{"id":185462,"date":"2020-06-30T10:44:49","date_gmt":"2020-06-30T07:44:49","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=185462"},"modified":"2020-06-30T10:44:49","modified_gmt":"2020-06-30T07:44:49","slug":"sah-nec%c9%99-mat-qaldi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=185462","title":{"rendered":"\u015eah nec\u0259 mat qald\u0131?"},"content":{"rendered":"<p>\u015eahmat haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif r\u0259vay\u0259tl\u0259r olsa da, bu sirli oyunun ilk d\u0259f\u0259 bizim eran\u0131n 570-ci ilind\u0259 Hindistanda meydana g\u0259ldiyini g\u00fcman edirl\u0259r.<\/p>\n<p>B\u0259zi s\u0259n\u0259dl\u0259r \u015fahmat\u0131n hindistanl\u0131 bir alim t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Alim bu oyunu k\u0259\u015ff etdikd\u0259n sonra \u015faha h\u0259diyy\u0259 edir. \u015eah bu h\u0259diyy\u0259d\u0259n raz\u0131 qal\u0131r v\u0259: \u201cOyunu b\u0259y\u0259ndim, buna g\u00f6r\u0259 m\u0259nd\u0259n n\u0259 ist\u0259yirs\u0259n?\u201d, &#8211; dey\u0259 soru\u015fur. Alim: \u201cBir q\u0259d\u0259r bu\u011fda ist\u0259yir\u0259m\u201d- dey\u0259 cavab verir. Sonra is\u0259: \u201c\u015eahmat taxtas\u0131n\u0131n birinci xanas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1, 2-ci xanas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 2, 3-c\u00fc xanas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 4 v\u0259 h\u0259r sonrak\u0131 xana \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lkind\u0259n iki d\u0259f\u0259 \u00e7ox bu\u011fda ist\u0259yir\u0259m\u201d deyir. \u015eah onun kimi uca v\u0259 q\u00fcdr\u0259tli bir h\u00f6kmdardan bu q\u0259d\u0259r az bu\u011fda ist\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn alim\u0259 q\u0259z\u0259bl\u0259nir v\u0259 ona d\u0259rs verm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259yanlar\u0131na: \u201cOnun dedikl\u0259rini hesablay\u0131n v\u0259 art\u0131q bir d\u0259n\u0259 d\u0259 bu\u011fda verm\u0259yin\u201d, &#8211; \u00a0dey\u0259 tap\u015f\u0131r\u0131r.<\/p>\n<p>Hesablamaya ba\u015flayanda ilk xanalar rahat gedir: birinci xanaya bir, ikinci xanaya iki, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc xanaya d\u00f6rd bu\u011fda\u2026 Ancaq 10-cu xanaya \u00e7atanda 1023 bu\u011fda verm\u0259k laz\u0131m g\u0259lir. Bu is\u0259 orta hesabla bir ovuc bu\u011fda dem\u0259k idi. \u018fyanlar hesab\u0131n ax\u0131ra kimi bel\u0259 ged\u0259c\u0259yini v\u0259 alim\u0259 \u0259n \u00e7oxu bir kis\u0259 bu\u011fda ver\u0259c\u0259kl\u0259rini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrd\u00fcl\u0259r, \u00e7\u00fcnki 15-ci xanaya c\u0259mi bir kiloqram yar\u0131m bu\u011fda d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. 25-ci xanaya bir ton yar\u0131m bu\u011fda d\u00fc\u015f\u0259nd\u0259 d\u0259 \u0259yanlar t\u0259\u0259cc\u00fcbl\u0259nm\u0259dil\u0259r. 31-ci xanaya \u00e7atanda bu i\u015fin he\u00e7 d\u0259 zarafat olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fcl\u0259r, \u00e7\u00fcnki onlar\u0131n alim\u0259 verm\u0259li olduqlar\u0131 bu\u011fdanin miqdar\u0131 92 ton idi. 49-cu xanaya \u00e7atanda \u015fah\u0131n verm\u0259li oldu\u011fu bu\u011fdan\u0131n miqdar\u0131 24 milyon ton t\u0259\u015fkil edirdi. Bu is\u0259 orta hesabla bir \u00f6lk\u0259nin illik bu\u011fda istehsal\u0131ndan t\u0259qrib\u0259n 15 d\u0259f\u0259 \u00e7ox idi.<\/p>\n<p>54-c\u00fc xanada art\u0131q 771 milyon ton bu\u011fda laz\u0131m idi. Bu is\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada il \u0259rzind\u0259 istehsal olunan bu\u011fdan\u0131n 1,5 misli dem\u0259k idi. Hesablamalar\u0131n sonunda (y\u0259ni 64-c\u00fc xanada) alim\u0259 veril\u0259c\u0259k bu\u011fdan\u0131n miqdar\u0131n\u0131n bug\u00fcnk\u00fc r\u0259q\u0259ml\u0259rl\u0259 d\u00fcnyan\u0131n 1 500 illik bu\u011fda istehsal\u0131na b\u0259rab\u0259r oldu\u011fu m\u0259lum oldu. \u00dcst\u0259lik, bu q\u0259d\u0259r bu\u011fdan\u0131 yeti\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyadan 64 d\u0259f\u0259 b\u00f6y\u00fck bir \u0259raziy\u0259 ehtiyac var idi. Bel\u0259likl\u0259, \u015fah alimi t\u0259brik etdi v\u0259 onun elmi qar\u015f\u0131s\u0131nda n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fccs\u00fcz oldu\u011funu ba\u015fa d\u00fc\u015fd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>R\u00f6ya Rasimq\u0131z\u0131,<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u015eahmat haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif r\u0259vay\u0259tl\u0259r olsa da, bu sirli oyunun ilk d\u0259f\u0259 bizim eran\u0131n 570-ci ilind\u0259 Hindistanda meydana g\u0259ldiyini g\u00fcman edirl\u0259r. B\u0259zi s\u0259n\u0259dl\u0259r \u015fahmat\u0131n hindistanl\u0131 bir alim t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Alim bu oyunu k\u0259\u015ff etdikd\u0259n sonra \u015faha h\u0259diyy\u0259 edir. \u015eah bu h\u0259diyy\u0259d\u0259n raz\u0131 qal\u0131r v\u0259: \u201cOyunu b\u0259y\u0259ndim, buna g\u00f6r\u0259 m\u0259nd\u0259n n\u0259 ist\u0259yirs\u0259n?\u201d, &#8211; dey\u0259 soru\u015fur. Alim: \u201cBir q\u0259d\u0259r bu\u011fda ist\u0259yir\u0259m\u201d- dey\u0259 cavab verir. Sonra is\u0259: \u201c\u015eahmat taxtas\u0131n\u0131n birinci xanas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 1, 2-ci xanas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 2, 3-c\u00fc xanas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn 4 v\u0259 h\u0259r sonrak\u0131 xana \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259vv\u0259lkind\u0259n iki d\u0259f\u0259 \u00e7ox bu\u011fda ist\u0259yir\u0259m\u201d&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":185463,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[24],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/06\/1547718751_8186710.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=24\" rel=\"category\">Maraql\u0131<\/a>","rttpg_excerpt":"\u015eahmat haqq\u0131nda m\u00fcxt\u0259lif r\u0259vay\u0259tl\u0259r olsa da, bu sirli oyunun ilk d\u0259f\u0259 bizim eran\u0131n 570-ci ilind\u0259 Hindistanda meydana g\u0259ldiyini g\u00fcman edirl\u0259r. B\u0259zi s\u0259n\u0259dl\u0259r \u015fahmat\u0131n hindistanl\u0131 bir alim t\u0259r\u0259find\u0259n k\u0259\u015ff olundu\u011funu g\u00f6st\u0259rir. Alim bu oyunu k\u0259\u015ff etdikd\u0259n sonra \u015faha h\u0259diyy\u0259 edir. \u015eah bu h\u0259diyy\u0259d\u0259n raz\u0131 qal\u0131r v\u0259: \u201cOyunu b\u0259y\u0259ndim, buna g\u00f6r\u0259 m\u0259nd\u0259n n\u0259 ist\u0259yirs\u0259n?\u201d, &#8211; dey\u0259 soru\u015fur.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/185462"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=185462"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/185462\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/185463"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=185462"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=185462"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=185462"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}