{"id":188845,"date":"2020-07-07T09:42:50","date_gmt":"2020-07-07T06:42:50","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=188845"},"modified":"2020-07-07T09:42:50","modified_gmt":"2020-07-07T06:42:50","slug":"neft-regionunun-iki-%c9%99srlik-problemi-yaxin-s%c9%99rqd%c9%99-sirin-su-munaqis%c9%99l%c9%99ri-t%c9%99hlil","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=188845","title":{"rendered":"Neft regionunun iki \u0259srlik problemi: Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 \u015firin su m\u00fcnaqi\u015f\u0259l\u0259ri &#8211; T\u018fHL\u0130L"},"content":{"rendered":"<p>Haz\u0131rda yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 884 milyon insan su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fay\u0131r. 2050-ci ild\u0259 is\u0259 i\u00e7m\u0259li su tapmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259n planet \u0259halisinin say\u0131 5,7 milyarda \u00e7atacaq. Bu g\u00fcn d\u00fcnyada h\u0259r g\u00fcn 1000 n\u0259f\u0259r yet\u0259rli q\u0259d\u0259r i\u00e7m\u0259li su \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. T\u0259hl\u00fck\u0259 ild\u0259n-il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr.<\/p>\n<p>2010-cu il iyulun 28-d\u0259 BMT b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada su \u0259ld\u0259 etm\u0259ni \u0259sas insan h\u00fcququ olaraq tan\u0131yan q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib. Bu, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259srd\u0259 \u015firin su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n planetin \u0259sas probleml\u0259ri s\u0131ras\u0131nda olaca\u011f\u0131na i\u015far\u0259dir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 su m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin olaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir.<\/p>\n<p>Do\u011frudur, haz\u0131rda d\u00fcnya statistikas\u0131na \u0259sas\u0259n, Az\u0259rbaycan\u0131n yerl\u0259\u015fdiyi Qafqaz regionu su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015famayan regionlara aid edilir. Amma son bir ne\u00e7\u0259 ild\u0259 davam ed\u0259n quraql\u0131q Az\u0259rbaycanda da i\u00e7m\u0259li su problemi yarad\u0131b. K\u00fcr v\u0259 Araz \u00e7aylar\u0131nda suyun s\u0259viyy\u0259si azal\u0131b, yerli \u00e7aylar\u0131n quraql\u0131q s\u0259b\u0259bind\u0259n suyu azal\u0131b. \u0130\u015f\u011fal s\u0259b\u0259bind\u0259n Qaraba\u011f \u0259razisind\u0259ki \u00e7aylar\u0131n suyunun s\u0259mti d\u0259yi\u015fdirilib v\u0259 \u0259n \u0259sas\u0131 \u015firin sudan istifad\u0259d\u0259 h\u0259dd\u0259n art\u0131q israfa yol verilm\u0259si s\u0259b\u0259bind\u0259n su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fan\u0131r. Bu da \u00f6z\u00fcn\u00fc \u0259sas\u0259n Aran b\u00f6lg\u0259l\u0259rind\u0259, K\u00fcr\u00fcn m\u0259ns\u0259bin\u0259 do\u011fru daha \u00e7ox g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<p>Ancaq Az\u0259rbaycan\u0131n yeni rastla\u015fd\u0131\u011f\u0131 bu problem on ill\u0259rdir Yax\u0131n \u015e\u0259rq v\u0259 Afrikada d\u00f6vl\u0259tl\u0259r aras\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259 m\u00f6vzusudur. Bilindiyi kimi, Yax\u0131n \u015e\u0259rq regionu tarix\u0259n \u015firin su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan b\u00f6lg\u0259 hesab olunub. Haz\u0131rk\u0131 d\u00fcnya \u00f6l\u00e7\u00fcl\u0259rin\u0259 \u0259sas\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130ran da daxil olmaqla bir s\u0131ra region \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u015firin su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan \u00f6lk\u0259 kateqoriyas\u0131na aid edilir. Yax\u0131n \u015e\u0259rqin m\u0259rk\u0259zi \u00f6lk\u0259l\u0259ri, o c\u00fcml\u0259d\u0259n k\u00f6rf\u0259z v\u0259 \u015eimali Afrika is\u0259 \u015firin su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan regionlar s\u0131ras\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00dcmumiyy\u0259tl\u0259, Yax\u0131n \u015e\u0259rq regionunda su problemini \u00fc\u00e7 \u0259sas regiona b\u00f6l\u00fcrl\u0259r. Birinci region \u015eam vilay\u0259ti b\u00f6lg\u0259si, ikinci D\u0259cl\u0259-F\u0259rat, y\u0259ni T\u00fcrkiy\u0259-Suriya-\u0130raq, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc is\u0259 Nil h\u00f6vz\u0259sidir.<\/p>\n<p>Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck su problemi \u015eam vilay\u0259ti \u0259razisind\u0259dir. \u0130ordan \u00e7ay\u0131 v\u0259 b\u00f6lg\u0259d\u0259ki bir ne\u00e7\u0259 ki\u00e7ik \u00e7ay Suriya, \u0130srail, F\u0259l\u0259stin v\u0259 \u0130ordaniyan\u0131n istifad\u0259 etdiyi \u0259sas su h\u00f6vz\u0259sidir. \u0130ordan \u00e7ay\u0131 o q\u0259d\u0259r d\u0259 b\u00f6y\u00fck \u00e7ay olmasa da, bu \u00e7ay\u0131n suyunun b\u00f6l\u00fcnm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 m\u00fcbahis\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7 m\u00fcharib\u0259y\u0259 s\u0259b\u0259b olub.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, beyn\u0259lxalq standartlara g\u00f6r\u0259, il \u0259rzind\u0259 adamba\u015f\u0131na 1000 kubmetrd\u0259n az suya sahib \u00f6lk\u0259l\u0259r \u201csu yoxsulu\u201d kateqoriyas\u0131na aiddir. \u0130llik adamba\u015f\u0131na 10 min kubmetrd\u0259n \u00e7ox suya sahib olan \u00f6lk\u0259l\u0259r is\u0259 \u201csu z\u0259ngini\u201d kateqoriyas\u0131na aid edilir. \u00dcmumilikd\u0259 is\u0259 illik adamba\u015f\u0131na 1200 kubmetr su \u00f6lk\u0259l\u0259r \u00fc\u00e7\u00fcn normal q\u0259bul olunur.<\/p>\n<p>Bu m\u0259nada Yax\u0131n \u015e\u0259rq \u00f6lk\u0259l\u0259rind\u0259 v\u0259ziyy\u0259t faci\u0259lidir. \u0130ordan \u00e7ay\u0131n\u0131n q\u0259rb sahili \u0259razisind\u0259 F\u0259l\u0259stind\u0259 illik 90 kubmetr, Q\u0259zza zola\u011f\u0131nda 130, \u0130ordaniyada 140, \u0130sraild\u0259 is\u0259 380 (ba\u015fqa m\u0259nb\u0259y\u0259 g\u00f6r\u0259 460) kubmetrdir.<\/p>\n<p>Son 50 ildir bu \u00e7ay \u0259traf\u0131nda m\u00fcnaqi\u015f\u0259 davam edir. Bu regionda suyun b\u00f6l\u00fc\u015fd\u00fcr\u00fclm\u0259si il\u0259 ba\u011fl\u0131 h\u00fcququ baza yarad\u0131lmas\u0131 c\u0259hdi 1953-c\u00fc ild\u0259 ba\u015flansa da, sonradan \u0130srailin 1967-ci ild\u0259 Qolan t\u0259p\u0259l\u0259ri v\u0259 \u0130ordan \u00e7ay\u0131n\u0131n q\u0259rb sahili \u0259razil\u0259rini, \u0130ordan vadisini i\u015f\u011fal etm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 bu c\u0259hd al\u0131nmay\u0131b. Ancaq f\u0259rqli vaxtlarda \u0130ordaniya-Suriya, \u0130srail-\u0130ordaniya v\u0259 \u0130srail-F\u0259l\u0259stin aras\u0131nda su raz\u0131la\u015fmalar\u0131 \u0259ld\u0259 olunub. Bu regionda \u0259n sonuncu su raz\u0131la\u015fmas\u0131 is\u0259 2014-c\u00fc ild\u0259 \u0130srail-F\u0259l\u0259stin-\u0130ordaniya aras\u0131nda imzalan\u0131b, daha \u00e7ox su m\u00fcbadil\u0259sini n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur. \u0130ordan \u00e7ay\u0131n\u0131n illik 1,9 milyard kubmetrlik su h\u0259cmi region \u00f6lk\u0259l\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7ox azd\u0131r.<\/p>\n<p>M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, \u0130ordan \u00e7ay\u0131 m\u0259nb\u0259yini Qolan y\u00fcks\u0259klikl\u0259rind\u0259n al\u0131r. Daha sonra \u0130ordan \u00e7ay\u0131 Tebariya g\u00f6l\u00fcn\u0259 v\u0259 oradan da \u00d6l\u00fc d\u0259niz\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. \u0130ordan \u00e7ay\u0131 bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin \u0259sas \u015firin su m\u0259nb\u0259yidir. Qolan t\u0259p\u0259l\u0259ri 1967-ci ild\u0259 \u0130srail t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015f\u011fal olunub v\u0259 2019-cu ild\u0259 bu i\u015f\u011fal r\u0259smil\u0259\u015fib.<\/p>\n<p>Regionun ikinci \u0259sas m\u00fcnaqi\u015f\u0259li su h\u00f6vz\u0259si D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat \u00e7aylar\u0131d\u0131r. Bu \u00e7aylar T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n ba\u015flay\u0131r v\u0259 Suriyadan ke\u00e7\u0259r\u0259k \u0130raq \u0259razisind\u0259n B\u0259sr\u0259 k\u00f6rf\u0259zin\u0259 t\u00f6k\u00fcl\u00fcr. Amma bu su \u0130raq \u0259razisind\u0259 dem\u0259k olar ki, istifad\u0259 olunub bitir. H\u0259l\u0259 \u00f6t\u0259n \u0259srin 60-70-ci ill\u0259rind\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 \u0130raq v\u0259 Suriya il\u0259 i\u00e7m\u0259li su m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 ciddi siyasi g\u0259rginlik ya\u015fay\u0131b. M\u0259s\u0259l\u0259 ondad\u0131r ki, Yax\u0131n \u015e\u0259rqin \u0259sas su m\u0259nb\u0259l\u0259rind\u0259n biri olan D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat \u00e7aylar\u0131n\u0131n m\u0259nb\u0259yi T\u00fcrkiy\u0259 \u0259razisidir. H\u0259r iki \u00e7ay T\u00fcrkiy\u0259nin da\u011fl\u0131q regionlar\u0131ndan m\u0259nb\u0259yini g\u00f6t\u00fcr\u00fcr, Suriya \u0259razisind\u0259n ke\u00e7ir v\u0259 \u0130raqa daxil olur. \u0130raqda bu iki \u00e7ay birl\u0259\u015f\u0259r\u0259k \u201c\u015eatt \u0259l-\u018fr\u0259b\u201d ad\u0131n\u0131 al\u0131r. D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat \u00e7aylar\u0131 is\u0259 bilindiyi kimi yer \u00fcz\u00fcnd\u0259 \u0259n q\u0259dim m\u0259d\u0259niyy\u0259tin be\u015fiyi, ilk s\u00fcni suvarman\u0131n v\u0259t\u0259ni hesab olunur. \u0130raqdak\u0131 h\u0259yat min ill\u0259rdir ki, bu \u00e7aylardan as\u0131l\u0131d\u0131r. Ancaq indi insanlar\u0131n say\u0131n\u0131n artmas\u0131, buna paralel olaraq su istehlak\u0131n\u0131n \u00e7oxalmas\u0131 \u00e7aylar\u0131n suyuna t\u0259sir edir.<\/p>\n<p>Ancaq BMT-nin hesabat\u0131na g\u00f6r\u0259, T\u00fcrkiy\u0259d\u0259 2025-ci ild\u0259 su ehtiyatlar\u0131 k\u0259skin \u015f\u0259kild\u0259 azalacaq. Regionda su \u00fcst\u00fcnd\u0259 ilk d\u00f6vl\u0259tl\u0259raras\u0131 g\u0259rginlik 1950-ci ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Suriya, el\u0259c\u0259 d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 \u0130raq aras\u0131nda ba\u015f verib. T\u00fcrkiy\u0259nin D\u0259cl\u0259 v\u0259 F\u0259rat \u00e7aylar\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259 su b\u0259ndl\u0259ri in\u015fa etm\u0259si bu \u00f6lk\u0259l\u0259rin ciddi etirazlar\u0131na s\u0259b\u0259b olub. 1970-ci ill\u0259rd\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin ba\u015flatd\u0131\u011f\u0131 C\u0259nub-\u015e\u0259rqi Anadolu Layih\u0259si (GAP) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 22 su b\u0259ndi v\u0259 19 SES layih\u0259si haz\u0131rlay\u0131b. Onlar\u0131n bir qismi icra olunub. Lakin h\u0259min vaxt \u0130raq v\u0259 Suriya T\u00fcrkiy\u0259d\u0259n \u0130slam Konfrans\u0131 T\u0259\u015fkilat\u0131 v\u0259 \u018fr\u0259b Liqas\u0131na \u015fikay\u0259t edib.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t su b\u00f6hran\u0131n\u0131 h\u0259ll etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1978-ci ild\u0259 birg\u0259 f\u0259aliyy\u0259t komit\u0259si qurulsa da, 1992-ci il\u0259 q\u0259d\u0259r bir n\u0259tic\u0259 \u0259ld\u0259 olunmay\u0131b. 1992-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259nin su, torpaq m\u0259nb\u0259l\u0259ri invertarla\u015fd\u0131r\u0131l\u0131b v\u0259 buna \u0259sas\u0259n sudan istifad\u0259 plan\u0131n\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 t\u0259klifi dig\u0259r iki d\u00f6vl\u0259t t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259bul olunmay\u0131b. Yaln\u0131z 1987-ci ild\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 v\u0259 Suriya aras\u0131nda \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n, T\u00fcrkiy\u0259 Suriyaya illik saniy\u0259d\u0259 500 kubmetr su buraxma\u011f\u0131, Suriya is\u0259 buna qar\u015f\u0131l\u0131q \u00f6z \u0259razisind\u0259n terror\u00e7ular\u0131n T\u00fcrkiy\u0259y\u0259 qar\u015f\u0131 f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmal\u0131 idi.<br \/>\nT\u00fcrkiy\u0259d\u0259 haz\u0131rda adamba\u015f\u0131na d\u00fc\u015f\u0259n illik su miqdar\u0131 1519 kubmetrdir. 2030-cu ild\u0259 bu r\u0259q\u0259m 1100 kubmetr\u0259 en\u0259c\u0259k ki, bu da Ankaran\u0131 narahat edir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 h\u00f6kum\u0259ti su b\u0259ndl\u0259rinin say\u0131n\u0131 art\u0131rma\u011fa \u00e7al\u0131\u015f\u0131r v\u0259 bu m\u0259s\u0259l\u0259 h\u0259l\u0259 d\u0259 Suriya v\u0259 \u0130raqla m\u00fcbahis\u0259li olaraq al\u0131r.<\/p>\n<p>N\u0259hay\u0259t \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc riskli su b\u00f6hran\u0131 b\u00f6lg\u0259si Nil h\u00f6vz\u0259sidir. Alt\u0131 min kilometrd\u0259n \u00e7ox uzunlu\u011fu olan Nil \u00e7ay\u0131 sahill\u0259rind\u0259 40 milyon insan ya\u015fay\u0131r. Nilin \u0259sas su m\u0259nb\u0259yi Efiopiya, Eriteriya, Konqo Demokratik Respublikas\u0131, Uqanda, Tanzaniya, Keniya, Ruanda v\u0259 Burundidir. Sudan, C\u0259nubi Sudan v\u0259 Misir is\u0259 m\u0259ns\u0259b \u00f6lk\u0259l\u0259r hesab olunur.<\/p>\n<p>Nil \u00fcz\u0259rind\u0259ki b\u00fct\u00fcn siyasi raz\u0131la\u015fmalarda bir qayda olaraq Misirin \u00fcst\u00fcnl\u00fcy\u00fc tan\u0131n\u0131b. Baxmayaraq ki, Misir Nil \u00e7ay\u0131n\u0131n istifad\u0259\u00e7isi olub, bu \u00f6lk\u0259d\u0259 Nil\u0259 h\u0259r hans\u0131 su \u0259lav\u0259 olunmur. Lakin 2010-cu ild\u0259 \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fma Misirin maraqlar\u0131na cavab verm\u0259yib.<\/p>\n<p>Haz\u0131rda Nil \u00fcz\u0259rind\u0259 \u0259n b\u00f6y\u00fck m\u00fcbahis\u0259 is\u0259 Efiopiya \u0259razisind\u0259 in\u015fa olunan \u201cNahda\u201d (\u0130ntibah) ad\u0131 verilmi\u015f su b\u0259ndidir. Sudan s\u0259rh\u0259din\u0259 20-40 kilometr m\u0259saf\u0259d\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n \u201cNahda\u201d su b\u0259ndi Afrikan\u0131n \u0259n b\u00f6y\u00fck SES-i olacaq. \u0130yun-sentyabr aylar\u0131nda Efiopiyada ba\u015flayan ya\u011f\u0131\u015flar n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u0259ndin 4,9 milyard kubmetrlik h\u0259cminin dolmas\u0131 g\u00f6zl\u0259nilir. B\u0259ndin tikintisi zaman\u0131 \u0259razid\u0259n 30 min insan k\u00f6\u00e7\u00fcr\u00fcl\u00fcb.<\/p>\n<p>M\u0259lum oldu\u011fu kimi, Nil \u00e7ay\u0131 iki \u0259sas qoldan ibar\u0259tdir. M\u0259rk\u0259zi Afrikada Viktoriya g\u00f6l\u00fcnd\u0259n ba\u015flayan A\u011f Nil v\u0259 Efiopiyan\u0131n Tana g\u00f6l\u00fc, el\u0259c\u0259 d\u0259 Burundid\u0259ki g\u00f6ll\u0259rd\u0259n qidalanan Mavi Nil. \u201cNahda\u201d su b\u0259ndi m\u0259hz Efiopiya \u0259razisind\u0259, Mavi Nil \u00fcz\u0259rind\u0259 tikilir. Efiopiya \u0259razisind\u0259 12 \u00e7ay v\u0259 22 g\u00f6l Mavi Nili b\u0259sl\u0259yir. Bu s\u0259b\u0259bd\u0259n d\u0259 Efiopiya b\u0259ndin \u00f6z \u0259razisind\u0259ki sular hesab\u0131na tikildiyini iddia edir. Misir is\u0259 Nilin beyn\u0259lxalq bir h\u00f6vz\u0259 oldu\u011funu ir\u0259li s\u00fcr\u0259r\u0259k b\u0259ndin Misir iqtisadiyyat\u0131na z\u0259rb\u0259 vuraca\u011f\u0131n\u0131 bildirir. Ehtimal olunur ki, \u201cNahda\u201d b\u0259ndinin dolmas\u0131 ill\u0259r t\u0259l\u0259b ed\u0259c\u0259k, bu zaman Sudan v\u0259 Misirin su ehtiyatlar\u0131 k\u0259skin azalacaq. El\u0259c\u0259 d\u0259 Misirin elektrik enerjisi 20-40 faiz azalacaq.<\/p>\n<p>1929-cu il Misir, Sudan, Uqanda, Tanzaniya v\u0259 Keniya aras\u0131nda \u0259ld\u0259 olunan raz\u0131la\u015fmaya \u0259sas\u0259n, Misirin raz\u0131l\u0131\u011f\u0131 olmadan \u00e7ay \u00fcz\u0259rind\u0259 he\u00e7 bir i\u015f apar\u0131lmayacaq. Efiopiya is\u0259 bu raz\u0131la\u015fman\u0131 m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 d\u00f6vr\u00fcn\u00fcn s\u0259n\u0259di adland\u0131raraq imtina edir.<\/p>\n<p>Efiopiya \u201cNahda\u201d b\u0259ndini Misird\u0259 h\u0259rbi \u00e7evrili\u015fin ba\u015f verdiyi, \u00f6lk\u0259d\u0259 diqq\u0259tin daxili siyasi prosesl\u0259r\u0259 c\u0259lb olundu\u011fu 2013-c\u00fc ild\u0259 tikm\u0259y\u0259 ba\u015flay\u0131b. H\u0259tta iki \u00f6lk\u0259 \u00f6t\u0259n il m\u00fcharib\u0259nin kandar\u0131na g\u0259ls\u0259l\u0259r d\u0259, sonradan Misir geri \u00e7\u0259kilib. Haz\u0131rda r\u0259smi Qahir\u0259nin illik 40 milyard kubmetr su t\u0259l\u0259b etdiyi v\u0259 su b\u0259ndinin t\u0259dric\u0259n doldurulmas\u0131n\u0131 ist\u0259diyi bilinir.<\/p>\n<p>Maraql\u0131d\u0131r ki, Misird\u0259n f\u0259rqli olaraq Sudan \u201cNahda\u201d b\u0259ndin\u0259 etiraz etmir. \u018fksin\u0259, Sudan h\u00f6kum\u0259ti bu b\u0259ndin \u00e7aydak\u0131 selin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr v\u0259 d\u0259st\u0259kl\u0259yir. \u00dcst\u0259lik Sudan illik ehtiyac\u0131 olan 18,5 milyard kubmetr suyu ala bil\u0259c\u0259yin\u0259 inan\u0131r.<br \/>\nMisir is\u0259 t\u0259kl\u0259ndiyi \u00fc\u00e7\u00fcn v\u0259 haz\u0131rk\u0131 regional siyasi prosesl\u0259rd\u0259 t\u0259sirini itirdiyi \u00fc\u00e7\u00fcn Efiopiyaya t\u0259zyiq ed\u0259 bilmir. Efiopiyan\u0131n ba\u015f naziri is\u0259 Nobel s\u00fclh m\u00fckafat\u0131 alm\u0131\u015f v\u0259 d\u00fcnyada ciddi siyasi d\u0259st\u0259y\u0259 malik, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 Nil b\u0259ndi m\u0259s\u0259l\u0259sind\u0259 \u0130sraild\u0259n d\u0259st\u0259k ald\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha rahat h\u0259r\u0259k\u0259t edir.<\/p>\n<p>G\u00f6r\u00fcnd\u00fcy\u00fc kimi, Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 \u015firin su \u00e7oxdan regional siyas\u0259tin \u0259sas m\u00f6vzular\u0131 s\u0131ras\u0131na daxil olub. G\u00f6r\u00fcn\u0259n odur ki, qar\u015f\u0131dak\u0131 ill\u0259rd\u0259 \u015firin su problemi bu regionda daha ciddi m\u00f6vzu olacaq.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Haz\u0131rda yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 884 milyon insan su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fay\u0131r. 2050-ci ild\u0259 is\u0259 i\u00e7m\u0259li su tapmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259n planet \u0259halisinin say\u0131 5,7 milyarda \u00e7atacaq. Bu g\u00fcn d\u00fcnyada h\u0259r g\u00fcn 1000 n\u0259f\u0259r yet\u0259rli q\u0259d\u0259r i\u00e7m\u0259li su \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. T\u0259hl\u00fck\u0259 ild\u0259n-il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. 2010-cu il iyulun 28-d\u0259 BMT b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada su \u0259ld\u0259 etm\u0259ni \u0259sas insan h\u00fcququ olaraq tan\u0131yan q\u0259tnam\u0259 q\u0259bul edib. Bu, h\u0259m d\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k \u0259srd\u0259 \u015firin su q\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n planetin \u0259sas probleml\u0259ri s\u0131ras\u0131nda olaca\u011f\u0131na i\u015far\u0259dir. M\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259r is\u0259 yax\u0131n ill\u0259rd\u0259 Yax\u0131n \u015e\u0259rqd\u0259 su m\u00fcharib\u0259l\u0259rinin olaca\u011f\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q edir. Do\u011frudur, haz\u0131rda&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":188846,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[7],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity.jpg",620,406,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity.jpg",620,406,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity.jpg",620,406,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity-300x196.jpg",300,196,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity.jpg",620,406,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity.jpg",620,406,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity.jpg",620,406,false],"post-thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity-240x172.jpg",240,172,true],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/water-scarcity.jpg",620,406,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=7\" rel=\"category\">D\u00fcnya<\/a>","rttpg_excerpt":"Haz\u0131rda yer k\u00fcr\u0259sind\u0259 884 milyon insan su \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fay\u0131r. 2050-ci ild\u0259 is\u0259 i\u00e7m\u0259li su tapmaqda \u00e7\u0259tinlik \u00e7\u0259k\u0259n planet \u0259halisinin say\u0131 5,7 milyarda \u00e7atacaq. Bu g\u00fcn d\u00fcnyada h\u0259r g\u00fcn 1000 n\u0259f\u0259r yet\u0259rli q\u0259d\u0259r i\u00e7m\u0259li su \u0259ld\u0259 ed\u0259 bilm\u0259diyi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u00fcnyas\u0131n\u0131 d\u0259yi\u015fir. T\u0259hl\u00fck\u0259 ild\u0259n-il\u0259 b\u00f6y\u00fcy\u00fcr. 2010-cu il iyulun 28-d\u0259 BMT b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada su \u0259ld\u0259 etm\u0259ni \u0259sas insan&hellip;","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/188845"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=188845"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/188845\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/188846"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=188845"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=188845"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=188845"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}