{"id":183462,"date":"2020-06-25T10:03:33","date_gmt":"2020-06-25T07:03:33","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=183462"},"modified":"2020-06-25T10:03:33","modified_gmt":"2020-06-25T07:03:33","slug":"bakida-pandemiya-x%c9%99st%c9%99xanasinin-h%c9%99kimi-rentgen%c9%99-baxirsan-pasiyentin-agciy%c9%99rl%c9%99ri-sad%c9%99c%c9%99-yoxdur-foto","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=183462","title":{"rendered":"Bak\u0131da pandemiya x\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n h\u0259kimi: \u201cRentgen\u0259 bax\u0131rsan, pasiyentin a\u011fciy\u0259rl\u0259ri, sad\u0259c\u0259, yoxdur\u201d &#8211; FOTO"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan h\u0259kiml\u0259ri istirah\u0259t bilm\u0259d\u0259n v\u0259 ail\u0259l\u0259rind\u0259n uzaqda h\u0259r g\u00fcn sakinl\u0259rimizin h\u0259yat\u0131na son qoyan g\u00f6r\u00fcnm\u0259z d\u00fc\u015fm\u0259n &#8211; COVID-19-a qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni davam etdirirl\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Neft\u00e7il\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n Anesteziologiya, reanimasiya v\u0259 intensiv terapiya \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri G\u00fclar\u0259 Abbasova d\u00fcz \u00fc\u00e7 ayd\u0131r ki, evd\u0259n uzaqdad\u0131r. O, karantin rejimind\u0259 qalanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lm\u0131\u015f hoteld\u0259 ya\u015fayaraq, h\u0259r gen 12 saat i\u015fl\u0259yir. Respublikan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n \u0259n a\u011f\u0131r koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259ri x\u0259st\u0259xanaya onun yan\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p><strong><a href=\"https:\/\/media.az\/society\/1067781175\/smotrish-na-rentgen-a-u-pacienta-legkih-prosto-net-mediaaz-govorit-s-zavreanimaciey-bolnicy-neftyanikov\/?fbclid=IwAR3EgnP-hLR4TZ0eyLWHIdSOMtHjECPQdmzMOrkTVAprj_1dypvtq3NQ70w\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Media.Az\u00a0<\/a><\/strong>h\u0259kiml\u0259 koronavirusun m\u0259krliyi, bo\u011fulan x\u0259st\u0259l\u0259ri xilas c\u0259hdl\u0259ri v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin d\u0259st\u0259yinin olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b. Onunla yaln\u0131z gec\u0259yar\u0131s\u0131 &#8211; G\u00fclar\u0259 Abbasovan\u0131n biz\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 ay\u0131ra bil\u0259c\u0259yi yegan\u0259 vaxtda dan\u0131\u015fa bildik.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Neft\u00e7il\u0259r x\u0259st\u0259xanas\u0131nda n\u0259 vaxtdan i\u015fl\u0259yirsiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; 2001-ci ild\u0259 Tibb Universitetini bitirdikd\u0259n sonra Sumqay\u0131tda 1 n\u00f6mr\u0259li do\u011fum evind\u0259 i\u015f tapd\u0131m, orada doqquz il anestezioloq-reanimatoloq i\u015fl\u0259dim. 2008-ci ild\u0259n Neft\u00e7il\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. \u00dc\u00e7 ildir\u00a0ki, Anesteziologiya, reanimasiya v\u0259 intensiv terapiya \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiriy\u0259m.<\/p>\n<p><strong>&#8211; X\u0259st\u0259xanan\u0131z\u00a0COVID-19 x\u0259st\u0259l\u0259rini q\u0259bul etm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015f ilk tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259n biri oldu. H\u0259r \u015fey nec\u0259 ba\u015flad\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u0259qiq\u0259t\u0259n, \u00f6lk\u0259d\u0259 ilk olaraq karantin rejimind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259nl\u0259rd\u0259n biri bizim x\u0259st\u0259xanam\u0131z oldu. Mart\u0131n 26-da x\u0259st\u0259l\u0259ri ev\u0259 buraxmaqla onu bo\u015faltma\u011fa ba\u015flad\u0131q. \u018fsas\u0259n, t\u0259qa\u00fcd\u00e7\u00fc neft\u00e7il\u0259r idi, \u00f6d\u0259ni\u015fli m\u00fcalic\u0259 olunan x\u0259st\u0259l\u0259r d\u0259 var idi. O d\u00f6vrd\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259rin s\u00fcni ventilyasiyas\u0131 (ASV) cihaz\u0131na qo\u015fulan yaln\u0131z bir a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259 vard\u0131. Onu transferl\u0259 \u201cBak\u0131 Sa\u011flaml\u0131q M\u0259rk\u0259zi\u201dn\u0259 yollad\u0131q. May\u0131n 26-dan 27-n\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 koronavirus x\u0259st\u0259si olan ilk pasiyent reanimasiya \u015f\u00f6b\u0259miz\u0259 daxil oldu. O vaxtdan biz\u0259 \u0259n a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259r g\u0259lir. Haz\u0131rda COVID-19 a\u015fkarlanm\u0131\u015f 100-\u0259 yax\u0131n pasiyent x\u0259st\u0259xanam\u0131zdad\u0131r, 12 n\u0259f\u0259r reanimasiyadad\u0131r. Bir d\u0259n\u0259 bel\u0259 bo\u015f yerimiz yoxdur!<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130\u015f qrafikiniz v\u0259 \u015f\u0259raitiniz nec\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Mart\u0131n 26-dan b\u0259ri do\u011fmalar\u0131m\u0131 v\u0259 yax\u0131nlar\u0131m\u0131 g\u00f6rm\u0259mi\u015f\u0259m. Bu aylar \u0259rzind\u0259 karantin rejimind\u0259 olan \u201cBulvar Hotel Baku\u201dda ya\u015fay\u0131ram.<\/p>\n<p>H\u0259ft\u0259d\u0259 yeddi g\u00fcn, h\u0259r g\u00fcn 12 saat i\u015fl\u0259yir\u0259m, \u00e7\u00fcnki a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259r \u00e7oxdur. Bir n\u00f6vb\u0259t\u00e7i h\u0259kim is\u0259 bunu \u00e7atd\u0131ra bilm\u0259z. Adi g\u00fcnl\u0259rd\u0259 alt\u0131 saatl\u0131q i\u015f c\u0259dv\u0259lim var &#8211; s\u0259h\u0259r doqquzdan g\u00fcnorta d\u00f6rd\u0259 kimi. Kafedrada kadr \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 \u00fcz\u00fcnd\u0259n doktor Samir\u0259 M\u0259mm\u0259dova il\u0259 ikimiz qald\u0131q. \u0130ki g\u00fcn yatmadan v\u0259 istirah\u0259t etm\u0259d\u0259n reanimasiyada vaxt ke\u00e7irdiyimiz g\u00fcnl\u0259r olub.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzIvZWE5MmQ5NzktZmFiMy00ZmRkLWI0NWItNjU3NDkyZGE5MGFkLzIgKDEpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=d66a60f7df8a1dc0\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzIvNjgzZDRmZmEtMjk0YS00ZmRhLTgwNTAtMDg5MjZiYjViYzExLzMgKDEpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=55a1e334f43fefb3\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em>Foto: H\u0259kim-reanimatoloq Samir\u0259 M\u0259mm\u0259dova<\/em><\/p>\n<p>H\u0259r g\u00fcn ail\u0259ml\u0259 dan\u0131\u015fma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131ram. Bir ne\u00e7\u0259 d\u0259f\u0259 10 ya\u015fl\u0131 q\u0131z\u0131m\u0131 g\u00f6rm\u00fc\u015f\u0259m \u2013 g\u00f6r\u00fc\u015f \u015f\u00fc\u015f\u0259 arxas\u0131ndan ba\u015f tutub.<\/p>\n<p>Bu t\u0259dbirl\u0259r tibb i\u015f\u00e7il\u0259rinin yax\u0131nlar\u0131n\u0131 yoluxdurmamaq m\u0259qs\u0259di da\u015f\u0131y\u0131r. \u00c7ox g\u00fcman ki, ham\u0131m\u0131z bu virusdan x\u0259st\u0259l\u0259nib sa\u011falm\u0131\u015f\u0131q. Bir vaxtlar m\u0259nim d\u0259 temperaturum oldu, onu ayaq\u00fcst\u00fc ke\u00e7irdim.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzIvNGQzZjcxNzAtNTBhNC00NjE0LWI2MGEtZDBkNzYyZTM2YmMwLzQuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=de2fd812f530bad9\" alt=\"\" \/><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzMvYTkzODQ2MDItYmQ1Mi00ZGJkLTk2ZDQtYjQ5MmZlMWJhMTIxLzUuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=6d9fbe3e9f771f8f\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; Koronavirus testind\u0259n ke\u00e7m\u0259misiniz?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Yox! \u018fvv\u0259la, \u00f6z\u00fcm\u00fc pis hiss etmirdim. \u0130kincisi, m\u0259n burada olmal\u0131yam. Pandemik x\u0259st\u0259xanalardak\u0131 h\u0259kiml\u0259r evl\u0259rin\u0259 getm\u0259k ist\u0259dikl\u0259ri t\u0259qdird\u0259 testd\u0259n ke\u00e7irl\u0259r. Bunu etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn testd\u0259n ke\u00e7m\u0259li, hoteld\u0259 14 g\u00fcn karantind\u0259 oturmal\u0131, sonra ikinci d\u0259f\u0259 test verilm\u0259lidir. \u018fg\u0259r m\u0259nfi olarsa, h\u0259kim bir m\u00fcdd\u0259t ail\u0259sinin yan\u0131na ged\u0259 bil\u0259r. Ancaq x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 k\u00f6m\u0259k etm\u0259k laz\u0131m oldu\u011fu halda, bir v\u0259 ya iki g\u00fcn evd\u0259 qalmaq \u00fc\u00e7\u00fcn karantin\u0259 14 g\u00fcn s\u0259rf etm\u0259yin n\u0259 m\u0259nas\u0131 var?<\/p>\n<p><strong>&#8211; COVID-19 x\u0259st\u0259l\u0259ri hans\u0131 v\u0259ziyy\u0259td\u0259 g\u0259lirl\u0259r?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u018fsas\u0259n, k\u0259skin t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131ndan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirl\u0259r. Sad\u0259 dill\u0259 des\u0259k, x\u0259st\u0259l\u0259r bo\u011fulur. Qanlar\u0131nda oksigen s\u0259viyy\u0259si (saturasiya) \u00e7ox a\u015fa\u011f\u0131 olur. Normalda 100 olmal\u0131d\u0131r. M\u0259s\u0259l\u0259n, t\u0259ngn\u0259f\u0259slik, n\u0259f\u0259s darl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 bo\u011fulma il\u0259 insanlar g\u0259lir, onlarda saturasiya 40-60 aral\u0131\u011f\u0131nda olur. Bu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 beyinin hipoksiyas\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Bildiyiniz kimi, beynin h\u0259yati funksiyalar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 qanla n\u0259ql olunan oksigen laz\u0131md\u0131r. Qaz m\u00fcbadil\u0259si sistemi say\u0259sind\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259r\u00a0qan\u0131 oksigenl\u0259 doydurur. Koronavirusun yaratd\u0131\u011f\u0131 t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n bu ba\u015f vermir v\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r, sad\u0259c\u0259, bo\u011fulur. Beyinin \u00f6lm\u0259m\u0259si, y\u0259ni hipoksiyan\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn bu x\u0259st\u0259l\u0259r m\u00fctl\u0259q intubasiya edilm\u0259lidirl\u0259r. Endotraxeal borunu traxeyaya daxil edirik v\u0259 onlar\u0131 a\u011fciy\u0259rl\u0259rin s\u00fcni ventilyasiyas\u0131 cihaz\u0131na qo\u015furuq. Bu andan etibar\u0259n ASV cihaz\u0131 art\u0131q a\u011fciy\u0259r funksiyas\u0131n\u0131 \u00f6z \u00fcz\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Bel\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259r\u0259 h\u0259kiml\u0259rimiz tam n\u0259zar\u0259t edir, bizim \u0259sas i\u015fimiz budur.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzMvOTVmYTMxMDktZWM5ZC00MDEyLTgxNTktMjMwZmRiNzU3MWNmLzYuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=a0719d6190c30fcb\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzMvNmEyM2UyMzctYjlmMS00ZTY2LTk2OTEtOGIyNGE2MWI1MjVhLzcuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=2973d9035d00146b\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p>Bu i\u015f el\u0259 d\u0259 asan deyil: cihaza qo\u015fdun, v\u0259ss\u0259lam. Boy v\u0259 \u00e7\u0259kid\u0259n as\u0131l\u0131 olaraq, h\u0259r insan\u0131n \u00f6z t\u0259n\u0259ff\u00fcs h\u0259cmi var. \u00dcst\u0259lik, h\u0259kiml\u0259r orqanizmi h\u0259yati funksiyalarla t\u0259min etm\u0259lidirl\u0259r. X\u0259st\u0259 ASV-y\u0259 qo\u015fulduqdan sonra medikamentoz komaya sal\u0131n\u0131r. \u018fg\u0259r o, \u015f\u00fcurlu v\u0259ziyy\u0259td\u0259 olarsa, \u00f6z t\u0259n\u0259ff\u00fcs\u00fc aparata m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259r, buna is\u0259 yol verm\u0259k olmaz. X\u0259st\u0259l\u0259rin v\u0259ziyy\u0259ti m\u00fct\u0259madi olaraq rentgen \u015f\u0259kill\u0259ri il\u0259 izl\u0259nilir. N\u0259tic\u0259l\u0259r d\u0259h\u015f\u0259tli olur: bu g\u00fcn \u00e7\u0259kirs\u0259n &#8211;\u00a0v\u0259ziyy\u0259ti sabitdir, ert\u0259si g\u00fcn\u00a0\u00e7\u0259kirs\u0259n &#8211;\u00a0a\u011fciy\u0259rl\u0259r, sad\u0259c\u0259, yoxa \u00e7\u0131x\u0131b. A\u011fciy\u0259r fibrozu m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur. Y\u0259ni a\u011fciy\u0259r toxumas\u0131 fibroz toxuma il\u0259 qar\u0131\u015f\u0131r, \u00fcst\u0259lik, virus m\u0259n\u015f\u0259li pnevmoniya v\u0259 k\u0259skin t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131\u00a0sindromu yaran\u0131r. Bu x\u0259st\u0259l\u0259rl\u0259 x\u00fcsusi m\u0259\u015f\u011ful olmaq laz\u0131md\u0131r: \u00e7ox \u0259ziyy\u0259tli i\u015fdir. T\u0259svir etm\u0259y\u0259 \u00e7al\u0131\u015faca\u011fam. X\u0259st\u0259ni h\u0259r 12 saatdan bir qarn\u0131 \u00fcst\u0259 \u00e7evirm\u0259k laz\u0131md\u0131r. Sa\u011flam oldu\u011fumuz zaman h\u0259r\u0259k\u0259tl\u0259rimiz\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259t vermirik. \u018fll\u0259rimizi a\u015fa\u011f\u0131 sal\u0131r\u0131q v\u0259 qald\u0131r\u0131r\u0131q &#8211; b\u00fct\u00fcn bunlar rol oynay\u0131r. Tamamil\u0259 iflic olan x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 is\u0259 t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u0259z\u0259l\u0259l\u0259ri \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. X\u0259st\u0259 ASV-y\u0259 qo\u015fulduqdan sonra b\u00fct\u00fcn h\u0259yat d\u0259st\u0259yini tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri \u00f6z \u00f6hd\u0259sin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Onlar\u0131 b\u0259sl\u0259yirik, \u00e7imdiririk. G\u00fcnd\u0259 iki d\u0259f\u0259 x\u0259st\u0259nin b\u0259d\u0259ninin v\u0259 a\u011f\u0131z bo\u015flu\u011funun sanitar i\u015fl\u0259nm\u0259si h\u0259yata ke\u00e7irilir.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzMvNTFlM2JkZjEtOTY0My00MDVkLWJlNjktMTU4MzVkOWUzY2JjLzguanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=2d16531eaee77213\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzMvYWI4MzEyOWItMGJjYy00NDE5LWI4NjctODBlNzBkYWQxY2JlLzkuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=ff1a664925a280d5\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><strong>&#8211; Sizi \u0259n t\u0259sirl\u0259ndir\u0259n n\u0259dir?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; H\u0259r d\u0259f\u0259 \u00e7ox a\u011f\u0131r x\u0259st\u0259l\u0259r olur. B\u0259z\u0259n x\u0259st\u0259ni intubasiya \u00fc\u00e7\u00fcn haz\u0131rlay\u0131rs\u0131n\u0131z, ancaq onun v\u0259ziyy\u0259ti k\u0259skin pisl\u0259\u015fir v\u0259 \u00f6l\u00fcr. Bu, \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, b\u00f6y\u00fck k\u0259d\u0259rdir v\u0259 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00e7ox a\u011f\u0131rd\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Bu h\u0259r zaman ya\u015fl\u0131 insanlarla bel\u0259 olur?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; Xeyr, h\u0259mi\u015f\u0259 deyil. Bizd\u0259 40 ya\u015fl\u0131 qad\u0131n\u00a0\u00f6ld\u00fc. \u00d6l\u00fcm\u00fcn s\u0259b\u0259bi m\u0259hz koronavirus idi. \u0130mmuniteti z\u0259if idi, bundan \u0259vv\u0259l bir ay \u0259rzind\u0259 23 kiloqram ar\u0131qlam\u0131\u015fd\u0131. He\u00e7 n\u0259 ed\u0259 bilm\u0259dik&#8230; B\u00fct\u00fcn x\u0259st\u0259xana \u015fokda idi. H\u0259r k\u0259s\u0259 \u00e7ox pis t\u0259sir etdi.<\/p>\n<p>H\u0259qiq\u0259t\u0259n, g\u00fccl\u00fc immuniteti olan sa\u011flam insanlar x\u0259st\u0259liyi asimptomatik ke\u00e7irir. Maksimum z\u0259if temperatur, y\u00fcng\u00fcl \u00f6sk\u00fcr\u0259k, dad v\u0259 qoxu itkisi ola bil\u0259r. \u0130nsan immuniteti b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t da\u015f\u0131y\u0131r. G\u00fccl\u00fc olarsa, x\u0259st\u0259liy\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259k.<\/p>\n<p>\u018fsas\u0259n, xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259ri olan insanlar reanimasiyaya d\u00fc\u015f\u00fcrl\u0259r. Koronavirus diabetl\u0259 birlikd\u0259 pis n\u0259tic\u0259l\u0259r\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xar\u0131r. Dializ x\u0259st\u0259l\u0259ri is\u0259 COVID-19-a yoluxduqda, dem\u0259k olar ki, sa\u011f qalm\u0131rlar, \u00e7\u00fcnki dializ \u00f6zl\u00fcy\u00fcnd\u0259 \u00e7ox m\u00fcr\u0259kk\u0259b prosedurdur.<\/p>\n<p><strong>&#8211; X\u0259st\u0259xanada tibb i\u015f\u00e7il\u0259ri \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 varm\u0131?<\/strong><\/p>\n<p><strong><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvNTE4YWJhNzUtMTU3Yy00MTljLWI5NjYtYjljMzhkMTE3YWQxLzEwLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=f2b46f3a1dc97553\" alt=\"\" \/><\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u00d6z\u00fc d\u0259 xeyli. \u018fsas\u0259n, reanimatoloq \u00e7at\u0131\u015fm\u0131r.<\/p>\n<p><strong>&#8211; X\u0259st\u0259xana i\u015f\u00e7il\u0259ri aras\u0131nda x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259n koronavirusa yoluxanlar olubmu?<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, t\u0259bii ki, bu, bir ne\u00e7\u0259 d\u0259y\u0259rli m\u00fct\u0259x\u0259ssisimiz\u0259 t\u0259sir etdi. Onlar x\u0259st\u0259xanada yat\u0131rd\u0131lar, art\u0131q burax\u0131l\u0131blar, indi evd\u0259dirl\u0259r. Bu, t\u0259kc\u0259 x\u0259st\u0259xanam\u0131zda ba\u015f verm\u0259di. \u00d6lk\u0259mizd\u0259 \u00e7ox sayda tibb i\u015f\u00e7isi \u00f6ld\u00fc. Bu, x\u00fcsusil\u0259 t\u0259cili yard\u0131m qruplar\u0131n\u0131n i\u015f\u00e7il\u0259rin\u0259 &#8211; h\u0259kiml\u0259r\u0259, s\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259r\u0259, tibb bac\u0131lar\u0131na t\u0259sir etdi. T\u0259kc\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 iki h\u0259kim \u00f6ld\u00fc. Bak\u0131da da iki t\u0259cili yard\u0131m h\u0259kimi d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fdi. Onlar\u0131n ham\u0131s\u0131 ya\u015fl\u0131 idi v\u0259 xroniki x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kirdil\u0259r. Onlar\u0131n ya\u015f\u0131 50-d\u0259n yuxar\u0131 idi v\u0259 \u015f\u0259k\u0259rli diabetl\u0259ri d\u0259 vard\u0131.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Niy\u0259 haz\u0131rda bu q\u0259d\u0259r \u00e7ox yoluxmu\u015f \u015f\u0259xs var? D\u00fcn\u0259n statistikada 500-d\u0259n art\u0131q yoluxma hadis\u0259si g\u00f6st\u0259rildi&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; \u0130ndi ikinci dal\u011faday\u0131q, x\u0259st\u0259liyin pik h\u0259ddini g\u00f6r\u00fcr\u00fck. H\u0259r g\u00fcn x\u0259st\u0259l\u0259rin say\u0131 art\u0131r. Kimin hal\u0131n\u0131n pisl\u0259\u015f\u0259c\u0259yi, kimd\u0259 olmayaca\u011f\u0131n\u0131 bilmirik. X\u0259st\u0259liyin iki h\u0259ft\u0259d\u0259n sonra \u00f6z\u00fcn\u00fc nec\u0259 g\u00f6st\u0259r\u0259c\u0259yini bilmirik.<\/p>\n<p>Ancaq sad\u0259\u00a0elementar karantin qaydalar\u0131na riay\u0259t etm\u0259k &#8211; 1,5-2 metr\u0259 q\u0259d\u0259r sosial m\u0259saf\u0259ni qorumaq, restoranlarda masalar aras\u0131nda 2,5 metr m\u0259saf\u0259 qoymaq, tibbi maskalar taxmaq, \u0259l gigiyenas\u0131na n\u0259zar\u0259t etm\u0259k v\u0259 izdiham\u00a0olan yerl\u0259r\u0259 getm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kinm\u0259k laz\u0131m idi. Ax\u0131, virus hava-damc\u0131 yolu il\u0259 \u00f6t\u00fcr\u00fcl\u00fcr. Dan\u0131\u015fark\u0259n bel\u0259 g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259n mikroz\u0259rr\u0259cikl\u0259r bir metr m\u0259saf\u0259y\u0259 yay\u0131l\u0131r. Ma\u011fazalarda da yoluxmaq m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u00c7oxlar\u0131 koronavirusun varl\u0131\u011f\u0131na inanm\u0131r&#8230;<\/strong><\/p>\n<p>&#8211; B\u0259li, xalq\u0131m\u0131z inanm\u0131r. Sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259rd\u0259 ne\u00e7\u0259 dostumu bloklad\u0131\u011f\u0131m\u0131 t\u0259s\u0259vv\u00fcr ed\u0259 bilm\u0259zsiniz. M\u0259n\u0259 z\u0259ng edir v\u0259 soru\u015furdular ki, h\u0259qiq\u0259t\u0259nmi insanlar koronavirusdan \u00f6l\u00fcrl\u0259r?.. A\u00e7\u0131qlamaqdan yoruldum&#8230; Bunun kimins\u0259 \u00e7irkin oyunu oldu\u011funu ehtimal ets\u0259k bel\u0259, 10 ya\u015fl\u0131 u\u015fa\u011f\u0131 taleyin \u00fcmidin\u0259 buraxaramm\u0131? \u00dc\u00e7 ayd\u0131r q\u0131z\u0131m\u0131 g\u00f6rm\u00fcr\u0259m! Oyun h\u0259qiq\u0259t\u0259n bu q\u0259d\u0259r qurban verm\u0259y\u0259 d\u0259y\u0259rmi!?<\/p>\n<p>\u018flb\u0259tt\u0259 ki, h\u0259kiml\u0259rin \u0259m\u0259yinin qiym\u0259tl\u0259ndirilm\u0259m\u0259si bizi incidir. Ham\u0131m\u0131z\u0131 l\u0259n\u0259tl\u0259yir v\u0259 s\u00f6y\u00fcrl\u0259r. Maraql\u0131d\u0131r, insanlar \u00f6m\u00fcr boyu h\u0259kiml\u0259ri r\u00fc\u015fv\u0259txorluqda v\u0259 qeyri-pe\u015f\u0259karl\u0131qda ittiham edirdil\u0259r, indi is\u0259 b\u00fct\u00fcn respublika\u00a0onlardan as\u0131l\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvZmNkZDBhMWMtZDI4MS00ZmY3LWE4ODEtYjQ0ODFmY2Y2YWNlLzExLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=eb8b9d39e18d7c74\" alt=\"\" \/><\/p>\n<p><em>Foto: H\u0259kim-reanimatoloq Naida Sofiyeva<\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzIvZjM1MzFiYjItNTZhMi00ZTEwLTkyYTMtM2VlYWZhMTMzMTk4LzEuanBnIl0sWyJwIiwiZW5jb2RlIiwianBnIiwiLXF1YWxpdHkgODAiXSxbInAiLCJ0aHVtYiIsIjU5MHg1OTBcdTAwM2UiXV0?sha=8f08842aef894c6a\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzIvNGQ1NjVjODktZjk5NS00MTJlLWJkMjMtMzJiYzZlOGQwZGIyLzIgKDIpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=d9ef8a78046446ca\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzIvNDdjZTBkMmItZDM1MS00MWJlLTlhYTItZTdmZjY2ZjRiYzM5LzQgKDEpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=e764f93348bc832c\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzMvODBkMTBlNmEtZmRmMy00YmZhLWE5MjUtN2Y5YmY2YmE1MDJiLzggKDEpLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=c34e3d04faf6bc05\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvNGVmNTE5ZmQtNzhiNS00OGVkLTgzM2YtMzNkNmU2MWQ5Y2Q0LzEyLmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=3da7d781eade0585\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvYTU4NjQ5OWItMzZmNS00Njg1LTk2N2QtMjYwNzhhYzI4NzRiLzE1LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=138978538631441a\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvMTI4YmViYTItNjk2ZC00NTM2LWFjOGItNDcwN2Y5NmI0ZmE5LzE3LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=b5b79336b7d89100\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvMzQ2ZDczYzctODJjYy00ZTVlLTg2ZmYtM2NiZjEwYzc2NGZlLzE0LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=ad88c183252c9923\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n<p><em><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvODY4OTBlY2MtOGIyYi00ZDc2LTk2MzItMWI4Y2E3YzJjYzlhLzExICgxKS5qcGciXSxbInAiLCJlbmNvZGUiLCJqcGciLCItcXVhbGl0eSA4MCJdLFsicCIsInRodW1iIiwiNTkweDU5MFx1MDAzZSJdXQ?sha=2e6c9ee559fa1d1a\" alt=\"\" \/><img src=\"https:\/\/cdn.oxu.az\/uploads\/W1siZiIsIjIwMjAvMDYvMjUvMTAvMjQvMzQvOWY0Y2ZiZDAtYTU3NS00MGFhLWFjOWYtMjNiYWRmYjhmYzVjLzE2LmpwZyJdLFsicCIsImVuY29kZSIsImpwZyIsIi1xdWFsaXR5IDgwIl0sWyJwIiwidGh1bWIiLCI1OTB4NTkwXHUwMDNlIl1d?sha=baed7596d62335b3\" alt=\"\" \/><\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan h\u0259kiml\u0259ri istirah\u0259t bilm\u0259d\u0259n v\u0259 ail\u0259l\u0259rind\u0259n uzaqda h\u0259r g\u00fcn sakinl\u0259rimizin h\u0259yat\u0131na son qoyan g\u00f6r\u00fcnm\u0259z d\u00fc\u015fm\u0259n &#8211; COVID-19-a qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni davam etdirirl\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Neft\u00e7il\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n Anesteziologiya, reanimasiya v\u0259 intensiv terapiya \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri G\u00fclar\u0259 Abbasova d\u00fcz \u00fc\u00e7 ayd\u0131r ki, evd\u0259n uzaqdad\u0131r. O, karantin rejimind\u0259 qalanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lm\u0131\u015f hoteld\u0259 ya\u015fayaraq, h\u0259r gen 12 saat i\u015fl\u0259yir. Respublikan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n \u0259n a\u011f\u0131r koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259ri x\u0259st\u0259xanaya onun yan\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr. Media.Az\u00a0h\u0259kiml\u0259 koronavirusun m\u0259krliyi, bo\u011fulan x\u0259st\u0259l\u0259ri xilas c\u0259hdl\u0259ri v\u0259 c\u0259miyy\u0259tin d\u0259st\u0259yinin olmamas\u0131 bar\u0259d\u0259 dan\u0131\u015f\u0131b. Onunla yaln\u0131z gec\u0259yar\u0131s\u0131 &#8211; G\u00fclar\u0259 Abbasovan\u0131n biz\u0259 bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259 ay\u0131ra bil\u0259c\u0259yi yegan\u0259 vaxtda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":183463,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4.jpg",584,590,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4.jpg",584,590,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4.jpg",584,590,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4-297x300.jpg",297,300,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4.jpg",584,590,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4.jpg",584,590,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4.jpg",584,590,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/4.jpg",584,590,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan h\u0259kiml\u0259ri istirah\u0259t bilm\u0259d\u0259n v\u0259 ail\u0259l\u0259rind\u0259n uzaqda h\u0259r g\u00fcn sakinl\u0259rimizin h\u0259yat\u0131na son qoyan g\u00f6r\u00fcnm\u0259z d\u00fc\u015fm\u0259n &#8211; COVID-19-a qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni davam etdirirl\u0259r. M\u0259rk\u0259zi Neft\u00e7il\u0259r X\u0259st\u0259xanas\u0131n\u0131n Anesteziologiya, reanimasiya v\u0259 intensiv terapiya \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri G\u00fclar\u0259 Abbasova d\u00fcz \u00fc\u00e7 ayd\u0131r ki, evd\u0259n uzaqdad\u0131r. O, karantin rejimind\u0259 qalanlar \u00fc\u00e7\u00fcn ayr\u0131lm\u0131\u015f hoteld\u0259 ya\u015fayaraq, h\u0259r gen 12 saat i\u015fl\u0259yir. Respublikan\u0131n h\u0259r yerind\u0259n&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/183462"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=183462"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/183462\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/183463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=183462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=183462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=183462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}