{"id":178673,"date":"2020-06-12T08:16:42","date_gmt":"2020-06-12T05:16:42","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=178673"},"modified":"2020-06-12T08:16:42","modified_gmt":"2020-06-12T05:16:42","slug":"15-iyun-milli-qurtulus-gunu-xilaskarliqdan-milli-iqtisadiyyata","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=178673","title":{"rendered":"15 \u0130YUN M\u0130LL\u0130 QURTULU\u015e G\u00dcN\u00dc: X\u0130LASKARLIQDAN M\u0130LL\u0130 \u0130QT\u0130SAD\u0130YYATA"},"content":{"rendered":"<p><em>Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda idi. \u00c7\u00fcnki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil ya\u015famas\u0131n\u0131n \u0259leyhin\u0259 olan h\u0259m daxild\u0259ki q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fccl\u00fc idi, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan kimi b\u00f6y\u00fck co\u011frafi-strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan \u00f6lk\u0259nin tam m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 b\u0259zi dair\u0259l\u0259ri qane etmirdi. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana etdiyi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si, m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131, ikinci t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 daxild\u0259 hakimiyy\u0259t \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259si 1992-ci ilin iyun ay\u0131nda hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f q\u00fcvv\u0259l\u0259ri bir ild\u0259n sonra hakimiyy\u0259td\u0259n sald\u0131, xalq \u00f6z\u00fc sald\u0131.<\/em><\/p>\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev<\/strong><br \/>\n<em>Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri<\/em><\/p>\n<p>15 iyun \u00f6lk\u0259mizd\u0259 tarixi xilaskarl\u0131q v\u0259 m\u00f6vcud olma g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00d6t\u0259n \u0259srin sonlar\u0131nda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yolun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 \u00e7ox ke\u015fm\u0259ke\u015fli, iztirabl\u0131 v\u0259 olduqca \u00e7\u0259tin oldu. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259 iqtisadi v\u0259 siyasi formasiyalar\u0131n bir-birini \u0259v\u0259z etm\u0259si il\u0259 yaranan h\u0259llivacib probleml\u0259r, bir t\u0259r\u0259fd\u0259, tarixi d\u00fc\u015fm\u0259nl\u0259rimiz erm\u0259nil\u0259rin torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 il\u0259 n\u0259tic\u0259l\u0259n\u0259n t\u0259cav\u00fcz\u00fc, bir t\u0259r\u0259fd\u0259 is\u0259 b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rind\u0259 g\u00fccl\u00fc mane\u0259 obyektin\u0259 \u00e7evrilm\u0259si h\u0259m d\u0259 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ya\u015fayan \u00f6lk\u0259miz \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259 m\u0259nb\u0259yin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 n\u0259 ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn d\u00fcr\u00fcst t\u0259nziml\u0259nm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn mexanizm var idi, n\u0259 iqtisadi prosesl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn t\u0259\u015fkili v\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259c\u0259k t\u0259dbirl\u0259r realla\u015f\u0131rd\u0131, n\u0259 d\u0259 bunlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259saslar v\u0259 m\u00fchit yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Burada, h\u0259m\u00e7inin m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259 ya\u015fayan bir \u00f6lk\u0259 olaraq, ordu quruculu\u011fu sah\u0259sind\u0259ki t\u0259\u015fkilatlanman\u0131n yoxlu\u011fu d\u00fc\u015fm\u0259n qar\u015f\u0131s\u0131nda m\u00fcqavim\u0259tliliyin olduqca z\u0259if olmas\u0131na s\u0259b\u0259b olurdu. Yaranm\u0131\u015f situasiya Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u0259 t\u0259hdid olaraq, torpaqlar\u0131n i\u015f\u011fal olunmas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir, Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f v\u0259 \u0259traf rayonlar erm\u0259ni da\u015fnaqlar\u0131n\u0131n \u0259lin\u0259 ke\u00e7irdi. \u0130\u015f\u011fal n\u0259tic\u0259sind\u0259 tarixi, m\u0259d\u0259ni abid\u0259l\u0259r m\u0259hv olunur, \u015f\u0259h\u0259rl\u0259r yand\u0131r\u0131l\u0131r, soyq\u0131r\u0131mlar t\u00f6r\u0259dilirdi. Xocal\u0131 soyq\u0131r\u0131m\u0131 bu sah\u0259d\u0259 h\u0259r bir insan \u00fc\u00e7\u00fcn, insanl\u0131q anlay\u0131\u015f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00f6y\u00fck v\u0259 sa\u011falmaz izl\u0259r buraxan h\u0259min v\u0259h\u015filikl\u0259rd\u0259n sad\u0259c\u0259 biridir. \u00d6z v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131m\u0131z \u00f6z torpaqlar\u0131m\u0131zda qa\u00e7q\u0131n v\u0259 k\u00f6\u00e7k\u00fcn h\u0259yat\u0131 ya\u015fama\u011fa m\u0259cbur qal\u0131r, talehin bu ac\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri il\u0259 raz\u0131la\u015fmal\u0131 olurdular. Analar o\u011ful d\u0259rdind\u0259n, bac\u0131lar qarda\u015f haray\u0131ndan xilas ola bilmirdil\u0259r. H\u0259r g\u00fcn h\u0259r bir qap\u0131n\u0131 \u015f\u0259hid x\u0259b\u0259rl\u0259ri d\u00f6y\u00fcrd\u00fc. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, d\u00fcnya bu d\u0259h\u015f\u0259t qar\u015f\u0131s\u0131nda susur, sanki, erm\u0259nil\u0259rin bu v\u0259h\u015filikl\u0259rin\u0259 ya g\u00f6z yumur, yaxud da haqq qazand\u0131rm\u0131\u015f kimi olurdular. N\u0259tic\u0259d\u0259 is\u0259 t\u0259bii ki, iqtisadi v\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qilliyinin t\u0259min olunmas\u0131 z\u0259rur\u0259ti qar\u015f\u0131s\u0131nda \u00f6lk\u0259mizin \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 dolu g\u00fcnl\u0259rini ya\u015famas\u0131 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox a\u011f\u0131r idi.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n fonunda \u00f6lk\u0259d\u0259 h\u0259m d\u0259 hakimiyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 gedirdi. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259, daha do\u011frusu, m\u00fcst\u0259qilliyimizin ilk ill\u0259rind\u0259 bel\u0259 bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc he\u00e7 bir \u015f\u0259rtl\u0259 q\u0259bul olunmaz idi. Amma t\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, birlik \u0259v\u0259zin\u0259, v\u0259hd\u0259tlik yerin\u0259 v\u0259 milli ruhda ya\u015famaq z\u0259rur\u0259tin\u0259 baxmayaraq, \u015f\u0259xsi maraqlar\u0131n \u00fcst\u00fcn tutulmas\u0131 il\u0259 d\u0259rd \u00fcst\u00fcn\u0259 \u0259lav\u0259 bir d\u0259rd d\u0259 g\u0259lirdi. T\u0259bii ki, bel\u0259 bir m\u0259nz\u0259r\u0259 is\u0259 respublikan\u0131n h\u0259rt\u0259r\u0259fli inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri olan sosial, iqtisadi, m\u0259d\u0259ni, h\u00fcquqi v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259rd\u0259 g\u00fccl\u00fc mane\u0259 obyektin\u0259 \u00e7evrilir, t\u0259nziml\u0259m\u0259 v\u0259 idar\u0259etm\u0259nin he\u00e7 bir m\u00fcmk\u00fcn yollar\u0131n\u0131 ay\u0131rd etm\u0259y\u0259 imkan vermirdi.<\/p>\n<p><strong>Tarixi QAYIDI\u015e, xilaskarl\u0131q v\u0259 nicat yolu<\/strong><\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn t\u0259minat\u0131n\u0131n, \u0259halinin etibarl\u0131 v\u0259 sa\u011flam ya\u015famaq h\u00fcquqlar\u0131n\u0131n b\u0259rq\u0259rar olunmas\u0131n\u0131n, sabitliyin, sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n v\u0259 dig\u0259r humanizm d\u0259y\u0259rl\u0259rinin sad\u0259c\u0259 arzu olaraq qald\u0131\u011f\u0131 h\u0259min ac\u0131nacaql\u0131 g\u00fcnl\u0259rin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131 yaln\u0131z v\u0259 yaln\u0131z m\u00fcdrik r\u0259hb\u0259rin, g\u00fccl\u00fc liderin, b\u00f6y\u00fck xalq sevgisi il\u0259 \u0259hat\u0259 olunan ba\u015f\u00e7\u0131n\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi say\u0259sind\u0259 m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259rdi. B\u0259hs olunan d\u00f6vrl\u0259rd\u0259, daha do\u011frusu, 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 Ali M\u0259clisinin S\u0259dri v\u0259zif\u0259sind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n, Nax\u00e7\u0131van\u0131n, onun \u0259halisinin v\u0259 muxtariyy\u0259t h\u00fcququnun qorunmas\u0131, t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi, ya\u015famas\u0131 v\u0259 m\u00f6vcudlu\u011funun t\u0259minat\u00e7\u0131s\u0131 olaraq xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck o\u011flu, dahi Heyd\u0259r \u018fliyevi \u00e7ox narahat edirdi. T\u0259bii ki, muxtar respublikada getdikc\u0259 g\u00fccl\u0259n\u0259n bel\u0259 bir sa\u011flam m\u00fchit v\u0259 etibarl\u0131l\u0131q xilaskarl\u0131q g\u00f6zl\u0259y\u0259n Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmid yeri v\u0259 nicat yolu olaraq baxd\u0131\u011f\u0131, inad\u0131\u011f\u0131 v\u0259 g\u00fcv\u0259ndiyi zirv\u0259, dayaq v\u0259 ayd\u0131nl\u0131\u011fa \u00e7evrilirdi. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, bu d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 erm\u0259nil\u0259r Nax\u00e7\u0131vana da arams\u0131z h\u00fccumlar edir, onun s\u0259rh\u0259dl\u0259ri boyunca ciddi t\u0259hdid yarad\u0131rd\u0131lar. Ancaq b\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259rimizin muxtar respublikada \u0259halinin yan\u0131nda olmas\u0131, q\u0131\u015f\u0131n o\u011flan \u00e7a\u011f\u0131nda \u00e7\u0131raq i\u015f\u0131\u011f\u0131 il\u0259, yay\u0131n isti g\u00fcnl\u0259rind\u0259 \u00e7\u0259tinlikl\u0259r\u0259 birg\u0259 sin\u0259 g\u0259r\u0259r\u0259k do\u011fma Nax\u00e7\u0131van\u0131m\u0131z\u0131n qorunmas\u0131 v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 olunmas\u0131nda \u0259v\u0259zolunmaz \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik oldu.<\/p>\n<p>Art\u0131q \u00f6lk\u0259mizin \u0259razisinin 20 faizd\u0259n art\u0131\u011f\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal olundu\u011fu v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 d\u0259 bir milyondan art\u0131q Az\u0259rbaycan v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n\u0131n \u00f6z ev-e\u015fikl\u0259rind\u0259n did\u0259rgin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc h\u0259min d\u00f6vrl\u0259rd\u0259 xalq\u0131m\u0131z\u0131n b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyev\u0259 \u00fcz tutaraq, Ondan Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259l\u0259r\u0259k milli r\u0259hb\u0259rliyi, xilaskarl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 liderliyi q\u0259bul etm\u0259yini ist\u0259yirdil\u0259r. A\u011fsaqqal s\u00f6z\u00fcn\u0259, \u0259sl ba\u015f\u00e7\u0131ya v\u0259 i\u015f\u0131ql\u0131 g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 ehtiyac h\u0259r ke\u00e7\u0259n g\u00fcn daha da art\u0131rd\u0131. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyev can\u0131ndan \u00e7ox sevdiyi xalq\u0131n\u0131n s\u0259sin\u0259 s\u0259s ver\u0259r\u0259k, onun d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc m\u00fcharib\u0259 \u015f\u0259raitind\u0259n, a\u011f\u0131r sosial-iqtisadi b\u00f6hrandan bir an \u00f6nc\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 g\u0259ldi. Bel\u0259likl\u0259, 1993-c\u00fc il 9 iyun tarixind\u0259 b\u00f6y\u00fck QAYIDI\u015e ba\u015f tutdu. Q\u0259dirbil\u0259n xalq\u0131m\u0131z el\u0259 h\u0259min g\u00fcnd\u0259n \u00f6z liderinin \u0259traf\u0131nda s\u0131x birl\u0259\u015fm\u0259k q\u0259rar\u0131n\u0131 verdi v\u0259 m\u00fcdrik \u015f\u0259xsiyy\u0259t 6 g\u00fcn sonra, daha do\u011frusu, 15 iyun tarixind\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Ali Sovetinin S\u0259dri se\u00e7ildi. Tarixi QAYIDI\u015e art\u0131q milli QURTULU\u015ela ayd\u0131n sabah v\u0259 parlaq g\u0259l\u0259c\u0259k namin\u0259 daha da m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259mlik qazand\u0131. B\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259min ilin 24 iyun tarixind\u0259n is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rini icra etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev i\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131, idar\u0259\u00e7iliyini v\u0259 Onun xalqla birliyind\u0259n do\u011fan g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcr v\u0259 hesabla\u015fma\u011fa m\u0259cbur olurdular. Xalq\u0131m\u0131z b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcst\u0259qil v\u0259 demokratik Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 olaraq f\u0259aliyy\u0259tini d\u0259st\u0259kl\u0259yir v\u0259 bir an \u00f6nc\u0259 prezident se\u00e7kil\u0259rinin ke\u00e7irilm\u0259sini ist\u0259yirdil\u0259r. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 1993-c\u00fc il oktyabr ay\u0131n\u0131n 3-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rimiz xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n prezidenti se\u00e7ildi v\u0259 bu g\u00fcnd\u0259n etibar\u0259n i\u015f\u0131ql\u0131 g\u00fcnl\u0259rin, ayd\u0131n sabah\u0131n v\u0259 parlaq g\u0259l\u0259c\u0259yin siyasi, h\u00fcquqi, iqtisadi v\u0259 sosial \u0259saslar\u0131 qoyulmu\u015f oldu.<\/p>\n<p><strong>\u0130ctimai-siyasi sabitlik, \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f iqtisadi islahatlar \u0259sas\u0131nda milli iqtisadiyyata ged\u0259n yol v\u0259 d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na inteqrasiya<\/strong><\/p>\n<p>15 iyun tarixin\u0259 q\u0259d\u0259rki d\u00f6vrd\u0259 t\u0259kc\u0259 erm\u0259ni da\u015fnaqlar\u0131n\u0131n torpaqlar\u0131m\u0131za t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259miz malik oldu\u011fu iqtisadi potensial\u0131n\u0131n 16 faizini itirmi\u015f v\u0259 iqtisadiyyat\u0131m\u0131za 60 milyard dollar h\u0259cmind\u0259 ziyan d\u0259ymi\u015fdir. T\u0259\u0259ss\u00fcfl\u0259r olsun ki, h\u0259min d\u00f6vrl\u0259rin a\u011fr\u0131l\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259ri olaraq, milli iqtisadiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn prioritet olaraq m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdiril\u0259n turizm siyas\u0259tinin inki\u015faf\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri infrastruktur ola bil\u0259c\u0259k sah\u0259l\u0259r i\u015f\u011fal alt\u0131ndad\u0131r v\u0259 davaml\u0131 sosial-iqtisadi inki\u015fafa xidm\u0259t ed\u0259c\u0259yi g\u00fcnl\u0259ri s\u0259brsizlikl\u0259 g\u00f6zl\u0259yirl\u0259r. B\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyev \u00f6lk\u0259 ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 se\u00e7ildikd\u0259n sonra:<\/p>\n<p><em>&#8211; ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0259tinlikl\u0259rinin aradan qald\u0131r\u0131lmas\u0131;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131nda \u0259saslar\u0131n\u0131 yaratd\u0131\u011f\u0131 iqtisadi islahatlar\u0131n \u00f6lk\u0259 miqyas\u0131nda davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; bazar m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin qanunlar\u0131 \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 islahatlar\u0131n davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli z\u0259minin yarad\u0131lmas\u0131;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; makroiqtisadi prosesl\u0259rin d\u00fczg\u00fcn t\u0259\u015fkili v\u0259 idar\u0259 olunmas\u0131 m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin aktuall\u0131\u011f\u0131n\u0131n qorunmas\u0131;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; regionlar\u0131n dayan\u0131ql\u0131 inki\u015faf\u0131 v\u0259 bu \u0259sasda milli iqtisadiyyat\u0131n uzunm\u00fcdd\u0259tli perspektivl\u0259rinin etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 s. m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi. Bununla da, iqtisadiyyat \u00e7ox\u015fax\u0259lilik \u0259sas\u0131nda v\u0259 \u0259sasland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f islahatlar i\u015f\u0131\u011f\u0131nda modern inki\u015faf s\u0259viyy\u0259sin\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015f oldu.<\/em><\/p>\n<p>Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, iqtisadi inki\u015faf\u0131n v\u0259 bunun \u0259sas\u0131nda sosial dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n \u0259sas\u0131 siyasi sabitliyin m\u00f6vcudlu\u011fundan olduq q\u0259d\u0259r as\u0131l\u0131d\u0131r. Bu m\u0259nada b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdrik r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259n yeddi ay sonra, y\u0259ni 1994-c\u00fc ilin 12 may tarixind\u0259n etibar\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131zda ba\u015fa al\u0131b ged\u0259n m\u00fcharib\u0259 at\u0259\u015fk\u0259sl\u0259 \u0259v\u0259z olundu. Bu is\u0259 sonrak\u0131 d\u00f6vrl\u0259r \u00fczr\u0259 etibarl\u0131 islahatlar\u0131n v\u0259 sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lveri\u015fli m\u00fchitin ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131na \u00e7evrildi. Sonrak\u0131 prosesl\u0259rin gedi\u015fi g\u00f6st\u0259rir ki, b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n r\u0259hb\u0259rliyi n\u0259tic\u0259sind\u0259 milli iqtisadiyyat \u00fczr\u0259 quruculuq prosesl\u0259ri biri-biri il\u0259 z\u0259ncirvari \u0259laq\u0259d\u0259 v\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131qda olmaqla inki\u015faf etdi v\u0259 bir-birini tamamlamaqla realla\u015fd\u0131. At\u0259\u015fk\u0259sin \u0259ld\u0259 olunmas\u0131ndan ke\u00e7\u0259n 4 ay \u0259rzind\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri art\u0131q Az\u0259rbaycanda s\u00fclh\u00fcn, \u0259minamanl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 bunun \u0259sas\u0131nda da etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q m\u00fchitinin m\u00f6vcudlu\u011funa itm\u0259z v\u0259 bitm\u0259z inam\u0131 v\u0259 \u0259n ba\u015fl\u0131cas\u0131, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n dayaq n\u00f6qt\u0259si olaraq b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fcdrik siyas\u0259tinin parlaql\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcl\u0259r. M\u00fcasir m\u00fcst\u0259qilliyin c\u0259mi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ilind\u0259 20 sentyabr 1994-c\u00fc ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 tarixi \u201c\u018fsrin M\u00fcqavil\u0259si\u201dni imzalamaqla AB\u015e, Rusiya, T\u00fcrkiy\u0259, Yaponiya, S\u0259udiyy\u0259 \u018fr\u0259bistan\u0131, B\u00f6y\u00fck Britaniya v\u0259 Norve\u00e7 kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 beyn\u0259lxalq t\u0259r\u0259fda\u015f oldu. Bu tarixi hadis\u0259 \u00f6z\u00fcn\u00fcn qlobal mahiyy\u0259ti il\u0259 haql\u0131 olaraq tarix\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin neft strategiyas\u0131 olaraq yaz\u0131ld\u0131. Bu, h\u0259m d\u0259:<\/p>\n<p><em>&#8211; ad\u0131 \u00e7\u0259kil\u0259n \u00f6lk\u0259l\u0259rin m\u00fcst\u0259qilliyimiz\u0259 d\u0259st\u0259yini ifad\u0259 edirdi;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; Az\u0259rbaycan\u0131n s\u00fclh\u00fcn, \u0259dal\u0259tin, dostlu\u011fun, t\u0259rfda\u015fl\u0131\u011f\u0131n v\u0259 humanist d\u0259y\u0259rl\u0259rin t\u0259r\u0259fdar\u0131 olu\u011funu d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; erm\u0259nil\u0259rin i\u015f\u011fal\u00e7\u0131l\u0131q siyas\u0259tinin pisl\u0259nm\u0259sinin v\u0259 t\u0259kl\u0259nm\u0259sinin \u0259n ger\u00e7\u0259k t\u0259sdiqi idi;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131n\u0131n Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, eyni zamanda, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259ruri oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rmi\u015f oldu;<\/em><\/p>\n<p><em>&#8211; \u00a0n\u0259tic\u0259d\u0259, \u00f6lk\u0259miz q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00f6y\u00fck inki\u015faf t\u0259cr\u00fcb\u0259sin\u0259 malik olan d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 eyni yolda y\u00fcr\u00fcm\u0259y\u0259 ba\u015flad\u0131.<\/em><\/p>\n<p>Bu d\u00f6vrd\u0259n ba\u015flayaraq, \u00f6lk\u0259d\u0259 t\u0259bii s\u0259rv\u0259tl\u0259rin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259si, milli iqtisadi maraqlar \u00fcst\u00fcn tutulmaqla ondan istifad\u0259nin yollar\u0131n\u0131n tap\u0131lmas\u0131, d\u00fcnya bazarlar\u0131na \u00e7\u0131x\u0131\u015f\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, regionda v\u0259 d\u00fcnyada iqtisadi m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rin h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrilm\u0259 prosesl\u0259rinin t\u0259\u015fkili v\u0259 n\u0259hay\u0259t, d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na inteqrasiya olunma sah\u0259sind\u0259ki t\u0259dbirl\u0259r m\u0259hz b\u00f6y\u00fck Heyd\u0259r \u018fliyevin xalq\u0131m\u0131z t\u0259r\u0259find\u0259n sevil\u0259n f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 \u0259ziz tutulan ad\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>Heyd\u0259r \u018fliyev ideyalar\u0131 v\u0259 milli iqtisadiyyat\u0131n perspektivl\u0259ri<\/strong><\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat\u0131n neft sektorunun inki\u015faf etdirilm\u0259si onun regional mahiyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131, h\u0259m d\u0259, qeyri-neft sektorunun g\u00fccl\u00fc dayaqlar\u0131n\u0131 yaratd\u0131 ki, bu da milli iqtisadiyyat \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm add\u0131mlar idi. Ulu \u00d6nd\u0259rin h\u0259mi\u015f\u0259ya\u015far ideyalar\u0131 2004-c\u00fc ild\u0259n etibar\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259 regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair D\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131n\u0131n t\u0259sdiq v\u0259 icra olunmas\u0131na baza yaratm\u0131\u015f oldu. Art\u0131q d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc m\u0259rh\u0259l\u0259sinin s\u0259m\u0259r\u0259li icra olundu\u011fu h\u0259min D\u00f6vl\u0259t proqramlar\u0131 eyni zamanda, \u00f6lk\u0259d\u0259 m\u0259\u015f\u011fulluq s\u0259viyy\u0259sinin y\u00fcks\u0259ldilm\u0259sin\u0259 t\u0259kan verdi. B\u00fct\u00fcn regionlar istehsal m\u00fcnasib\u0259tl\u0259rinin yeni inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sinin h\u0259r\u0259k\u0259tverici q\u00fcvv\u0259sin\u0259 \u00e7evrildi. X\u00fcsusi m\u00fclkiyy\u0259tin inki\u015faf\u0131 \u00f6z\u0259l sektorun regionlar \u00fczr\u0259 \u015f\u0259xal\u0259ndirilm\u0259sini d\u0259 stimulla\u015fd\u0131rm\u0131\u015f oldu. Sahibkarl\u0131q t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259rinin d\u0259st\u0259kl\u0259nm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 yarad\u0131c\u0131 ideyaya \u0259saslanan iqtisadi idar\u0259etm\u0259 t\u0259\u015f\u0259kk\u00fcl tapd\u0131 ki, bu da, makroiqtisadi prosesl\u0259rin s\u0259m\u0259r\u0259liliyini daha da art\u0131rm\u0131\u015f oldu. Art\u0131q \u00f6lk\u0259miz \u201c\u018fsrin M\u00fcqavil\u0259si\u201dnd\u0259n ba\u015flanan iqtisadi g\u00fccl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n enerji siyas\u0259tind\u0259 keyfiyy\u0259tc\u0259 yeni m\u0259rh\u0259l\u0259nin \u0259saslar\u0131n\u0131 yaratmaqdad\u0131r ki, bu da m\u00fcvafiq sah\u0259 \u00fczr\u0259 prosesl\u0259r\u0259 \u00f6z t\u00f6hf\u0259l\u0259rini verm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Bunlarla yana\u015f\u0131, milli iqtisadiyyat v\u0259 iqtisadiyyat\u0131n \u0259sas sektorlar\u0131 \u00fczr\u0259 strateji Yol X\u0259rit\u0259l\u0259rinin t\u0259sdiq olunmas\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 makroiqtisadi inki\u015faf\u0131n dinamikliyinin t\u0259min olunmas\u0131na hesablanm\u0131\u015f v\u0259 rastlana bil\u0259c\u0259k iqtisadi b\u00f6hranlar, s\u0131x\u0131nt\u0131lar v\u0259 t\u0259hdidl\u0259r qar\u015f\u0131s\u0131nda milli iqtisadiyyat\u0131n m\u00fcqavim\u0259tliliyini v\u0259 dayan\u0131ql\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r. N\u0259tic\u0259d\u0259, iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, \u0259n\u0259n\u0259vi sah\u0259l\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, yeni prioritetl\u0259rin d\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n olunmas\u0131 sah\u0259sind\u0259 \u0259lveri\u015fli imkanlar a\u00e7\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130qtisadiyyat\u0131n sah\u0259 strukturu \u00fczr\u0259 b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rin ayr\u0131ca t\u0259nziml\u0259nm\u0259 mexanizmi haz\u0131rlanm\u0131\u015f, onun sosialla\u015fmas\u0131, s\u0259nayel\u0259\u015fm\u0259si v\u0259 diversifikasiya olunmas\u0131 fonunda d\u00fcnya iqtisadiyyat\u0131na inteqrasiya prosesl\u0259ri s\u00fcr\u0259tl\u0259nmi\u015fdir. Milli iqtisadiyyat \u00f6lk\u0259mizd\u0259 h\u0259r bir v\u0259t\u0259nda\u015f\u0131n sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sini, rifah g\u00f6st\u0259ricil\u0259rinin daha da artan dinamikas\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131n\u0131 v\u0259 sosialla\u015fma prosesl\u0259rinin daha da yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259kd\u0259dir.<\/p>\n<p>Bel\u0259likl\u0259, 15 iyun Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n iftixarladolu xilaskarl\u0131q tarixidir. Bu, h\u0259r birimizin d\u00fcn\u0259nimizd\u0259n bu g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u0259, bu g\u00fcn\u00fcm\u00fczd\u0259n is\u0259 sabah\u0131m\u0131za v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259yimiz\u0259 m\u00fck\u0259mm\u0259l bir miras olaraq qalacaqd\u0131r. Haz\u0131rda d\u00fcnyada yaranan m\u00f6vcud v\u0259 yeni m\u00fcharib\u0259 ocaqlar\u0131, terror hadis\u0259l\u0259rinin t\u00f6r\u0259dilm\u0259si, \u00f6lk\u0259l\u0259rin i\u015f\u011fal\u0131, milli iqtisadiyyatlar\u0131n da\u011f\u0131d\u0131lmas\u0131, demoqrafiq tarazl\u0131\u011f\u0131n pozulmas\u0131 v\u0259 dig\u0259r neqativ amill\u0259rin geni\u015f v\u00fcs\u0259t almas\u0131 bizl\u0259r\u0259 Milli QURTULU\u015e G\u00fcn\u00fcn\u00fcn mahiyy\u0259tini, \u0259h\u0259miyy\u0259tini v\u0259 d\u0259y\u0259rini d\u0259rk etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn yet\u0259rlidir.<\/p>\n<p><strong>Cavadxan Qas\u0131mov,\u00a0<\/strong><br \/>\n<strong>\u0130qtisad \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru, dosent<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda idi. \u00c7\u00fcnki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil ya\u015famas\u0131n\u0131n \u0259leyhin\u0259 olan h\u0259m daxild\u0259ki q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fccl\u00fc idi, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan kimi b\u00f6y\u00fck co\u011frafi-strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan \u00f6lk\u0259nin tam m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 b\u0259zi dair\u0259l\u0259ri qane etmirdi. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana etdiyi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si, m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131, ikinci t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 daxild\u0259 hakimiyy\u0259t \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259si 1992-ci ilin iyun ay\u0131nda hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259lmi\u015f q\u00fcvv\u0259l\u0259ri bir ild\u0259n sonra hakimiyy\u0259td\u0259n sald\u0131, xalq \u00f6z\u00fc sald\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00fcmummilli lideri 15 iyun \u00f6lk\u0259mizd\u0259 tarixi xilaskarl\u0131q v\u0259 m\u00f6vcud olma g\u00fcn\u00fcd\u00fcr. \u00d6t\u0259n \u0259srin sonlar\u0131nda \u00f6lk\u0259mizd\u0259 m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 ged\u0259n yolun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":178674,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[8],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/07b6f0c8155733410381229377310228117.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=8\" rel=\"category\">\u018fsas s\u0259hif\u0259<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan b\u00f6y\u00fck t\u0259hl\u00fck\u0259 qar\u015f\u0131s\u0131nda idi. \u00c7\u00fcnki, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qil ya\u015famas\u0131n\u0131n \u0259leyhin\u0259 olan h\u0259m daxild\u0259ki q\u00fcvv\u0259l\u0259r g\u00fccl\u00fc idi, h\u0259m d\u0259 Az\u0259rbaycan kimi b\u00f6y\u00fck co\u011frafi-strateji \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik olan \u00f6lk\u0259nin tam m\u00fcst\u0259qil olmas\u0131 ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 b\u0259zi dair\u0259l\u0259ri qane etmirdi. Erm\u0259nistan\u0131n Az\u0259rbaycana etdiyi t\u0259cav\u00fcz v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n z\u0259ifl\u0259m\u0259si, m\u0259\u011flubiyy\u0259t\u0259 u\u011framas\u0131, ikinci t\u0259r\u0259fd\u0259n d\u0259 daxild\u0259 hakimiyy\u0259t \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259si 1992-ci ilin iyun&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178673"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=178673"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/178673\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/178674"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=178673"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=178673"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=178673"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}