{"id":173804,"date":"2020-06-01T10:03:01","date_gmt":"2020-06-01T07:03:01","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=173804"},"modified":"2020-06-01T10:03:01","modified_gmt":"2020-06-01T07:03:01","slug":"ekran-v%c9%99-usaqlar-n%c9%99l%c9%99r%c9%99-diqq%c9%99t-yetirm%c9%99liyik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=173804","title":{"rendered":"Ekran v\u0259 u\u015faqlar: N\u0259l\u0259r\u0259 diqq\u0259t yetirm\u0259liyik?"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlar\u0131 r\u0259q\u0259msal mediadan uzaq tutmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. \u018fslind\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fan d\u00fcnyada art\u0131q u\u015faqlar\u0131 tam t\u0259crid etm\u0259k he\u00e7 laz\u0131m da deyil. Lakin azya\u015fl\u0131lar\u0131n ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda vaxt ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri m\u00fctl\u0259q n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0 B\u0259zi evl\u0259rd\u0259 h\u0259tta he\u00e7 kim oturub seyr etm\u0259diyi halda televizorlar a\u00e7\u0131q qal\u0131r. Bu, d\u00fczg\u00fcn deyil. Bir \u00e7ox valideynl\u0259r, day\u0259l\u0259r televizoru, plan\u015feti, mobil telefonu u\u015fa\u011f\u0131 sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259 hesab edirl\u0259r. B\u0259s \u0259slind\u0259 bu cihazlar u\u015faqlara nec\u0259 t\u0259sir edir?<\/p>\n<p>\u0130ki ya\u015fa q\u0259d\u0259r u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn bu cihazlar he\u00e7 bir \u00f6yr\u0259dici funksiya da\u015f\u0131m\u0131r, \u0259ksin\u0259 u\u015faqlar\u0131 beyni inki\u015faf etdir\u0259n \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 oyunlardan t\u0259crid edir. K\u00f6rp\u0259l\u0259r real insanlarla \u00fcnsiyy\u0259td\u0259 v\u0259 \u0259\u015fyalarla t\u0259masda daha \u00e7ox \u015fey \u00f6yr\u0259nirl\u0259r.<\/p>\n<p>Televizor, kompyuter, plan\u015fet qar\u015f\u0131s\u0131nda saatlarla oturmaq u\u015fa\u011f\u0131n sosial bacar\u0131qlar\u0131n\u0131n, dil \u00f6yr\u0259nm\u0259k v\u0259rdi\u015fl\u0259rinin, yarad\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. \u018fsas\u0259n iki ya\u015f\u0131na q\u0259d\u0259r olan d\u00f6vr u\u015faqlar\u0131n beyninin inki\u015faf\u0131nda m\u00fch\u00fcm d\u00f6vr oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn \u00fcnsiyy\u0259t\u0259, oyunlara x\u00fcsusi vaxt ay\u0131rmaq laz\u0131md\u0131r.<\/p>\n<p>Ekran alud\u0259\u00e7isi olmaq \u00f6vlad\u0131n\u0131z\u0131n analitik d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259 qabiliyy\u0259tinin, fanataziyas\u0131n\u0131n ,intellektinin z\u0259ifl\u0259m\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/p>\n<p>T\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259r g\u00f6st\u0259rib ki, m\u0259kt\u0259b\u0259q\u0259d\u0259r ya\u015flar\u0131nda vaxt\u0131n\u0131n \u00e7oxunu cizgi filml\u0259ri v\u0259 \u0259yl\u0259nc\u0259 proqramlar\u0131 \u00f6n\u00fcnd\u0259 ke\u00e7ir\u0259n u\u015faqlar\u0131n m\u0259kt\u0259b ya\u015flar\u0131nda \u00e7ox z\u0259if oxuma v\u0259rdi\u015fl\u0259ri olur.<\/p>\n<p>M\u0259kt\u0259bli u\u015faqlar\u0131n televizor qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ox vaxt ke\u00e7irm\u0259si onlar\u0131n ev tap\u015f\u0131r\u0131qlar\u0131na az vaxt ay\u0131rmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p>Televizor, plan\u015fet v\u0259 dig\u0259r cihazlar u\u015faqlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na da m\u0259nfi t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir. Bel\u0259 ki, u\u015faqlar emosional c\u0259h\u0259td\u0259n haz\u0131r olmadan, hadis\u0259l\u0259r\u0259 d\u00fczg\u00fcn yana\u015fma \u0259ld\u0259 etm\u0259d\u0259n kobud, aqressiv s\u0259hn\u0259l\u0259r g\u00f6rm\u0259m\u0259lidirl\u0259r. Mediada b\u00f6y\u00fckl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn olan b\u0259zi reklamlar da onlar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na m\u0259nfi t\u0259sir ed\u0259 bil\u0259r. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, u\u015faqlar\u0131n beyni a\u011f ka\u011f\u0131z kimidir, ilk t\u0259\u0259ss\u00fcratlar ill\u0259rl\u0259 yadda\u015flar\u0131nda qalaraq, sonradan onlar\u0131n d\u00fcnyaya bax\u0131\u015flar\u0131na v\u0259 davran\u0131\u015flar\u0131na birba\u015fa t\u0259sir g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Bundan ba\u015fqa, televizor, plan\u015fet, kompyuterd\u0259 n\u0259zar\u0259tsiz olaraq, saatlarla oturmaq u\u015faqlarda piyl\u0259nm\u0259y\u0259, onur\u011fa \u0259yrilikl\u0259rin\u0259 v\u0259 s. s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>\u015eimali Kaliforniya \u0130nstitutunun aliml\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irdikl\u0259ri ara\u015fd\u0131rmalar is\u0259 g\u00f6st\u0259rir ki, g\u0259nc ya\u015flar\u0131nda \u00e7ox televizora baxan insanlar orta ya\u015flarda beynin funksiyas\u0131nda poz\u011funluqlarla v\u0259 g\u00f6z probleml\u0259ri il\u0259 rastla\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p>Valideyn olaraq, r\u0259q\u0259msal median\u0131n \u00f6vlad\u0131n\u0131za m\u0259nfi t\u0259sirinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 ala bil\u0259rsiniz. Onlar\u0131n ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda ke\u00e7irdikl\u0259ri saatlara v\u0259 izl\u0259dikl\u0259ri proqramlara n\u0259zar\u0259t ed\u0259r\u0259k, r\u0259q\u0259msal mediadan d\u00fczg\u00fcn yararlanaraq, z\u0259r\u0259r yox fayda \u0259ld\u0259 etm\u0259k olar.<\/p>\n<p>U\u015faq \u00fc\u00e7\u00fcn proqram m\u00fctl\u0259q valideyn t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7ilm\u0259lidir. M\u0259s\u0259l\u0259n, iki uy\u011fun proqram se\u00e7ib u\u015fa\u011fa t\u0259klif etm\u0259k olar ki, birini se\u00e7sin v\u0259 izl\u0259sin.<\/p>\n<p>\u0130ki ya\u015fdan a\u015fa\u011f\u0131 u\u015faqlar\u0131 ekrandan uzaq tutmaq m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>Televiziyada v\u0259 ya internetd\u0259 \u00f6yr\u0259dici proqramlar, s\u0259yah\u0259t, tarix v\u0259 s. il\u0259 ba\u011fl\u0131 verili\u015fl\u0259r se\u00e7m\u0259k v\u0259 faydalanmaq olar.Bel\u0259 proqramlar\u0131 bir-iki d\u0259f\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcz d\u0259 u\u015faqla birg\u0259 izl\u0259s\u0259niz, onlarda m\u00fctl\u0259q maraq yaranacaq.<\/p>\n<p>Cizgi filml\u0259ri u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcnd\u00fcr dey\u0259 he\u00e7 d\u0259 ham\u0131s\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnm\u0259yin. Cizgi filml\u0259ri m\u00fctl\u0259q valideyn t\u0259r\u0259find\u0259n se\u00e7ilm\u0259lidir. Haz\u0131rda i\u00e7\u0259risind\u0259 aqressiya, u\u015faqlara uy\u011fun olmayan s\u0259hn\u0259l\u0259r olan cizgi filml\u0259ri \u00e7oxdur.<\/p>\n<p>\u00d6z\u00fcn\u00fcz ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda daha az vaxt ke\u00e7irm\u0259kl\u0259 u\u015fa\u011fa \u00f6rn\u0259k olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131n. U\u015faqlar h\u0259r \u015feyd\u0259 b\u00f6y\u00fckl\u0259ri t\u0259krarlama\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. Valideyninin kitab oxudu\u011funu, dig\u0259r f\u0259aliyy\u0259t n\u00f6v\u00fc il\u0259 m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011funu g\u00f6r\u0259n u\u015faq da zamanla o istiqam\u0259t\u0259 y\u00f6n\u0259l\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>Yem\u0259k yem\u0259y\u0259n u\u015faqlar\u0131 plan\u015fet, televiziya, mobil telefon \u00f6n\u00fcnd\u0259 yedirtm\u0259k yanl\u0131\u015f h\u0259r\u0259k\u0259tdir. \u00c7al\u0131\u015f\u0131n u\u015faq yem\u0259k zaman\u0131 ekrandan uzaq olsun.<\/p>\n<p><strong>Nubar S\u00fcleymanova,<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlar\u0131 r\u0259q\u0259msal mediadan uzaq tutmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. \u018fslind\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fan d\u00fcnyada art\u0131q u\u015faqlar\u0131 tam t\u0259crid etm\u0259k he\u00e7 laz\u0131m da deyil. Lakin azya\u015fl\u0131lar\u0131n ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda vaxt ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri m\u00fctl\u0259q n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0 B\u0259zi evl\u0259rd\u0259 h\u0259tta he\u00e7 kim oturub seyr etm\u0259diyi halda televizorlar a\u00e7\u0131q qal\u0131r. Bu, d\u00fczg\u00fcn deyil. Bir \u00e7ox valideynl\u0259r, day\u0259l\u0259r televizoru, plan\u015feti, mobil telefonu u\u015fa\u011f\u0131 sakitl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn vasit\u0259 hesab edirl\u0259r. B\u0259s \u0259slind\u0259 bu cihazlar u\u015faqlara nec\u0259 t\u0259sir edir? \u0130ki ya\u015fa q\u0259d\u0259r u\u015faqlar \u00fc\u00e7\u00fcn bu cihazlar he\u00e7 bir \u00f6yr\u0259dici funksiya da\u015f\u0131m\u0131r, \u0259ksin\u0259 u\u015faqlar\u0131 beyni inki\u015faf etdir\u0259n \u00fcnsiyy\u0259t v\u0259 oyunlardan t\u0259crid edir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":173805,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7a47f991159099287398636338310401274.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 u\u015faqlar\u0131 r\u0259q\u0259msal mediadan uzaq tutmaq \u00e7ox \u00e7\u0259tindir. \u018fslind\u0259 s\u00fcr\u0259tl\u0259 r\u0259q\u0259msalla\u015fan d\u00fcnyada art\u0131q u\u015faqlar\u0131 tam t\u0259crid etm\u0259k he\u00e7 laz\u0131m da deyil. Lakin azya\u015fl\u0131lar\u0131n ekran qar\u015f\u0131s\u0131nda vaxt ke\u00e7irm\u0259l\u0259ri m\u00fctl\u0259q n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.\u00a0 B\u0259zi evl\u0259rd\u0259 h\u0259tta he\u00e7 kim oturub seyr etm\u0259diyi halda televizorlar a\u00e7\u0131q qal\u0131r. Bu, d\u00fczg\u00fcn deyil. Bir \u00e7ox valideynl\u0259r, day\u0259l\u0259r televizoru, plan\u015feti, mobil telefonu u\u015fa\u011f\u0131&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/173804"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=173804"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/173804\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/173805"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=173804"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=173804"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=173804"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}