad\u0259n Az\u0259rbaycanda ilk A\u011fr\u0131 M\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birinin r\u0259hb\u0259ri, a\u011fr\u0131 v\u0259 k\u00f6k&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/168156"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=168156"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/168156\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/168162"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=168156"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=168156"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=168156"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}