{"id":18822,"date":"2018-10-13T15:54:42","date_gmt":"2018-10-13T12:54:42","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=18822"},"modified":"2018-10-13T15:54:42","modified_gmt":"2018-10-13T12:54:42","slug":"zovqiyy%c9%99-humb%c9%99tova-xromotoqrafiq-analizd%c9%99-istifad%c9%99-olunan-sorbentl%c9%99r-v%c9%99-onlarin-statik-mubadil%c9%99-tutumlarinin-t%c9%99yini","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=18822","title":{"rendered":"Z\u00f6vqiyy\u0259 H\u00fcmb\u0259tova : XROMOTOQRAF\u0130Q ANAL\u0130ZD\u018f \u0130ST\u0130FAD\u018f OLUNAN SORBENTL\u018fR V\u018f ONLARIN STAT\u0130K M\u00dcBAD\u0130L\u018f TUTUMLARININ T\u018fY\u0130N\u0130"},"content":{"rendered":"<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 dogru s\u00fcr\u0259tl\u0259 add\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir zamanda dig\u0259r sah\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rad\u0259r t\u0259hsil sistemi d\u0259 u\u011furla inki\u015faf etdirilir. T\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259halinin rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin f\u0259rdin h\u0259yat\u0131n\u0131n daha y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r.<\/p>\n<p><strong>ARANTV.AZ<\/strong> bildirir ki, t\u0259biidir ki, t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259 ayr\u0131- ayr\u0131 f\u0259nnl\u0259rin t\u0259drisinin m\u00fch\u00fcm rolu vard\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 dig\u0259r f\u0259nnl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 kimya f\u0259nninin t\u0259drisind\u0259 d\u0259 xeyli u\u011furlar qazan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Kimyadan t\u0259dris i\u015finin d\u00fczg\u00fcn planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u0259rsin y\u00fcks\u0259k elmi-metodiki s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7m\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rolu vard\u0131r.<\/p>\n<p>Kimya elmini madd\u0259l\u0259rsiz t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k olmaz. M\u00fcasir h\u0259yatda m\u00fcxt\u0259lif kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilir. Bu g\u00fcn elm\u0259 m\u0259lum olan 10 milyondan \u00e7ox t\u0259bii v\u0259 sintetik madd\u0259l\u0259r m\u00f6vcuddur. Onlar\u0131n h\u0259r biri m\u00fc\u0259yy\u0259n xass\u0259l\u0259r\u0259 malikdirl\u0259r.<\/p>\n<p><em>\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em>Bir \u00e7ox madd\u0259l\u0259r ion m\u00fcbadil\u0259 xass\u0259l\u0259rin\u0259 malikdirl\u0259r. Onlar\u0131 iki b\u00f6y\u00fck qurupa b\u00f6lm\u0259k olar: qeyri-\u00fczvi ionitl\u0259r v\u0259 \u00fczvi madd\u0259 m\u0259n\u015f\u0259li ionitl\u0259r. T\u0259bii qeyri\u2013\u00fczvi ionitl\u0259r \u0259sas\u0259n kristallik silikatlardan ibar\u0259tdil\u0259r. Bu ionitl\u0259rin \u0259n m\u00fch\u00fcm n\u00fcmay\u0259l\u0259rind\u0259n a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131lar\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259k olar:<\/p>\n<ol>\n<li>Seolitl\u0259r \u0259sas\u0259n Ca v\u0259 Mg, b\u0259z\u0259n Ba, Sr v\u0259 K al\u00fcmoslikatlar\u0131n\u0131n kristalhidratlar\u0131ndan ibar\u0259t minerallar\u0131n b\u00f6y\u00fck bir qurupunu t\u0259\u015fkil edirl\u0259r. Seolitl\u0259r\u0259 h\u0259m\u00e7inin Salabi \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0( Ca, Na2\u00a0) [ Si2\u00a0, AlO6\u00a0]2\u00a0. H2O ,\u00a0 stilbit ( Na2Ca ) [ Si6\u00a0, Al2O16\u00a0] . 6 H2O, natrolit Na2[ Si3\u00a0,Al2O10\u00a0] . 2H2O\u00a0\u00a0 aid edilir. Bu minerallar d\u00fczg\u00fcn \u015f\u0259b\u0259k\u0259li f\u0259za qurulu\u015funa malikdirl\u0259r. \u015e\u0259b\u0259k\u0259d\u0259\u00a0 S\u0130\u00a04+\u00a0ionlar\u0131n\u0131n bir hiss\u0259si Me\u00a03+\u00a0ionlar\u0131 il\u0259 \u0259v\u0259z edilmi\u015fdir. \u00c7at\u0131\u015fmayan m\u00fcsb\u0259t y\u00fck q\u0259l\u0259vi v\u0259 q\u0259l\u0259vi torpaq elementl\u0259rinin \u015f\u0259b\u0259k\u0259nin m\u00fc\u0259yy\u0259n ionlar\u0131 il\u0259 bilavasit\u0259 birl\u0259\u015fm\u0259y\u0259n ionlar\u0131 il\u0259 neytralla\u015f\u0131r v\u0259 \u0259ks y\u00fckl\u00fc ionlar\u0131n rolunu oynay\u0131rlar.<\/li>\n<li>Qlaukonit KMg(Al Fe)3\u00a0Si6O18\u00a0\u00a0. \u00a03H2O t\u0259rkibli mineral olub d\u0259mir\u00a0 v\u0259 maqneziumun sulu al\u00fcmoslikat\u0131ndan\u00a0 ibar\u0259tdir.<\/li>\n<li>Kaolinit qurupu minerallar\u0131na aid edil\u0259n v\u0259 \u00fcmumi formullar\u0131\u00a0 Al2O3\u00a0 .\u00a0 nSiO2\u00a0 .\u00a0 mH2O \u2013dan ibar\u0259t olan minerallar.<\/li>\n<\/ol>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu ionitl\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox da b\u00f6y\u00fck olmayan m\u00fcbadil\u0259 tutumu, z\u0259if kimy\u0259vi davaml\u0131l\u0131q v\u0259 kifay\u0259t q\u0259d\u0259r olmayan mexaniki m\u00f6hk\u0259mlik s\u0259ciyy\u0259vidir.<\/p>\n<p>Ion m\u00fcbadil\u0259sin\u0259 malik t\u0259bii qeyri-\u00fczvi madd\u0259l\u0259rin qurulu\u015funun, t\u0259rkibinin v\u0259 xass\u0259l\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si\u00a0 qeyri-\u00fczvi ionitl\u0259rin sintezin\u0259 s\u0259b\u0259b olmu\u015fdur. Al\u00fcmosilikatlar\u00a0 \u0259sas\u0131nda bir s\u0131ra ionitl\u0259rin haz\u0131rlanmas\u0131 metodikalar\u0131 i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. B\u00fct\u00fcn bu madd\u0259l\u0259r \u00fcmumi permutitl\u0259r adlan\u0131rlar. Onlar\u0131n \u00fcmumi formulu Al2O3\u00a0. nSiO2\u00a0. mNa2O . pH2O il\u0259 ifad\u0259 olunur. Sintetik ionitl\u0259rin kimy\u0259vi davaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 v\u0259 m\u00fcbadil\u0259 tutumlar\u0131 az olduqlar\u0131ndan onlar\u0131n da t\u0259tbiqi m\u0259hduddur.<\/p>\n<p>Son zamanlar b\u0259zi ionlara selektiv m\u00fcnasib\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n bir s\u0131ra qeyri-\u00fczvi ionitl\u0259rin sintezi bar\u0259sind\u0259 \u0259d\u0259biyyatda m\u0259lumatlar \u00e7ap edilmi\u015fdir. Bel\u0259 ionitl\u0259rin al\u0131nmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox zaman D.\u0130. Mendeleyevin elementl\u0259rin d\u00f6vr\u00fc sistem c\u0259dv\u0259linin\u00a0 IV qurup elementl\u0259rind\u0259n\u00a0 ( Zr, Ti ) istifad\u0259 edirl\u0259r.bu elementl\u0259r polimerl\u0259r \u0259m\u0259l\u0259 g\u0259tirirl\u0259r. \u018fg\u0259r\u00a0 Zr v\u0259 ya Ti duru m\u0259hluluna h\u0259r hans\u0131 \u00e7ox\u0259sasl\u0131 tur\u015funu v\u0259 ya onun duzunu \u0259lav\u0259 ets\u0259k, pH-\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259n qiym\u0259tind\u0259 sirkonil polimeri al\u0131n\u0131r.<\/p>\n<p>|\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0|\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 |\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 |<\/p>\n<p>\u2013 \u00a0\u00a0Zr \u2013 O \u2013 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u2013 \u00a0Zr \u2013 O \u2013 Zr \u2013 O\u00a0 \u2026\u00a0\u00a0 \u2013 O \u2013 Zr \u2013<\/p>\n<p>|\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 |\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 |\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 |<\/p>\n<p>Bu z\u0259ncirl\u0259r \u00e7ox\u0259sasl\u0131 tur\u015fu vasit\u0259sil\u0259 \u00fc\u00e7 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fc \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259r\u0259 birl\u0259\u015fdirilir.<\/p>\n<p>Titan, manqan t\u0259rkibli sorbentl\u0259 s\u0259naye tipli m\u0259hlullar\u0131ndan kobalt, mis v\u0259 uran\u0131n sorbsiyas\u0131na aid t\u0259dqiqat i\u015fl\u0259ri apar\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. T\u0259dqiq olunan sorbentin spektral analiz yolu il\u0259 t\u0259rkibi v\u0259 \u0259sas parametrl\u0259ri m\u00fc\u0259yy\u0259n edilmi\u015fdir. Kobalt, mis v\u0259 uran\u0131n sorbsiya \u00fcsulu il\u0259 s\u0259naye tipli m\u0259hlullardan \u00e7\u0131xar\u0131l\u00admas\u0131n\u0131n optimal \u015f\u0259raiti i\u015fl\u0259nib haz\u0131rlan\u00adm\u0131\u015fd\u0131r. Prosesin desorbsiya \u015f\u0259raiti se\u00e7ilmi\u015f v\u0259 bu zaman desorbsiya n\u0259tic\u0259sind\u0259 kobalt\u0131n, mis v\u0259 uran\u0131n 96-98% \u00e7\u0131x\u0131m\u0131na nail olun\u00admu\u015fdur.<\/p>\n<p>T\u0259bii \u00fczvi ionitl\u0259r\u0259 torpa\u011f\u0131n, torfun, boz k\u00f6m\u00fcr\u00fcn v\u0259 sell\u00fclozan\u0131n \u00a0\u00fczvi t\u00f6r\u0259m\u0259l\u0259ri aiddirl\u0259r. Bunlar t\u0259cr\u00fcb\u0259d\u0259 geni\u015f t\u0259tbiq olunmurlar. Bu madd\u0259l\u0259rin qurulu\u015funun t\u0259rkibinin v\u0259 xass\u0259l\u0259rinin \u00f6yr\u0259nilm\u0259si yeni tip adsorbentl\u0259rin yarad\u0131lmas\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>B\u0259rd\u0259 rayon T\u0259hsil \u015f\u00f6b\u0259sinin metodisti:\u00a0Z\u00f6vqiyy\u0259 H\u00fcmb\u0259tova<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 dogru s\u00fcr\u0259tl\u0259 add\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir zamanda dig\u0259r sah\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rad\u0259r t\u0259hsil sistemi d\u0259 u\u011furla inki\u015faf etdirilir. T\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259halinin rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin f\u0259rdin h\u0259yat\u0131n\u0131n daha y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r. ARANTV.AZ bildirir ki, t\u0259biidir ki, t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259 ayr\u0131- ayr\u0131 f\u0259nnl\u0259rin t\u0259drisinin m\u00fch\u00fcm rolu vard\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 dig\u0259r f\u0259nnl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 kimya f\u0259nninin t\u0259drisind\u0259 d\u0259 xeyli u\u011furlar qazan\u0131lm\u0131\u015fd\u0131r. Kimyadan t\u0259dris i\u015finin d\u00fczg\u00fcn planla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131n d\u0259rsin y\u00fcks\u0259k elmi-metodiki s\u0259viyy\u0259d\u0259 ke\u00e7m\u0259sind\u0259 m\u00fch\u00fcm rolu vard\u0131r. Kimya elmini madd\u0259l\u0259rsiz t\u0259s\u0259vv\u00fcr etm\u0259k olmaz. M\u00fcasir h\u0259yatda m\u00fcxt\u0259lif kimy\u0259vi madd\u0259l\u0259rd\u0259n istifad\u0259 edilir. Bu g\u00fcn elm\u0259 m\u0259lum&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":18823,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[1,2],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4.jpg",300,214,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4.jpg",300,214,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4.jpg",300,214,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4-300x214.jpg",300,214,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4.jpg",300,214,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4.jpg",300,214,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4.jpg",300,214,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2018\/10\/zovqiyy-humbtova-xromotoqrafiq-analizd-istifad-olunan-sorbentlr-v-onlarin-statik-mubadil-tutumlarinin-tyinidbdd7d0b7b036ee495b4.jpg",300,214,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=1\" rel=\"category\">C\u0259miyy\u0259t<\/a> <a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=2\" rel=\"category\">Region X\u0259b\u0259rl\u0259ri<\/a>","rttpg_excerpt":"M\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan\u0131n g\u0259l\u0259c\u0259y\u0259 dogru s\u00fcr\u0259tl\u0259 add\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 bir zamanda dig\u0259r sah\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rad\u0259r t\u0259hsil sistemi d\u0259 u\u011furla inki\u015faf etdirilir. T\u0259hsilin inki\u015faf\u0131 \u00f6lk\u0259d\u0259 \u0259halinin rifah\u0131n\u0131n yax\u015f\u0131la\u015fmas\u0131, h\u0259m\u00e7inin f\u0259rdin h\u0259yat\u0131n\u0131n daha y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259d\u0259 qurulmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn z\u0259min yarad\u0131r. ARANTV.AZ bildirir ki, t\u0259biidir ki, t\u0259hsilin keyfiyy\u0259tinin y\u00fcks\u0259lm\u0259sind\u0259 ayr\u0131- ayr\u0131 f\u0259nnl\u0259rin t\u0259drisinin m\u00fch\u00fcm rolu vard\u0131r. Son ill\u0259rd\u0259 dig\u0259r f\u0259nnl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131 kimya f\u0259nninin&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18822"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=18822"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/18822\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/18823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=18822"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=18822"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=18822"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}