{"id":182326,"date":"2020-06-23T09:36:55","date_gmt":"2020-06-23T06:36:55","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=182326"},"modified":"2020-06-23T09:36:55","modified_gmt":"2020-06-23T06:36:55","slug":"pandemiya-il%c9%99-mubariz%c9%99d%c9%99-az%c9%99rbaycan-gost%c9%99ricil%c9%99r-n%c9%99-deyir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=182326","title":{"rendered":"Pandemiya il\u0259 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 Az\u0259rbaycan: G\u00f6st\u0259ricil\u0259r n\u0259 deyir?"},"content":{"rendered":"<p>Koronavirus pandemiyas\u0131n\u0131n davam etm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 son zamanlar karantin t\u0259dbirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxmalar\u0131n artmas\u0131 h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub. T\u0259nqidl\u0259r \u0259sas\u0259n karantin v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin nizams\u0131z t\u0259\u015fkil olunmas\u0131, m\u00fcalic\u0259 i\u015finin t\u0259\u015fkilind\u0259ki neqativ hallar v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxma say\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olur.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, bu t\u0259nqidl\u0259rin b\u0259zil\u0259rind\u0259 haql\u0131l\u0131q pay\u0131 var. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti, t\u0259chizat, koordinasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlara \u0259saslanan \u015fikay\u0259tl\u0259r m\u00f6vcuddur. Bunlar\u0131 g\u00f6rm\u0259m\u0259k, \u015fikay\u0259tl\u0259ri inkar etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar var v\u0259 bunlar bir \u00e7ox hallarda faci\u0259vi n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furur. Lakin n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, haz\u0131rda planeti c\u0259ngin\u0259 alm\u0131\u015f koronavirus pandemiyas\u0131 var v\u0259 100 ild\u0259 bir olan bu miqyasda k\u00fctl\u0259vi x\u0259st\u0259lik yaln\u0131z Az\u0259rbaycanda deyil, d\u00fcnyan\u0131n inki\u015faf etmi\u015f, m\u00fck\u0259mm\u0259l s\u0259hiyy\u0259 sistemi olan, ciddi tibbi v\u0259 sosial infrastruktura malik \u00f6lk\u0259l\u0259rini bel\u0259 \u00e7\u0259tin v\u0259ziyy\u0259t\u0259 sald\u0131. D\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri bu x\u0259st\u0259liy\u0259, nec\u0259 dey\u0259rl\u0259r, haz\u0131rl\u0131qs\u0131z yaxaland\u0131.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan is\u0259 koronavirus pandemiyas\u0131 il\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ciddi siyasi islahatlar\u0131n apar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 h\u0259ssas bir d\u00f6vrd\u0259 qar\u015f\u0131la\u015fd\u0131. Hans\u0131 ki, h\u00f6kum\u0259t, el\u0259c\u0259 d\u0259 s\u0259hiyy\u0259 sistemi yenid\u0259n formala\u015f\u0131rd\u0131. \u00dcst\u0259lik s\u0259hiyy\u0259 sisteminin v\u0259ziyy\u0259ti pandemiya \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131r deyildi. Lakin buna baxmayaraq, d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259sind\u0259 s\u0259f\u0259rb\u0259rlik elan olundu, ciddi add\u0131mlar at\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u0130kinci t\u0259r\u0259fd\u0259n, son zamanlar Az\u0259rbaycandak\u0131 v\u0259ziyy\u0259ti t\u0259nqid ed\u0259nl\u0259r xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 m\u00fcqayis\u0259 edir, bizd\u0259ki yoluxmalar\u0131n say\u0131n\u0131n s\u00fcr\u0259tl\u0259 artmas\u0131n\u0131 m\u0259hz yerli f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259l\u0259ndirm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u018flb\u0259tt\u0259, yuxar\u0131da da qeyd olundu\u011fu kimi, bu t\u0259nqidl\u0259rd\u0259 m\u00fc\u0259yy\u0259n h\u0259qiq\u0259t pay\u0131 vard\u0131. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 s\u0259hiyy\u0259 v\u0259 tibbi infrastrukturla ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidl\u0259rd\u0259 haql\u0131 m\u0259qamlar yox deyil. Lakin, bu t\u0259nqidl\u0259rd\u0259 bir \u00e7ox hallarda m\u0259qs\u0259dli \u015f\u0259kild\u0259 faktlar t\u0259hrif olunur. Bu t\u0259hrifl\u0259rin b\u0259zisini qeyd ed\u0259k.<\/p>\n<p>\u018fvv\u0259la, Az\u0259rbaycan\u0131 G\u00fcrc\u00fcstanla m\u00fcqayis\u0259 edirl\u0259r. G\u00fcrc\u00fcstanda x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxanlar\u0131n say\u0131n\u0131n az olmas\u0131n\u0131 bu \u00f6lk\u0259nin daha yax\u015f\u0131 haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 il\u0259 izah edirl\u0259r. Ancaq bu zaman b\u0259zi obyektiv amill\u0259r n\u0259d\u0259ns\u0259 \u201cunudulur\u201d. \u0130lk n\u00f6vb\u0259d\u0259 G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u0259halisinin say\u0131 Az\u0259rbaycandan azd\u0131r. G\u00fcrc\u00fcstan \u0259halisinin say\u0131 r\u0259smi olaraq 3,7 milyon n\u0259f\u0259rdir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, G\u00fcrc\u00fcstan Az\u0259rbaycan q\u0259d\u0259r \u201crisk qrupunda\u201d olmay\u0131b. G\u00fcrc\u00fcstan\u0131n \u0259sas gedi\u015f-g\u0259li\u015f oldu\u011fu T\u00fcrkiy\u0259, Rusiya kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 koronavirusun yay\u0131lmas\u0131 nisb\u0259t\u0259n gec oldu. Ancaq Az\u0259rbaycan virusun \u0259n \u00e7ox v\u0259 ilk yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7 \u00f6lk\u0259d\u0259n \u0259n az\u0131 ikisi &#8211; \u00c7in v\u0259 \u0130ranla s\u0131x gedi\u015f-g\u0259li\u015f\u0259 malik idi. \u0130ran ilk aylarda \u00c7ind\u0259n sonra virusun \u0259n \u00e7ox yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00f6lk\u0259 idi v\u0259 d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131 pandemiya elan ed\u0259n\u0259d\u0259k art\u0131q bu \u00f6lk\u0259d\u0259 minl\u0259rl\u0259 insan yoluxmu\u015fdu. N\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, il \u0259rzind\u0259 bir milyondan \u00e7ox az\u0259rbaycanl\u0131 \u0130rana s\u0259f\u0259r edir. Bu, t\u0259xmin\u0259n ayda 100 min n\u0259f\u0259rd\u0259n bir q\u0259d\u0259r az edir. Y\u0259ni \u0130randa r\u0259smi olaraq, koronavirusun a\u015fkar edildiyi fevral\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n bu \u00f6lk\u0259 il\u0259 s\u0259rh\u0259dl\u0259ri ba\u011flad\u0131\u011f\u0131 29 fevrala q\u0259d\u0259r (n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, bundan sonra da \u00e7oxlu sayda az\u0259rbaycanl\u0131 geri qay\u0131td\u0131 \u2013 red.) minl\u0259rl\u0259 insan \u0130rana gedib, geri qay\u0131d\u0131b. Y\u0259ni Az\u0259rbaycan\u0131n koronavirusdan qorunmas\u0131 imkanlar\u0131 t\u0259bii olaraq, G\u00fcrc\u00fcstana nisb\u0259t\u0259n \u00e7ox az olub.<\/p>\n<p>Pandemiyaya yoluxanlar\u0131n v\u0259 \u00f6l\u00fcml\u0259rin say\u0131na g\u0259linc\u0259, Az\u0259rbaycanda haz\u0131rda koronavirusa yoluxan \u015f\u0259xsl\u0259rin say\u0131 11300 n\u0259f\u0259ri \u00f6t\u00fcb. Bu, \u00fcmumi \u0259halinin 0,011 faizi dem\u0259kdir. Yeddi mind\u0259n \u00e7ox insan sa\u011fal\u0131b, alt\u0131 min n\u0259f\u0259r\u0259 yax\u0131n\u0131 is\u0259 m\u00fcalic\u0259sini davam etdirir. X\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxanlardan 161 n\u0259f\u0259r is\u0259 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. N\u00fcmun\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n \u0259n q\u00fcdr\u0259tli \u00f6lk\u0259si olan AB\u015e-a n\u0259z\u0259r salaq: Bu \u00f6lk\u0259d\u0259 2,39 milyon insan yoluxub v\u0259 122 min n\u0259f\u0259r, y\u0259ni \u00fcmumi yoluxanlar\u0131n be\u015f faizd\u0259n \u00e7oxu d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib.<\/p>\n<p>Qay\u0131daq d\u00fcnyadak\u0131 Az\u0259rbaycan kimi \u00f6lk\u0259l\u0259rin statistikas\u0131na&#8230; M\u0259s\u0259l\u0259n, d\u00fcnyada \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l s\u0259hiyy\u0259 sistemin\u0259 malik \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259n biri olan \u0130srailin 8,8 milyon \u0259halisi var. Haz\u0131rda bu \u00f6lk\u0259d\u0259 21 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox insan koronavirusa yoluxub. V\u0259 \u0259n son m\u0259lumata \u0259sas\u0259n, 307 n\u0259f\u0259r d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. V\u0259 yaxud 11,4 milyon \u0259halisi olan inki\u015faf etmi\u015f Avropa \u00f6lk\u0259si Bel\u00e7ikada 60 mind\u0259n \u00e7ox insan koronavirusa yoluxub v\u0259 onlardan bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r 9,6 min n\u0259f\u0259ri d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Yaxud da 10 milyon, y\u0259ni Az\u0259rbaycan q\u0259d\u0259r \u0259halisi olan Portuqaliyada bu g\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259r 39 min n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox insan yoluxub v\u0259 onlar\u0131n 1,5 min n\u0259f\u0259ri d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Yaxud da 10 milyon \u0259halisi olan v\u0259 pandemiayya qar\u015f\u0131 ciddi f\u0259rqli m\u00fcbariz\u0259 metodu se\u00e7\u0259n \u0130sve\u00e7d\u0259 haz\u0131rda 59 min insan x\u0259st\u0259liy\u0259 yoluxub, 5 mind\u0259n \u00e7ox insan d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fib. Bu m\u0259lumatlara yerli v\u0259 beyn\u0259lxalq informasiya portallar\u0131nda bax\u0131b, m\u00fcqayis\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p>Y\u0259ni g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, koronavirus pandemiyas\u0131ndan he\u00e7 bir \u00f6lk\u0259, h\u0259tta d\u00fcnyan\u0131n \u0259n m\u00fck\u0259mm\u0259l s\u0259hiyy\u0259 sistemin\u0259 malik d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri bel\u0259 s\u0131\u011fortalana bilm\u0259yib. \u00dcst\u0259lik haz\u0131rk\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259rd\u0259n d\u0259 g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi\u2026 Az\u0259rbaycan co\u011frafi riskl\u0259r\u0259 r\u0259\u011fm\u0259n x\u0259st\u0259liyi kifay\u0259t q\u0259d\u0259r n\u0259zar\u0259td\u0259 saxlaya bilib v\u0259 itkil\u0259r d\u0259 n\u0259z\u0259r\u0259\u00e7arpacaq q\u0259d\u0259r azd\u0131r.<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259, daha a\u015fa\u011f\u0131 n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 nail olmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunun \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n daha \u00e7ox s\u0259f\u0259rb\u0259r olmas\u0131, planl\u0131 t\u0259dbirl\u0259r v\u0259 \u0259halinin karantin rejimin\u0259, m\u00fchafiz\u0259 t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 \u0259m\u0259l etm\u0259sind\u0259n gedir. \u00c7\u00fcnki ortada m\u00fck\u0259mm\u0259l C\u0259nubi Koreya n\u00fcmun\u0259si d\u0259 var. Bu m\u0259nada Az\u0259rbaycan\u0131 ideal olmasa da, haz\u0131rk\u0131 \u015f\u0259rtl\u0259rd\u0259 koronavirus pandemiyas\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259d\u0259 m\u00fcsb\u0259t g\u00f6st\u0259ricil\u0259r\u0259 malik \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131nda qeyd etm\u0259k olar. Daha yax\u015f\u0131 n\u0259tic\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcns\u0259, m\u00fcvafiq qurumlar\u0131n daha ciddi f\u0259aliyy\u0259ti v\u0259 eyni zamanda c\u0259miyy\u0259tin is\u0259 qoyulmu\u015f qaydalara, karantin v\u0259 x\u0259st\u0259likd\u0259n qorunma t\u0259limatlar\u0131na \u0259m\u0259l etm\u0259si laz\u0131md\u0131r. Pandemiya g\u00f6st\u0259rdi ki, \u00f6lk\u0259l\u0259rin bu x\u0259st\u0259liy\u0259 qar\u015f\u0131 effketiv m\u00fcbariz\u0259si h\u0259m d\u00f6vl\u0259t qurumlar\u0131n\u0131n, h\u0259m d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n s\u0259f\u0259rb\u0259rliyind\u0259n ke\u00e7ir. Ayr\u0131l\u0131qda xalq v\u0259 ya r\u0259smi qurumlar\u0131 g\u00fcnahkar elan etm\u0259k \u0259sass\u0131zd\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koronavirus pandemiyas\u0131n\u0131n davam etm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 son zamanlar karantin t\u0259dbirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxmalar\u0131n artmas\u0131 h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub. T\u0259nqidl\u0259r \u0259sas\u0259n karantin v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin nizams\u0131z t\u0259\u015fkil olunmas\u0131, m\u00fcalic\u0259 i\u015finin t\u0259\u015fkilind\u0259ki neqativ hallar v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxma say\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olur. \u018flb\u0259tt\u0259, bu t\u0259nqidl\u0259rin b\u0259zil\u0259rind\u0259 haql\u0131l\u0131q pay\u0131 var. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti, t\u0259chizat, koordinasiya il\u0259 ba\u011fl\u0131 faktlara \u0259saslanan \u015fikay\u0259tl\u0259r m\u00f6vcuddur. Bunlar\u0131 g\u00f6rm\u0259m\u0259k, \u015fikay\u0259tl\u0259ri inkar etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyil. Ayd\u0131n m\u0259s\u0259l\u0259dir ki, \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131qlar var v\u0259 bunlar bir \u00e7ox hallarda faci\u0259vi n\u0259tic\u0259l\u0259r do\u011furur. Lakin n\u0259z\u0259r\u0259 almaq laz\u0131md\u0131r ki, haz\u0131rda planeti&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":182327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3.jpg",590,393,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3.jpg",590,393,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3.jpg",590,393,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3-300x200.jpg",300,200,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3.jpg",590,393,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3.jpg",590,393,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3.jpg",590,393,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/7-3.jpg",590,393,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Koronavirus pandemiyas\u0131n\u0131n davam etm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 son zamanlar karantin t\u0259dbirl\u0259rinin yum\u015fald\u0131lmas\u0131 n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxmalar\u0131n artmas\u0131 h\u00f6kum\u0259tin f\u0259aliyy\u0259ti il\u0259 ba\u011fl\u0131 t\u0259nqidl\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b olub. T\u0259nqidl\u0259r \u0259sas\u0259n karantin v\u0259 m\u0259hdudiyy\u0259tl\u0259rin nizams\u0131z t\u0259\u015fkil olunmas\u0131, m\u00fcalic\u0259 i\u015finin t\u0259\u015fkilind\u0259ki neqativ hallar v\u0259 bunun n\u0259tic\u0259sind\u0259 yoluxma say\u0131n\u0131n artmas\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 olur. \u018flb\u0259tt\u0259, bu t\u0259nqidl\u0259rin b\u0259zil\u0259rind\u0259 haql\u0131l\u0131q pay\u0131 var. X\u00fcsus\u0259n d\u0259 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin f\u0259aliyy\u0259ti,&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=182326"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/182326\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/182327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=182326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=182326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=182326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}