{"id":175511,"date":"2020-06-04T11:58:44","date_gmt":"2020-06-04T08:58:44","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=175511"},"modified":"2020-06-04T11:58:44","modified_gmt":"2020-06-04T08:58:44","slug":"%c9%99li-%c9%99hm%c9%99dov-heyd%c9%99r-%c9%99liyev-unudulmur-v%c9%99-unudulmayacaq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=175511","title":{"rendered":"\u018fli \u018fhm\u0259dov: Heyd\u0259r \u018fliyev unudulmur v\u0259 unudulmayacaq"},"content":{"rendered":"<p>Ba\u015f nazirin m\u00fcavini, YAP S\u0259drinin m\u00fcavini &#8211; icra katibi \u018fli \u018fhm\u0259dov \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259smi facebook s\u0259hif\u0259sind\u0259 &#8220;Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixd\u0259 rolunu t\u0259hrif etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259&#8221; s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259 yay\u0131mlay\u0131b.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ\u00a0<\/strong><a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, m\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n son 102 illik tarixi m\u00fcxalif\u0259tin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ekspert qruplar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yenid\u0259n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilib. Bel\u0259 bir m\u00fczakir\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 adi elmi diskussiya saymaq olard\u0131. Lakin diskussiyalar\u0131n xalis siyasi v\u0259 ideoloji y\u00f6n\u00fcm\u00fc ona adi elmi m\u00fczakir\u0259 kontekstind\u0259n yana\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 qeyri-m\u00fcmk\u00fcn edir. M\u00fcxalif\u0259tin m\u0259lum k\u0259simi yen\u0259 d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq m\u00fcst\u0259qillik tarixini \u00f6z inhisar\u0131na almaq v\u0259 buradan \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k m\u00f6vcud hakimiyy\u0259tin v\u0259 onun qurucusu Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixd\u0259ki rolunu t\u0259hrif etm\u0259k yolunu se\u00e7m\u0259kl\u0259 diqq\u0259ti \u00f6z\u00fcn\u0259 c\u0259lb etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259la, onu qeyd edim ki, m\u00fcxalif\u0259tin Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tinin Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tin\u0259 verdiyi qiym\u0259t \u0259sass\u0131z v\u0259 \u0259sass\u0131z oldu\u011fu q\u0259d\u0259r d\u0259 qeyri-obyektivdir. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcn\u00fc Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi saymas\u0131, C\u00fcmhuriyy\u0259tin elan olundu\u011fu 28 may\u0131n d\u00f6vl\u0259t bayram\u0131 kimi qeyd edilm\u0259si m\u00fcxalif\u0259tin ittihamlar\u0131n\u0131n q\u0259r\u0259zli v\u0259 siyasi c\u0259h\u0259td\u0259n motivl\u0259ndiyini s\u00fcbuta yetir\u0259n \u0259n adi h\u0259qiq\u0259tl\u0259rdir. Hakimiyy\u0259tin h\u0259yata ke\u00e7irdiyi siyas\u0259td\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259t qurucular\u0131n\u0131n amal\u0131 olan d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyi ideyas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca v\u0259 h\u0259lledici komponent kimi i\u015ftirak etm\u0259si onlar\u0131n xatir\u0259sin\u0259 v\u0259 irsin\u0259 s\u00f6nm\u0259z h\u00f6rm\u0259t v\u0259 ehtiram\u0131n bariz ifad\u0259si say\u0131lmal\u0131d\u0131r. Bu m\u0259nada m\u0259n b\u0259zi m\u00fcxalif\u0259t\u00e7il\u0259rin Az\u0259rbaycan hakimiyy\u0259tini C\u00fcmhuriyy\u0259tin qurucular\u0131na v\u0259 onlar\u0131n ideyalar\u0131na yet\u0259rinc\u0259 h\u00f6rm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259m\u0259kd\u0259 su\u00e7lamas\u0131n\u0131 qeyri-obyektivliyin v\u0259 q\u0259r\u0259zliyin y\u00fcks\u0259k ifad\u0259si kimi qiym\u0259tl\u0259ndirir\u0259m.<\/p>\n<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurucusu \u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 rolu m\u0259s\u0259l\u0259sin\u0259 m\u00fcxalif\u0259tin yenid\u0259n diqq\u0259t ay\u0131rmas\u0131 v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq onu t\u0259hrif etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 ayr\u0131ca t\u0259hlil m\u00f6vzusudur. M\u00fcxalif\u0259tin Heyd\u0259r \u018fliyevin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 m\u00fcnasib\u0259tind\u0259 x\u00fcsusi bir q\u0131sqancl\u0131\u011f\u0131n olmas\u0131 he\u00e7 kim\u0259 sirr deyil. Liderl\u0259ri d\u0259 daxil olmaqla onlar\u0131n ed\u0259 bilm\u0259dikl\u0259rini Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259si v\u0259 n\u0259tic\u0259 etibaril\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcasir tarixinin ham\u0131l\u0131qla q\u0259bul edil\u0259n m\u00fc\u0259llifin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si onlar\u0131 rahat buraxm\u0131r. M\u0259n buna u\u011fursuzluq sindromunun yaratd\u0131\u011f\u0131 q\u0131sqancl\u0131q kimi bax\u0131ram. Ancaq etiraf olunmal\u0131d\u0131r ki, bu x\u00fcsusda g\u00fcnahkar axtar\u0131lacaqsa, onu u\u011fursuzlar\u0131n aras\u0131nda tapmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixd\u0259ki rolunu saxtala\u015fd\u0131rmaq c\u0259hdl\u0259rind\u0259 indi tarix\u00e7i C\u0259mil H\u0259s\u0259nli x\u00fcsusi canf\u0259\u015fanl\u0131q g\u00f6st\u0259rir. M\u0259n onun vaxtil\u0259 yazd\u0131\u011f\u0131 kitablarda Heyd\u0259r \u018fliyev haqq\u0131nda \u00e7ox y\u00fcks\u0259k fikirl\u0259rin \u0259ks olundu\u011funu bir k\u0259nara qoyuram. Bu, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, m\u0259n\u0259viyyat m\u0259s\u0259l\u0259si, \u015f\u0259xsiyy\u0259tin \u00f6z\u00fc-\u00f6z\u00fcn\u00fc inkar etm\u0259sidir. Buna baxmayaraq, ciddi tarix t\u0259dqiqat\u00e7\u0131s\u0131 oldu\u011funu \u015f\u00fcbh\u0259 alt\u0131na almad\u0131\u011f\u0131m birisinin Heyd\u0259r \u018fliyevin az qala, obrazl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 des\u0259k, SSR\u0130-d\u0259 do\u011fuldu\u011funu v\u0259 ya\u015famas\u0131n\u0131 onun g\u00fcnah\u0131 kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 tarixin siyas\u0259t\u0259 qurban verilm\u0259sinin n\u0259 q\u0259d\u0259r arzuolunmaz n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131na ac\u0131 n\u00fcmun\u0259dir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan iki illik fasil\u0259 il\u0259 1813-c\u00fc ild\u0259n 1991-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r Rusiyan\u0131n v\u0259 SSR\u0130-nin t\u0259rkibind\u0259 olub. T\u0259xmin\u0259n 170 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n indiki \u0259halisinin \u0259h\u0259miyy\u0259tli bir hiss\u0259si d\u0259 daxil olmaqla 6 n\u0259sli h\u0259min d\u00f6vl\u0259tl\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131b. Onlar\u0131n i\u00e7\u0259risind\u0259 ziyal\u0131lar da yeti\u015fib, az sayda olsa da d\u00f6vl\u0259t xadiml\u0259ri d\u0259. N\u0259 h\u0259min d\u00f6vrd\u0259 ya\u015famaq, n\u0259 d\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259, o c\u00fcml\u0259d\u0259n d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyind\u0259 xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rm\u0259k onlar\u0131 milli k\u00f6kl\u0259rd\u0259n v\u0259 ruhdan m\u0259hrum etm\u0259yib v\u0259 ed\u0259 bilm\u0259zdi. Haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z tarixi \u015f\u0259raitd\u0259, daha d\u0259qiq ifad\u0259 ets\u0259k SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 yeti\u015fmi\u015f \u0259n b\u00f6y\u00fck \u015f\u0259xsiyy\u0259t v\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>M\u00fcxalif\u0259tin m\u0259ntiqin\u0259 g\u00f6r\u0259, SSR\u0130 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 m\u00fcxt\u0259lif sah\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fanlar sovet ideologiyas\u0131na xidm\u0259t etdikl\u0259rind\u0259n milli ruhlu insanlar ola bilm\u0259zl\u0259r. Bu m\u0259ntiql\u0259 yana\u015fsaq, \u00dczeyir Hac\u0131b\u0259yov, Qara Qarayev, Fikr\u0259t \u018fmirov, Niyazi v\u0259 dig\u0259r korifeyl\u0259r d\u0259 h\u0259min kateqoriyaya aid edilm\u0259lidir. Dem\u0259li sovet d\u00f6n\u0259mind\u0259 he\u00e7 kim idar\u0259\u00e7ilikd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmamal\u0131, elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t, inc\u0259s\u0259n\u0259tl\u0259 m\u0259\u015f\u011ful olmamal\u0131 idi ki, indiki m\u00fcxalif\u0259t onlar\u0131 qeyri-milli olmaqda su\u00e7laya bilm\u0259sin. B\u0259s alternativ n\u0259 olmal\u0131 idi? Bu c\u00fcr yana\u015fman\u0131n n\u0259 q\u0259d\u0259r b\u0259sit t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn m\u0259hsulu oldu\u011funu s\u00fcbut etm\u0259y\u0259 ehtiyac duymuram.<\/p>\n<p>Qeyd edildiyi kimi, sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 yeti\u015fmi\u015f \u0259n parlaq az\u0259rbaycanl\u0131 d\u00f6vl\u0259t xadimi v\u0259 siyasi xadim Heyd\u0259r \u018fliyev olub. Lakin bu ona d\u0259rin milli ruha malik olmas\u0131na, o d\u00f6vr\u00fcn imkanlar\u0131 daxilind\u0259 \u00f6z xalq\u0131na l\u0259yaq\u0259tl\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck fayda il\u0259 xidm\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259sin\u0259 mane ola bilm\u0259zdi v\u0259 bilm\u0259di. Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 y\u00fcks\u0259k d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259l\u0259rind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na g\u00f6r\u0259 onun Az\u0259rbaycan tarixind\u0259 rolunu t\u0259hrif etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fcxalif\u0259tin b\u00fct\u00fcn c\u0259hdl\u0259rin\u0259 baxmayaraq, xalq\u0131n tarixind\u0259 el\u0259 o d\u00f6vrd\u0259 buraxd\u0131\u011f\u0131 d\u0259rin izl\u0259r indid\u0259 xat\u0131rlan\u0131r v\u0259 qiym\u0259tl\u0259ndirilir. Sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycanda iqtisadiyyat\u0131n, s\u0259nayenin, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n, elmin, t\u0259hsilin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevin respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi 1969-1982-ci ill\u0259r\u0259 t\u0259sad\u00fcf edir. Bak\u0131n\u0131n, G\u0259nc\u0259nin, Sumqay\u0131t\u0131n, dig\u0259r \u015f\u0259h\u0259r v\u0259 k\u0259ndl\u0259rin simas\u0131n\u0131n k\u00f6k\u00fcnd\u0259n d\u0259yi\u015fm\u0259si, \u0259halinin \u0259ks\u0259riyy\u0259tini t\u0259\u015fkil ed\u0259n k\u0259nd yerl\u0259rind\u0259 ya\u015fayanlar\u0131n m\u0259i\u015f\u0259tinin v\u0259 h\u0259yat t\u0259rzinin b\u00fct\u00fcnl\u00fckl\u0259 yenil\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fm\u0259si Heyd\u0259r \u018fliyevin ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 idi. Onun \u015f\u0259xsi t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Az\u0259rbaycanda o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n m\u00fcasir onlarla zavod, s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259si, universitet, s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zi, h\u0259rbi m\u0259kt\u0259b yarad\u0131ld\u0131, h\u0259r il y\u00fczl\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131 g\u0259nc SSR\u0130-nin \u0259n qabaqc\u0131l ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131nda t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilirdi. Sadalananlar\u0131n h\u0259r biri Az\u0259rbaycana, Az\u0259rbaycan xalq\u0131na xidm\u0259tin ayr\u0131-ayr\u0131 n\u00fcmun\u0259l\u0259ri kimi xatir\u0259l\u0259rd\u0259 ya\u015fay\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n elm, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 inc\u0259s\u0259n\u0259t xadiml\u0259rin\u0259 o d\u00f6vr \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u00f6hr\u0259tin v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131q u\u011furlar\u0131n\u0131n etiraf\u0131n\u0131n \u0259n y\u00fcks\u0259k pill\u0259si hesab edil\u0259n adlar\u0131n v\u0259 m\u00fckafatlar\u0131n verilm\u0259si xalq\u0131n v\u0259 onun tarixinin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tinin \u0259n yax\u015f\u0131 t\u0259bli\u011fi say\u0131l\u0131rd\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin sovet d\u00f6vr\u00fc f\u0259aliyy\u0259tind\u0259 yet\u0259rinc\u0259 s\u0131rf milli komponentin (\u0259lb\u0259tt\u0259, m\u00f6vcud \u015f\u0259rtl\u0259r daxilind\u0259) \u00f6z\u00fcn\u00fc biruz\u0259 verdiyin\u0259 aid n\u00fcmun\u0259l\u0259r d\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259rdir. Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyi sah\u0259sind\u0259 milli kadrlar\u0131n k\u0259miyy\u0259t bax\u0131m\u0131ndan k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 artmas\u0131 onun d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n m\u00fc\u015faiy\u0259t olunma\u011fa ba\u015flad\u0131. Yaxud, bir s\u0131ra inzibati \u0259razi vahidl\u0259rinin adlar\u0131n\u0131n d\u0259yi\u015fdirilm\u0259si, G\u0259nc\u0259 ad\u0131n\u0131n qaytar\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 ilk add\u0131m\u0131n at\u0131lmas\u0131 (o zamank\u0131 Kirovabad \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 iki rayon yarad\u0131laraq birinin G\u0259nc\u0259 adland\u0131r\u0131lmas\u0131), Bak\u0131da in\u015fa edil\u0259n m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m saraya &#8220;G\u00fcl\u00fcstan&#8221; ad\u0131n\u0131n verilm\u0259si v\u0259 s. Heyd\u0259r \u018fliyevin milli ruhlu d\u00f6vl\u0259t xadimi olmas\u0131n\u0131 s\u00fcbuta yetir\u0259n dig\u0259r faktlard\u0131r. Stalin represiyas\u0131n\u0131n qurban\u0131 olmu\u015f H\u00fcseyn Cavidin n\u0259\u015finin Sibird\u0259n Az\u0259rbaycana g\u0259tirilm\u0259si, ba\u015fqa bir repressiya qurban\u0131 Mikay\u0131l M\u00fc\u015ffiq\u0259 Bak\u0131da abid\u0259 ucald\u0131lmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r \u00e7oxsayl\u0131 milli ruhlu q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sini d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259 alsaq, m\u00fcxalif\u0259tin Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixi xidm\u0259tl\u0259rinin milli k\u00f6kl\u0259rd\u0259n qoparmaq c\u0259hdl\u0259rinin n\u0259 d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 saxta iddialara \u0259sasland\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 ziyanl\u0131 xarakter da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u0259rk etm\u0259k \u00e7\u0259tin deyil.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00f6y\u00fck d\u00f6vl\u0259t xadimi v\u0259 dahi siyas\u0259t\u00e7i idi. Sovet rejiminin m\u0259lum qaydalar\u0131 v\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259ri daxilind\u0259 m\u0259nsub oldu\u011fu xalqa l\u0259yaq\u0259tl\u0259 xidm\u0259t etm\u0259yin v\u0259 fayda verm\u0259yin yollar\u0131n\u0131 ayd\u0131n d\u0259rk edirdi. Onu sovet idar\u0259\u00e7iliyin\u0259 xas olan ideoloji qaydalara \u0259m\u0259l etdiyin\u0259 g\u00f6r\u0259 t\u0259nqid etm\u0259k c\u0259hdl\u0259ri q\u0259d\u0259r tarixd\u0259 \u015f\u0259xsiyy\u0259tin roluna m\u0259nas\u0131z, h\u0259r c\u00fcr m\u0259ntiqd\u0259n v\u0259 rasionall\u0131qdan m\u0259hrum yana\u015fma t\u0259s\u0259vv\u00fcr etmir\u0259m. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u0259m ki, bu m\u0259ntiqd\u0259n m\u0259hrum olan t\u0259nqidl\u0259rin m\u00fc\u0259llifi C\u0259mil H\u0259s\u0259nli Bak\u0131 D\u00f6vl\u0259t Universitetind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fark\u0259n \u00f6z\u00fcn\u00fcn buraxd\u0131\u011f\u0131 ciddi s\u0259hvl\u0259r n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranm\u0131\u015f probleml\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259nd\u0259 Leninin mavzoleyin\u0259 \u015fikay\u0259t m\u0259ktublar\u0131 g\u00f6nd\u0259rdiyini, \u018fli K\u0259rimli is\u0259 h\u0259rbi xidm\u0259td\u0259n qay\u0131d\u0131b BDU-da t\u0259hsil alark\u0259n, qrupda \u0259n ya\u015fl\u0131 t\u0259l\u0259b\u0259 kimi t\u0259l\u0259b\u0259 komsomol komit\u0259sinin katibi se\u00e7ildiyini unutmay\u0131b. Bu onlara \u00f6zl\u0259rini milli ruhlu insanlar kimi t\u0259qdim etm\u0259y\u0259 mane olmursa, onda niy\u0259 sovet c\u0259miyy\u0259tind\u0259 ya\u015fam\u0131\u015f v\u0259 i\u015fl\u0259mi\u015f dig\u0259r insanlara ba\u015fqa m\u00fcnasib\u0259t s\u0259rgil\u0259nm\u0259lidir. \u018fvv\u0259ld\u0259 qeyd etdim, haqq\u0131nda s\u00f6hb\u0259t a\u00e7d\u0131\u011f\u0131m\u0131z m\u00fcxalif\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rind\u0259 onlar\u0131n liderl\u0259rinin v\u0259 \u00f6zl\u0259rinin ed\u0259 bilm\u0259diyini b\u00f6y\u00fck m\u0259har\u0259tl\u0259 etm\u0259k qabiliyy\u0259tin\u0259 g\u00f6r\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 d\u0259rin q\u0131sqancl\u0131q kompleksi yaran\u0131b. 1992-ci ild\u0259 tale AXCP-M\u00fcsavat t\u0259msil\u00e7il\u0259rin\u0259 hakimiyy\u0259t b\u0259x\u015f ed\u0259r\u0259k onlara m\u00fcst\u0259qilliyi qorumaq, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259ti qurmaq \u015fans\u0131 verdi. Lakin onlar bu \u015fansdan istifad\u0259 ed\u0259 bilm\u0259dil\u0259r. \u00c7\u00fcnki onlarda Heyd\u0259r \u018fliyevd\u0259 olan z\u0259ka, irad\u0259, q\u0259tiyy\u0259t, d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik t\u0259cr\u00fcb\u0259si, bir d\u0259 ki, h\u0259r bir d\u00f6vl\u0259t xadimin\u0259 \u00e7ox laz\u0131m olan mill\u0259t sevgisi \u00e7atm\u0131rd\u0131. C\u0259mi bir ilin i\u00e7\u0259rsind\u0259 iflasa u\u011frad\u0131lar, d\u00f6vl\u0259ti bankrot etdil\u0259r, \u00f6lk\u0259ni par\u00e7alanmaq h\u0259ddin\u0259 g\u0259tirdil\u0259r. N\u0259tic\u0259si m\u0259lumdur: xalq yar\u0131tmaz hakimiyy\u0259t kimi onlar\u0131 devirdi v\u0259 ac\u0131nacaql\u0131 hala d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f Az\u0259rbaycan\u0131 xilas etm\u0259k namin\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t etdi.<\/p>\n<p>\u0130ndi Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixi rolunu b\u00f6htanlar v\u0259 yalanlarla t\u0259hrif ed\u0259nl\u0259rd\u0259n soru\u015fmaq laz\u0131md\u0131r: xalq niy\u0259 taleyinin \u0259n a\u011f\u0131r g\u00fcn\u00fcnd\u0259 m\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 \u00fcz tutdu, hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t etdi?! Bu sual\u0131n yegan\u0259 cavab\u0131 var. Az\u0259rbaycan xalq\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyevi o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 milli ruhlu, v\u0259t\u0259nsev\u0259r d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi tan\u0131y\u0131r v\u0259 q\u0259bul edirdi ki, \u0259n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rd\u0259 taleyini yaln\u0131z ona etibar ed\u0259 bil\u0259rdi. \u00c7\u00fcnki bilirdi ki, Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259yat\u0131 bahas\u0131na olsa da Az\u0259rbaycan\u0131 dardan xilas ed\u0259c\u0259k. V\u0259 yan\u0131lmad\u0131. U\u011fursuz siyas\u0259t\u00e7il\u0259r bunu Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 ba\u011f\u0131\u015flaya bilmirl\u0259r. Onun \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin \u0259z\u0259m\u0259ti v\u0259 tarixi xidm\u0259tl\u0259rinin b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fc qar\u015f\u0131s\u0131nda c\u0131l\u0131z v\u0259 \u0259lacs\u0131z olduqlar\u0131 daha qabar\u0131q g\u00f6r\u00fcn\u00fcr.<\/p>\n<p>Ba\u015fqa bir h\u0259qiq\u0259t d\u0259 var ki, onu da xat\u0131rlamaq yerin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259r. \u018fg\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyev haqq\u0131nda indiki azsayl\u0131 b\u00f6htan\u00e7\u0131lar\u0131n s\u00f6yl\u0259dikl\u0259ri do\u011fru idis\u0259, niy\u0259 onlar\u0131n da v\u0259zif\u0259l\u0259r tutdu\u011fu h\u00f6kum\u0259t 1993-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevi hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t etdi, arxas\u0131nca prezident t\u0259yyar\u0259sini g\u00f6nd\u0259rdi?! Kim\u0259 v\u0259 n\u0259y\u0259 inanaq &#8211; 1993-c\u00fc ild\u0259 indiki m\u00fcxalif\u0259t\u00e7il\u0259rin v\u0259zif\u0259 tutdu\u011fu h\u00f6kum\u0259tin r\u0259hb\u0259rl\u0259rinin Heyd\u0259r \u018fliyevin z\u0259kas\u0131n\u0131, g\u00fcc\u00fcn\u00fc, \u0259z\u0259m\u0259tini v\u0259 t\u0259bii ki, milli ruhunu qiym\u0259tl\u0259ndir\u0259r\u0259k da\u011f\u0131lmaqda olan Az\u0259rbaycan\u0131 v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, \u00f6zl\u0259rini xilas etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn paytaxta d\u0259v\u0259t etm\u0259si kimi tarixi fakta, yoxsa ill\u0259r ke\u00e7\u0259nd\u0259n sonra Heyd\u0259r \u018fliyev ruhunun \u0259z\u0259m\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda acizlik kompleksi ya\u015fayan bir ne\u00e7\u0259 m\u00fcxalif\u0259t n\u00fcmay\u0259nd\u0259sinin m\u0259ntiqd\u0259n v\u0259 rasionall\u0131qdan m\u0259hrum b\u00f6htanlar\u0131na?<\/p>\n<p>Faktlar\u0131 inkar etm\u0259k he\u00e7 kim\u0259 m\u00fcy\u0259ss\u0259r olmay\u0131b. Deyil\u0259nl\u0259r kontekstind\u0259 iki tarixi fakt\u0131 yada salmaq ist\u0259yir\u0259m: birincisi, qal\u0131qlar\u0131 bu g\u00fcn Heyd\u0259r \u018fliyevl\u0259 \u0259laq\u0259dar b\u00f6htan uyduran AXCP-M\u00fcsavat hakimiyy\u0259tinin c\u0259mi bir il iqtidarda olmas\u0131d\u0131r. \u0130kinci fakt is\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin 10 il davam ed\u0259n Prezidentliyidir. Birincil\u0259rin 13 ayl\u0131q hakimiyy\u0259ti xaos, anarxiya, total b\u00f6hran v\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si il\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin hakimiyy\u0259ti is\u0259 birincil\u0259rin qoyub getdiyi a\u011f\u0131r miras\u0131n aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131, sabitlik v\u0259 \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n b\u0259rq\u0259rar olmas\u0131, siyasi v\u0259 iqtisadi islahatlar\u0131n h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 m\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin qurulmas\u0131, &#8220;\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si&#8221; ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f neft sazi\u015finin imzalanmas\u0131 v\u0259 s. m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m inki\u015faf v\u0259 d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rl\u0259 tarix\u0259 d\u00fc\u015f\u00fcb. Bu inki\u015faf indi d\u0259 davam edir, Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131 ya\u015fay\u0131r v\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131na xidm\u0259t edir. M\u00fcasir, q\u00fcdr\u0259tli, g\u00fccl\u00fc Az\u0259rbaycan Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131n\u0131n t\u0259nt\u0259n\u0259si v\u0259 t\u0259c\u0259ss\u00fcm\u00fcd\u00fcr. Qeyd edil\u0259n h\u0259min faktlar\u0131n \u0259ks etdirdiyi tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259ri t\u0259hrif etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kiml\u0259rs\u0259 c\u0259hdl\u0259r ed\u0259 bil\u0259r, lakin n\u0259tic\u0259siz qalacaq. M\u00fcqayis\u0259 edil\u0259n tarixi d\u00f6vrl\u0259r v\u0259 d\u00f6vr\u00fcn liderl\u0259ri bir-birind\u0259n o d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 f\u0259rql\u0259nir ki, ist\u0259nil\u0259n t\u0259hrif v\u0259 ya saxtakarl\u0131q n\u0259yis\u0259 d\u0259yi\u015fdirm\u0259k g\u00fcc\u00fcnd\u0259 deyil.<\/p>\n<p>Ayr\u0131-ayr\u0131 vaxtlarda Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 qar\u015f\u0131 \u00e7ox haqs\u0131zl\u0131qlar edilib. Lakin zaman h\u0259r \u015feyi \u00f6z yerin\u0259 qoyub. Heyd\u0259r \u018fliyev is\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 haqq\u0131n v\u0259 \u0259dal\u0259tin yan\u0131nda olub. Ona g\u00f6r\u0259 d\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev el\u0259 m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m tarixdir ki, onu d\u0259yi\u015fdirm\u0259k imkan xaricind\u0259dir. 1993-c\u00fc ilin fevral ay\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131vandan Bak\u0131ya g\u0259lmi\u015fdi. Yeni Az\u0259rbaycan Partiyas\u0131n\u0131n \u00fczvl\u0259ri il\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fd\u0259 i\u015ftirak\u00e7\u0131lardan biri \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131nda o zamank\u0131 Prezident \u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259yin \u015f\u0259xsiyy\u0259ti haqq\u0131nda k\u0259skin ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259tdi. Heyd\u0259r \u018fliyev d\u0259rhal onu dayand\u0131r\u0131b, &#8220;\u018fb\u00fclf\u0259z El\u00e7ib\u0259y Az\u0259rbaycan\u0131n prezidentidir. S\u0259n\u0259 d\u0259, dig\u0259rl\u0259rin\u0259 d\u0259 d\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u015f\u0259xsiyy\u0259ti haqq\u0131nda k\u0259skin ifad\u0259l\u0259r i\u015fl\u0259tm\u0259yi m\u0259sl\u0259h\u0259t g\u00f6rm\u00fcr\u0259m. Biz onun yeritdiyi siyas\u0259ti t\u0259nqid edirik, lakin \u015f\u0259xsiyy\u0259tin\u0259 h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015fmaq laz\u0131md\u0131r&#8221; dedi. Bu epizod Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259m insan, h\u0259m siyas\u0259t\u00e7i, h\u0259m d\u0259 d\u00f6vl\u0259t xadimi kimi b\u00f6y\u00fckl\u00fcy\u00fcn\u00fc t\u0259sdiq ed\u0259n y\u00fczl\u0259rl\u0259 faktlardan yaln\u0131z biridir. Ona g\u00f6r\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev unudulmur v\u0259 unudulmayacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ba\u015f nazirin m\u00fcavini, YAP S\u0259drinin m\u00fcavini &#8211; icra katibi \u018fli \u018fhm\u0259dov \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259smi facebook s\u0259hif\u0259sind\u0259 &#8220;Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixd\u0259 rolunu t\u0259hrif etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259&#8221; s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259 yay\u0131mlay\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, m\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n son 102 illik tarixi m\u00fcxalif\u0259tin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ekspert qruplar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yenid\u0259n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilib. Bel\u0259 bir m\u00fczakir\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 adi elmi diskussiya saymaq olard\u0131. Lakin diskussiyalar\u0131n xalis siyasi v\u0259 ideoloji y\u00f6n\u00fcm\u00fc ona adi elmi m\u00fczakir\u0259 kontekstind\u0259n yana\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 qeyri-m\u00fcmk\u00fcn edir. M\u00fcxalif\u0259tin m\u0259lum k\u0259simi yen\u0259 d\u0259 \u0259n\u0259n\u0259sin\u0259 uy\u011fun olaraq m\u00fcst\u0259qillik tarixini \u00f6z inhisar\u0131na almaq v\u0259 buradan \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k m\u00f6vcud&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":175512,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/855535.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Ba\u015f nazirin m\u00fcavini, YAP S\u0259drinin m\u00fcavini &#8211; icra katibi \u018fli \u018fhm\u0259dov \u00f6z\u00fcn\u00fcn r\u0259smi facebook s\u0259hif\u0259sind\u0259 &#8220;Heyd\u0259r \u018fliyevin tarixd\u0259 rolunu t\u0259hrif etm\u0259k ist\u0259y\u0259nl\u0259r\u0259&#8221; s\u0259rl\u00f6vh\u0259li m\u0259qal\u0259 yay\u0131mlay\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0Trend-\u0259 istinad\u0259n x\u0259b\u0259r verir ki, m\u0259qal\u0259d\u0259 deyilir ki, Az\u0259rbaycan\u0131n son 102 illik tarixi m\u00fcxalif\u0259tin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 ekspert qruplar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 yenid\u0259n m\u00fczakir\u0259 m\u00f6vzusuna \u00e7evrilib. Bel\u0259 bir m\u00fczakir\u0259nin a\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 adi elmi diskussiya&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/175511"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=175511"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/175511\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/175512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=175511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=175511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=175511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}