{"id":170130,"date":"2020-05-22T09:56:24","date_gmt":"2020-05-22T06:56:24","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=170130"},"modified":"2020-05-22T09:56:24","modified_gmt":"2020-05-22T06:56:24","slug":"piyl%c9%99nm%c9%99-yoluxma-riskini-artirirmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=170130","title":{"rendered":"Piyl\u0259nm\u0259 yoluxma riskini art\u0131r\u0131rm\u0131?"},"content":{"rendered":"<p>Piyl\u0259nm\u0259nin \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, x\u0259r\u00e7\u0259ng v\u0259 2-ci tip diabet d\u0259 daxil olmaqla bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259rin riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ham\u0131ya m\u0259lumdur. Erk\u0259n t\u0259dqiqatlar piyl\u0259nm\u0259nin insanlarda COVID-19-a yoluxmas\u0131n\u0131 art\u0131ra bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. B\u0259s, bu niy\u0259 bel\u0259dir?<\/p>\n<p><strong>Piyl\u0259nm\u0259nin virusa yoluxma riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n d\u0259lil varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259dikl\u0259ri bir \u00e7ox ara\u015fd\u0131rmalarda bu suala cavab tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar.<\/p>\n<p>\u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259ki COVID-19 x\u0259st\u0259si olan t\u0259xmin\u0259n 17 min n\u0259f\u0259rd\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rmada b\u0259lli olub ki, b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si indeksi 30-dan \u00e7ox olanlar\u0131n ol-mayanlara nisb\u0259t\u0259n 33 faiz daha \u00e7ox \u00f6l\u00fcm riski var.<\/p>\n<p>NHS elektron sa\u011flaml\u0131q qeydl\u0259rinin ayr\u0131ca bir ara\u015fd\u0131rmas\u0131 art\u0131q \u00e7\u0259kili \u015f\u0259xsl\u0259rin COVID-19-dan \u00f6lm\u0259 riskinin dig\u0259rl\u0259rin\u0259 nisb\u0259t\u0259n iki d\u0259f\u0259 art\u0131q oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rib. T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259liyi v\u0259 2-ci tip diabet kimi piyl\u0259nm\u0259 il\u0259 \u0259laq\u0259li dig\u0259r sa\u011flaml\u0131q \u015f\u0259rtl\u0259rinin d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildiribl\u0259r. B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n reanimasiya \u015f\u00f6b\u0259l\u0259rind\u0259ki a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259rin 34,5 faiz-inin art\u0131q \u00e7\u0259kili, 31,5 faizinin piyl\u0259nm\u0259y\u0259 meyilli oldu\u011fu v\u0259 7 faizinin is\u0259 h\u0259dsiz d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131q \u00e7\u0259kili oldu\u011fu b\u0259lli olub. Bu is\u0259 sa\u011flam b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si indeksi olanlara (26 faiz) nisb\u0259td\u0259 73 faiz t\u0259\u015fkil edib.<\/p>\n<p>Bu r\u0259q\u0259ml\u0259r Britaniyan\u0131n 64 faiz art\u0131q \u00e7\u0259kili v\u0259 piyl\u0259nm\u0259y\u0259 meyilli \u0259halisinin (35 faizi 25-29 v\u0259 29 faizinin is\u0259 30 v\u0259 ya daha \u00e7ox b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si indeksi) strukturuna b\u0259nz\u0259yir. B\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si indeksi \u015f\u0259xsin kiloqramla \u00e7\u0259kisinin kvadratmetrl\u0259 h\u00fcnd\u00fcrl\u00fcy\u0259 b\u00f6l\u00fcnm\u0259si il\u0259 hesablan\u0131r.<\/p>\n<p>Qlobal piyl\u0259nm\u0259nin y\u00fcks\u0259k nisb\u0259tl\u0259rini n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq D\u00fcnya Piyl\u0259nm\u0259 Federasiyas\u0131 koronavirus x\u0259st\u0259liyin\u0259 yoluxanlar\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin \u201c25-d\u0259n yuxar\u0131 bir b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si indeksin\u0259 sahib \u015f\u0259xsl\u0259r\u201d oldu\u011funu bildirib. AB\u015e, \u0130taliya v\u0259 \u00c7ind\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f ilkin ara\u015fd\u0131rmalar da bunun \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir risk faktoru oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Ya\u015flanmaq v\u0259 sa\u011flaml\u0131q probleml\u0259rinin g\u00f6zard\u0131 etm\u0259k ham\u0131s\u0131 COVID-19 virusuna daha a\u011f\u0131r yoluxmaya s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>Art\u0131q \u00e7\u0259ki n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn risklidir?<\/strong><\/p>\n<p>N\u0259 q\u0259d\u0259r art\u0131q \u00e7\u0259kiniz olsa, bir o q\u0259d\u0259r ya\u011f g\u0259zdirirsiniz, n\u0259 q\u0259d\u0259r az \u201cfit formadas\u0131n\u0131zsa\u201d, a\u011fciy\u0259r tutumunuz bir o q\u0259d\u0259r azal\u0131r. Bu o dem\u0259kdir ki, qana v\u0259 b\u0259d\u0259nin \u0259traf\u0131na oksigen daxil olmas\u0131 daha b\u00f6y\u00fck m\u00fcbariz\u0259 t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259k. Bu da \u00fcr\u0259y\u0259 v\u0259 qan d\u00f6vran\u0131na t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>\u201c\u0130nsanlar daha \u00e7ox art\u0131q \u00e7\u0259kili olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha \u00e7ox oksigen\u0259 t\u0259l\u0259bat yaran\u0131r. Y\u0259ni, bu, onlar\u0131n sistemin\u0259 daha \u00e7ox t\u0259zyiq oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir\u201d, -Qlazqo Universitetind\u0259n professor Naveed Sattar bel\u0259 deyib.<\/p>\n<p>Koronavirus kimi infeksiya zaman\u0131 bu, a\u011f\u0131r ola bil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 obez b\u0259d\u0259n \u0259sas orqanlara oksigen \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 yarad\u0131r. Reanimasiyada olan insanlar\u0131n n\u0259f\u0259s alma\u011fa v\u0259 b\u00f6yr\u0259k funksiyas\u0131 il\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259y\u0259 daha \u00e7ox ehtiyac\u0131n\u0131n olmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi art\u0131q \u00e7\u0259ki v\u0259 piyl\u0259nm\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Ya\u011f h\u00fcceyr\u0259l\u0259ri hans\u0131 rolu oynay\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>Elm adamlar\u0131 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 m\u00f6vcud olan ACE2 adl\u0131 bir fermentin virusun b\u0259d\u0259n\u0259 girm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259sas yol oldu\u011funu tap\u0131blar. Bu molekulun piyl\u0259nmi\u015f insanlarda daha \u00e7ox olan d\u0259ri alt\u0131ndak\u0131 v\u0259 ya orqanlar\u0131n\u0131n \u0259traf\u0131ndak\u0131 ya\u011fl\u0131 toxumada olur. Bu, h\u0259min \u015f\u0259xsl\u0259rin x\u0259st\u0259liy\u0259 tutulma riskinin daha y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 v\u0259 onunla x\u0259st\u0259l\u0259nm\u0259 riskinin artmas\u0131n\u0131n s\u0259b\u0259bi ola bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>R\u00f6ya Rasimq\u0131z\u0131,\u00a0<\/strong><em>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Piyl\u0259nm\u0259nin \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, x\u0259r\u00e7\u0259ng v\u0259 2-ci tip diabet d\u0259 daxil olmaqla bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259rin riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ham\u0131ya m\u0259lumdur. Erk\u0259n t\u0259dqiqatlar piyl\u0259nm\u0259nin insanlarda COVID-19-a yoluxmas\u0131n\u0131 art\u0131ra bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. B\u0259s, bu niy\u0259 bel\u0259dir? Piyl\u0259nm\u0259nin virusa yoluxma riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n d\u0259lil varm\u0131? M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259dikl\u0259ri bir \u00e7ox ara\u015fd\u0131rmalarda bu suala cavab tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259ki COVID-19 x\u0259st\u0259si olan t\u0259xmin\u0259n 17 min n\u0259f\u0259rd\u0259 apar\u0131lan bir ara\u015fd\u0131rmada b\u0259lli olub ki, b\u0259d\u0259n k\u00fctl\u0259si indeksi 30-dan \u00e7ox olanlar\u0131n ol-mayanlara nisb\u0259t\u0259n 33 faiz daha \u00e7ox \u00f6l\u00fcm riski var. NHS elektron sa\u011flaml\u0131q qeydl\u0259rinin ayr\u0131ca bir ara\u015fd\u0131rmas\u0131 art\u0131q \u00e7\u0259kili \u015f\u0259xsl\u0259rin&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":170131,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/6c530aae159012939978037364710108788.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Piyl\u0259nm\u0259nin \u00fcr\u0259k x\u0259st\u0259likl\u0259rinin, x\u0259r\u00e7\u0259ng v\u0259 2-ci tip diabet d\u0259 daxil olmaqla bir s\u0131ra x\u0259st\u0259likl\u0259rin riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ham\u0131ya m\u0259lumdur. Erk\u0259n t\u0259dqiqatlar piyl\u0259nm\u0259nin insanlarda COVID-19-a yoluxmas\u0131n\u0131 art\u0131ra bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rir. B\u0259s, bu niy\u0259 bel\u0259dir? Piyl\u0259nm\u0259nin virusa yoluxma riskini art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcbut ed\u0259n d\u0259lil varm\u0131? M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r \u00fcz\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259dikl\u0259ri bir \u00e7ox ara\u015fd\u0131rmalarda bu suala cavab tapma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131blar. \u0130ngilt\u0259r\u0259d\u0259ki COVID-19 x\u0259st\u0259si olan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/170130"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=170130"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/170130\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/170131"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=170130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=170130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=170130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}