{"id":187143,"date":"2020-07-03T10:11:36","date_gmt":"2020-07-03T07:11:36","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=187143"},"modified":"2020-07-03T10:11:36","modified_gmt":"2020-07-03T07:11:36","slug":"covid-19-insan-orqanizmin%c9%99-hansi-t%c9%99sirl%c9%99ri-gost%c9%99rir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=187143","title":{"rendered":"COVID-19 insan orqanizmin\u0259 hans\u0131 t\u0259sirl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir?"},"content":{"rendered":"<p>COVID-19 insan orqanizmin\u0259 hans\u0131 t\u0259sirl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir?<\/p>\n<p>Dekabr ay\u0131nda \u00c7inin Uhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015flayan koronavirus epidemiyas\u0131 art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. Bununla birlikd\u0259 d\u00fcnyada 6500-\u0259 yax\u0131n insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi. B\u0259s virus b\u0259d\u0259n\u0259 nec\u0259 h\u00fccum edir? Niy\u0259 b\u0259zi insanlar \u00f6l\u00fcr, b\u0259zil\u0259ri sa\u011fal\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u0130nkubasiya m\u00fcdd\u0259ti<\/strong><\/p>\n<p>Bu, virusun orqanizm\u0259 daxil oldu\u011fu d\u00f6vrd\u00fcr. Virus \u0259vv\u0259lc\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131r v\u0259 sonra onlar\u0131 tutur. R\u0259smi ad\u0131 Sars-CoV-2 olan koronavirus orqanizmimiz\u0259 n\u0259f\u0259s (yax\u0131n bir adam t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6sk\u00fcr\u0259k) v\u0259 ya yoluxmu\u015f s\u0259th v\u0259 ya virusa yoluxmu\u015f insanla t\u0259mas yolu il\u0259 daxil olur.<\/p>\n<p>Virus \u0259vv\u0259lc\u0259 bo\u011faza, t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131na v\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259r\u0259 daxil olur. Bu orqanlar q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 &#8220;koronavirus fabrikl\u0259rin\u0259&#8221; \u00e7evrilir. \u00a0Buradan yay\u0131lan \u00e7ox sayda yeni virus dig\u0259r h\u00fcceyr\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259 daxil olur. Bu erk\u0259n m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 insanlar x\u0259st\u0259lik \u0259lam\u0259tl\u0259rini hiss etmirl\u0259r. B\u0259zi hallarda, h\u0259tta simptomlar da g\u00f6r\u00fcnm\u00fcr. Yoluxma v\u0259 ilk simptomlar\u0131n g\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc vaxt aras\u0131nda inkubasiya d\u00f6vr\u00fc orta hesabla be\u015f g\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n<p><strong>Y\u00fcng\u00fcl hallar<\/strong><\/p>\n<p>Koronavirus x\u0259st\u0259l\u0259rinin \u0259ks\u0259riyy\u0259ti bu qrupdad\u0131r. 10 n\u0259f\u0259rd\u0259n s\u0259kkizi x\u0259st\u0259liyi y\u00fcng\u00fcl ke\u00e7irir. \u00dcmumi simptomlar y\u00fcks\u0259k temperatur v\u0259 \u00f6sk\u00fcr\u0259kdir. \u018fz\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131, bo\u011faz v\u0259 ba\u015f a\u011fr\u0131lar\u0131n\u0131 da g\u00f6rm\u0259k m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ancaq bunlar g\u00f6r\u00fcnm\u0259y\u0259 d\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>Temperaturun y\u00fcks\u0259k olmas\u0131 immunitet sisteminin infeksiyaya cavab verm\u0259sind\u0259n qaynaqlan\u0131r. \u0130mmunitet sistemi sitokinl\u0259r adlanan kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259r ifraz ed\u0259r\u0259k orqanizmimizin dig\u0259r hiss\u0259l\u0259rini stimulla\u015fd\u0131r\u0131r. Bu vaxt \u0259z\u0259l\u0259 a\u011fr\u0131lar\u0131, bo\u011faz a\u011fr\u0131s\u0131 v\u0259 y\u00fcks\u0259k temperatur m\u00fc\u015fahid\u0259 olunur.<\/p>\n<p>Koronavirus \u00f6sk\u00fcr\u0259yi \u0259vv\u0259lc\u0259 quru olur. Bunun s\u0259b\u0259bi yoluxmu\u015f h\u00fcceyr\u0259l\u0259rin q\u0131c\u0131qlanmas\u0131d\u0131r. \u00a0Bu m\u0259rh\u0259l\u0259 t\u0259xmin\u0259n bir h\u0259ft\u0259 \u00e7\u0259kir. Bir \u00e7ox insan\u0131n immunitet sistemi virusa qalib g\u0259ldiyi \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 sa\u011fal\u0131r. Ancaq b\u0259zi insanlarda v\u0259ziyy\u0259t pisl\u0259\u015f\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p>M\u00f6vcud m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, inkubasiya m\u0259rh\u0259l\u0259si bu simptomlarla m\u00fc\u0259yy\u0259n edilir. Ancaq b\u0259zi son t\u0259dqiqatlar bu d\u00f6vrd\u0259 burun axmas\u0131 kimi soyuqd\u0259ym\u0259 simptomlar\u0131na b\u0259nz\u0259r simptomlar\u0131n da g\u00f6r\u00fcn\u0259 bil\u0259c\u0259yini g\u00f6st\u0259rib.<\/p>\n<p><strong>A\u011f\u0131r hallar<\/strong><\/p>\n<p>\u0130mmunitet sistemi virusa h\u0259ddind\u0259n art\u0131q reaksiya verirs\u0259, x\u0259st\u0259lik ir\u0259lil\u0259yir. B\u0259d\u0259n\u0259 g\u00f6nd\u0259ril\u0259n kimy\u0259vi siqnallar iltihaba s\u0259b\u0259b olur. Orqanizm bu siqnallar\u0131 d\u0259qiq \u015f\u0259kild\u0259 balansla\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r, lakin balansla\u015fd\u0131ra bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn h\u0259ddind\u0259n art\u0131q iltihab yaran\u0131r v\u0259 bu b\u00fct\u00fcn b\u0259d\u0259n\u0259 z\u0259r\u0259r verir.<\/p>\n<p>Londondak\u0131 Kral Kolleci Universitetinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si Natali MacDermott &#8220;Virus immunitet sisteminin reaksiyas\u0131nda bir tarazl\u0131q yarad\u0131r, h\u0259ddind\u0259n art\u0131q iltihab meydana g\u0259lir. H\u0259l\u0259lik virusun nec\u0259 oldu\u011funu bilmirik&#8221;- dey\u0259 bildirib.<\/p>\n<p>A\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259 iltihab s\u0259t\u0259lc\u0259m adlan\u0131r.<\/p>\n<p>A\u011f\u0131za daxil olan virus traxeyadan a\u011fciy\u0259rl\u0259r\u0259 en\u0259nd\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259 ki\u00e7ik hava kis\u0259cikl\u0259ri \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259lir. Qana oksigen qar\u0131\u015fd\u0131qda karbon qaz\u0131 \u00e7\u0131x\u0131r. Ancaq s\u0259t\u0259lc\u0259md\u0259 bu kis\u0259cikl\u0259r su il\u0259 dolma\u011fa ba\u015flay\u0131r v\u0259 n\u0259f\u0259s almaqda \u00e7\u0259tinlik yarad\u0131r. B\u0259zi insanlar bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 respiratora ba\u011flanmal\u0131d\u0131rlar. \u00c7ind\u0259n g\u0259l\u0259n m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259, x\u0259st\u0259likl\u0259rin 14 faizi bu s\u0259viyy\u0259d\u0259dir.<\/p>\n<p><strong>Kritik hallar<\/strong><\/p>\n<p>Kritik hallar koronavirusa yoluxanlar\u0131n 6 faizini t\u0259\u015fkil edir.<\/p>\n<p>Bu m\u0259rh\u0259l\u0259d\u0259 orqanizm \u00f6z funksiyalar\u0131n\u0131 yerin\u0259 yetir\u0259 bilmir v\u0259 \u00f6l\u00fcm riski yarad\u0131r. Bu d\u00f6vrd\u0259 immunitet sistemi n\u0259zar\u0259td\u0259n \u00e7\u0131x\u0131r v\u0259 b\u00fct\u00fcn b\u0259d\u0259n\u0259 z\u0259r\u0259r verm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131r. Septik \u015fok qan t\u0259zyiqi t\u0259hl\u00fck\u0259li olduqda v\u0259 ya orqanlar i\u015fl\u0259m\u0259dikd\u0259 ba\u015f ver\u0259 bil\u0259r. A\u011fciy\u0259rl\u0259rd\u0259 h\u0259ddind\u0259n art\u0131q iltihablanma n\u0259tic\u0259sind\u0259 yaranan k\u0259skin t\u0259n\u0259ff\u00fcs \u00e7\u0259tinliyi sindromunda orqanizm ya\u015famaq \u00fc\u00e7\u00fcn laz\u0131m oldu\u011fu q\u0259d\u0259r oksigen ala bilmir. N\u0259tic\u0259d\u0259 b\u00f6yr\u0259kl\u0259r qan\u0131 t\u0259mizl\u0259y\u0259 bilmir v\u0259 ba\u011f\u0131rsaq divarlar\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259nir.<\/p>\n<p>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131 Bharat Pankhania bildirib ki, virus qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz bir iltihaba s\u0259b\u0259b olur v\u0259 \u00e7ox sayda orqan \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 meydana g\u0259lir. \u0130mmunitet sistemi virusu m\u0259\u011flub ed\u0259 bilmirs\u0259, o, \u00a0b\u00fct\u00fcn b\u0259d\u0259n\u0259 yay\u0131l\u0131r v\u0259 daha \u00e7ox z\u0259r\u0259r verir.<\/p>\n<p><strong>R\u00f6ya Rasimq\u0131z\u0131,<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u201c\u0130ki sahil\u201d<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>COVID-19 insan orqanizmin\u0259 hans\u0131 t\u0259sirl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir? Dekabr ay\u0131nda \u00c7inin Uhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015flayan koronavirus epidemiyas\u0131 art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. Bununla birlikd\u0259 d\u00fcnyada 6500-\u0259 yax\u0131n insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi. B\u0259s virus b\u0259d\u0259n\u0259 nec\u0259 h\u00fccum edir? Niy\u0259 b\u0259zi insanlar \u00f6l\u00fcr, b\u0259zil\u0259ri sa\u011fal\u0131r. \u0130nkubasiya m\u00fcdd\u0259ti Bu, virusun orqanizm\u0259 daxil oldu\u011fu d\u00f6vrd\u00fcr. Virus \u0259vv\u0259lc\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131r v\u0259 sonra onlar\u0131 tutur. R\u0259smi ad\u0131 Sars-CoV-2 olan koronavirus orqanizmimiz\u0259 n\u0259f\u0259s (yax\u0131n bir adam t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6sk\u00fcr\u0259k) v\u0259 ya yoluxmu\u015f s\u0259th v\u0259 ya virusa yoluxmu\u015f insanla t\u0259mas yolu il\u0259 daxil olur. Virus \u0259vv\u0259lc\u0259 bo\u011faza, t\u0259n\u0259ff\u00fcs yollar\u0131na v\u0259 a\u011fciy\u0259rl\u0259r\u0259 daxil olur.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":187144,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349.jpg",975,540,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/08808cfb159154990986463192810803349.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"COVID-19 insan orqanizmin\u0259 hans\u0131 t\u0259sirl\u0259ri g\u00f6st\u0259rir? Dekabr ay\u0131nda \u00c7inin Uhan \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 ba\u015flayan koronavirus epidemiyas\u0131 art\u0131q b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada s\u00fcr\u0259tl\u0259 yay\u0131lmaqdad\u0131r. Bununla birlikd\u0259 d\u00fcnyada 6500-\u0259 yax\u0131n insan h\u0259yat\u0131n\u0131 itirdi. B\u0259s virus b\u0259d\u0259n\u0259 nec\u0259 h\u00fccum edir? Niy\u0259 b\u0259zi insanlar \u00f6l\u00fcr, b\u0259zil\u0259ri sa\u011fal\u0131r. \u0130nkubasiya m\u00fcdd\u0259ti Bu, virusun orqanizm\u0259 daxil oldu\u011fu d\u00f6vrd\u00fcr. Virus \u0259vv\u0259lc\u0259 h\u00fcceyr\u0259l\u0259rd\u0259 m\u0259skunla\u015f\u0131r v\u0259 sonra onlar\u0131 tutur.&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187143"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=187143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187143\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/187144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=187143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=187143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=187143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}