{"id":170553,"date":"2020-05-23T09:42:03","date_gmt":"2020-05-23T06:42:03","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=170553"},"modified":"2020-05-23T09:42:03","modified_gmt":"2020-05-23T06:42:03","slug":"isti-hava-h%c9%99qiq%c9%99t%c9%99n-covid-19-u-oldur%c9%99c%c9%99kmi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=170553","title":{"rendered":"\u0130sti hava h\u0259qiq\u0259t\u0259n COVID-19-u \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259kmi?"},"content":{"rendered":"<p>Bir \u00e7ox yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r m\u00f6vs\u00fcmi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r, ilin f\u0259slind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, g\u00fccl\u0259nir v\u0259 ya z\u0259ifl\u0259yir. M\u0259s\u0259l\u0259n, qrip soyuq q\u0131\u015f aylar\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir, el\u0259 norovirus &#8211; m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq pozuntusu virusu da h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 daha \u00e7ox \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, tif x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n yayda \u015fidd\u0259tl\u0259nir. Q\u0131z\u0131lcaya tutulma hallar\u0131 da yay aylar\u0131nda m\u00fclayim iqliml\u0259rd\u0259, tropik b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 quru havalarda daha \u00e7ox ba\u015f verir. Odur ki, indi bir \u00e7ox insan\u0131n COVID-19-un da ox\u015far m\u00f6vs\u00fcm\u00fc s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131ya bilm\u0259siyl\u0259 maraqlanmas\u0131 b\u0259lk\u0259 d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil.<\/p>\n<p>\u0130lk d\u0259f\u0259 \u00c7ind\u0259 dekabr\u0131n ortalar\u0131nda meydana g\u0259ldiyi vaxtdan b\u0259ri bu virus tez zamanda yay\u0131l\u0131b v\u0259 hal-haz\u0131rda Avropa v\u0259 AB\u015e-da k\u0259skin s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. X\u0259st\u0259likl\u0259rin \u0259n g\u00fccl\u00fc yay\u0131lma hallar\u0131, \u0259sas\u0259n, havan\u0131n daha soyuq oldu\u011fu b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 ba\u015f verdiyind\u0259n, COVID-19-un yay m\u00f6vs\u00fcm\u00fc ba\u015flayanda yoxa \u00e7\u0131xaca\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 f\u0259rziyy\u0259l\u0259r yaran\u0131b. Bununla yana\u015f\u0131, bir \u00e7ox m\u00fct\u0259x\u0259ssis virusun yayda \u00f6l\u0259c\u0259yin\u0259 \u00fcmid ed\u0259nl\u0259r\u0259 ehtiyatl\u0131 olma\u011f\u0131 m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcr. Ekspertl\u0259r haql\u0131 olaraq ehtiyat edirl\u0259r. R\u0259smi olaraq, SARS-CoV-2 adland\u0131r\u0131lan COVID-19-a s\u0259b\u0259b olan virus t\u0259z\u0259 oldu\u011fundan onun haqq\u0131nda h\u0259r hans\u0131 etibarl\u0131 m\u0259lumat yoxdur.<\/p>\n<p>2003-c\u00fc ild\u0259 yay\u0131lan v\u0259 xass\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 ox\u015far olan Sars virusunun qar\u015f\u0131s\u0131 tez bir zamanda al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan, onun ilin f\u0259sill\u0259rin\u0259 uy\u011fun \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 aparmas\u0131 haqq\u0131nda az m\u0259lumat var. Ancaq COVID-19-un m\u00f6vs\u00fcmi ola bil\u0259c\u0259yin\u0259 i\u015f\u0131q salma\u011fa qadir olan v\u0259 insanlar\u0131 yoluxduran dig\u0259r koronaviruslar bar\u0259d\u0259 b\u0259zi ipuclar\u0131 var.<\/p>\n<p>Britaniyan\u0131n Edinburq Universitetinin Yoluxucu X\u0259st\u0259likl\u0259r M\u0259rk\u0259zind\u0259n Kate Templeton t\u0259r\u0259find\u0259n 10 il bundan \u0259vv\u0259l apar\u0131lm\u0131\u015f ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, yoluxucu n\u0259f\u0259s borular\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259 s\u0259b\u0259b olan \u00fc\u00e7 koronavirusun \u201cq\u0131\u015f m\u00f6vs\u00fcm\u00fcyl\u0259 \u0259laq\u0259li\u201d olmas\u0131 m\u00fc\u0259yy\u0259n edilib. H\u0259min n\u0259tic\u0259y\u0259 Edinburq x\u0259st\u0259xanalar\u0131nda m\u00fcalic\u0259 alan x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u00fc\u015fahid\u0259sind\u0259n al\u0131nan m\u0259lumat bazas\u0131 \u0259sas\u0131nda g\u0259linib. Qeyd olunan viruslar\u0131n simptomlar\u0131, \u0259sas\u0259n, dekabr v\u0259 aprel aylar\u0131 aras\u0131nda qrip\u0259 b\u0259nz\u0259r infeksiyalara s\u0259b\u0259b olub. \u018fsas\u0259n immuniteti a\u015fa\u011f\u0131 olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 rast g\u0259lin\u0259n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc koronavirus is\u0259 daha nadir hallarda \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p>COVID-19-un m\u00f6vs\u00fcmi xarakter da\u015f\u0131ma ehtimal\u0131na i\u015far\u0259 ed\u0259n b\u0259zi m\u0259lumatlar da var. Yeni x\u0259st\u0259liyin d\u00fcnyada yay\u0131lmas\u0131ndan g\u00f6r\u00fcn\u00fcr ki, virus soyuq v\u0259 quru hava \u015f\u0259raitin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fck verir. COVID-19-a yoluxma hallar\u0131n\u0131n ba\u015f verdiyi d\u00fcnyan\u0131n 500 b\u00f6lg\u0259sind\u0259 hava \u015f\u0259raitini m\u00fcqayis\u0259 ed\u0259n d\u0259rc olunmam\u0131\u015f bir analiz virusun yay\u0131lma s\u00fcr\u0259tinin temperatur, k\u00fcl\u0259k s\u00fcr\u0259ti v\u0259 nisbi r\u00fctub\u0259t il\u0259 \u0259laq\u0259li olmas\u0131n\u0131 ehtimal etm\u0259y\u0259 \u0259sas verir. Dig\u0259r bir d\u0259rc olunmam\u0131\u015f t\u0259dqiqat i\u015find\u0259 d\u0259 y\u00fcks\u0259k temperaturlu iqliml\u0259 COVID-19 hallar\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 d\u00fc\u015fm\u0259si aras\u0131nda bir \u0259laq\u0259y\u0259 diqq\u0259t yetirilib, amma bu da qeyd olunub ki, t\u0259kc\u0259 y\u00fcks\u0259k hava temperaturu x\u0259st\u0259liyin qlobal miqyasda d\u0259yi\u015fg\u0259nliyin\u0259 h\u0259lledici t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bilm\u0259z. H\u0259l\u0259 d\u0259rc olunmam\u0131\u015f t\u0259dqiqata g\u00f6r\u0259 is\u0259 m\u00fclayim isti v\u0259 soyuq iqlim haz\u0131rk\u0131 COVID-19-un yay\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fcnbit z\u0259min yarada bil\u0259r, bunun ard\u0131nca n\u00f6vb\u0259ti m\u00fcnbit \u015f\u0259rait COVID-19 \u00fc\u00e7\u00fcn quru iqlim sayla bil\u0259r. T\u0259dqiqatlar art\u0131q g\u00f6st\u0259rib ki, Sars-Cov-2 virusu 21-23C temperatur d\u0259r\u0259c\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259 40% nisbi r\u00fctub\u0259td\u0259 plastik v\u0259 polad kimi s\u0259rt s\u0259thl\u0259rd\u0259 72 saata q\u0259d\u0259r qala bil\u0259r. COVID-19 virusunun dig\u0259r temperatur v\u0259 r\u00fctub\u0259td\u0259 nec\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fc aparmas\u0131 h\u0259l\u0259 yoxlanmal\u0131d\u0131r, lakin dig\u0259r viruslar \u00fcz\u0259rind\u0259 apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar onlar\u0131n 4C d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 28 g\u00fcnd\u0259n \u00e7ox ya\u015faya bil\u0259c\u0259yini g\u00fcman etm\u0259y\u0259 \u0259sas verir.<\/p>\n<p>COVID-19 kimi bir x\u0259st\u0259liyi yayan insanlard\u0131r v\u0259 onlar\u0131n davran\u0131\u015f\u0131nda m\u00f6vs\u00fcmi d\u0259yi\u015fikl\u0259r d\u0259 infeksiyan\u0131n yay\u0131lmas\u0131 \u0259msal\u0131nda d\u0259yi\u015fikl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Bizim immun sistemimizin z\u0259ifl\u0259m\u0259sind\u0259 v\u0259 infeksiyaya h\u0259ssas hala g\u0259lm\u0259sind\u0259 havan\u0131n da t\u0259siri ola bil\u0259r. B\u0259d\u0259nimizd\u0259ki D vitamini s\u0259viyy\u0259sinin yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 nec\u0259 h\u0259ssas oldu\u011fumuza t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 dair b\u0259zi s\u00fcbutlar var. Q\u0131\u015fda b\u0259d\u0259nimiz daha az miqdarda D vitamini hasil edir, \u00e7\u00fcnki daha az g\u00fcn\u0259\u015f i\u015f\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fck, \u0259sas\u0259n qapal\u0131 m\u0259kanlarda vaxt ke\u00e7iririk v\u0259 soyuq havaya qar\u015f\u0131 paltar geyinirik. Lakin b\u0259zi t\u0259dqiqatlarda bu n\u0259z\u0259riyy\u0259nin qrip kimi x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u015fahid\u0259 edil\u0259n m\u00f6vs\u00fcmi d\u0259yi\u015fikliyin izah\u0131yla uzla\u015fmamas\u0131 qeyd olunub. R\u00fctub\u0259tin x\u0259st\u0259liy\u0259 olan h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131m\u0131za daha \u00e7ox t\u0259sir g\u00f6st\u0259r\u0259 bil\u0259c\u0259yin\u0259 dair daha g\u00fccl\u00fc bir d\u0259lil var. Hava \u00e7ox quru olduqda, a\u011fciy\u0259rl\u0259rimizi v\u0259 hava yollar\u0131m\u0131z\u0131 \u00f6rt\u0259n selik miqdar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcman olunur. Bu yap\u0131\u015fqan ifraz infeksiyalara qar\u015f\u0131 t\u0259bii bir m\u00fcdafi\u0259 vasit\u0259si say\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan onun azalmas\u0131 bizi viruslara daha h\u0259ssas ed\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>COVID-19 b\u0259zi m\u00f6vs\u00fcmi d\u0259yi\u015fk\u0259nlik g\u00f6st\u0259rs\u0259 d\u0259, b\u0259zil\u0259rinin g\u00fcman etdiyi kimi onun yay aylar\u0131nda tamamil\u0259 yox olaca\u011f\u0131 ehtimal\u0131 azd\u0131r. Ancaq x\u0259st\u0259lik hallar\u0131n\u0131n minimuma azalmas\u0131 faydal\u0131 ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Ara\u015fd\u0131rma\u00e7\u0131lar\u0131n s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, g\u00f6r\u00fcl\u0259n s\u0259yl\u0259r iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n bahal\u0131 olsa da, bu, pandemiyan\u0131 yaya \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k ed\u0259 bil\u0259r. M\u00f6vs\u00fcmilik amili m\u00f6vcuddursa, bu, s\u0259hiyy\u0259 sistemin\u0259 haz\u0131rl\u0131q v\u0259ziyy\u0259tin\u0259 g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m olan vaxt da qazand\u0131ra bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>R\u00f6ya Rasimq\u0131z\u0131,<\/strong>\u00a0<em>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bir \u00e7ox yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r m\u00f6vs\u00fcmi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r, ilin f\u0259slind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, g\u00fccl\u0259nir v\u0259 ya z\u0259ifl\u0259yir. M\u0259s\u0259l\u0259n, qrip soyuq q\u0131\u015f aylar\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir, el\u0259 norovirus &#8211; m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq pozuntusu virusu da h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 daha \u00e7ox \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, tif x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n yayda \u015fidd\u0259tl\u0259nir. Q\u0131z\u0131lcaya tutulma hallar\u0131 da yay aylar\u0131nda m\u00fclayim iqliml\u0259rd\u0259, tropik b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 quru havalarda daha \u00e7ox ba\u015f verir. Odur ki, indi bir \u00e7ox insan\u0131n COVID-19-un da ox\u015far m\u00f6vs\u00fcm\u00fc s\u0259ciyy\u0259 da\u015f\u0131ya bilm\u0259siyl\u0259 maraqlanmas\u0131 b\u0259lk\u0259 d\u0259 t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u00fc deyil. \u0130lk d\u0259f\u0259 \u00c7ind\u0259 dekabr\u0131n ortalar\u0131nda meydana g\u0259ldiyi vaxtdan b\u0259ri bu virus tez&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":170554,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/604f2c31158675956952344667110857954.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Bir \u00e7ox yoluxucu x\u0259st\u0259likl\u0259r m\u00f6vs\u00fcmi xarakter da\u015f\u0131y\u0131r, ilin f\u0259slind\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, g\u00fccl\u0259nir v\u0259 ya z\u0259ifl\u0259yir. M\u0259s\u0259l\u0259n, qrip soyuq q\u0131\u015f aylar\u0131na t\u0259sad\u00fcf edir, el\u0259 norovirus &#8211; m\u0259d\u0259-ba\u011f\u0131rsaq pozuntusu virusu da h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 daha \u00e7ox \u00f6z\u00fcn\u00fc g\u00f6st\u0259rir. Dig\u0259r x\u0259st\u0259likl\u0259r, m\u0259s\u0259l\u0259n, tif x\u0259st\u0259liyi ad\u0259t\u0259n yayda \u015fidd\u0259tl\u0259nir. Q\u0131z\u0131lcaya tutulma hallar\u0131 da yay aylar\u0131nda m\u00fclayim iqliml\u0259rd\u0259, tropik b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 quru&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/170553"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=170553"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/170553\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/170554"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=170553"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=170553"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=170553"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}