{"id":181301,"date":"2020-06-19T10:29:16","date_gmt":"2020-06-19T07:29:16","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=181301"},"modified":"2020-06-19T10:29:16","modified_gmt":"2020-06-19T07:29:16","slug":"diqq%c9%99t-internet-asililiq","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=181301","title":{"rendered":"Diqq\u0259t! \u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131q"},"content":{"rendered":"<p>\u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131q &#8211; psixi pozuntu, daima \u0130nternet\u0259 ba\u011flanmaq arzusu v\u0259 vaxt\u0131nda \u0130nternetd\u0259n \u00e7\u0131xman\u0131n istifad\u0259\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7\u0259tin olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 internet-as\u0131l\u0131l\u0131q \u00e7ox geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olsa da, onun statusu h\u0259l\u0259lik qeyri-resmidir. Bel\u0259 ki, internet-as\u0131l\u0131l\u0131q bir x\u0259st\u0259lik kimi psixi x\u0259st\u0259likl\u0259r t\u0259snifat\u0131na (DSM-IV) daxil edilm\u0259mi\u015fdir.<\/p>\n<div><\/div>\n<p><strong>\u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n 5 tipi<\/strong><strong>\u00a0<\/strong><strong>m\u00f6vcuddur:<\/strong><\/p>\n<p><strong>1<\/strong><strong>.<\/strong>\u00a0<strong>O<\/strong><strong>yun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong>\u00a0&#8211; obsessiv (t\u0259krarlanan)\u00a0 onlayn komp\u00fcter oyunlar\u0131 oynamaq c\u0259hdidir.<\/p>\n<p><strong>2. Virtual tan\u0131\u015fl\u0131qlar v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t<\/strong>\u00a0&#8211; m\u00fcxt\u0259lif sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131qd\u0131r, virtual d\u00fcnyada \u00fcnsiyy\u0259tl\u0259r.<\/p>\n<p><strong>3. T\u0259krarlanan veb-s\u00f6rfinq\u00a0<\/strong>&#8211; \u0130nternet saytlara s\u0259yah\u0259tdir, bir linkd\u0259n (s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n) ba\u015fqas\u0131na m\u0259qs\u0259dsiz ke\u00e7id.<\/p>\n<p><strong>4. Kiberseksual as\u0131l\u0131l\u0131q\u00a0<\/strong>&#8211; pornosaytlara daimi ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259 v\u0259 virtual seksl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t\u0259 c\u0259hddir.<\/p>\n<p><strong>5. Maliyy\u0259 as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131<\/strong>\u00a0&#8211; internet ma\u011fazalar\u0131 vasit\u0259sil\u0259 laz\u0131ms\u0131z al\u0131\u015f-veri\u015f etm\u0259k ehtiyac\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130nternet as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n psixoloji x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259ri:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; elektron po\u00e7tun tez-tez yoxlamas\u0131;<\/p>\n<p>&#8211; vaxt\u0131n hiss edilm\u0259m\u0259si, n\u0259 vaxt ki, insan komp\u00fcter arxas\u0131ndad\u0131r;<\/p>\n<p>&#8211; real h\u0259yatdaki \u00fcnsiyy\u0259tl\u0259 m\u00fcqayis\u0259d\u0259 on-line \u00fcnsiyy\u0259tin\u0259 \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fcn verilm\u0259si;<\/p>\n<p>&#8211; \u015f\u0259b\u0259k\u0259d\u0259 uzun m\u00fcdd\u0259t qalma\u011fa g\u00f6r\u0259 ail\u0259nin v\u0259 dostlar\u0131n \u015fikay\u0259tl\u0259ri;<\/p>\n<p>&#8211; komp\u00fcter seans\u0131n\u0131 s\u0259rb\u0259st bitirm\u0259yin m\u00fcmk\u00fcns\u00fczl\u00fcy\u00fc;<\/p>\n<p>&#8211; qeyri-m\u00fcnt\u0259z\u0259m qidalanma, komp\u00fcter monitorun qar\u015f\u0131s\u0131nda yem\u0259k;<\/p>\n<p>&#8211; yor\u011funlu\u011fun yaranmas\u0131, q\u0131c\u0131qlanmalar, \u0259hval-ruhiyy\u0259nin azalmas\u0131<\/p>\n<p>&#8211; internet-as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u00f6vcudlu\u011funun inkar\u0131<\/p>\n<p>\u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131q yaln\u0131z insan\u0131n psixikas\u0131na pis tesir etmir, onun ictimai durumu, h\u0259m\u00e7inin fiziki sa\u011flaml\u0131\u011f\u0131 pozulur: komputer arxas\u0131nda daimi oturma\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259, doyunca yatmamaq, orqanizmin t\u00fck\u0259nm\u0259si, qeyri-m\u00fcnt\u0259z\u0259m qidalanma \u2013 xroniki yor\u011funlu\u011fa s\u0259b\u0259b olur. Oturaq h\u0259yat t\u0259rzi dayaq-h\u0259r\u0259ki aparat\u0131n\u0131n x\u0259st\u0259likl\u0259rin\u0259, g\u00f6zl\u0259rin h\u0259ddind\u0259n art\u0131q y\u00fckl\u0259nm\u0259si g\u00f6rm\u0259nin pisl\u0259\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b olur.<\/p>\n<p><strong>\u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri:<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; sosial statusun itm\u0259si<\/p>\n<p>&#8211; ail\u0259d\u0259 daimi m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259r<\/p>\n<p>&#8211; \u0259h\u0259miyy\u0259tli pul borclar\u0131<\/p>\n<p><strong>D\u0130QQ\u018fT!\u00a0<\/strong>\u0130nternet-as\u0131ll\u0131l\u0131q \u015f\u0259xsiyy\u0259tin pozulmas\u0131na apar\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259li, bu g\u00fcn h\u0259r birimizin \u0130nternetd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259yi z\u0259ruridir, lakin d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 etm\u0259liyik. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, internetin m\u00fcsb\u0259t v\u0259 m\u0259nfi t\u0259r\u0259fl\u0259rini bilm\u0259liyik.<\/p>\n<p>D. Mendeleyevin g\u00f6z\u0259l bir k\u0259lam\u0131 var: \u201cH\u0259yatda ziyanl\u0131 he\u00e7 bir \u015fey yoxdur, ziyanl\u0131 h\u0259cm var\u201d.<\/p>\n<p><strong>\u0130nternetd\u0259n as\u0131l\u0131 v\u0259ziyy\u0259t\u0259 d\u00fc\u015f\u0259nl\u0259rin \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin yeniyetm\u0259 v\u0259 g\u0259ncl\u0259r oldu\u011funa g\u00f6r\u0259 valideynl\u0259r daha diqq\u0259tli olmal\u0131 v\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259lidirl\u0259r.<\/strong><\/p>\n<p><strong>Valideyn n\u0259 etm\u0259li ?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; U\u015fa\u011f\u0131n h\u0259r bir stressli, agressiv, q\u0259yri-normal davran\u0131\u015f\u0131na sakit agressiyadan uzaq olan bir m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259rm\u0259lidir.<\/p>\n<p>&#8211; Yad\u0131n\u0131za \u00f6z yeniy\u0259tm\u0259lik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcz\u00fc sal\u0131n.<\/p>\n<p>&#8211; Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 u\u015faqla valideyn yox, dost olmaq z\u0259ruridir.<\/p>\n<p>&#8211; U\u015fa\u011f\u0131n hissl\u0259ri il\u0259 maraqlan\u0131n, problem ya\u015fananda t\u0259nbeh etm\u0259yin,\u00a0 g\u00fcnahland\u0131rmay\u0131n. D\u00fczg\u00fcn \u00e7\u0131x\u0131\u015f yolu axtarma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131n.<\/p>\n<p><strong>Kim\u0259 m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k laz\u0131md\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>\u0130nternet alud\u0259\u00e7isinin ciddi m\u00fcalic\u0259y\u0259 ehtiyac\u0131 oldu\u011fu \u00fc\u00e7\u00fcn psixoloqa m\u00fcraci\u0259t etm\u0259k vacibdi. \u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 psixoterapiyadan istifad\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Reyhan Mirza\u011fayeva<\/p>\n<p>Psixologiya v\u0259 Konsultasiya M\u0259rk\u0259zinin psixoloqu<\/p>\n<p><strong>Pcc.az<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131q &#8211; psixi pozuntu, daima \u0130nternet\u0259 ba\u011flanmaq arzusu v\u0259 vaxt\u0131nda \u0130nternetd\u0259n \u00e7\u0131xman\u0131n istifad\u0259\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7\u0259tin olmas\u0131d\u0131r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 internet-as\u0131l\u0131l\u0131q \u00e7ox geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olsa da, onun statusu h\u0259l\u0259lik qeyri-resmidir. Bel\u0259 ki, internet-as\u0131l\u0131l\u0131q bir x\u0259st\u0259lik kimi psixi x\u0259st\u0259likl\u0259r t\u0259snifat\u0131na (DSM-IV) daxil edilm\u0259mi\u015fdir. \u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n 5 tipi\u00a0m\u00f6vcuddur: 1.\u00a0Oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131\u00a0&#8211; obsessiv (t\u0259krarlanan)\u00a0 onlayn komp\u00fcter oyunlar\u0131 oynamaq c\u0259hdidir. 2. Virtual tan\u0131\u015fl\u0131qlar v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259t\u00a0&#8211; m\u00fcxt\u0259lif sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259n as\u0131l\u0131l\u0131qd\u0131r, virtual d\u00fcnyada \u00fcnsiyy\u0259tl\u0259r. 3. T\u0259krarlanan veb-s\u00f6rfinq\u00a0&#8211; \u0130nternet saytlara s\u0259yah\u0259tdir, bir linkd\u0259n (s\u00fcrg\u00fcnd\u0259n) ba\u015fqas\u0131na m\u0259qs\u0259dsiz ke\u00e7id. 4. Kiberseksual as\u0131l\u0131l\u0131q\u00a0&#8211; pornosaytlara daimi ba\u015f \u00e7\u0259km\u0259 v\u0259 virtual seksl\u0259 m\u0259\u015f\u011fuliyy\u0259t\u0259 c\u0259hddir.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":181302,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost.jpg",500,350,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost.jpg",500,350,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost.jpg",500,350,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost-300x210.jpg",300,210,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost.jpg",500,350,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost.jpg",500,350,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost.jpg",500,350,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/internet-zavisimost.jpg",500,350,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"\u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131q &#8211; psixi pozuntu, daima \u0130nternet\u0259 ba\u011flanmaq arzusu v\u0259 vaxt\u0131nda \u0130nternetd\u0259n \u00e7\u0131xman\u0131n istifad\u0259\u00e7i \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox \u00e7\u0259tin olmas\u0131d\u0131r. M\u00fcasir d\u00f6vrd\u0259 internet-as\u0131l\u0131l\u0131q \u00e7ox geni\u015f m\u00fczakir\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olsa da, onun statusu h\u0259l\u0259lik qeyri-resmidir. Bel\u0259 ki, internet-as\u0131l\u0131l\u0131q bir x\u0259st\u0259lik kimi psixi x\u0259st\u0259likl\u0259r t\u0259snifat\u0131na (DSM-IV) daxil edilm\u0259mi\u015fdir. \u0130nternet-as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131n 5 tipi\u00a0m\u00f6vcuddur: 1.\u00a0Oyun as\u0131l\u0131l\u0131\u011f\u0131\u00a0&#8211; obsessiv (t\u0259krarlanan)\u00a0 onlayn komp\u00fcter oyunlar\u0131 oynamaq c\u0259hdidir. 2.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/181301"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=181301"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/181301\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/181302"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=181301"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=181301"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=181301"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}