{"id":187378,"date":"2020-07-03T14:34:59","date_gmt":"2020-07-03T11:34:59","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=187378"},"modified":"2020-07-03T14:34:59","modified_gmt":"2020-07-03T11:34:59","slug":"mut%c9%99x%c9%99ssisd%c9%99n-x%c9%99b%c9%99rdarliq-antibiotikl%c9%99rd%c9%99n-yanlis-istifad%c9%99-x%c9%99rc%c9%99ng-yarada-bilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=187378","title":{"rendered":"M\u00fct\u0259x\u0259ssisd\u0259n x\u0259b\u0259rdarl\u0131q: Antibiotikl\u0259rd\u0259n yanl\u0131\u015f istifad\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng yarada bilir"},"content":{"rendered":"<p>COV\u0130D-19 virusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaranan haz\u0131rk\u0131 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t insanlar\u0131n antibiotikl\u0259rd\u0259n qeyri-d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259sin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u00d6z\u00fcnd\u0259 COV\u0130D-19 virusunun \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 ox\u015far simptomlar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r kort\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 antibiotik q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 bel\u0259 hallar\u0131 aradan qald\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> x\u0259b\u0259r verir ki, Tibb \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Yazg\u00fcl Abdiyeva\u00a0<a href=\"https:\/\/az.trend.az\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Trend<\/a>-\u0259 bildirib ki, antibiotikl\u0259rin uzun m\u00fcdd\u0259t qeyri-d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si d\u00fcz ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259, dizbakterioza v\u0259 s. s\u0259b\u0259b olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 antibiotikl\u0259r h\u0259kim t\u0259yinat\u0131 il\u0259, insan\u0131n bakteriyalara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 yoxlan\u0131laraq q\u0259bul edilm\u0259lidir:<\/p>\n<p>&#8220;\u0130nsanlar antibiotikl\u0259rin n\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fundan x\u0259b\u0259rsiz olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onu laz\u0131m oldu-olmad\u0131 istifad\u0259 edirl\u0259r. D\u00fcnyada 12 \u00f6lk\u0259d\u0259, 10 min insan aras\u0131nda apar\u0131lan t\u0259dqiqatlar\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259, i\u015ftirak\u00e7\u0131lar\u0131n 64%-i antibiotikl\u0259rin virus v\u0259 soyuqd\u0259ym\u0259 x\u0259st\u0259likl\u0259rind\u0259 effektiv oldu\u011funa inan\u0131r&#8221;.<\/p>\n<p>M\u00fct\u0259x\u0259ssis qeyd edib ki, antibiotikl\u0259r mikroblar\u0131 v\u0259 bakteriyalar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259 bil\u0259r, lakin onlar viruslara t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmir. Antimikrob preparatlardan sui-istifad\u0259 d\u0259rmanlara davaml\u0131 \u015ftamlar\u0131n yaranmas\u0131n\u0131 s\u00fcr\u0259tl\u0259ndirir. Bu da infeksiyaya qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259ni getdikc\u0259 \u00e7\u0259tinl\u0259\u015fdirir:<\/p>\n<p>&#8220;Ba\u015fqa bir ara\u015fd\u0131rman\u0131n n\u0259tic\u0259l\u0259ri g\u00f6r\u0259, AB\u015e-da h\u0259r il 6 mind\u0259n \u00e7ox insan antibiotikl\u0259rin t\u0259sirinin azalmas\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n \u00f6l\u00fcr. \u00dcmumd\u00fcnya S\u0259hiyy\u0259 T\u0259\u015fkilat\u0131n\u0131n m\u0259lumat\u0131na g\u00f6r\u0259, antibiotikl\u0259rin t\u0259xmin\u0259n 50%-i d\u00fczg\u00fcn t\u0259yinatla istifad\u0259 olunmur, buna g\u00f6r\u0259 insan b\u0259d\u0259nind\u0259 antibiotikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 rezistentlik artmaqda davam edir. \u00c7ox vaxt antibiotikl\u0259r viral infeksiyalar\u0131n m\u00fcalic\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259yin edilir. Antibiotikl\u0259r yaln\u0131z bakterial infeksiyalar\u0131n m\u00fcalic\u0259sin\u0259 k\u00f6m\u0259k edir&#8221;.<\/p>\n<p>Y.Abdiyeva bildirib ki, \u00e7ox vaxt h\u0259kiml\u0259r x\u0259st\u0259liyin dar spektrli bir antibiotikl\u0259 m\u00fcalic\u0259 edil\u0259 bil\u0259c\u0259yi zaman geni\u015f spektrli antibiotikl\u0259r t\u0259yin edirl\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259 x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 antibiotikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 rezistentlik inki\u015faf edir:<\/p>\n<p>&#8220;\u00dcST xat\u0131rlad\u0131r ki, antibiotikl\u0259rd\u0259n sui-istifad\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li davaml\u0131 bakteriyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. Dar spektirli antibiotikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn olan hallarda geni\u015f t\u0259sir spektirli antibiotikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 etm\u0259k d\u00fczg\u00fcn d\u00fcyil. Virus infeksiyalar\u0131n\u0131n m\u00fcalic\u0259sind\u0259 yaln\u0131z bakterial a\u011f\u0131rla\u015fma olarsa, antibiotik istifad\u0259 etm\u0259k m\u0259qs\u0259d\u0259uy\u011fundur. Bundan ba\u015fqa, antibiotikl\u0259rd\u0259n uzun m\u00fcdd\u0259t istifad\u0259 etm\u0259 orqanizmd\u0259 bir \u00e7ox x\u0259st\u0259likl\u0259r\u0259 s\u0259bab ola bil\u0259r. Amerika v\u0259 ingilis aliml\u0259rind\u0259n ibar\u0259t bir qrupun apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlara g\u00f6r\u0259, uzun kurslarla (60 g\u00fcn v\u0259 daha \u00e7ox) apar\u0131lan antibakterial m\u00fcalic\u0259 kolon x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. Uzun m\u00fcdd\u0259t antibiotikl\u0259rd\u0259n istifad\u0259 normal ba\u011f\u0131rsaq mikrofloras\u0131n\u0131 pozaraq orada kanserogen t\u0259sir\u0259 malik potogen mikrofloran\u0131n inki\u015faf\u0131na \u015f\u0259rait yarad\u0131r. Britaniyal\u0131 aliml\u0259r 1989-2012-ci ill\u0259r aras\u0131nda kolon x\u0259r\u00e7\u0259ngind\u0259n \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259k\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rin m\u0259lumatlar\u0131n\u0131 ara\u015fd\u0131r\u0131blar v\u0259 onlar aras\u0131nda uzun m\u00fcdd\u0259t antibiotik q\u0259bul ed\u0259n x\u0259st\u0259l\u0259rd\u0259 bu riskin dig\u0259rl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 17% daha \u00e7ox oldu\u011fu q\u0259na\u0259tin\u0259 g\u0259libl\u0259r&#8221;.<\/p>\n<p>Y.Abdiyeva deyib ki, antibiotikl\u0259rd\u0259n sui-istifad\u0259 hallar\u0131n\u0131n g\u0259tirib \u00e7\u0131xard\u0131\u011f\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rd\u0259n biri d\u0259 mikroblar\u0131n antibiotikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 rezistentliyidir. Bu zaman t\u0259hl\u00fck\u0259li v\u0259 m\u00fcalic\u0259y\u0259 tabe olmayan \u015ftamlar yarana bil\u0259r:<\/p>\n<p>&#8220;\u00dcST hesablamalar\u0131na g\u00f6r\u0259, k\u00f6hn\u0259 m\u00fcalic\u0259 metodlar\u0131n\u0131n d\u0259rman rezistentliyi v\u0259ziyy\u0259tind\u0259 yaranan x\u0259st\u0259likl\u0259r 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r ild\u0259 \u0259lav\u0259 10 milyon insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u0259 s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r. H\u0259r il t\u0259xmin\u0259n 700 min insan davaml\u0131 bakteriyalar\u0131n yaratd\u0131\u011f\u0131 x\u0259st\u0259likl\u0259rd\u0259n \u00f6l\u00fcr. \u00dcST hesab edir ki, \u0259g\u0259r t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fclm\u0259s\u0259, 2050-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r rezistent bakteriyalar on milyona yax\u0131n insan\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u0259c\u0259k. \u00dcST xat\u0131rlad\u0131r ki, antibiotikl\u0259rd\u0259n sui-istifad\u0259 v\u0259 d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259m\u0259si, x\u00fcsus\u0259n pnevmoniya, meningit, qan d\u00f6vran\u0131 infeksiyalar\u0131na s\u0259b\u0259b olan t\u0259hl\u00fck\u0259li davaml\u0131 bakteriyalar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na s\u0259b\u0259b olur. M\u00f6vcud antibiotikl\u0259rl\u0259 bu c\u00fcr infeksiyan\u0131 m\u00fcalic\u0259 etm\u0259k art\u0131q m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan yeni, daha t\u0259sirli d\u0259rmanlar yaratma\u011fa t\u0259cili ehtiyac var&#8221;.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>COV\u0130D-19 virusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaranan haz\u0131rk\u0131 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t insanlar\u0131n antibiotikl\u0259rd\u0259n qeyri-d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259sin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u00d6z\u00fcnd\u0259 COV\u0130D-19 virusunun \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 ox\u015far simptomlar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r kort\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 antibiotik q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 bel\u0259 hallar\u0131 aradan qald\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, Tibb \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Yazg\u00fcl Abdiyeva\u00a0Trend-\u0259 bildirib ki, antibiotikl\u0259rin uzun m\u00fcdd\u0259t qeyri-d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si d\u00fcz ba\u011f\u0131rsaq x\u0259r\u00e7\u0259ngin\u0259, dizbakterioza v\u0259 s. s\u0259b\u0259b olur. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259 antibiotikl\u0259r h\u0259kim t\u0259yinat\u0131 il\u0259, insan\u0131n bakteriyalara qar\u015f\u0131 h\u0259ssasl\u0131\u011f\u0131 yoxlan\u0131laraq q\u0259bul edilm\u0259lidir: &#8220;\u0130nsanlar antibiotikl\u0259rin n\u0259l\u0259r\u0259 s\u0259b\u0259b oldu\u011fundan x\u0259b\u0259rsiz olduqlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn onu laz\u0131m oldu-olmad\u0131 istifad\u0259 edirl\u0259r. D\u00fcnyada 12&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":187379,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[26],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867.jpg",800,600,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867.jpg",800,600,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867.jpg",800,600,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867-300x225.jpg",300,225,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867.jpg",640,480,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867.jpg",800,600,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867.jpg",800,600,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/862867.jpg",800,600,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=26\" rel=\"category\">Sosial<\/a>","rttpg_excerpt":"COV\u0130D-19 virusu il\u0259 ba\u011fl\u0131 yaranan haz\u0131rk\u0131 epidemioloji v\u0259ziyy\u0259t insanlar\u0131n antibiotikl\u0259rd\u0259n qeyri-d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259sin\u0259 d\u0259 s\u0259b\u0259b olur. \u00d6z\u00fcnd\u0259 COV\u0130D-19 virusunun \u0259lam\u0259tl\u0259rin\u0259 ox\u015far simptomlar\u0131 m\u00fc\u015fahid\u0259 ed\u0259n b\u0259zi \u015f\u0259xsl\u0259r kort\u0259bii \u015f\u0259kild\u0259 antibiotik q\u0259bul etm\u0259kl\u0259 bel\u0259 hallar\u0131 aradan qald\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. ARANTV.AZ x\u0259b\u0259r verir ki, Tibb \u00fczr\u0259 f\u0259ls\u0259f\u0259 doktoru Yazg\u00fcl Abdiyeva\u00a0Trend-\u0259 bildirib ki, antibiotikl\u0259rin uzun m\u00fcdd\u0259t qeyri-d\u00fczg\u00fcn istifad\u0259 edilm\u0259si d\u00fcz ba\u011f\u0131rsaq&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187378"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=187378"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/187378\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/187379"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=187378"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=187378"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=187378"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}