{"id":172488,"date":"2020-05-28T11:12:17","date_gmt":"2020-05-28T08:12:17","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=172488"},"modified":"2020-05-28T11:12:17","modified_gmt":"2020-05-28T08:12:17","slug":"d%c9%99mirl%c9%99-z%c9%99ngin-qidalarin-q%c9%99bulu-n%c9%99-ucun-vacibdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=172488","title":{"rendered":"D\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin qidalar\u0131n q\u0259bulu n\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn vacibdir?"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) Trend.az il\u0259 birg\u0259 layih\u0259si olan &#8220;AQTA maarifl\u0259ndirir&#8221; rubrikas\u0131 davam edir.<\/p>\n<p>Bu d\u0259f\u0259ki maarifl\u0259ndirici m\u00f6vzumuz is\u0259 &#8220;D\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin qidalar\u0131n q\u0259bulunun orqanizm\u0259 faydas\u0131&#8221; haqq\u0131nda olacaq.<\/p>\n<div><\/div>\n<p>Haz\u0131rda d\u00fcnyada 2 milyard insan anemiyadan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. D\u0259mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 d\u0259mir-defisitli anemiyalar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu is\u0259 x\u00fcsusi h\u0259ssas \u0259hali qrupunun &#8211; qad\u0131nlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, d\u00fcnyaya g\u0259tirdikl\u0259ri u\u015faqlar\u0131n\u0131n immun sisteminin z\u0259if olmas\u0131na, daha \u00e7ox infeksiyalara m\u0259ruz qalmas\u0131na, fiziki v\u0259 intellektual inki\u015faflar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Odur ki, d\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin qidalar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si olduqca vacibdir.<\/p>\n<p>D\u0259mir insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 elementl\u0259rd\u0259ndir. Bir \u00e7ox qidalarda olsa da, b\u0259zi m\u0259hsullara \u0259lav\u0259 olunur v\u0259 qida \u0259lav\u0259 kimi istifad\u0259 edilir. Hemoqlobinin \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259si olmaqla eritrosit z\u00fclal\u0131na daxildir v\u0259 oksigeni a\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259n toxumalara \u00f6t\u00fcrm\u0259kl\u0259 orqanizmi oksigenl\u0259 z\u0259nginl\u0259\u015fdirir. D\u0259mir orqanizmi oksigenl\u0259 t\u0259min ed\u0259n dig\u0259r miyoqlobin z\u00fclal\u0131n\u0131n da \u0259sas t\u0259rkib hiss\u0259sin\u0259 daxildir. O \u0259z\u0259l\u0259d\u0259 m\u00fcbadil\u0259ni d\u0259st\u0259kl\u0259yir v\u0259 birl\u0259\u015fdirici toxuman\u0131n sa\u011flam inki\u015faf\u0131na k\u00f6m\u0259k edir.<\/p>\n<p>D\u0259mir b\u00f6y\u00fcm\u0259, nevroloji inki\u015faf, h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin i\u015fl\u0259m\u0259si v\u0259 b\u0259zi hormonlar\u0131n sintezi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 laz\u0131md\u0131r. Qidada d\u0259mir hem v\u0259 qeyri-hem formas\u0131ndad\u0131r. Bitki v\u0259 d\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin olan qidalarda yaln\u0131z non hem d\u0259miri var. \u018ft, d\u0259niz m\u0259hsullar\u0131 v\u0259 qu\u015f \u0259tinin t\u0259rkibind\u0259 h\u0259m hem, h\u0259m d\u0259 qeyri-hem d\u0259miri olur. Nonhem d\u0259mirinin qidada \u0259sas qaynaqlar\u0131 qoz-f\u0131nd\u0131q, lobya, t\u0259r\u0259v\u0259z v\u0259 tax\u0131l m\u0259hsullar\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Qidalarda d\u0259mir ehtiyac\u0131n\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 \u00e7\u00f6r\u0259k, d\u0259nli bitki v\u0259 dig\u0259r tax\u0131l m\u0259hsullar\u0131ndan g\u0259lir. Bundan ba\u015fqa ana s\u00fcd\u00fcnd\u0259 y\u00fcks\u0259k miqdarda bioyararl\u0131 d\u0259mir var. Lakin 4-6 aydan b\u00f6y\u00fck u\u015faqlar\u0131n ehtiyaclar\u0131n\u0131 \u00f6d\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn bu kifay\u0259t etmir. Odur ki, m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r t\u0259rkibind\u0259 d\u0259mir olan qida m\u0259hsullar\u0131n\u0131n istehlak\u0131n\u0131 t\u00f6vsiy\u0259 edirl\u0259r. Bunlar \u0259sas\u0259n qaraciy\u0259r (ancaq hamil\u0259lik zaman\u0131 istifad\u0259 edilm\u0259si m\u0259sl\u0259h\u0259t deyil), \u0259t, paxlal\u0131 bitkil\u0259r, qoz-f\u0131nd\u0131q, quru meyv\u0259l\u0259r, tam tax\u0131ll\u0131 m\u0259hsullar, alma, yumurta sar\u0131s\u0131, k\u0259l\u0259m, q\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7u\u011fundur, k\u00f6k, sar\u0131msaq, so\u011fan, noxud, bal\u0131q v\u0259 bal\u0131q m\u0259hsullar\u0131, s\u0259h\u0259r yem\u0259yi \u00fc\u00e7\u00fcn b\u0259rkidilmi\u015f d\u0259nli bitkil\u0259r, soya unu, t\u00fcnd-ya\u015f\u0131l yarpaql\u0131 t\u0259r\u0259v\u0259zl\u0259rdir.<\/p>\n<p>N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, d\u0259mirin y\u00fcks\u0259k miqdarda q\u0259bul edilm\u0259sinin \u0259ks t\u0259sirl\u0259ri d\u0259 var. M\u0259s\u0259l\u0259n, normadan art\u0131q d\u0259mir q\u0259bulu q\u0259bizlik, hals\u0131zl\u0131q, qusma v\u0259 m\u0259d\u0259 a\u011fr\u0131s\u0131 kimi xo\u015fag\u0259lm\u0259z hallar yarad\u0131r. Odur ki, d\u0259mirin g\u00fcnd\u0259lik q\u0259bulu m\u00fc\u0259yy\u0259n edil\u0259n norman\u0131 ke\u00e7m\u0259m\u0259lidir.<\/p>\n<p><strong>D\u0259mirin t\u00f6vsiy\u0259 edil\u0259n g\u00fcnd\u0259lik dozas\u0131<\/strong><\/p>\n<p>D\u0259mirin t\u00f6vsiy\u0259 edil\u0259n g\u00fcnd\u0259lik dozas\u0131<\/p>\n<p>\u018fhali qrupu\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ya\u015f\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Ortalama g\u00fcnl\u00fck doza<\/p>\n<p>S\u00fcd\u0259m\u0259r u\u015faqlar\u00a0\u00a0\u00a0 0-0.5\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 6 mq<\/p>\n<p>S\u00fcd\u0259m\u0259r u\u015faqlar\u00a0\u00a0\u00a0 0.5-1\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n<p>U\u015faqlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 1-3\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n<p>U\u015faqlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 4-6\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n<p>U\u015faqlar\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 7-10\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n<p>Ki\u015fi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11-14\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 12 mq<\/p>\n<p>Qad\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 11-14\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15 mq<\/p>\n<p>Ki\u015fi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15-18\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 12 mq<\/p>\n<p>Qad\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15-18\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15 mq<\/p>\n<p>Ki\u015fi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 19-24\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n<p>Qad\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 19-24\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15 mq<\/p>\n<p>Ki\u015fi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 25-50\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n<p>Qad\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 25-50\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 15 mq<\/p>\n<p>Ki\u015fi\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 51+\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n<p>Qad\u0131n\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 51+\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 10 mq<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) Trend.az il\u0259 birg\u0259 layih\u0259si olan &#8220;AQTA maarifl\u0259ndirir&#8221; rubrikas\u0131 davam edir. Bu d\u0259f\u0259ki maarifl\u0259ndirici m\u00f6vzumuz is\u0259 &#8220;D\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin qidalar\u0131n q\u0259bulunun orqanizm\u0259 faydas\u0131&#8221; haqq\u0131nda olacaq. Haz\u0131rda d\u00fcnyada 2 milyard insan anemiyadan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. D\u0259mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 d\u0259mir-defisitli anemiyalar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu is\u0259 x\u00fcsusi h\u0259ssas \u0259hali qrupunun &#8211; qad\u0131nlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, d\u00fcnyaya g\u0259tirdikl\u0259ri u\u015faqlar\u0131n\u0131n immun sisteminin z\u0259if olmas\u0131na, daha \u00e7ox infeksiyalara m\u0259ruz qalmas\u0131na, fiziki v\u0259 intellektual inki\u015faflar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Odur ki, d\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin qidalar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259si olduqca vacibdir. D\u0259mir insan orqanizmi \u00fc\u00e7\u00fcn faydal\u0131 elementl\u0259rd\u0259ndir. Bir \u00e7ox qidalarda olsa&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":172489,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde.jpg",696,526,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde.jpg",696,526,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde.jpg",696,526,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde-300x227.jpg",300,227,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde.jpg",640,484,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde.jpg",696,526,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde.jpg",696,526,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/05\/demir_yemekde.jpg",696,526,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan Qida T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Agentliyinin (AQTA) Trend.az il\u0259 birg\u0259 layih\u0259si olan &#8220;AQTA maarifl\u0259ndirir&#8221; rubrikas\u0131 davam edir. Bu d\u0259f\u0259ki maarifl\u0259ndirici m\u00f6vzumuz is\u0259 &#8220;D\u0259mirl\u0259 z\u0259ngin qidalar\u0131n q\u0259bulunun orqanizm\u0259 faydas\u0131&#8221; haqq\u0131nda olacaq. Haz\u0131rda d\u00fcnyada 2 milyard insan anemiyadan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. D\u0259mir \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 d\u0259mir-defisitli anemiyalar\u0131n yaranmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Bu is\u0259 x\u00fcsusi h\u0259ssas \u0259hali qrupunun &#8211; qad\u0131nlar\u0131n sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131na, d\u00fcnyaya g\u0259tirdikl\u0259ri u\u015faqlar\u0131n\u0131n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/172488"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=172488"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/172488\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/172489"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=172488"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=172488"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=172488"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}