{"id":18370,"date":"2018-10-12T09:32:17","date_gmt":"2018-10-12T06:32:17","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=18370"},"modified":"2018-10-12T09:32:17","modified_gmt":"2018-10-12T06:32:17","slug":"on-bes-illik-prezidentlik-dovrunun-moht%c9%99s%c9%99m-z%c9%99f%c9%99r-salnam%c9%99si","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=18370","title":{"rendered":"On be\u015f illik prezidentlik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m z\u0259f\u0259r salnam\u0259si"},"content":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi-\u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, professor\u00a0<strong>\u018fli H\u0259s\u0259nov<\/strong>\u00a0\u201cOn be\u015f illik prezidentlik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m z\u0259f\u0259r salnam\u0259si\u201d\u00a0adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yaz\u0131b.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong>\u00a0h\u0259min m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir:<\/p>\n<p>\u201cBu il m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 ilk demokratik respublika olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 100 illiyi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 geni\u015f qeyd edilir. Prezident\u00a0<strong>\u0130lham \u018fliyev\u00a0<\/strong>bu hadis\u0259ni xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixinin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi xarakteriz\u0259 ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir:<\/p>\n<p>\u201cBiz haql\u0131 olaraq f\u0259xr edirik ki, m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 ilk demokratik respublikan\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 yarad\u0131bd\u0131r. Bu, bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar azadl\u0131qsev\u0259r v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi xalqd\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin tarixin\u0259, onun qurucular\u0131n\u0131n xatir\u0259sin\u0259 daim b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r. Bir ne\u00e7\u0259 il bundan \u0259vv\u0259l Prezidentin S\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 Bak\u0131n\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u015f\u0259r\u0259fin\u0259 abid\u0259 ucald\u0131lm\u0131\u015f, 2018-ci il \u201cAz\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u0130li\u201d elan olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Lakin Prezident \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tin\u0259 v\u0259 onun qurucular\u0131n\u0131n xatir\u0259sin\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck ehtiram\u0131 onlar\u0131n ideyalar\u0131n\u0131 ya\u015fatmas\u0131, demokratiya arzular\u0131n\u0131 realla\u015fd\u0131rmas\u0131, Az\u0259rbaycan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyini v\u0259 suverenliyini etibarl\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 qorumas\u0131d\u0131r, des\u0259k he\u00e7 d\u0259 yan\u0131lmar\u0131q&#8230;<\/p>\n<p>Bir ne\u00e7\u0259 g\u00fcnd\u0259n sonra Az\u0259rbaycan\u0131n d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin b\u0259rpas\u0131n\u0131n 27-ci ild\u00f6n\u00fcm\u00fcn\u00fc qeyd ed\u0259c\u0259yik. Orta v\u0259 ya\u015fl\u0131 n\u0259sil m\u00fcst\u0259qilliyin ilk ill\u0259rinin nec\u0259 a\u011f\u0131r ke\u00e7diyini yax\u015f\u0131 xat\u0131rlay\u0131r. Bir t\u0259r\u0259fd\u0259n, SSR\u0130-nin s\u00fcqutu \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259sind\u0259 ba\u015f qald\u0131ran separatizm daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015fdi, Erm\u0259nistan\u0131n t\u0259cav\u00fcz\u00fc n\u0259tic\u0259sind\u0259 torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n 20 faizi i\u015f\u011fal edilmi\u015fdi, soyda\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n 1 milyona q\u0259d\u0259ri qa\u00e7q\u0131n v\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdi, dig\u0259r t\u0259r\u0259fd\u0259n is\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi iqtisadi-ticar\u0259t \u0259laq\u0259l\u0259ri pozulmu\u015fdu, \u00f6lk\u0259ni iqtisadi v\u0259 siyasi b\u00f6hran b\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p>Yaln\u0131z 1993-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Az\u0259rbaycanda r\u0259hb\u0259rliy\u0259 qay\u0131dandan sonra \u00f6lk\u0259 t\u0259dric\u0259n bu b\u00f6hrandan \u00e7\u0131xd\u0131, ictimai-siyasi sabitlik, milli-v\u0259t\u0259nda\u015f birliyi yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 yenid\u0259nqurmaya ba\u015flan\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli Liderin siyasi kursunun yegan\u0259 d\u00fczg\u00fcn yol oldu\u011funu g\u00f6r\u0259n xalq\u0131m\u0131z 2003-c\u00fc il oktyabr\u0131n 15-d\u0259 ke\u00e7iril\u0259n se\u00e7kil\u0259rd\u0259 bu siyas\u0259tin layiqli davam\u00e7\u0131s\u0131 kimi c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevi d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k 76,8 faiz s\u0259sl\u0259 onu \u00f6z\u00fcn\u0259 yeni Prezident se\u00e7di.<\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin ali d\u00f6vl\u0259t v\u0259zif\u0259sind\u0259 ilk g\u00fcnl\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq n\u00fcmayi\u015f etdirdiyi y\u00fcks\u0259k idar\u0259\u00e7ilik m\u0259har\u0259ti, q\u0259tiyy\u0259tli v\u0259 milli maraqlara s\u00f6yk\u0259n\u0259n daxili v\u0259 xarici siyas\u0259ti, se\u00e7kiqaba\u011f\u0131 t\u0259\u015fviqat d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 s\u0259sl\u0259ndirdiyi \u201cM\u0259n h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n prezidenti olaca\u011fam!\u201d ifad\u0259si q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 ona xalq aras\u0131nda geni\u015f populyarl\u0131q, sonsuz inam v\u0259 etibar qazand\u0131rd\u0131.<\/p>\n<p>El\u0259 bu s\u0259b\u0259bd\u0259n 2008, 2013 v\u0259 2018-ci ill\u0259rd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kil\u0259rind\u0259 d\u0259 \u0130lham \u018fliyev yenid\u0259n inaml\u0131 q\u0259l\u0259b\u0259 qazand\u0131. Oktyabr\u0131n 15-d\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 kimi f\u0259aliyy\u0259tinin 15 ili tamam olur. Bununla \u0259laq\u0259dar olaraq, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti postundak\u0131 f\u0259aliyy\u0259tinin 15 illiyi haqq\u0131nda b\u0259zi d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259l\u0259rimi oxuculara \u00e7atd\u0131rmaq ist\u0259yir\u0259m.<\/p>\n<p>\u00dcmumi formada qiym\u0259tl\u0259ndirs\u0259k, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev \u00f6z\u00fcn\u00fcn 15 illik prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259, ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259, \u00fcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259m\u0259li qoyulmu\u015f v\u0259t\u0259nda\u015f birliyi platformas\u0131na s\u00f6yk\u0259n\u0259r\u0259k daxili ictimai-siyasi sabitliyi daha da m\u00f6hk\u0259ml\u0259tmi\u015f, \u0259halinin t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyini, insanlar\u0131n \u0259sas h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131, \u00f6lk\u0259nin \u0259min-amanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015f, v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n rifah hal\u0131n\u0131n getdikc\u0259 y\u00fcks\u0259lm\u0259sin\u0259 nail olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda t\u0259r\u0259dd\u00fcd etm\u0259d\u0259n s\u00f6yl\u0259m\u0259k olar ki, daxili milli-v\u0259t\u0259nda\u015f birliyi, hakimiyy\u0259tin y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc siyas\u0259tin geni\u015f \u0259hali t\u0259r\u0259find\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259m\u0259si \u0259sas\u0131nda b\u0259rq\u0259rar olmu\u015f m\u00f6hk\u0259m ictimai-siyasi sabitlik \u0259msal\u0131na g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan postsovet m\u0259kan\u0131nda birinci yerd\u0259 dayan\u0131r.<\/p>\n<p>Bununla yana\u015f\u0131, dig\u0259r \u0259sas daxili inki\u015faf parametrl\u0259ri &#8211; makroiqtisadi sabitlik, dinamik inki\u015faf ed\u0259n iqtisadiyyat, sosial v\u0259 m\u0259n\u0259vi t\u0259minat sisteminin dinamikas\u0131, m\u00fcsb\u0259t demoqrafik v\u0259ziyy\u0259t, miqrasiya v\u0259 urbanizasiya prosesl\u0259rinin d\u00f6vl\u0259tin n\u0259zar\u0259ti alt\u0131nda saxlanmas\u0131, d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyinin effektivliyi v\u0259 s. \u00fczr\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan son 15 ild\u0259 region \u00f6lk\u0259l\u0259ri i\u00e7\u0259risind\u0259 birinci \u00fc\u00e7l\u00fckd\u0259 \u00f6z yerini m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130kincisi, Prezident \u0130lham \u018fliyevin y\u00fcr\u00fctd\u00fcy\u00fc u\u011furlu daxili v\u0259 xarici siyas\u0259t, formala\u015fd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 s\u0259m\u0259r\u0259li d\u00f6vl\u0259t idar\u0259\u00e7iliyi say\u0259sind\u0259 son 15 ild\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n regional v\u0259 beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu getdikc\u0259 artm\u0131\u015f, X\u0259z\u0259r-Qara d\u0259niz h\u00f6vz\u0259si v\u0259 C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 geosiyasi, geoiqtisadi v\u0259 h\u0259rbi-geostrateji m\u00f6vqel\u0259ri daha da g\u00fccl\u0259nmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259nin t\u0259bii ehtiyatlar\u0131ndan, co\u011frafi m\u00f6vqeyind\u0259n, maddi, m\u0259n\u0259vi v\u0259 insan resurslar\u0131ndan s\u0259m\u0259r\u0259li istifad\u0259y\u0259, transmilli n\u0259qliyyat-kommunikasiya v\u0259 enerji d\u0259hlizl\u0259ri sah\u0259sind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n u\u011furlu regional siyas\u0259t v\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u00f6vqe se\u00e7imin\u0259, daxili v\u0259 xarici siyas\u0259tin m\u00fcst\u0259qillik \u0259msal\u0131na, sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131n davaml\u0131l\u0131q v\u0259 dinamiklik g\u00f6st\u0259ricil\u0259rin\u0259, g\u0259l\u0259c\u0259k inki\u015faf potensial\u0131na v\u0259 dig\u0259r parametrl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u0259 haz\u0131rda Az\u0259rbaycan regionun \u00f6z\u00fcn\u00fc tam t\u0259min ed\u0259n d\u00f6vl\u0259tl\u0259ri s\u0131ras\u0131nda ilk \u00fc\u00e7l\u00fckd\u0259 q\u0259rarla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Ayr\u0131-ayr\u0131 sah\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 t\u0259hlil aparsaq g\u00f6r\u0259rik ki, son 15 ild\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycanda demokratik t\u0259sisatlar\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, siyasi pl\u00fcralizmin, insan h\u00fcquq v\u0259 azadl\u0131qlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259si, v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti institutlar\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ard\u0131c\u0131l siyas\u0259t h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>M\u0259hz bunun n\u0259tic\u0259sidir ki, haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 55 siyasi partiya, 3 mind\u0259n \u00e7ox qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilat\u0131 (4 mind\u0259n \u00e7ox qeyri-kommersiya t\u0259\u015fkilat\u0131), 5 mind\u0259n \u00e7ox k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259si, habel\u0259 s\u0131ralar\u0131nda 2 milyona yax\u0131n insan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n h\u0259mkarlar ittifaqlar\u0131 s\u0259rb\u0259st f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>2012-ci ild\u0259 \u201cSiyasi partiyalar haqq\u0131nda\u201d Qanuna edilmi\u015f \u0259lav\u0259l\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, siyasi partiyalar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259r il d\u00f6vl\u0259t b\u00fcdc\u0259sind\u0259n v\u0259sait ayr\u0131l\u0131r. Siyasi partiyalar \u00f6lk\u0259d\u0259 azad, \u015f\u0259ffaf v\u0259 demokratik \u015f\u0259raitd\u0259 ke\u00e7iril\u0259n prezident, parlament v\u0259 b\u0259l\u0259diyy\u0259 se\u00e7kil\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak edir. Bu is\u0259 Az\u0259rbaycanda siyasi pl\u00fcralizmin v\u0259 \u00e7oxpartiyal\u0131 demokratik siyasi sistemin formala\u015fd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015f c\u0259miyy\u0259ti institutlar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n qeyri-h\u00f6kum\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyinin v\u0259 maliyy\u0259 imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131na ciddi \u0259h\u0259miyy\u0259t verilir. C\u0259nab Prezidentin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 2007-ci ild\u0259 \u201cQeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Konsepsiyas\u0131\u201d t\u0259sdiq edilmi\u015f, bu sah\u0259d\u0259 ixtisasla\u015fm\u0131\u015f qurum kimi Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda Qeyri-H\u00f6kum\u0259t T\u0259\u015fkilatlar\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi \u015euras\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. 2008-ci ild\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flayan \u015eura ictimai t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259ri d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259r\u0259k QHT-l\u0259rin minl\u0259rl\u0259 layih\u0259sini maliyy\u0259l\u0259\u015fdirmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda s\u00f6z v\u0259 m\u0259lumat azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n t\u0259min olunmas\u0131, demokratik, pl\u00fcralist m\u0259tbuat\u0131n formala\u015fmas\u0131 d\u00f6vl\u0259t siyas\u0259tinin \u0259sas istiqam\u0259tl\u0259rind\u0259n birini t\u0259\u015fkil edir. Prezident \u0130lham \u018fliyev ke\u00e7\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 K\u0130V-l\u0259rin maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si, jurnalistl\u0259rin sosial m\u00fcdafi\u0259sinin g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 q\u0259rarlar q\u0259bul etmi\u015f, m\u00fcvafiq f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncamlar imzalam\u0131\u015fd\u0131r. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259d\u0259 K\u0130V-l\u0259rin \u00fcmumi say\u0131 5 mini, Az.domenind\u0259 qeydiyyata al\u0131nm\u0131\u015f internet saytlar\u0131n\u0131n say\u0131 is\u0259 20 mini \u00f6tm\u00fc\u015fd\u00fcr. 10 milyona yax\u0131n \u0259halinin 80 faizi internet, 3 milyona q\u0259d\u0259ri is\u0259 sosial \u015f\u0259b\u0259k\u0259 istifad\u0259\u00e7isidir. Az\u0259rbaycanda 11 \u00fcmumrespublika, 4 peyk, 13 regional, 17 kabel, 25 internet (\u0130P) televiziyas\u0131, 16 radio f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir. 2005-ci ild\u0259 ikinci d\u00f6vl\u0259t kanal\u0131n\u0131n bazas\u0131nda \u0130ctimai Televiziya v\u0259 Radio Yay\u0131mlar\u0131 \u015eirk\u0259ti t\u0259sis edilmi\u015f v\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2008-ci ild\u0259 c\u0259nab Prezident \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259rinin inki\u015faf\u0131na d\u00f6vl\u0259t d\u0259st\u0259yi Konsepsiyas\u0131\u201dn\u0131n t\u0259sdiq edilm\u0259si, 2009-cu ild\u0259 is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda K\u00fctl\u0259vi \u0130nformasiya Vasit\u0259l\u0259rinin \u0130nki\u015faf\u0131na D\u00f6vl\u0259t D\u0259st\u0259yi Fondunun yarad\u0131lmas\u0131 haqq\u0131nda s\u0259r\u0259ncamlar imzalam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130ndiy\u0259 q\u0259d\u0259r Fond vasit\u0259sil\u0259 median\u0131n inki\u015faf\u0131na \u00fcmumilikd\u0259 60 milyon manat v\u0259sait y\u00f6n\u0259ldilmi\u015fdir. Bundan ba\u015fqa, c\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131na \u0259sas\u0259n jurnalistl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00f6vl\u0259t hesab\u0131na 410 m\u0259nzild\u0259n ibar\u0259t iki ya\u015fay\u0131\u015f binas\u0131 tikilmi\u015f v\u0259 K\u0130V n\u00fcmay\u0259nd\u0259l\u0259rinin istifad\u0259sin\u0259 verilmi\u015fdir. Haz\u0131rda 255 m\u0259nzild\u0259n ibar\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc binan\u0131n tikintisi davam edir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 siyasi sferada oldu\u011fu kimi, iqtisadi sah\u0259d\u0259 d\u0259 ciddi u\u011furlar qazan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Onun r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 son 15 ild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f ard\u0131c\u0131l v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc iqtisadi siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 planl\u0131 sosialist iqtisadiyyat\u0131ndan bazar iqtisadiyyat\u0131na ke\u00e7id prosesinin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131 t\u0259min edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Bu d\u00f6vrd\u0259 \u00dcDM-d\u0259 \u00f6z\u0259l sektorun pay\u0131 80 faizi \u00f6tm\u00fc\u015f, makroiqtisadi sabitlik m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilmi\u015f, r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 MDB m\u0259kan\u0131nda birinci yer\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir. 2004-2018-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 iqtisadiyyat\u0131n \u015fax\u0259l\u0259ndirilm\u0259si, qeyri-neft sektorunun v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin davaml\u0131 y\u00fcks\u0259li\u015fi m\u0259qs\u0259dil\u0259 regionlar\u0131n sosial-iqtisadi inki\u015faf\u0131na dair \u00fc\u00e7 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 icra olunmu\u015fdur. Haz\u0131rda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc proqram\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 haz\u0131rl\u0131q g\u00f6r\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n<p>\u00d6t\u0259n d\u00f6vr \u0259rzind\u0259 qeyri-neft s\u0259nayesi ard\u0131c\u0131l \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf etdirilmi\u015f, \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fch\u00fcm \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n v\u0259 m\u00fcasir texnologiyalara \u0259saslanan minl\u0259rl\u0259 yeni m\u00fc\u0259ssis\u0259 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r. 2014-c\u00fc ilin dekabr\u0131nda t\u0259sdiq edilmi\u015f \u201cAz\u0259rbaycan Respublikas\u0131nda s\u0259nayenin inki\u015faf\u0131na dair 2015-2020-ci ill\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201dna uy\u011fun olaraq, \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 s\u0259naye park\u0131 v\u0259 m\u0259h\u0259ll\u0259l\u0259ri, texnoparklar (Sumqay\u0131t, Balaxan\u0131, Ming\u0259\u00e7evir, Qarada\u011f, Pirallah\u0131, Neft\u00e7ala, Masall\u0131 v\u0259 s.) yarad\u0131lm\u0131\u015f, istehsal sah\u0259l\u0259rinin geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si, qeyri-neft s\u0259nayesinin ixrac imkanlar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 v\u0259 innovativ istehsal\u0131n inki\u015faf etdirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 ciddi t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Sumqay\u0131tda al\u00fcminium, karbamid, plastik emal\u0131 zavodlar\u0131, \u201cSOCAR Polymer\u201d \u015firk\u0259tinin polipropilen v\u0259 y\u00fcks\u0259k s\u0131xl\u0131ql\u0131 polietilen zavodlar\u0131 (bu zavodlara qoyulan s\u0259rmay\u0259nin h\u0259cmi 800 milyon dollardan \u00e7oxdur), Balaxan\u0131da m\u0259i\u015f\u0259t tullant\u0131lar\u0131n\u0131n t\u0259krar emal\u0131 zavodu, Bak\u0131 g\u0259miqay\u0131rma zavodu, G\u0259nc\u0259, Nax\u00e7\u0131van v\u0259 Neft\u00e7alada avtomobil zavodlar\u0131, Sumqay\u0131t, G\u0259d\u0259b\u0259y v\u0259 Da\u015fk\u0259s\u0259nd\u0259 q\u0131z\u0131l-mis emal\u0131 zavodlar\u0131, G\u0259nc\u0259 al\u00fcminium yar\u0131mfabrikat\u0131, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 texnikas\u0131 zavodlar\u0131 v\u0259 dig\u0259r s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259ri h\u0259min ill\u0259rd\u0259 istifad\u0259y\u0259 veril\u0259r\u0259k \u00f6lk\u0259nin iqtisadi potensial\u0131n\u0131n g\u00fccl\u0259ndirilm\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rol oynay\u0131r.<\/p>\n<p>Aqrar sektorda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlar, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 m\u0259hsullar\u0131 istehsal\u00e7\u0131lar\u0131na edil\u0259n g\u00fcz\u0259\u015ft v\u0259 yard\u0131mlar \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131nda bu sah\u0259nin ard\u0131c\u0131l inki\u015faf\u0131na z\u0259min yaratm\u0131\u015fd\u0131r. 2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 meliorasiya t\u0259dbirl\u0259rin\u0259 ayr\u0131lan v\u0259saitin h\u0259cmi 6 d\u0259f\u0259, bu sah\u0259y\u0259 \u0259sasl\u0131 kapital qoyulu\u015fu 21 d\u0259f\u0259 artm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 4 iri su anbar\u0131 (Taxtak\u00f6rp\u00fc, \u015e\u0259mkir\u00e7ay, G\u00f6yt\u0259p\u0259 v\u0259 Tovuz\u00e7ay), 4 min kilometr suvarma kanallar\u0131, 2,4 min kilometr kollektor-drenaj \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri tikilmi\u015f v\u0259 b\u0259rpa olunmu\u015f, 360 min hektar torpa\u011f\u0131n su t\u0259minat\u0131, 264 min hektar sah\u0259d\u0259 meliorativ v\u0259ziyy\u0259t yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, 219 min hektar yeni suvar\u0131lan torpaq sah\u0259si \u0259kin d\u00f6vriyy\u0259sin\u0259 daxil edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u0259n\u0259n\u0259vi k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 sah\u0259l\u0259rinin, o c\u00fcml\u0259d\u0259n pamb\u0131q\u00e7\u0131l\u0131q, tax\u0131l\u00e7\u0131l\u0131q, barama\u00e7\u0131l\u0131q, \u00fcz\u00fcm\u00e7\u00fcl\u00fck, \u00e7ay\u00e7\u0131l\u0131q, sitrus meyv\u0259\u00e7iliyi, \u00e7\u0259ltik\u00e7ilik v\u0259 ar\u0131\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si, f\u0131nd\u0131q, badam, xurma, zeytun, nar ba\u011flar\u0131n\u0131n geni\u015fl\u0259ndirilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 g\u00f6r\u00fcl\u0259n i\u015fl\u0259r \u00f6lk\u0259nin ixrac potensial\u0131n\u0131 \u0259h\u0259miyy\u0259tli d\u0259r\u0259c\u0259d\u0259 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>On be\u015f il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 3,2 d\u0259f\u0259, qeyri-neft sektoru 2,8 d\u0259f\u0259, s\u0259naye istehsal\u0131 2,6 d\u0259f\u0259, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131 1,7 d\u0259f\u0259 artm\u0131\u015f, qeyri-neft ixrac\u0131 4,1 d\u0259f\u0259 \u00e7oxalm\u0131\u015fd\u0131r. Az\u0259rbaycan\u0131n valyuta ehtiyatlar\u0131 1,8 milyard dollardan (2004) 46 milyard dollara (2018) \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 \u00f6lk\u0259 iqtisadiyyat\u0131na 250 milyard dollar investisiya qoyulmu\u015fdur. M\u00fcst\u0259qillik d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycana yat\u0131r\u0131lan s\u0259rmay\u0259nin 93 faizini t\u0259\u015fkil ed\u0259n h\u0259min investisiyan\u0131n t\u0259xmin\u0259n yar\u0131s\u0131 daxili m\u0259nb\u0259l\u0259rin pay\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcr.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycanda n\u0259h\u0259ng transmilli energetika v\u0259 n\u0259qliyyat layih\u0259l\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, 2006-c\u0131 ild\u0259 X\u0259z\u0259r v\u0259 Aral\u0131q d\u0259nizl\u0259rini birl\u0259\u015fdir\u0259n Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013Ceyhan \u0259sas ixrac neft k\u0259m\u0259ri (uzunlu\u011fu 1767 kilometr), 2007-ci ild\u0259 Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013\u018frzurum qaz k\u0259m\u0259ri (uzunlu\u011fu 980 kilometr) istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>2014-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Avropan\u0131n enerji t\u0259hl\u00fck\u0259sizliyinin, h\u0259m\u00e7inin Az\u0259rbaycan\u0131n perspektiv inki\u015faf\u0131n\u0131n v\u0259 iqtisadi maraqlar\u0131n\u0131n t\u0259min edilm\u0259sind\u0259 b\u00f6y\u00fck rol oynayacaq C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin t\u0259m\u0259li qoyulmu\u015fdur. Uzunlu\u011fu 3500 kilometr, d\u0259y\u0259ri 40 milyard dollardan \u00e7ox olan bu qlobal layih\u0259nin icras\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259 getmi\u015f v\u0259 2018-ci il may\u0131n 29-da Bak\u0131da C\u0259nub Qaz D\u0259hlizinin, iyunun 12-d\u0259 is\u0259 onun t\u0259rkib hiss\u0259si olan TANAP boru k\u0259m\u0259rinin r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f m\u0259rasimi ke\u00e7irilmi\u015fdir. TAP layih\u0259sinin icras\u0131 is\u0259 qrafik \u00fczr\u0259 davam etdirilir.<\/p>\n<p>1994-c\u00fc il sentyabr\u0131n 20-d\u0259 Bak\u0131da imzalanm\u0131\u015f \u201cX\u0259z\u0259r d\u0259nizinin Az\u0259rbaycan sektorunda yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cAz\u0259ri\u201d, \u201c\u00c7\u0131raq\u201d yataqlar\u0131n\u0131n v\u0259 \u201cG\u00fcn\u0259\u015fli\u201d yata\u011f\u0131n\u0131n d\u0259rinlikd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n hiss\u0259sinin birg\u0259 i\u015fl\u0259nm\u0259si v\u0259 hasilat\u0131n pay b\u00f6lg\u00fcs\u00fc haqq\u0131nda Sazi\u015f\u201din (\u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d) m\u00fcdd\u0259ti 2017-ci il sentyabr\u0131n 14-d\u0259 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Yeni \u015f\u0259rtl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 SOCAR-\u0131n pay\u0131n\u0131n 11 faizd\u0259n 25 faiz\u0259 qald\u0131r\u0131lmas\u0131, m\u0259nf\u0259\u0259t neftinin 75 faizinin Az\u0259rbaycana verilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Bundan \u0259lav\u0259, 8 il \u0259rzind\u0259 xarici investorlar t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6lk\u0259y\u0259 b\u0259rab\u0259r hiss\u0259l\u0259rl\u0259 bonus kimi 3,6 milyard dollar \u00f6d\u0259nil\u0259c\u0259kdir. M\u00fcqavil\u0259nin m\u00fcdd\u0259tinin uzad\u0131lmas\u0131 Az\u0259rbaycanda uzun ill\u0259r bundan sonra da neftin hasilat s\u0259viyy\u0259sinin sabit qalmas\u0131na, neft sektoruna xarici investisiya qoyulu\u015funun t\u0259min olunmas\u0131na imkan yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 Avropa v\u0259 Asiyan\u0131 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u015e\u0259rq-Q\u0259rb v\u0259 \u015eimal-C\u0259nub beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rinin yarad\u0131lmas\u0131 istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. T\u0259m\u0259li 2007-ci ild\u0259 qoyulmu\u015f Bak\u0131\u2013Tbilisi\u2013Qars d\u0259mir yolunun 2017-ci il oktyabr\u0131n 30-da Bak\u0131da r\u0259smi a\u00e7\u0131l\u0131\u015f\u0131 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan\u0131n Rusiya Federasiyas\u0131, \u0130ran v\u0259 G\u00fcrc\u00fcstanla s\u0259rh\u0259din\u0259 q\u0259d\u0259r yeni magistral avtomobil yollar\u0131 tikilmi\u015fdir. 2018-ci il sentyabr\u0131n 18-d\u0259 204 kilometr uzunlu\u011funda yeni \u018fl\u0259t-Astara-\u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131 il\u0259 d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259di magistral avtomobil yolunun istifad\u0259y\u0259 verilm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan \u0259razisind\u0259 \u201c\u015eimal-C\u0259nub\u201d n\u0259qliyyat d\u0259hlizi layih\u0259sinin realla\u015fmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn i\u015fl\u0259r ba\u015fa \u00e7atd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan siyasi, iqtisadi v\u0259 strateji bax\u0131mdan b\u00f6y\u00fck \u0259h\u0259miyy\u0259t\u0259 malik h\u0259min beyn\u0259lxalq n\u0259qliyyat d\u0259hlizl\u0259rind\u0259 f\u0259al i\u015ftirak etm\u0259kl\u0259 Avrasiyada m\u00fch\u00fcm tranzit v\u0259 logistika m\u0259rk\u0259zl\u0259rind\u0259n birin\u0259 \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyevin prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada say\u0131 m\u0259hdud olan kosmik \u00f6lk\u0259l\u0259r s\u0131ras\u0131na qo\u015fulmu\u015fdur. 2010-cu ild\u0259 \u201cAz\u0259rkosmos\u201d A\u00e7\u0131q S\u0259hmdar C\u0259miyy\u0259ti yarad\u0131lm\u0131\u015f, 2013-c\u00fc il \u00f6lk\u0259d\u0259 \u201c\u0130nformasiya Texnologiyalar\u0131 \u0130li\u201d elan edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>H\u0259min il fevral\u0131n 8-d\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ilk telekommunikasiya peyki \u201cAzerspace-1\u201d, 2014-c\u00fc ild\u0259 ikinci \u2013 Yer s\u0259thini m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n \u201cAzersky\u201d peyki, bu ilin sentyabr\u0131nda is\u0259 daha bir telekommunikasiya peyki &#8211; \u201cAzerspace-2\u201d orbit\u0259 \u00e7\u0131xar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Son 15 ild\u0259 \u00f6lk\u0259nin sosial-m\u0259d\u0259ni v\u0259 t\u0259s\u0259rr\u00fcfat infrastrukturu tamamil\u0259 yenil\u0259nmi\u015fdir. Bu d\u00f6vrd\u0259 3100-d\u0259n \u00e7ox m\u0259kt\u0259b, 642 tibb m\u00fc\u0259ssis\u0259si tikilmi\u015f, yaxud \u0259sasl\u0131 t\u0259mir edilmi\u015fdir. Y\u00fczl\u0259rl\u0259 tarixi binada, muzey, teatr v\u0259 kitabxanada geni\u015f yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015f, \u00f6lk\u0259nin b\u00fct\u00fcn ali t\u0259hsil ocaqlar\u0131, h\u0259m\u00e7inin AMEA-n\u0131n n\u0259zdind\u0259 olan institut v\u0259 m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259r t\u0259mir edil\u0259r\u0259k yeni avadanl\u0131qla t\u0259chiz olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259d\u0259 15 min kilometr yol \u00e7\u0259kilmi\u015f, 443 k\u00f6rp\u00fc in\u015fa olunmu\u015fdur. Bak\u0131da 4 yeni metro stansiyas\u0131 istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f, bir ne\u00e7\u0259 stansiyada yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. X\u0259z\u0259r d\u0259nizind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck beyn\u0259lxalq d\u0259niz liman\u0131 \u2013 \u018fl\u0259t D\u0259niz Ticar\u0259t Liman\u0131 f\u0259aliyy\u0259t\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycanda 7 hava liman\u0131 tamamil\u0259 yenid\u0259n qurularaq istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015fdir. Onlardan alt\u0131s\u0131 (Bak\u0131, G\u0259nc\u0259, Nax\u00e7\u0131van, L\u0259nk\u0259ran, Q\u0259b\u0259l\u0259, Zaqatala) beyn\u0259lxalq hava liman\u0131 statusu alm\u0131\u015fd\u0131r. Bak\u0131n\u0131n Heyd\u0259r \u018fliyev Beyn\u0259lxalq Aeroportu d\u00fcnyan\u0131n &#8220;5 ulduz&#8221;lu 9 \u0259sas hava liman\u0131 s\u0131ras\u0131na daxil olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>2003-2018-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u00fcmumi generasiya g\u00fcc\u00fc 2500 MVt olan 30 elektrik stansiyas\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f v\u0259 Az\u0259rbaycan regionda elektrik enerjisi ixracat\u00e7\u0131s\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir. \u0130lin sonuna q\u0259d\u0259r 400 meqavat g\u00fcc\u00fcnd\u0259 daha bir elektrik stansiyas\u0131 da (\u201c\u015eimal-2\u201d) istifad\u0259y\u0259 veril\u0259c\u0259kdir. B\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 qazla\u015fd\u0131rma s\u00fcr\u0259tl\u0259 apar\u0131lm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6lk\u0259 \u00fczr\u0259 t\u0259bii qaz t\u0259chizat\u0131 51 faizd\u0259n 95 faiz\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n<p>N\u0259h\u0259ng O\u011fuz\u2013Q\u0259b\u0259l\u0259\u2013Bak\u0131 su k\u0259m\u0259ri layih\u0259si icra edilmi\u015f, Ceyranbatanda d\u00fcnyan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck sut\u0259mizl\u0259yici qur\u011fusu in\u015fa olunmu\u015f, regionlarda \u00e7oxsayl\u0131 subartezian quyular\u0131 qaz\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7aylar boyu y\u00fczl\u0259rl\u0259 modul tipli ki\u00e7ik sut\u0259mizl\u0259yici qur\u011fular istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f, \u0259halinin fasil\u0259siz i\u00e7m\u0259li su il\u0259 t\u0259minat\u0131 yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u0259halinin sosial m\u00fcdafi\u0259sini g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k istiqam\u0259tind\u0259 ciddi t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir. Bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 v\u0259t\u0259nda\u015flar\u0131n t\u0259bii qazdan, i\u00e7m\u0259li su v\u0259 kanalizasiya xidm\u0259tl\u0259rind\u0259n istifad\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 \u0259vv\u0259lki ill\u0259rd\u0259 yaranm\u0131\u015f borclar\u0131 (m\u00fcvafiq olaraq 327 milyon v\u0259 294,2 milyon manat) tam silinmi\u015f, sovet d\u00f6vr\u00fcnd\u0259n qalm\u0131\u015f \u0259man\u0259tl\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259 1 milyard manat kompensasiya \u00f6d\u0259nilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>15 il \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 1,9 milyon yeni i\u015f yeri a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f, maa\u015flar 5 d\u0259f\u0259d\u0259n, pensiyalar is\u0259 8 d\u0259f\u0259d\u0259n \u00e7ox art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, i\u015fsizlik s\u0259viyy\u0259si 5 faiz\u0259, yoxsulluq is\u0259 49 faizd\u0259n 5,4 faiz\u0259 endirilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>C\u0259nab \u0130lham \u018fliyev prezidentliyi d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 ictimai v\u0259 sosial xidm\u0259tl\u0259r sah\u0259sind\u0259 ciddi institusional islahatlar aparm\u0131\u015fd\u0131r. Onun m\u00fcvafiq f\u0259rman v\u0259 s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 2012-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n Prezidenti yan\u0131nda V\u0259t\u0259nda\u015flara Xidm\u0259t v\u0259 Sosial \u0130nnovasiyalar Agentliyi t\u0259sis edilmi\u015f, d\u00f6vl\u0259t orqanlar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259haliy\u0259 g\u00f6st\u0259ril\u0259n xidm\u0259tl\u0259ri vahid sistemd\u0259 birl\u0259\u015fdir\u0259n \u201cASAN xidm\u0259t\u201d m\u0259rk\u0259zl\u0259ri yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Bu m\u0259rk\u0259zl\u0259r\u0259 2013\u20132018-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 24 milyona yax\u0131n m\u00fcraci\u0259t daxil olmu\u015f, xidm\u0259tl\u0259rin \u0259hali aras\u0131nda b\u0259y\u0259nilm\u0259 \u0259msal\u0131 100 faiz\u0259 yax\u0131nla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r. D\u00fcnyada Az\u0259rbaycan\u0131n brendi kimi tan\u0131nm\u0131\u015f \u201cASAN xidm\u0259t\u201d modeli art\u0131q ba\u015fqa \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 d\u0259 t\u0259tbiq edilir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev 2018-ci ilin avqustunda \u0259halinin m\u0259\u015f\u011fullu\u011fu, \u0259m\u0259k v\u0259 sosial m\u00fcdafi\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 \u00e7evik v\u0259 innovativ xidm\u0259tl\u0259r g\u00f6st\u0259rilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn \u018fm\u0259k v\u0259 \u018fhalinin Sosial M\u00fcdafi\u0259si Nazirliyinin n\u0259zdind\u0259 &#8220;Dayan\u0131ql\u0131 v\u0259 Operativ Sosial T\u0259minat Agentliyi&#8221;ni (DOST) yaratm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259ri, m\u00fcharib\u0259 veteranlar\u0131 v\u0259 \u0259lill\u0259rin\u0259 daim x\u00fcsusi qay\u011f\u0131 il\u0259 yana\u015f\u0131r. Son 15 il \u0259rzind\u0259 \u015f\u0259hid ail\u0259l\u0259rin\u0259 v\u0259 m\u00fcharib\u0259 \u0259lill\u0259rin\u0259 d\u00f6vl\u0259t hesab\u0131na 5500-d\u0259n \u00e7ox f\u0259rdi ev v\u0259 m\u0259nzil, 6 mind\u0259n \u00e7ox minik ma\u015f\u0131n\u0131 verilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u0130lin sonuna q\u0259d\u0259r h\u0259min kateqoriyadan olan daha 500 n\u0259f\u0259rin yeni m\u0259nzill\u0259rl\u0259 t\u0259min olunaca\u011f\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. Az\u0259rbaycan Prezidenti bu m\u0259qs\u0259dl\u0259 Prezidentin ehtiyat fondundan 20 milyon manat v\u0259sait ay\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259rin probleml\u0259rinin h\u0259lli sah\u0259sind\u0259 geni\u015fmiqyasl\u0131 i\u015fl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, \u00f6lk\u0259d\u0259ki b\u00fct\u00fcn \u00e7ad\u0131r d\u00fc\u015f\u0259rg\u0259l\u0259ri, fin tipli q\u0259s\u0259b\u0259l\u0259r l\u0259\u011fv edilmi\u015f, yeni sal\u0131nm\u0131\u015f 100-d\u0259n art\u0131q q\u0259s\u0259b\u0259 v\u0259 \u015f\u0259h\u0259rcikd\u0259 265 min n\u0259f\u0259r m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2016-c\u0131 ilin aprel ay\u0131nda t\u0259hl\u00fck\u0259siz ya\u015fay\u0131\u015f\u0131 t\u0259min olunmu\u015f Cocuq M\u0259rcanl\u0131 k\u0259ndi (C\u0259bray\u0131l rayonu) q\u0131sa m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 b\u0259rpa edilmi\u015f, orada 150 evd\u0259n ibar\u0259t q\u0259s\u0259b\u0259 tikilmi\u015f v\u0259 k\u00f6\u00e7k\u00fcnl\u0259r \u00f6z do\u011fma yurdlar\u0131na qay\u0131tm\u0131\u015flar. Eyni zamanda, i\u015f\u011faldan azad olunmu\u015f \u015e\u0131xarx q\u0259s\u0259b\u0259sind\u0259 (T\u0259rt\u0259r rayonu) 1170 ail\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yeni \u015f\u0259h\u0259rcik sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. Bu ilin doqquz ay\u0131nda 2900 m\u0259cburi k\u00f6\u00e7k\u00fcn ail\u0259si evl\u0259rl\u0259, m\u0259nzill\u0259rl\u0259 t\u0259min olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u0130lin sonuna q\u0259d\u0259r daha 2800 ail\u0259nin ev v\u0259 ya m\u0259nzill\u0259rl\u0259 t\u0259min edilm\u0259si n\u0259z\u0259rd\u0259 tutulmu\u015fdur. T\u0259sad\u00fcfi deyil ki, \u00f6lk\u0259 \u0259halisinin sosial rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, habel\u0259 Minilliyin \u0130nki\u015faf M\u0259qs\u0259dl\u0259rinin h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 b\u00f6y\u00fck xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 c\u0259nab \u0130lham \u018fliyev 2015-ci ild\u0259 BMT-nin \u201cC\u0259nub-C\u0259nub\u201d m\u00fckafat\u0131 il\u0259 t\u0259ltif olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 Az\u0259rbaycan Ordusunun d\u00f6y\u00fc\u015f qabiliyy\u0259tinin art\u0131r\u0131lmas\u0131, silahl\u0131 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin maddi-texniki bazas\u0131n\u0131n m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259si sah\u0259sind\u0259 ard\u0131c\u0131l t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. 2005-ci ild\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 M\u00fcdafi\u0259 S\u0259nayesi Nazirliyinin m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rind\u0259 1200 adda h\u0259rbi t\u0259yinatl\u0131 m\u0259hsul istehsal edilir.<\/p>\n<p>Beyn\u0259lxalq reytinql\u0259r\u0259 g\u00f6r\u0259, Az\u0259rbaycan\u0131n Silahl\u0131 Q\u00fcvv\u0259l\u0259ri haz\u0131rda d\u00fcnyada \u0259n g\u00fccl\u00fc 50 ordu s\u0131ras\u0131nda yer tutur. 2016-c\u0131 il aprel ay\u0131n\u0131n \u0259vv\u0259lind\u0259 c\u0259bh\u0259 x\u0259ttind\u0259 Erm\u0259nistan\u0131n n\u00f6vb\u0259ti h\u0259rbi t\u0259xribat\u0131 il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n ordumuz \u0259ks-h\u00fccuma ke\u00e7\u0259r\u0259k i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lara g\u00fccl\u00fc z\u0259rb\u0259l\u0259r endirmi\u015f v\u0259 q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 A\u011fd\u0259r\u0259, C\u0259bray\u0131l, F\u00fczuli rayonlar\u0131nda iki min hektar \u0259razini d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad etmi\u015f, i\u015f\u011fal alt\u0131nda qalan torpaqlara n\u0259zar\u0259t etm\u0259k imkan\u0131n\u0131 art\u0131rm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2018-ci ilin may ay\u0131nda is\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n 11 min hektardan \u00e7ox \u0259razisi, o c\u00fcml\u0259d\u0259n \u015e\u0259rur rayonunun G\u00fcnn\u00fct k\u0259ndi d\u00fc\u015fm\u0259nd\u0259n azad edilmi\u015f, d\u00f6vl\u0259t s\u0259rh\u0259di boyunca \u0259lveri\u015fli y\u00fcks\u0259klikl\u0259r \u0259l\u0259 ke\u00e7irilmi\u015f, Yerevan\u2013Gorus\u2013La\u00e7\u0131n yolu n\u0259zar\u0259t\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev Erm\u0259nistan-Az\u0259rbaycan Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f problemi il\u0259 ba\u011fl\u0131 prinsipial m\u00f6vqe ifad\u0259 etmi\u015fdir: \u201cAz\u0259rbaycan he\u00e7 vaxt \u00f6z \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fcn\u00fcn pozulmas\u0131 il\u0259 bar\u0131\u015fmayacaq, torpaqlar\u0131nda ikinci erm\u0259ni d\u00f6vl\u0259tinin yaranmas\u0131na yol verm\u0259y\u0259c\u0259kdir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259mizin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc tam b\u0259rpa edilm\u0259li, az\u0259rbaycanl\u0131lar \u0259z\u0259li yurdlar\u0131na qay\u0131tmal\u0131d\u0131rlar\u201d. 2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 AT\u018fT-in Minsk qrupu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 apar\u0131lan dan\u0131\u015f\u0131qlarla yana\u015f\u0131, n\u00fcfuzlu beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar t\u0259r\u0259find\u0259n Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f m\u00fcnaqi\u015f\u0259sin\u0259 dair m\u00fch\u00fcm q\u0259rarlar\u0131n q\u0259bul edilm\u0259sin\u0259 nail olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>BMT Ba\u015f Assambleyas\u0131n\u0131n 60-c\u0131 (2006) v\u0259 62-ci (2008) sessiyalar\u0131n\u0131n q\u0259bul etdiyi \u201cAz\u0259rbaycan\u0131n i\u015f\u011fal edilmi\u015f \u0259razil\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t\u201d adl\u0131 q\u0259tnam\u0259l\u0259rd\u0259 z\u0259bt olunmu\u015f Az\u0259rbaycan \u0259razil\u0259rind\u0259 erm\u0259nil\u0259rin m\u0259skunla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, orada yan\u011f\u0131nlar t\u00f6r\u0259dilm\u0259si faktlar\u0131 pisl\u0259nilmi\u015f, BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizik \u015euras\u0131n\u0131n 822, 853, 874 v\u0259 884 n\u00f6mr\u0259li q\u0259tnam\u0259l\u0259rinin yerin\u0259 yetirilm\u0259sinin vacibliyi vur\u011fulanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>A\u015ePA-n\u0131n (1416 sayl\u0131 \u201cAT\u018fT-in Minsk Konfrans\u0131n\u0131n m\u0259\u015f\u011ful oldu\u011fu Da\u011fl\u0131q Qaraba\u011f b\u00f6lg\u0259si \u00fcz\u0259rind\u0259 m\u00fcnaqi\u015f\u0259\u201d, 2005), Avropa Parlamentinin (\u201cAvropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n C\u0259nubi Qafqazda strategiyas\u0131na dair t\u0259l\u0259b\u201d, 2010) q\u0259tnam\u0259l\u0259rind\u0259, Avropa \u0130ttifaq\u0131n\u0131n \u201c\u015e\u0259rq t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131\u011f\u0131\u201d Sammitinin B\u0259yannam\u0259sind\u0259 (2017) v\u0259 Avropa \u0130ttifaq\u0131 \u2013 Az\u0259rbaycan \u201cT\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q Prioritetl\u0259ri\u201d raz\u0131la\u015fmas\u0131nda (2018), Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131 d\u00f6vl\u0259t v\u0259 h\u00f6kum\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n XVI (Tehran, 2012) v\u0259 XVII (Marqarita, 2016) sammitl\u0259rinin, \u0130\u018fT-in XI (Seneqal, 2008) v\u0259 XII (Misir, 2013) zirv\u0259 toplant\u0131lar\u0131n\u0131n yekun s\u0259n\u0259dl\u0259rind\u0259, ECO-nun 13-c\u00fc sammitinin (\u0130slamabad, 2017) yekun b\u0259yanat\u0131nda Az\u0259rbaycan\u0131n \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc v\u0259 suverenliyin\u0259, beyn\u0259lxalq s\u0259viyy\u0259d\u0259 tan\u0131nm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin toxunulmazl\u0131\u011f\u0131na h\u00f6rm\u0259t ifad\u0259 edilmi\u015f, m\u00fcnaqi\u015f\u0259nin m\u0259hz bu prinsipl\u0259r \u0259sas\u0131nda h\u0259llinin vacibliyi qeyd olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Eyni zamanda, NATO-nun 2006-c\u0131 ild\u0259n b\u0259ri ke\u00e7iril\u0259n zirv\u0259 toplant\u0131lar\u0131n\u0131n, o c\u00fcml\u0259d\u0259n Nyuport (2014), Var\u015fava (2016) v\u0259 Br\u00fcssel (2018) sammitl\u0259rinin yekun kommunikel\u0259rind\u0259 C\u0259nubi Qafqazdak\u0131 m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259rin \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259razi b\u00fct\u00f6vl\u00fcy\u00fc, suverenliyi v\u0259 Helsinki Yekun Akt\u0131na \u0259saslanaraq h\u0259lli prinsipinin \u00f6z \u0259ksini tapmas\u0131 Az\u0259rbaycan\u0131n m\u0259nafeyin\u0259 cavab verir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin milli maraqlara s\u00f6yk\u0259n\u0259n xarici siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 Az\u0259rbaycan m\u00fcst\u0259qil m\u00f6vqeyi il\u0259 se\u00e7il\u0259n d\u00f6vl\u0259t kimi tan\u0131nm\u0131\u015f, onun beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzu getdikc\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n<p>2011-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan 155 d\u00f6vl\u0259tin d\u0259st\u0259yi il\u0259 BMT T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik \u015euras\u0131na qeyri-daimi \u00fczv se\u00e7ilmi\u015f, 120 d\u00f6vl\u0259tin t\u0259msil olundu\u011fu Qo\u015fulmama H\u0259r\u0259kat\u0131na \u00fczv q\u0259bul edilmi\u015fdir. 2019-2022-ci ill\u0259r Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131n H\u0259r\u0259kata s\u0259drlik d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. Az\u0259rbaycan Avropa \u0130ttifaq\u0131na \u00fczv olan 9 \u00f6lk\u0259 il\u0259 strateji t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q \u0259laq\u0259l\u0259ri qurmu\u015f v\u0259 m\u00fcvafiq s\u0259n\u0259dl\u0259r imzalam\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rin, dini etiqad azadl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, konfessional v\u0259 etnik r\u0259ngar\u0259ngliyin, multikulturalizm v\u0259 tolerantl\u0131q \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rinin qorunub saxlanmas\u0131n\u0131 v\u0259 inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etmi\u015fdir. 2003-2018-ci ill\u0259r \u0259rzind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 220-d\u0259n \u00e7ox m\u0259scid, kils\u0259, sinaqoq tikilmi\u015f v\u0259 ya b\u0259rpa olunmu\u015fdur.<\/p>\n<p>X\u00fcsusi dini-m\u0259n\u0259vi v\u0259 tarixi-m\u0259d\u0259ni \u0259h\u0259miyy\u0259t k\u0259sb ed\u0259n Bibiheyb\u0259t m\u0259scid-ziyar\u0259tgah kompleksind\u0259, T\u0259z\u0259pir, \u018fjd\u0259rb\u0259y, \u0130\u00e7\u0259ri\u015f\u0259h\u0259r C\u00fcm\u0259 v\u0259 H\u0259zr\u0259t M\u0259h\u0259mm\u0259d m\u0259scidl\u0259rind\u0259 t\u0259mir v\u0259 yenid\u0259nqurma i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>\u015eamax\u0131 C\u00fcm\u0259 m\u0259scidi v\u0259 G\u0259nc\u0259d\u0259 \u201c\u0130mamzad\u0259\u201d dini-m\u0259d\u0259niyy\u0259t abid\u0259si \u0259sasl\u0131 b\u0259rpa edilmi\u015f, Bak\u0131da Qafqaz\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u0259scidi olan Heyd\u0259r M\u0259scidi (2014), Hac\u0131 Cavad M\u0259scidi (2018) v\u0259 da\u011f y\u0259hudil\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn sinaqoq (2011) tikil\u0259r\u0259k dindarlar\u0131n istifad\u0259sin\u0259 verilmi\u015fdir. Haz\u0131rda \u00f6lk\u0259 \u0259razisind\u0259 2250 m\u0259scid, 14 kils\u0259, 7 sinaqoq s\u0259rb\u0259st f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin s\u0259r\u0259ncamlar\u0131 il\u0259 Bak\u0131 Beyn\u0259lxalq Multikulturalizm M\u0259rk\u0259zi yarad\u0131lm\u0131\u015f (2014), 2016-c\u0131 il Az\u0259rbaycanda \u201cMultikulturalizm \u0130li\u201d elan edilmi\u015fdir. Az\u0259rbaycan sivilizasiyalararas\u0131 dialoq, tolerantl\u0131q v\u0259 humanitar \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q m\u00f6vzusunda \u00e7oxsayl\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259dbirl\u0259r\u0259 ev sahibliyi etmi\u015f, bir s\u0131ra qlobal t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcsl\u0259r ir\u0259li s\u00fcrm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/p>\n<p>2008-ci ild\u0259 Bak\u0131da Avropa \u015euras\u0131na \u00fczv d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin m\u0259d\u0259niyy\u0259t nazirl\u0259rinin toplant\u0131s\u0131na \u0130slam \u00f6lk\u0259l\u0259ri m\u0259d\u0259niyy\u0259t nazirl\u0259ri d\u0259 d\u0259v\u0259t edilmi\u015fdir. H\u0259min forumda Az\u0259rbaycan Prezidenti sivilizasiyalar, xalqlar v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259tl\u0259r aras\u0131nda dialoq v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131n inki\u015faf\u0131 namin\u0259 \u201cBak\u0131 Prosesi\u201d t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc il\u0259 \u00e7\u0131x\u0131\u015f etmi\u015fdir. Sonrak\u0131 ill\u0259rd\u0259 bu \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259d\u0259 \u00e7oxsayl\u0131 beyn\u0259lxalq t\u0259dbir v\u0259 layih\u0259l\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev g\u0259ncl\u0259rin sosial, t\u0259hsil, karyera v\u0259 m\u0259d\u0259ni inki\u015faf m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259rinin h\u0259llini t\u0259min etm\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 2005-2021-ci ill\u0259ri \u0259hat\u0259 ed\u0259n 3 d\u00f6vl\u0259t proqram\u0131 t\u0259sdiq etmi\u015fdir. Eyni zamanda, \u201c2007\u20132015-ci ill\u0259rd\u0259 Az\u0259rbaycan g\u0259ncl\u0259rinin xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rd\u0259 t\u0259hsili \u00fczr\u0259 D\u00f6vl\u0259t Proqram\u0131\u201d \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 minl\u0259rl\u0259 g\u0259nc xarici \u00f6lk\u0259l\u0259rin qabaqc\u0131l t\u0259dris ocaqlar\u0131nda t\u0259hsil alma\u011fa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u00d6lk\u0259 g\u0259ncl\u0259rinin elm, t\u0259hsil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t v\u0259 dig\u0259r sah\u0259l\u0259r\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f layih\u0259l\u0259l\u0259rin realla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131na k\u00f6m\u0259k g\u00f6st\u0259rilm\u0259si, onlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tinin stimulla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131 m\u0259qs\u0259dil\u0259 2011-ci ild\u0259 G\u0259ncl\u0259r Fondu yarad\u0131lm\u0131\u015f, 2013-c\u00fc ild\u0259 g\u0259ncl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn Prezident m\u00fckafat\u0131 t\u0259sis edilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin qay\u011f\u0131s\u0131 say\u0259sind\u0259 \u00f6lk\u0259d\u0259 idman v\u0259 b\u0259d\u0259n t\u0259rbiy\u0259si sah\u0259sind\u0259 s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf prosesi getmi\u015f, b\u00f6y\u00fck u\u011furlar \u0259ld\u0259 edilmi\u015fdir. Bak\u0131da v\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 43 Olimpiya \u0130dman Kompleksi, xeyli sayda idman qur\u011fular\u0131, stadionlar v\u0259 dig\u0259r idman meydan\u00e7alar\u0131 tikilib istifad\u0259y\u0259 verilmi\u015f, m\u00f6vcud idman obyektl\u0259ri yenid\u0259n qurulmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Az\u0259rbaycan idman\u00e7\u0131lar\u0131 ild\u0259n-il\u0259 \u00f6z n\u0259tic\u0259l\u0259rini yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131r, y\u00fcks\u0259k nailiyy\u0259tl\u0259r \u0259ld\u0259 edirl\u0259r. \u0130dman\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z 2004-c\u00fc il Afina Olimpiadas\u0131nda 5 medal (1 q\u0131z\u0131l, 4 b\u00fcr\u00fcnc), 2008-ci il Pekin Olimpiadas\u0131nda 6 medal (1 q\u0131z\u0131l, 1 g\u00fcm\u00fc\u015f v\u0259 4 b\u00fcr\u00fcnc), 2012-ci il London Olimpiadas\u0131nda 10 medal (2 q\u0131z\u0131l, 2 g\u00fcm\u00fc\u015f, 6 b\u00fcr\u00fcnc), 2016-c\u0131 il Rio-de-Janeyro Olimpiya Oyunlar\u0131nda is\u0259 18 medal (1 q\u0131z\u0131l, 7 g\u00fcm\u00fc\u015f, 10 b\u00fcr\u00fcnc) qazanm\u0131\u015flar. Sonuncu Olimpiya oyunlar\u0131nda qazan\u0131lm\u0131\u015f medallar\u0131n say\u0131na g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00fcnyada 14-c\u00fc, Avropada 7-ci, MDB \u00f6lk\u0259l\u0259ri aras\u0131nda 2-ci, m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 is\u0259 1-ci olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>2015-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycan tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 ke\u00e7iril\u0259n Avropa Oyunlar\u0131na ev sahibliyi etmi\u015fdir.50 \u00f6lk\u0259ni t\u0259msil ed\u0259n 6 min idman\u00e7\u0131n\u0131n i\u015ftirak etdiyi Oyunlarda komandam\u0131z \u00fcmumi hesabda 2-ci yeri tutmu\u015f, 21-i q\u0131z\u0131l olmaqla 56 medal qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>2017-ci ilin may\u0131nda Bak\u0131da ke\u00e7irilmi\u015f IV \u0130slam H\u0259mr\u0259yliyi Oyunlar\u0131nda is\u0259 Az\u0259rbaycan komanda hesab\u0131nda 1-ci yer\u0259 \u00e7\u0131xm\u0131\u015fd\u0131r. 2016-c\u0131 ild\u0259n etibar\u0259n Bak\u0131da h\u0259r il \u00fcmumi auditoriyas\u0131 500 milyon n\u0259f\u0259rd\u0259n \u00e7ox olan \u201cFormula 1\u201d yar\u0131\u015flar\u0131 t\u0259\u015fkil edilir.<\/p>\n<p>\u00dcmummilli lider Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi inki\u015faf strategiyas\u0131n\u0131, \u00e7ox\u015fax\u0259li islahatlar proqram\u0131n\u0131 yarad\u0131c\u0131l\u0131qla davam etdir\u0259n Prezident \u0130lham \u018fliyevin r\u0259hb\u0259rliyi alt\u0131nda Az\u0259rbaycan bir s\u0131ra qabaqc\u0131l \u00f6lk\u0259l\u0259rin onillikl\u0259r boyu ke\u00e7diyi inki\u015faf m\u0259rh\u0259l\u0259sini s\u00fcr\u0259tl\u0259 adlayaraq, postsovet m\u0259kan\u0131nda ke\u00e7id d\u00f6vr\u00fcn\u00fc ba\u015fa vuran ilk \u00f6lk\u0259 olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>D\u00fcnya Bank\u0131, Avropa Yenid\u0259nqurma v\u0259 \u0130nki\u015faf Bank\u0131 Az\u0259rbaycanda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n islahatlara y\u00fcks\u0259k qiym\u0259t vermi\u015fdir. Davos D\u00fcnya \u0130qtisadi Forumunun hesablamalar\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan iqtisadiyyat\u0131 r\u0259qab\u0259tqabiliyy\u0259tliliyin\u0259 g\u00f6r\u0259 d\u00fcnya miqyas\u0131nda 35-ci, \u00fcmumi infrastrukturun inki\u015faf\u0131na g\u00f6r\u0259 is\u0259 26-c\u0131 yerd\u0259 q\u0259rarla\u015fm\u0131\u015fd\u0131r (2017). Forumun \u201c\u0130nkl\u00fcziv inki\u015faf indeksi\u201d adl\u0131 illik hesabat\u0131nda (2017) Az\u0259rbaycan inki\u015faf etm\u0259kd\u0259 olan 80 \u00f6lk\u0259 aras\u0131nda 3-c\u00fc yer\u0259 y\u00fcks\u0259lmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u018fslind\u0259, Az\u0259rbaycana g\u0259l\u0259n h\u0259r bir k\u0259s m\u00f6t\u0259b\u0259r beyn\u0259lxalq t\u0259\u015fkilatlar\u0131n hesabat v\u0259 reytinql\u0259ri il\u0259 tan\u0131\u015f olmasa bel\u0259, t\u0259kc\u0259 paytaxt Bak\u0131 \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 n\u0259z\u0259r salmaqla son 15 ild\u0259 b\u00f6y\u00fck bir s\u0131\u00e7ray\u0131\u015f\u0131n ba\u015f verdiyin\u0259 \u0259min ola bil\u0259r.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259n etdiyi inki\u015faf konsepsiyas\u0131na \u0259sas\u0259n 2003-2018-ci ill\u0259rd\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n abadl\u0131q v\u0259 quruculuq i\u015fl\u0259ri say\u0259sind\u0259 Bak\u0131 d\u00fcnyan\u0131n \u0259n g\u00f6z\u0259l \u015f\u0259h\u0259rl\u0259rind\u0259n birin\u0259, regionun biznes v\u0259 m\u0259d\u0259niyy\u0259t m\u0259rk\u0259zin\u0259, c\u0259lbedici turizm v\u0259 istirah\u0259t m\u0259kan\u0131na \u00e7evrilmi\u015fdir.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin tarixi g\u00f6rk\u0259mi m\u00fcasir v\u0259 z\u00f6vql\u00fc tikilil\u0259rl\u0259 tamamlanm\u0131\u015f, Bak\u0131n\u0131n yeni simvol v\u0259 r\u0259mzl\u0259ri olan Heyd\u0259r \u018fliyev M\u0259rk\u0259zi, Bayraq Meydan\u0131, \u201cAlov q\u00fcll\u0259l\u0259ri\u201d, \u201cBaku Crystal Hall\u201d v\u0259 dig\u0259r in\u015faat kompleksl\u0259ri d\u00fcnyan\u0131n memarl\u0131q incil\u0259ri s\u0131ras\u0131na daxil olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>\u015e\u0259h\u0259rin ictimai-m\u0259d\u0259ni v\u0259 n\u0259qliyyat-t\u0259s\u0259rr\u00fcfat infrastrukturu m\u00fcasir t\u0259l\u0259bl\u0259r\u0259 uy\u011funla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, yeni k\u00fc\u00e7\u0259, k\u00f6rp\u00fc v\u0259 yol \u00f6t\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u0259ri tikilmi\u015f, ya\u015f\u0131ll\u0131q v\u0259 parklar sal\u0131nm\u0131\u015f, ekoloji \u015f\u0259rait yax\u015f\u0131la\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, d\u0259nizk\u0259nar\u0131 bulvar 3,5 kilometrd\u0259n 16 kilometr\u0259 q\u0259d\u0259r uzad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Paytaxt \u0259razisind\u0259n \u00e7\u0131xar\u0131lan s\u0259naye m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rinin yerind\u0259 modern tipli \u015f\u0259h\u0259rsalma layih\u0259l\u0259ri realla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00f6vl\u0259t v\u0259 c\u0259miyy\u0259t h\u0259yat\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn sah\u0259l\u0259rind\u0259 fundamental d\u0259yi\u015fiklikl\u0259rin ba\u015f verdiyi \u00f6t\u0259n 15 il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 h\u0259mi\u015f\u0259 \u00f6z liderin\u0259 g\u00fcv\u0259nmi\u015f, ona \u0259n g\u00fccl\u00fc dayaq olmu\u015fdur.<\/p>\n<p>Prezident \u0130lham \u018fliyev respublikam\u0131z\u0131n s\u00fcr\u0259tli inki\u015faf\u0131ndan, qazan\u0131lan nailiyy\u0259tl\u0259rd\u0259n b\u0259hs ed\u0259rk\u0259n h\u0259mi\u015f\u0259 b\u00f6y\u00fck f\u0259xrl\u0259 bildirir ki, bu u\u011furlar\u0131n \u0259sas\u0131nda m\u0259hz \u00f6lk\u0259d\u0259ki sa\u011flam ictimai-siyasi m\u00fchit, xalqla iqtidar\u0131n birliyi dayan\u0131r.<\/p>\n<p>\u015e\u00fcbh\u0259siz, bu c\u00fcr qar\u015f\u0131l\u0131ql\u0131 inam \u015f\u0259raitind\u0259 Prezident \u0130lham \u018fliyev h\u0259l\u0259 uzun ill\u0259r xalq\u0131 \u00f6z arxas\u0131nca daha y\u00fcks\u0259k zirv\u0259l\u0259r\u0259 v\u0259 b\u00f6y\u00fck q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259r\u0259 do\u011fru aparacaqd\u0131r\u201d.oxu.az<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi-\u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, professor\u00a0\u018fli H\u0259s\u0259nov\u00a0\u201cOn be\u015f illik prezidentlik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m z\u0259f\u0259r salnam\u0259si\u201d\u00a0adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yaz\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0h\u0259min m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir: \u201cBu il m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 ilk demokratik respublika olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 100 illiyi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 geni\u015f qeyd edilir. Prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0bu hadis\u0259ni xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixinin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi xarakteriz\u0259 ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir: \u201cBiz haql\u0131 olaraq f\u0259xr edirik ki, m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 ilk demokratik respublikan\u0131 Az\u0259rbaycan xalq\u0131 yarad\u0131bd\u0131r. Bu, bir daha g\u00f6st\u0259rir ki, az\u0259rbaycanl\u0131lar azadl\u0131qsev\u0259r v\u0259 m\u00fct\u0259r\u0259qqi xalqd\u0131r\u201d. D\u00f6vl\u0259timizin ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 C\u00fcmhuriyy\u0259tin tarixin\u0259, onun qurucular\u0131n\u0131n xatir\u0259sin\u0259 daim b\u00f6y\u00fck h\u00f6rm\u0259tl\u0259 yana\u015f\u0131r.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18371,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev.jpg",620,432,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev.jpg",620,432,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev.jpg",620,432,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev-300x209.jpg",300,209,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev.jpg",620,432,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev.jpg",620,432,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev.jpg",620,432,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/ilham_eliyev.jpg",620,432,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 prezidentinin ictimai-siyasi m\u0259s\u0259l\u0259l\u0259r \u00fczr\u0259 k\u00f6m\u0259k\u00e7isi-\u015f\u00f6b\u0259 m\u00fcdiri, professor\u00a0\u018fli H\u0259s\u0259nov\u00a0\u201cOn be\u015f illik prezidentlik d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m z\u0259f\u0259r salnam\u0259si\u201d\u00a0adl\u0131 m\u0259qal\u0259 yaz\u0131b. ARANTV.AZ\u00a0h\u0259min m\u0259qal\u0259ni t\u0259qdim edir: \u201cBu il m\u00fcs\u0259lman al\u0259mind\u0259 ilk demokratik respublika olan Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 100 illiyi \u00f6lk\u0259mizd\u0259 geni\u015f qeyd edilir. Prezident\u00a0\u0130lham \u018fliyev\u00a0bu hadis\u0259ni xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixinin \u00e7ox m\u00fch\u00fcm v\u0259 \u015f\u0259r\u0259fli s\u0259hif\u0259l\u0259rind\u0259n biri kimi xarakteriz\u0259 ed\u0259r\u0259k demi\u015fdir:&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18370"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18370"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18370\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18371"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18370"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18370"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18370"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}