{"id":179841,"date":"2020-06-16T09:04:22","date_gmt":"2020-06-16T06:04:22","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=179841"},"modified":"2020-06-16T09:04:22","modified_gmt":"2020-06-16T06:04:22","slug":"ilanlar-bar%c9%99d%c9%99-n%c9%99l%c9%99ri-bilmirik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=179841","title":{"rendered":"\u0130lanlar bar\u0259d\u0259 n\u0259l\u0259ri bilmirik?"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda olan 28 n\u00f6v ilandan yaln\u0131z 6 n\u00f6v\u00fc z\u0259h\u0259rlidir, bunlardan da \u201cLevant g\u00fcrz\u0259si\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z iri aran g\u00fcrz\u0259si daha geni\u015f yay\u0131l\u0131b.<\/p>\n<p>Bunu Trend-\u0259 AMEA-n\u0131n Zoologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rov deyib.<\/p>\n<p>Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcrz\u0259y\u0259 enliyarpaq da\u011f me\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n, y\u00fcks\u0259k da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259n, Tal\u0131\u015f zonas\u0131ndan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn isti v\u0259 quraq d\u00fcz\u0259nlikl\u0259rind\u0259, da\u011f\u0259t\u0259yi \u00e7\u00f6ll\u00fckl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. Bu g\u00fcrz\u0259nin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc quyru\u011fu il\u0259 birlikd\u0259 \u0259n \u00e7oxu 2 &#8211; 2,2 metr olur. Amma bu \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 g\u00fcrz\u0259y\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00e7ox nadir hallarda rast g\u0259lin\u0259 bil\u0259r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u0259sas\u0259n 90-100 sm \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olan g\u00fcrz\u0259l\u0259r\u0259 rast g\u0259linir:<\/p>\n<p>\u201c\u00c7ox vaxt sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycanda 4 metr v\u0259 uzun g\u00fcrz\u0259 olmas\u0131 bar\u0259d\u0259 \u015fi\u015firdilmi\u015f g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u0259r yay\u0131l\u0131r. T\u0259bii ki, bu h\u0259qiq\u0259t\u0259 uy\u011fun deyil. \u018fg\u0259r h\u0259qiq\u0259t\u0259n bu \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 g\u00fcrz\u0259 ilan\u0131 olsa, bu anomaliya hal\u0131 kimi qiym\u0259tli elmi tap\u0131nt\u0131 olard\u0131. Bel\u0259 tap\u0131nt\u0131n\u0131n laz\u0131mi orqanlara t\u0259hvil verilm\u0259si vacibdir\u201d.<\/p>\n<p>T.\u0130sg\u0259nd\u0259rov \u0259lav\u0259 edib ki, Az\u0259rbaycanda rast g\u0259lin\u0259n dig\u0259r 5 n\u00f6v g\u00fcrz\u0259l\u0259r x\u0131rda\u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc da\u011f g\u00fcrz\u0259l\u0259ridir, \u00e7ox m\u0259hdud \u0259razil\u0259rd\u0259, h\u0259m d\u0259 \u00e7ox nadir rast g\u0259lin\u0259n g\u00fcrz\u0259l\u0259rdir.<br \/>\nQalan 22 n\u00f6v ilanlar is\u0259 m\u00fcxt\u0259lif n\u00f6v t\u0259lx\u0259l\u0259r, suilanlar\u0131, eyrenisl\u0259rdir ki, onlar da insan h\u0259yat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259si olmayan z\u0259h\u0259rsiz ilan n\u00f6vl\u0259ridir:<\/p>\n<p>\u201cBu ilanlar\u0131n b\u0259zil\u0259ri (Q\u0131z\u0131l ilan, K\u0259l\u0259z ilan) ilkin halda \u00e7ox nadinc v\u0259 aqressiv olsalar da, sancmalar\u0131n\u0131n insan \u00fc\u00e7\u00fcn he\u00e7 bir t\u0259hl\u00fck\u0259si yoxdur. \u018fhalinin ilanlar bar\u0259d\u0259 laz\u0131mi bilgil\u0259ri v\u0259 m\u0259lumatlar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn adamlar ilanla rastla\u015fd\u0131qda instinktiv olaraq qorxur v\u0259 narahat olurlar. \u0130lanlardan qorunma\u011f\u0131n iki yolu var. Birincisi, t\u0259bii yoldur. Unutmamal\u0131y\u0131q ki, q\u0131\u015flamadan yenic\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015f ilanlar aprel ay\u0131ndan ba\u015falayaraq iyun ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131na kimi torpaq h\u0259l\u0259 q\u0131zmad\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn sutka \u0259rzind\u0259 f\u0259ald\u0131rlar, yeml\u0259nm\u0259 v\u0259 \u00e7oxalma m\u0259qs\u0259dil\u0259 \u0259traf \u0259razil\u0259r\u0259 s\u0259p\u0259l\u0259nirl\u0259r. Bu, onlar\u0131n h\u0259yat t\u0259rzridir v\u0259 insanla he\u00e7 bir \u0259laq\u0259si yoxdur. \u00c7ox vaxt biz ilanlar \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6z \u0259razimizd\u0259 \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259rait yarad\u0131b, sanki ilanlar\u0131 \u201cd\u0259v\u0259t\u201d edirik. Bu n\u0259 dem\u0259kdir? \u0130lanlar gizli h\u0259yat t\u0259rzi ke\u00e7irirl\u0259r. Onlar yedikl\u0259ri heyvan n\u00f6vl\u0259ri olan \u0259razini tap\u0131r, sonra orada \u015fikar\u0131n\u0131 tutmaq \u00fc\u00e7\u00fcn gizl\u0259nm\u0259 yeri se\u00e7ib pusqu qurur v\u0259 \u015fikar\u0131 ke\u00e7\u0259rk\u0259n ani s\u0131\u00e7ray\u0131\u015fla tuturlar. \u018fg\u0259r biz t\u0259sad\u00fcf\u0259n bu yer\u0259 \u00e7ox yax\u0131n ke\u00e7s\u0259k, ilan t\u0259hl\u00fck\u0259 hiss etdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bizi d\u0259 sanca bil\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>T.\u0130sg\u0259nd\u0259rov qeyd edib ki, ilandan qorunma\u011f\u0131n \u0259n etibarl\u0131 yolu \u0259razid\u0259 ilan \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcnbit v\u0259 \u0259lveri\u015fli \u015f\u0259raiti aradan qald\u0131rmaq &#8211; ilan \u00fc\u00e7\u00fcn gizl\u0259nm\u0259 yerl\u0259ri qoymamaq, \u0259\u015fyalar\u0131, materiallar\u0131 yerd\u0259n 50-60 sm h\u00fcd\u00fcrl\u00fckd\u0259 dayaq \u00fcz\u0259rin\u0259 y\u0131\u011fmaq, \u0259razini s\u0259liq\u0259li saxlamaq, otu, kol-kosu bi\u00e7m\u0259k, si\u00e7an-si\u00e7ovul v\u0259 qu\u015f yuvalar\u0131n\u0131 l\u0259\u011fv etm\u0259k v\u0259 s-dir. \u0130lanlardan qorunma\u011f\u0131n ikinci yolu \u0259raziy\u0259 ilan ke\u00e7m\u0259si ehtimal olunan yerl\u0259ri, hasardak\u0131 m\u0259sam\u0259l\u0259ri, \u0259razid\u0259 ilan\u0131n gizl\u0259nm\u0259si m\u00fcmk\u00fcn ola bil\u0259c\u0259k yerl\u0259ri x\u00fcsusi k\u0259skin qoxulu maye, toz v\u0259 ya briket (d\u0259n\u0259v\u0259r) formada olan ilanqovucu preparatlarla i\u015fl\u0259m\u0259kdir. Bu preparatlar z\u0259h\u0259rli olmayan, \u0259razini ekoloji \u00e7irkl\u0259ndirm\u0259y\u0259n k\u0259skin qoxulu kimy\u0259vi qar\u0131\u015f\u0131qlar, madd\u0259l\u0259r olmal\u0131d\u0131r, onlar\u0131n k\u00f6m\u0259yi il\u0259 ilanlar\u0131 \u0259razid\u0259n qovmaq ilan\u0131n k\u0259skin iy v\u0259 qoxulara qar\u015f\u0131 h\u0259ssas olmas\u0131na \u0259saslan\u0131r:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130y v\u0259 qoxu m\u00fcv\u0259qq\u0259ti, ke\u00e7ici oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn, t\u0259bii ki, bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcn\u0259 preparat\u0131n iyi, qoxusu yox olur v\u0259 effekti d\u0259 itir. Ona g\u00f6r\u0259 qoxulu preparatlarla i\u015fl\u0259m\u0259 h\u0259r 7-10 g\u00fcnd\u0259n bir t\u0259krarlanmal\u0131d\u0131r. Dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n, unutmaq olmaz ki, ilan t\u0259krarlanan eyni iy\u0259 \u00f6yr\u0259\u015f\u0259 d\u0259 bilir v\u0259 buna g\u00f6r\u0259 t\u0259krar olaraq uzun m\u00fcdd\u0259t fasil\u0259siz t\u0259tbiq olunan preparat\u0131n effekti olmur. Bunlar\u0131 n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq, qeyd etm\u0259liyik ki, qoxulu preparatlardan istifad\u0259 etm\u0259kl\u0259 ilanlardan 100 %-li qoruman\u0131 t\u0259min etm\u0259k qeyri m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr\u201d.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycanda olan 28 n\u00f6v ilandan yaln\u0131z 6 n\u00f6v\u00fc z\u0259h\u0259rlidir, bunlardan da \u201cLevant g\u00fcrz\u0259si\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z iri aran g\u00fcrz\u0259si daha geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Bunu Trend-\u0259 AMEA-n\u0131n Zoologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcrz\u0259y\u0259 enliyarpaq da\u011f me\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n, y\u00fcks\u0259k da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259n, Tal\u0131\u015f zonas\u0131ndan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn isti v\u0259 quraq d\u00fcz\u0259nlikl\u0259rind\u0259, da\u011f\u0259t\u0259yi \u00e7\u00f6ll\u00fckl\u0259rind\u0259 rast g\u0259linir. Bu g\u00fcrz\u0259nin \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc quyru\u011fu il\u0259 birlikd\u0259 \u0259n \u00e7oxu 2 &#8211; 2,2 metr olur. Amma bu \u00f6l\u00e7\u00fcd\u0259 g\u00fcrz\u0259y\u0259 Az\u0259rbaycanda \u00e7ox nadir hallarda rast g\u0259lin\u0259 bil\u0259r. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u0259sas\u0259n 90-100 sm \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc olan g\u00fcrz\u0259l\u0259r\u0259&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":179842,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/be6ad6f9159221932495599514110864368.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycanda olan 28 n\u00f6v ilandan yaln\u0131z 6 n\u00f6v\u00fc z\u0259h\u0259rlidir, bunlardan da \u201cLevant g\u00fcrz\u0259si\u201d adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z iri aran g\u00fcrz\u0259si daha geni\u015f yay\u0131l\u0131b. Bunu Trend-\u0259 AMEA-n\u0131n Zoologiya \u0130nstitutunun apar\u0131c\u0131 elmi i\u015f\u00e7isi, biologiya \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru T\u0259v\u0259kk\u00fcl \u0130sg\u0259nd\u0259rov deyib. Onun s\u00f6zl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, bu g\u00fcrz\u0259y\u0259 enliyarpaq da\u011f me\u015f\u0259l\u0259rind\u0259n, y\u00fcks\u0259k da\u011fl\u0131q \u0259razil\u0259rd\u0259n, Tal\u0131\u015f zonas\u0131ndan ba\u015fqa, Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn isti v\u0259 quraq d\u00fcz\u0259nlikl\u0259rind\u0259,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/179841"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=179841"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/179841\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/179842"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=179841"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=179841"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=179841"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}