{"id":190260,"date":"2020-07-10T19:15:12","date_gmt":"2020-07-10T16:15:12","guid":{"rendered":"http:\/\/arantv.az\/?p=190260"},"modified":"2020-07-10T19:15:12","modified_gmt":"2020-07-10T16:15:12","slug":"naxcivandan-baslanan-qurtulus-missiyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arantv.az\/?p=190260","title":{"rendered":"NAX\u00c7IVANDAN BA\u015eLANAN QURTULU\u015e M\u0130SS\u0130YASI"},"content":{"rendered":"<p>Yax\u0131n v\u0259 uzaq ke\u00e7mi\u015fimiz\u0259\u00a0 n\u0259z\u0259r sal\u0131b m\u00fcqayis\u0259l\u0259r apard\u0131qda xalq\u0131n taleyind\u0259 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin nec\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli siyasi liderl\u0259rinin v\u0259 milli q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 qurulmu\u015f v\u0259 iki il\u0259 yax\u0131n \u015e\u0259rqin ilk demokratik respublikas\u0131 olaraq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 1920-ci ilin aprelind\u0259 Sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fgal edilm\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 70 illik kommunist sisteminin antimilli siyas\u0259ti milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk prosesin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r buxov vursa da, Sovet Az\u0259rbaycan\u0131n\u0131n siyasi elitas\u0131nda poststalin d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 milli d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259li \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259r zaman-zaman ir\u0259li \u00e7\u0131x\u0131r, milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rrin dir\u00e7\u0259ldilm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fc\u0259yy\u0259n s\u0259yl\u0259r g\u00f6st\u0259rirdil\u0259r. Lakin bel\u0259 hallar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 Moskva t\u0259r\u0259find\u0259n q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 al\u0131n\u0131r v\u0259 t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcskar partiya v\u0259 sovet r\u0259hb\u0259rl\u0259ri m\u00fcvafiq \u015f\u0259kild\u0259 c\u0259zaland\u0131r\u0131l\u0131rd\u0131lar. Xalq\u0131m\u0131z\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f simalar\u0131,\u00a0 respublika r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 olan \u0130mam Mustafayev, Mirz\u0259 \u0130brahimov, \u015e\u0131x\u0259li Qurbanov da bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 bel\u0259 t\u0259zyiql\u0259r\u0259 m\u0259ruz qalm\u0131\u015fd\u0131lar.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin 1969-cu ilin 14 iyulunda Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 g\u0259tirilm\u0259si xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi taleyind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si oldu. \u018flb\u0259tt\u0259, Kremlin m\u0259qs\u0259di g\u00fccl\u00fc irad\u0259y\u0259 v\u0259 y\u00fcks\u0259k m\u0259n\u0259vi-siyasi keyfiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik olan bir \u015f\u0259xsiyy\u0259ti respublika r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 g\u0259tirm\u0259kl\u0259 SSR\u0130-nin \u00e7ox gerid\u0259 qalm\u0131\u015f, lakin \u0259n m\u00fch\u00fcm xammal ehtiyatlar\u0131, x\u00fcsusil\u0259 neft, pamb\u0131q, \u00fcz\u00fcm, t\u00fct\u00fcn istehsal\u0131nda M\u0259rk\u0259zi qane ed\u0259c\u0259k\u00a0 bir respublikan\u0131 aya\u011fa qald\u0131rmaq, onun \u00fcmumittifaq b\u00fcdc\u0259sin\u0259 daha \u00e7ox fayda verm\u0259sini t\u0259min etm\u0259k idi. Lakin Heyd\u0259r \u018fliyevin respublika r\u0259hb\u0259rliyin\u0259 g\u0259li\u015fi art\u0131q xalq\u0131m\u0131z\u0131n sonrak\u0131 taleyind\u0259 qal\u0131c\u0131, qar\u015f\u0131s\u0131al\u0131nmaz ictimai-iqtisadi-m\u0259n\u0259vi inki\u015faf x\u0259ttinin, Az\u0259rbaycan respublikas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn umumxalq t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyinin yeni n\u0259f\u0259sl\u0259 ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 oldu. Bu, o zamanlar idi ki, b\u00fct\u00fcn SSR\u0130-d\u0259 \u201csovet xalq\u0131\u201d insanlar\u0131n yeni tarixi birliyi kimi t\u0259lqin edilir, \u201csovet v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259rliyi v\u0259 proletar beyn\u0259lmil\u0259l\u00e7iliyi\u201d siyas\u0259ti sistemli \u015f\u0259kild\u0259 yeridilir v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin b\u00fct\u00fcn ideologiya ma\u015f\u0131n\u0131 bu sah\u0259d\u0259 \u00fcmumi ictimai r\u0259y formala\u015fd\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn s\u0259f\u0259rb\u0259r edilirdi. Bel\u0259 bir \u015f\u0259raitd\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyevin respublikaya r\u0259hb\u0259rlik etdiyi on d\u00f6rd il \u0259rzind\u0259 Az\u0259rbaycan dilini, m\u0259d\u0259niyy\u0259tini, milli ad\u0259t v\u0259 \u0259n\u0259n\u0259l\u0259ri, ana v\u0259t\u0259n &#8211; \u00a0tarixi Az\u0259rbaycan d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259sini ya\u015fatmaq \u0259lb\u0259tt\u0259, asan m\u0259s\u0259l\u0259 deyildi. Heyd\u0259r \u018fliyev respublikan\u0131 iqtisadi c\u0259h\u0259td\u0259n \u0259n qabaqc\u0131l s\u0131ralara \u00e7\u0131xarmaqla, ona m\u0259rk\u0259zin \u0259vv\u0259ll\u0259r he\u00e7 d\u0259 xo\u015f olmayan m\u00fcnasib\u0259tini m\u00fcsb\u0259t m\u0259craya y\u00f6n\u0259ltm\u0259kl\u0259 milli-m\u0259n\u0259vi t\u0259r\u0259qqi, milli \u00f6z\u00fcn\u00fcd\u0259rk v\u0259 Az\u0259rbaycan t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyi \u00fc\u00e7\u00fcn d\u0259 geni\u015f yol a\u00e7m\u0131\u015f olurdu. Az\u0259rbaycan daim intensiv \u015f\u0259kild\u0259 inki\u015faf ed\u0259n, h\u0259r il \u201csosializm yar\u0131\u015f\u0131n\u0131n qalibi\u201d olan, \u201cke\u00e7ici q\u0131rm\u0131z\u0131 bayraqlar\u201d qazanan, SSR\u0130-nin y\u00fcks\u0259k m\u00fckafatlar\u0131na layiq g\u00f6r\u00fcl\u0259n bir m\u00fctt\u0259fiq respublika olmasayd\u0131, \u0259lb\u0259tt\u0259, Heyd\u0259r \u018fliyev xalq\u0131m\u0131z\u0131n d\u0259y\u0259rli milli ziyal\u0131lar\u0131n\u0131, aliml\u0259rini, yaz\u0131\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131, b\u0259st\u0259karlar\u0131n\u0131 ir\u0259li \u00e7\u0259kib onlar\u0131n \u00f6lk\u0259 miqyas\u0131nda \u00a0tan\u0131d\u0131lmas\u0131na v\u0259 d\u0259y\u0259rl\u0259ndirilm\u0259sin\u0259 nail ola bilm\u0259zdi, xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi d\u0259y\u0259rl\u0259rini ya\u015fadan \u0259d\u0259bi-b\u0259dii \u0259s\u0259rl\u0259rin , kino v\u0259 teatr s\u0259n\u0259timizin milli ruhlu film v\u0259 tama\u015falar\u0131n\u0131n \u0259rs\u0259y\u0259 g\u0259tirilm\u0259sini t\u0259min ed\u0259 bilm\u0259zdi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev sad\u0259c\u0259 olaraq m\u00fctt\u0259fiq respublikan\u0131n qabiliyy\u0259tli ba\u015f\u00e7\u0131s\u0131 deyildi, eyni zamanda\u00a0 Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n q\u0259lbind\u0259 get-ged\u0259 \u00f6z\u00fcn\u0259 \u00a0yer alan, insanlarla ke\u00e7irdiyi m\u00fcnt\u0259z\u0259m g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259rl\u0259, xalq\u0131n \u00f6z dilind\u0259 etdiyi nitql\u0259ri il\u0259, m\u00fcxt\u0259lif t\u0259b\u0259q\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259nsub y\u00fczl\u0259rl\u0259-minl\u0259rl\u0259 respublika sakini il\u0259\u00a0 \u015f\u0259xsi\u00a0 tan\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131 v\u0259 \u00fcnsiyy\u0259ti il\u0259 xalq\u0131n b\u00f6y\u00fck \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin h\u00fcsn-r\u0259\u011fb\u0259tini qazanan v\u0259 sevil\u0259n milli r\u0259hb\u0259r idi. Az\u0259rbaycan\u0131n s\u0259nayesinin, k\u0259nd t\u0259s\u0259rr\u00fcfat\u0131n\u0131n y\u00fcks\u0259k inki\u015faf\u0131n\u0131 t\u0259min etm\u0259si il\u0259 yana\u015f\u0131, xalq\u0131n milli-m\u0259n\u0259vi inki\u015faf\u0131na daim qay\u011f\u0131 g\u00f6st\u0259rm\u0259si v\u0259 bu sah\u0259d\u0259 \u0259vv\u0259ll\u0259r g\u00f6r\u00fcnm\u0259mi\u015f k\u00f6kl\u00fc canlanma v\u0259 t\u0259r\u0259qqinin \u0259ld\u0259 edilm\u0259si Heyd\u0259r \u018fliyevin b\u00f6y\u00fck nailiyy\u0259ti idi.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259rin 1990-c\u0131 ilin iyulunda Moskvadan do\u011fma V\u0259t\u0259n\u0259 xilaskar missiyal\u0131 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131, t\u0259qibl\u0259r\u0259 m\u0259ruz qal\u0131b Bak\u0131dan Nax\u00e7\u0131vana getm\u0259si ilk n\u00f6vb\u0259d\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n qorunmas\u0131, onun d\u00fc\u00e7ar oldu\u011fu burul\u011fandan v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n t\u0259cav\u00fcz\u00fcnd\u0259n xilas edilm\u0259sind\u0259 h\u0259lledici rol oynad\u0131. Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vanda k\u00fctl\u0259vi \u00fcmumxalq m\u0259h\u0259bb\u0259ti il\u0259 qar\u015f\u0131lanmas\u0131, h\u0259r k\u0259sin bu dahi insana \u00fcmid v\u0259 p\u0259nah yeri kimi baxmas\u0131, dualar edib xalq\u0131 bu b\u0259ladan qurtarmas\u0131n\u0131 ist\u0259m\u0259si b\u00f6y\u00fck r\u0259hb\u0259rin m\u00fcbariz\u0259 \u0259zmini daha da art\u0131rd\u0131, \u00fcz\u0259rin\u0259 d\u00fc\u015f\u0259n a\u011f\u0131r v\u0259 m\u0259suliyy\u0259tli v\u0259zif\u0259nin \u00f6hd\u0259sind\u0259n bacar\u0131qla g\u0259lm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn ona q\u00fcvv\u0259t verdi. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b v\u0259ziyy\u0259t\u0259 baxmayaraq, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 demokratik d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011funun ilk v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli add\u0131mlar\u0131 Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n m\u0259hz Nax\u00e7\u0131vanda at\u0131ld\u0131.<br \/>\nUlu \u00d6nd\u0259r Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisind\u0259 deputat olan zaman d\u00f6nm\u0259z irad\u0259 v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tinin g\u00fcc\u00fc il\u0259 ictimaiyy\u0259ti qar\u015f\u0131dak\u0131 hadis\u0259l\u0259rd\u0259n x\u0259b\u0259rdar edir, g\u00f6zl\u0259nil\u0259n d\u0259yi\u015fiklikl\u0259r\u0259 haz\u0131rlay\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn xalq Heyd\u0259r \u018fliyevi d\u0259st\u0259kl\u0259yirdi, lakin Moskvan\u0131n dikt\u0259si il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n Az\u0259rbaycan\u0131n kommunist r\u0259hb\u0259rliyini d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259nl\u0259rin m\u00fcqavim\u0259ti d\u0259 var idi. Buna baxmayaraq, Heyd\u0259r \u018fliyev q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 b\u00fct\u00fcn demokratik q\u00fcvv\u0259l\u0259rin q\u0259bul etdiyi lider\u0259 \u00e7evrildi. 1991-ci ilin ortalar\u0131nda sovet r\u0259hb\u0259rliyinin Az\u0259rbaycana qar\u015f\u0131 \u0259dal\u0259tsiz siyas\u0259tini k\u0259skin t\u0259nqid etm\u0259kl\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin Sovet \u0130ttifaq\u0131 Kommunist Partiyas\u0131 s\u0131ralar\u0131n\u0131 n\u00fcmayi\u015fkaran\u0259 \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259rk etm\u0259si \u201cb\u0259lk\u0259 d\u0259 qaytard\u0131lar\u201d d\u00fc\u015f\u00fcnc\u0259si il\u0259 ya\u015fayan Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisind\u0259ki ke\u00e7mi\u015f r\u0259smi \u015f\u0259xsl\u0259rin v\u0259 m\u0259murlar\u0131n bir \u00e7oxunun da m\u00f6vqeyinin d\u0259yi\u015fm\u0259sin\u0259 s\u0259b\u0259b oldu.\u00a0Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u00f6nm\u0259z irad\u0259si v\u0259 q\u0259tiyy\u0259tli v\u0259t\u0259nda\u015fl\u0131q m\u00f6vqeyi \u00e7oxlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u00f6rn\u0259k oldu. H\u0259tta, \u0259n inadkar kommunistl\u0259r v\u0259 sovetp\u0259r\u0259stl\u0259r bel\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin bu add\u0131m\u0131ndan sonra \u00f6zl\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259minlik hiss etdil\u0259r ki, Sovet hakimiyy\u0259tinin v\u0259 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n daha bir perspektivi qalmam\u0131\u015fd\u0131r v\u0259 qorxmadan, \u00e7\u0259kinm\u0259d\u0259n istiqlaliyy\u0259t yolu se\u00e7ilm\u0259lidir.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin s\u0259drliyi il\u0259 17 noyabr 1990-c\u0131 il tarixind\u0259 Nax\u00e7\u0131van MSSR Ali Sovetinin sessiyas\u0131nda Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n ad\u0131ndan \u201cSovet Sosialist\u201d s\u00f6zl\u0259rinin \u00e7\u0131xar\u0131lmas\u0131 v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin \u00fc\u00e7r\u0259ngli, ay-ulduzlu bayra\u011f\u0131n\u0131n iclas salonuna g\u0259tirilm\u0259si m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin b\u0259rq\u0259rar edilm\u0259si yolunda \u0259v\u0259zsiz xidm\u0259t idi. Bu t\u0259qrib\u0259n 190 illik i\u015f\u011fal v\u0259 ilhaqdan qurtulu\u015fun ba\u015flan\u011f\u0131c\u0131 idi, XX \u0259srd\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin yenid\u0259n b\u0259rpas\u0131n\u0131n ilk add\u0131mlar\u0131 idi. H\u0259min iclasda \u201cAli Sovet\u201d ad\u0131 da \u201cAli M\u0259clis\u201dl\u0259 \u0259v\u0259z olundu. H\u0259min anlar\u0131n he\u00e7 bir vaxt unudulmayacaq co\u015fqusu Muxtar Respublika Ali M\u0259clisinin deputat\u0131 olaraq bu s\u0259tirl\u0259rin m\u00fc\u0259llifinin d\u0259 yadda\u015f\u0131nda d\u0259rin iz buraxm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<p>Nax\u00e7\u0131van \u0259halisinin irad\u0259si il\u0259 Ulu \u00d6nd\u0259rin Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisinin S\u0259dri se\u00e7ilm\u0259si Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin ilk atributlar\u0131n\u0131n q\u0259bulundan tutmu\u015f, k\u00f6kl\u00fc inqilabi islahatlar da daxil olmaqla, m\u00fcst\u0259qilliy\u0259 aparan yolun v\u0259 vasit\u0259l\u0259rin m\u00fc\u0259yy\u0259n edilm\u0259sini \u015f\u0259rtl\u0259ndirdi. Bu, Heyd\u0259r \u018fliyev yolu idi.<br \/>\n\u00dcmummilli liderin Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisin\u0259 S\u0259dr se\u00e7ilm\u0259si il\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n ayr\u0131lmaz bir hiss\u0259sind\u0259 m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t quruculu\u011fu i\u015fin\u0259 ba\u015flan\u0131ld\u0131. O zaman \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n \u00fcmd\u0259 v\u0259 apar\u0131c\u0131 v\u0259zif\u0259 Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 Erm\u0259nistan\u0131n getdikc\u0259 geni\u015fl\u0259n\u0259n t\u0259cav\u00fcz\u00fcnd\u0259n qorumaq idi. Erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u015fose v\u0259 d\u0259mir yolu ba\u011flanan, elektrik enerjisi, t\u0259bii qaz\u0131, telefon rabit\u0259si k\u0259sil\u0259n, yegan\u0259 hava yolu da t\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259rd\u0259n xali olmayan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131 tam blokada \u015f\u0259raitind\u0259 \u0259n a\u011f\u0131r g\u00fcnl\u0259rini ke\u00e7irirdi. 1991-1993-c\u00fc ill\u0259rd\u0259, Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131n\u0131n Ali M\u0259clisin\u0259 r\u0259hb\u0259rlik etdiyi zaman Heyd\u0259r \u018fliyev h\u0259m Nax\u00e7\u0131van\u0131 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131ndan qorumaq, h\u0259m d\u0259 m\u00fcst\u0259qilliyinin k\u00f6vr\u0259k add\u0131mlar\u0131n\u0131 atmaqda olan, lakin s\u0259ri\u015ft\u0259siz v\u0259 d\u0259yan\u0259tsiz r\u0259hb\u0259rl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tsizliyi \u00fcz\u00fcnd\u0259n, yad xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin a\u015fkar v\u0259 gizli t\u0259zyiql\u0259ri alt\u0131nda az qala varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirm\u0259k t\u0259hl\u00fck\u0259si il\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131 f\u0259lak\u0259td\u0259n qurtarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn yollar axtar\u0131rd\u0131. Dondurucu q\u0131\u015f gec\u0259l\u0259rind\u0259 Ali M\u0259clisin ikinci m\u0259rt\u0259b\u0259sind\u0259ki i\u015f ota\u011f\u0131nda, neft lampas\u0131 i\u015f\u0131\u011f\u0131nda Heyd\u0259r \u018fliyev b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131 i\u015f\u0131\u011fa \u00e7\u0131xarmaq \u00fc\u00e7\u00fcn \u00e7al\u0131\u015f\u0131rd\u0131. Lakin bu \u00e7\u0259tin v\u0259zif\u0259ni yaln\u0131z \u015f\u0259xsiyy\u0259tinin n\u00fcfuzu v\u0259 diplomatiyas\u0131n\u0131n g\u00fcc\u00fc il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irm\u0259k m\u00fcmk\u00fcn deyildi. D\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin \u0259n vacib v\u0259 birinci daya\u011f\u0131 olan nizami milli ordusuz n\u0259 d\u00f6vl\u0259ti qurmaq, n\u0259 d\u0259 onu qorumaq olard\u0131.<\/p>\n<p>M\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin d\u0259rin z\u0259kas\u0131 v\u0259 t\u0259dbirliliyi, sovet idar\u0259 sisteminin b\u00fct\u00fcn inc\u0259likl\u0259rini bilm\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 v\u0259 \u0259lb\u0259tt\u0259 ki, ke\u00e7mi\u015f \u0130ttifaqda qazanm\u0131\u015f oldu\u011fu n\u00fcfuz say\u0259sind\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR \u0259razisind\u0259ki sovet ordusu hiss\u0259l\u0259ri nizaml\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 yola sal\u0131nd\u0131. H\u0259min zaman \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 ulu \u00f6nd\u0259rin Rusiyan\u0131n y\u00fcks\u0259k r\u0259smil\u0259ri il\u0259 d\u00fczg\u00fcn m\u00fcnasib\u0259t formala\u015fd\u0131rmas\u0131 el\u0259 bir imkan yaratd\u0131 ki, h\u0259min h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin d\u00f6y\u00fc\u015f texnikas\u0131n\u0131n v\u0259 silahlar\u0131n \u0259ks\u0259riyy\u0259tinin Nax\u00e7\u0131van hakimiyy\u0259tin\u0259 verilm\u0259si t\u0259min edildi. Heyd\u0259r \u018fliyevin F\u0259rman\u0131 il\u0259 Az\u0259rbaycanda ilk d\u0259f\u0259 olaraq Nax\u00e7\u0131van D\u00f6vl\u0259t M\u00fcdafi\u0259 Komit\u0259si yarad\u0131ld\u0131 v\u0259 sovet h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rinin texnika v\u0259 silahlar\u0131 h\u0259min quruma t\u0259hvil verildi. Bel\u0259likl\u0259, Nax\u00e7\u0131van\u0131n m\u00fcdafi\u0259sinin t\u0259min olunmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n z\u0259ruri add\u0131mlar at\u0131lma\u011fa ba\u015fland\u0131. Bir \u00e7ox k\u00f6null\u00fc pe\u015f\u0259kar h\u0259rb\u00e7il\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na b\u00f6y\u00fck co\u015fqu il\u0259 s\u0259s verdil\u0259r. X\u00fcsusi vur\u011fulamaq laz\u0131md\u0131r ki, h\u0259l\u0259 Sovet hakimiyy\u0259ti ill\u0259rind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev orduda az\u0259rbaycanl\u0131 milli zabit kadrlar\u0131n\u0131n \u00e7ox az oldu\u011funu g\u00f6r\u0259r\u0259k bu sah\u0259d\u0259 sistemli uzaqg\u00f6r\u0259n t\u0259dbirl\u0259r h\u0259yata ke\u00e7irmi\u015fdi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyev bir mill\u0259t v\u0259kili kimi Az\u0259rbaycan parlamentinin iclaslar\u0131nda \u00f6lk\u0259mizin d\u00fc\u015fd\u00fcy\u00fc a\u011f\u0131r ictimai-siyasi v\u0259 iqtisadi b\u00f6hrandan \u00e7\u0131x\u0131\u015f yollar\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir, buna r\u0259vac ver\u0259n M.Qorba\u00e7ov hakimiyy\u0259tini v\u0259 onun dikt\u0259si il\u0259 h\u0259r\u0259k\u0259t ed\u0259n respublika r\u0259hb\u0259rliyini q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 ittiham edirdi. O, yeni \u0130ttifaq ad\u0131 il\u0259 SSR\u0130-ni dir\u00e7\u0259ltm\u0259k c\u0259hdl\u0259rini q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd ed\u0259r\u0259k deyirdi: \u201cM\u0259n yeni \u0130ttifaqa daxil olma\u011f\u0131n v\u0259 bunun \u00fc\u00e7\u00fcn referendum ke\u00e7irm\u0259yin he\u00e7 bir \u015f\u0259rt qoymadan \u0259leyhin\u0259y\u0259m. Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 iqtisadi v\u0259 siyasi m\u00fcst\u0259qillik yolu il\u0259 getm\u0259li, tam istiqlaliyy\u0259t u\u011frunda m\u00fcbariz\u0259 aparmal\u0131d\u0131r\u201d.<\/p>\n<p>Ulu \u00d6nd\u0259r\u0259, b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t ustad\u0131na d\u0259rind\u0259n inanan, arxay\u0131nl\u0131qla g\u00fcv\u0259n\u0259n, \u00a0onun m\u00fcst\u0259qillik ideyalar\u0131n\u0131 d\u0259st\u0259kl\u0259y\u0259n Nax\u00e7\u0131van MR \u0259halisi ellikl\u0259 h\u0259min \u0130ttifaqa dair \u00f6lk\u0259 referendumuna getm\u0259di, m\u00fcst\u0259ml\u0259k\u0259 boyunduru\u011funu q\u0259tiyy\u0259tl\u0259 r\u0259dd etdi, m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik yolunu se\u00e7di. Heyd\u0259r \u018fliyevin irad\u0259si il\u0259 Kommunist Partiyas\u0131n\u0131n Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131ndak\u0131 strukturlar\u0131n\u0131n l\u0259\u011fv edilm\u0259si, 8 sentyabr 1991-ci ild\u0259 Az\u0259rbaycanda ke\u00e7iril\u0259n prezident se\u00e7kisinin baykot edilm\u0259si bar\u0259sind\u0259 Nax\u00e7\u0131van Ali M\u0259clisinin q\u0259rarlar\u0131 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycana b\u0259nz\u0259r add\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn c\u0259sar\u0259tli \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar idi.<\/p>\n<p>20 Yanvar hadis\u0259l\u0259rin\u0259, erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n Xocal\u0131da t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri k\u00fctl\u0259vi q\u0131r\u011f\u0131nlara h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259tin verilm\u0259si v\u0259 Nax\u00e7\u0131van MR Ali M\u0259clisind\u0259 bu hadis\u0259l\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259dar q\u0259rarlar q\u0259bul edilm\u0259si, Xocal\u0131 faci\u0259sinin Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti oldu\u011funun d\u00fcnya ictimaiyy\u0259tinin diqq\u0259tin\u0259 \u00e7atd\u0131r\u0131lmas\u0131 o zaman Heyd\u0259r \u018fliyevin t\u0259\u015f\u0259bb\u00fcs\u00fc v\u0259 r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n\u00a0 \u00e7ox z\u0259ruri t\u0259dbirl\u0259r idi.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin h\u0259yati \u0259h\u0259miyy\u0259tli, uzaqg\u00f6r\u0259n v\u0259 m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc add\u0131mlar\u0131ndan biri d\u0259 T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259ti v\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n \u00a0r\u0259hb\u0259rl\u0259ri il\u0259 t\u0259masa ke\u00e7\u0259r\u0259k Nax\u00e7\u0131van MR \u0259halisini iqtisadi f\u0259lak\u0259td\u0259n qurtarmaq idi. Bak\u0131da Xalq C\u0259bh\u0259si-M\u00fcsavat hakimiyy\u0259ti onun bu z\u0259ruri f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin\u0259 n\u0259 q\u0259d\u0259r q\u0131sqancl\u0131qla yana\u015fsa, m\u00fcxt\u0259lif vasit\u0259l\u0259rl\u0259 mane olma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fsa da, Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin \u00a0xarici siyas\u0259tinin \u0259sil\u00a0 t\u0259m\u0259l da\u015flar\u0131 m\u0259hz \u00a0Nax\u00e7\u0131vanda qoyulurdu. Heyd\u0259r \u018fliyev Ali M\u0259clisin deputatlar\u0131na, t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lara, jurnalistl\u0259r\u0259 t\u0259kidl\u0259 Nax\u00e7\u0131van\u0131n yax\u0131n tarixini, x\u00fcsusil\u0259 1921-ci il \u00a0Moskva v\u0259 Qars m\u00fcqavil\u0259l\u0259rini \u00f6yr\u0259nm\u0259yi t\u00f6vsiy\u0259 edirdi. \u018fvv\u0259lki tarixi t\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259ri n\u0259z\u0259r\u0259 alaraq \u00f6lk\u0259mizin bu q\u0259dim gu\u015f\u0259sini qoruyub saxlamaq \u00fc\u00e7\u00fcn T\u00fcrkiy\u0259 C\u00fcmhuriyy\u0259tinin v\u0259 \u0130ran \u0130slam Respublikas\u0131n\u0131n d\u00f6vl\u0259t ba\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 s\u0259viyy\u0259sind\u0259 g\u00f6r\u00fc\u015fl\u0259r ke\u00e7irir, s\u0259n\u0259dl\u0259r imzalay\u0131r v\u0259 qar\u015f\u0131ya qoydu\u011fu m\u0259qs\u0259dl\u0259r\u0259 nail olurdu. Onun \u015f\u0259xsi n\u00fcfuzunun, siyasi sanbal\u0131n\u0131n n\u0259tic\u0259si idi ki, T\u00fcrkiy\u0259nin o vaxtk\u0131 Prezidenti S\u00fcleyman D\u0259mir\u0259l Nax\u00e7\u0131vana g\u0259ldi, Heyd\u0259r \u018fliyev \u0130ran\u0131n h\u0259min d\u00f6vrd\u0259ki Prezidenti Ha\u015femi R\u0259fs\u0259ncaninin d\u0259v\u0259ti \u00fczr\u0259 Tehranda s\u0259f\u0259rd\u0259 oldu, bel\u0259likl\u0259 blokadada olan Nax\u00e7\u0131van Muxtar Respublikas\u0131na yeni n\u0259f\u0259s verildi. Bak\u0131da b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 q\u0131sqancl\u0131qla izl\u0259y\u0259n, h\u0259tta \u0259ng\u0259ll\u0259r yaratma\u011fa \u00e7al\u0131\u015fan q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 m\u0259h\u0259l qoymayan Ulu \u00d6nd\u0259r \u00f6z diplomatik t\u0259dbirl\u0259ri il\u0259 erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131 da Nax\u00e7\u0131vana t\u0259krar h\u0259ml\u0259 etm\u0259kd\u0259n \u00e7\u0259kindirdi. B\u00fct\u00fcn bu m\u00fcdrik add\u0131mlar olmasayd\u0131, 1918-1919-cu ill\u0259rd\u0259ki erm\u0259ni i\u015f\u011fal\u0131 t\u0259krarlana, h\u0259min ill\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti Nax\u00e7\u0131van b\u00f6lg\u0259sinin qorunmas\u0131nda aciz qala bil\u0259rdi. Buna g\u00f6r\u0259 d\u0259, \u0259minlikl\u0259 deyil\u0259 bil\u0259r ki, Az\u0259rbaycan\u0131 xarici i\u015f\u011faldan v\u0259 daxili b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fckd\u0259n, lab\u00fcd f\u0259lak\u0259t v\u0259 da\u011f\u0131lmadan qurtarmaq g\u00f6r\u0259vin\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev Nax\u00e7\u0131vanda ik\u0259n ba\u015flam\u0131\u015f, V\u0259t\u0259nin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olan bu diyar\u0131n qurtulu\u015funu t\u0259min etdi. O vaxtlar m\u0259rk\u0259zd\u0259n edil\u0259n t\u0259zyiql\u0259r\u0259 baxmayaraq Az\u0259rbaycan\u0131n tan\u0131nm\u0131\u015f elm, t\u0259hsil, m\u0259d\u0259niyy\u0259t xadiml\u0259ri, \u00f6lk\u0259nin \u0259ks\u0259r ziyal\u0131 t\u0259b\u0259q\u0259si, v\u0259t\u0259np\u0259rv\u0259r jurnalistl\u0259r v\u0259 \u00e7\u0259sar\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n b\u0259zi k\u00fctl\u0259vi informasiya vasit\u0259l\u0259ri Heyd\u0259r \u018fliyevin milli d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik v\u0259 onun qorunub saxlanmas\u0131 sah\u0259sind\u0259ki f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rini b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n diqq\u0259tin\u0259 yetirirdil\u0259r.\u00a0 Heyd\u0259r \u018fliyevin yenid\u0259n b\u00f6y\u00fck siyas\u0259t\u0259 qay\u0131d\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u0259ng\u0259ll\u0259m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn \u00a0hakimiyy\u0259tin \u0259sass\u0131z h\u00fcquqi v\u0259 fiziki t\u0259zyiql\u0259rin\u0259 baxmayaraq xalq\u0131m\u0131z yegan\u0259 nicat yolunu Heyd\u0259r \u018fliyevi hakimiyy\u0259t\u0259 d\u0259v\u0259t etm\u0259kd\u0259 g\u00f6r\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p>Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycanda ikinci d\u0259f\u0259 hakimiyy\u0259t\u0259 g\u0259li\u015fi d\u0259 birinci d\u0259f\u0259 oldu\u011fu kimi, respublikan\u0131n \u00fczl\u0259\u015fdiyi a\u011f\u0131r sosial-iqtisadi, m\u0259n\u0259vi m\u00fchitl\u0259 \u015f\u0259rtl\u0259nirdi. Lakin bu d\u0259f\u0259 \u00f6lk\u0259miz h\u0259m d\u0259, xarici q\u00fcvv\u0259l\u0259rin himay\u0259 g\u00f6st\u0259rdiyi Erm\u0259nistan t\u0259r\u0259find\u0259n ba\u015flanan h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz, xaricd\u0259n d\u0259st\u0259kl\u0259n\u0259n daxili b\u00f6l\u00fcc\u00fcl\u00fck, s\u0259ri\u015ft\u0259siz r\u0259hb\u0259rlikd\u0259n, \u0259slind\u0259 r\u0259hb\u0259rsizlikd\u0259n qaynaqlanan k\u00fctl\u0259vi xaos v\u0259 h\u0259rcm\u0259rclikd\u0259n d\u0259rin v\u0259 t\u0259hl\u00fck\u0259li siyasi-iqtisadi v\u0259 m\u0259n\u0259vi b\u00f6hran ke\u00e7irirdi.15 iyun 1993-c\u00fc ild\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin Az\u0259rbaycan Ali Sovetinin S\u0259dri se\u00e7ilm\u0259si v\u0259 on g\u00fcn sonra is\u0259 Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 Prezidentinin s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259rinin icras\u0131na ba\u015flamas\u0131 xalq\u0131m\u0131z\u0131n milli m\u00fcst\u0259qilliyind\u0259, el\u0259c\u0259 d\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyinin qorunub saxlanmas\u0131 v\u0259 inki\u015faf etdirilm\u0259sind\u0259 d\u00f6n\u00fc\u015f n\u00f6qt\u0259si oldu. 1990-c\u0131 ill\u0259rin \u0259vv\u0259ll\u0259rind\u0259n \u00f6lk\u0259d\u0259 ba\u015flayan hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131 bu v\u0259 ya dig\u0259r \u015f\u0259kild\u0259 1993-c\u00fc ilin 15 iyun tarixin\u0259d\u0259k davam edirdi v\u0259 x\u00fcsusi vur\u011fulanmal\u0131d\u0131r ki, m\u0259lum xarici t\u0259sirl\u0259rl\u0259 yana\u015f\u0131, xalqa zidd daxili q\u00fcvv\u0259l\u0259rin t\u0259xribat\u00e7\u0131 f\u0259aliyy\u0259tl\u0259ri, mill\u0259tin v\u0259 d\u00f6vl\u0259tin taleyin\u0259 hakimiyy\u0259td\u0259ki m\u00fc\u0259yy\u0259n q\u00fcvv\u0259l\u0259rin bigan\u0259liyi \u00f6lk\u0259mizi u\u00e7urumun bir add\u0131ml\u0131\u011f\u0131na g\u0259tirib \u00e7\u0131xarm\u0131\u015fd\u0131. Daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259 v\u0259 ziddiyy\u0259tl\u0259r, \u015f\u0259xsi v\u0259 qrup m\u0259nafel\u0259rinin toqqu\u015fmas\u0131 xalq\u0131 v\u0259 d\u00f6vl\u0259ti \u00e7\u0259tin\u0259 salm\u0131\u015f, \u00e7\u0131x\u0131lmaz bir xaosa s\u00fcr\u00fckl\u0259mi\u015fdi. V\u0259t\u0259nda\u015f qar\u015f\u0131durmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131 d\u0259rhal al\u0131nmasayd\u0131,bu v\u0259ziyy\u0259t \u00f6lk\u0259mizin bir ne\u00e7\u0259 yer\u0259 par\u00e7alanmas\u0131na, n\u0259tic\u0259d\u0259 d\u00f6vl\u0259t m\u00fcst\u0259qilliyinin itirilm\u0259sin\u0259 g\u0259tirib \u00e7\u0131xaracaqd\u0131. Bel\u0259 bir m\u00fcr\u0259kk\u0259b ictimai-siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin Nax\u00e7\u0131vandan Bak\u0131ya g\u0259li\u015fi s\u00f6z\u00fcn \u0259sl m\u0259nas\u0131nda, b\u00f6y\u00fck Qurtulu\u015f missiyas\u0131n\u0131n ba\u015flanmas\u0131 idi.<\/p>\n<p>Olduqca a\u011f\u0131r v\u0259 m\u00fcr\u0259kk\u0259b siyasi \u015f\u0259raitd\u0259 hakimiyy\u0259t m\u0259suliyy\u0259tini \u00e7iyinl\u0259rin\u0259 g\u00f6t\u00fcr\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc daxili v\u0259 xarici siyas\u0259ti d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizi h\u0259m qa\u00e7\u0131lmaz yoxolmadan xilas etdi, h\u0259m d\u0259 onun sonrak\u0131 inki\u015faf\u0131na geni\u015f v\u0259 etibarl\u0131 yol a\u00e7d\u0131. Bir \u00e7ox \u00f6lk\u0259l\u0259rl\u0259 b\u0259rab\u0259rh\u00fcquqlu m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r quruldu, etibarl\u0131 t\u0259r\u0259fda\u015fl\u0131q, xarici \u0259laq\u0259l\u0259rd\u0259 milli maraqlar\u0131n \u0259sas g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00f6lk\u0259mizin beyn\u0259lxalq n\u00fcfuzunu art\u0131rd\u0131, b\u0259zi d\u00f6vl\u0259tl\u0259rl\u0259 \u0259vv\u0259lki hakimiyy\u0259tin yanl\u0131\u015f siyas\u0259ti \u00fcz\u00fcnd\u0259n yaranm\u0131\u015f etimads\u0131zl\u0131q m\u00fcnasib\u0259tl\u0259ri aradan qald\u0131r\u0131ld\u0131. M\u0259hz Heyd\u0259r \u018fliyevin xarici siyas\u0259t kursunun m\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fcl\u00fcy\u00fcn\u0259, d\u0259yi\u015fm\u0259zliyin\u0259, m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259, q\u0259rarl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 perspektivliyin\u0259 inam 1994-c\u00fc ilin sentyabr\u0131nda, hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131ndan c\u0259mi bir il sonra \u201c\u018fsrin m\u00fcqavil\u0259si\u201d ad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015f neft m\u00fcqavil\u0259l\u0259rinin ba\u011flanmas\u0131na yol a\u00e7d\u0131. Xarici siyas\u0259tin d\u00f6rdq\u00fctbl\u00fc y\u00f6n\u00fc: Q\u0259rb-\u015e\u0259rq-\u015eimal-C\u0259nub aras\u0131nda se\u00e7im etm\u0259d\u0259n, b\u00fct\u00fcn t\u0259r\u0259fl\u0259rl\u0259 Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tinin m\u0259nafeyi namin\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q \u00f6z b\u0259hr\u0259sini verdi.<\/p>\n<p>Diqq\u0259t\u0259layiqdir ki, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 1993-c\u00fc ilin 15 iyunundan bu g\u00fcn\u0259 kimi daxili v\u0259 xarici siyas\u0259td\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirdiyi siyasi x\u0259tt d\u0259yi\u015fm\u0259d\u0259n u\u011furla davam etm\u0259kd\u0259dir. Ulu \u00d6nd\u0259rin d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik \u0259n\u0259n\u0259l\u0259rini Prezident \u0130lham \u018fliyev y\u00fcks\u0259k ustal\u0131q v\u0259 yarad\u0131c\u0131l\u0131qla davam etdir\u0259r\u0259k bu siyas\u0259ti d\u00fcnyada formala\u015fm\u0131\u015f daha m\u00fcr\u0259kk\u0259b beyn\u0259lxalq m\u00fcnasib\u0259tl\u0259r sistemind\u0259 yeni m\u0259zmunla, ikit\u0259r\u0259fli v\u0259 \u00e7oxt\u0259r\u0259fli \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q formatlar\u0131 il\u0259 zaman\u0131n \u00e7a\u011f\u0131r\u0131\u015flar\u0131na uy\u011fun olaraq daha da z\u0259nginl\u0259\u015fdirmi\u015fdir. Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Prezidentinin d\u00fcnya \u00f6lk\u0259l\u0259rini v\u0259 xalqlar\u0131n\u0131 d\u0259v\u0259t etdiyi s\u00fclh v\u0259 \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131q, \u00e7oxm\u0259d\u0259niyy\u0259tlilik \u015f\u0259raitind\u0259 ah\u0259ngdar birg\u0259 ya\u015fay\u0131\u015f, c\u0259miyy\u0259td\u0259 dini xo\u015fr\u0259ftarl\u0131q v\u0259 h\u0259mr\u0259ylik siyas\u0259ti m\u0259hz \u00f6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ill\u0259rind\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyevin ideyalar\u0131n\u0131n \u0259m\u0259li \u015f\u0259kild\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irilm\u0259sinin b\u0259hr\u0259sidir. Heyd\u0259r \u018fliyev deyirdi: \u201cM\u00fcst\u0259qil Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259ti bizim \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259n qiym\u0259tli tarixi nailiyy\u0259tdir v\u0259 onun qorunmas\u0131, \u0259b\u0259diya\u015far edilm\u0259si h\u0259r bir az\u0259rbaycanl\u0131n\u0131n m\u00fcq\u0259dd\u0259s borcudur\u201d. M\u0259qs\u0259dy\u00f6nl\u00fc v\u0259 \u00f6l\u00e7\u00fcl\u00fcb-bi\u00e7ilmi\u015f daxili siyas\u0259t n\u0259tic\u0259sind\u0259 b\u00fct\u00fcn Az\u0259rbaycan xalq\u0131n\u0131n \u00f6lk\u0259 prezidentin\u0259 inam\u0131, \u00f6lk\u0259mizd\u0259 b\u0259rq\u0259rar olmu\u015f xalq-d\u00f6vl\u0259t birliyi, yarad\u0131c\u0131 v\u0259t\u0259nda\u015f h\u0259mr\u0259yliyi, xaricd\u0259 ya\u015fayan soyda\u015flar\u0131m\u0131zla b\u0259rab\u0259r Ulu \u00d6nd\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259sas\u0131 qoyulmu\u015f birg\u0259 V\u0259t\u0259n t\u0259\u0259ss\u00fcbke\u015fliyimiz bu g\u00fcn bizim \u0259n b\u00f6y\u00fck u\u011furumuzdur. Prezident \u0130lham \u018fliyevin vur\u011fulad\u0131\u011f\u0131 kimi, bizi \u0259srl\u0259r boyu bir mill\u0259t, bir xalq kimi qoruyan, saxlayan d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz olmu\u015fdur. Bu g\u00fcn bu m\u0259s\u0259l\u0259y\u0259 \u00e7ox b\u00f6y\u00fck diqq\u0259t g\u00f6st\u0259rilir. Bu g\u00fcn qloballa\u015fan, \u00e7\u0259tinlikl\u0259rl\u0259 \u00fczl\u0259\u015f\u0259n d\u00fcnyada milli d\u0259y\u0259rl\u0259rimiz d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin t\u0259m\u0259lini t\u0259\u015fkil edir. D\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyimizin \u00e7ox m\u00f6hk\u0259m ideoloji \u0259saslar\u0131 vard\u0131r. Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si bizim \u0259sas ideoloji daya\u011f\u0131m\u0131zd\u0131r\u201d. M\u00fcst\u0259qilliyimizin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc onilliyind\u0259 qazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u0259n d\u0259y\u0259rli\u00a0 nailiyy\u0259tl\u0259r s\u0131ras\u0131nda, \u0259lb\u0259tt\u0259, Az\u0259rbaycan\u00e7\u0131l\u0131q m\u0259fkur\u0259si Ulu \u00d6nd\u0259rin Qurtulu\u015f missiyas\u0131n\u0131n t\u0259m\u0259l da\u015f\u0131, g\u00fcc\u00fcm\u00fcz\u00fcn v\u0259 g\u0259l\u0259c\u0259k q\u0259l\u0259b\u0259l\u0259rimizin ilham qayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>EYNULLA \u00a0M\u018fD\u018fTL\u0130<\/strong>,<\/p>\n<p><em>AMEA-n\u0131n F\u0259ls\u0259f\u0259 \u0130nstitutunun elmi i\u015fl\u0259r \u00fczr\u0259 direktor m\u00fcavini, tarix elml\u0259ri doktoru, f\u00f6vq\u0259lad\u0259 v\u0259 s\u0259lahiyy\u0259tli s\u0259fir<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yax\u0131n v\u0259 uzaq ke\u00e7mi\u015fimiz\u0259\u00a0 n\u0259z\u0259r sal\u0131b m\u00fcqayis\u0259l\u0259r apard\u0131qda xalq\u0131n taleyind\u0259 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin nec\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli siyasi liderl\u0259rinin v\u0259 milli q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 qurulmu\u015f v\u0259 iki il\u0259 yax\u0131n \u015e\u0259rqin ilk demokratik respublikas\u0131 olaraq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 1920-ci ilin aprelind\u0259 Sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fgal edilm\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 70 illik kommunist sisteminin&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":190261,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0},"categories":[4],"tags":[],"aioseo_notices":[],"gutentor_comment":0,"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",975,540,false],"landscape":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",975,540,false],"portraits":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",975,540,false],"thumbnail":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962-150x150.jpg",150,150,true],"medium":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962-300x166.jpg",300,166,true],"large":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",640,354,false],"1536x1536":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",975,540,false],"2048x2048":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",975,540,false],"newsmatic-featured":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",820,454,false],"newsmatic-list":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",600,332,false],"newsmatic-thumb":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",300,166,false],"newsmatic-small":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",150,83,false],"newsmatic-grid":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",400,222,false],"advps-thumb-one":["https:\/\/arantv.az\/wp-content\/uploads\/2020\/07\/42ba513c159439502885712229110332962.jpg",975,540,false]},"rttpg_author":{"display_name":"V\u00fcsal Rafiqo\u011flu","author_link":"https:\/\/arantv.az\/?author=2"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/arantv.az\/?cat=4\" rel=\"category\">Siyas\u0259t<\/a>","rttpg_excerpt":"Yax\u0131n v\u0259 uzaq ke\u00e7mi\u015fimiz\u0259\u00a0 n\u0259z\u0259r sal\u0131b m\u00fcqayis\u0259l\u0259r apard\u0131qda xalq\u0131n taleyind\u0259 dahi \u015f\u0259xsiyy\u0259tl\u0259rin nec\u0259 \u0259h\u0259miyy\u0259tli rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u015fahidi oluruq. Az\u0259rbaycan\u0131n g\u00f6rk\u0259mli siyasi liderl\u0259rinin v\u0259 milli q\u00fcvv\u0259l\u0259rinin m\u00fcbariz\u0259si n\u0259tic\u0259sind\u0259 qurulmu\u015f v\u0259 iki il\u0259 yax\u0131n \u015e\u0259rqin ilk demokratik respublikas\u0131 olaraq f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015f Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin 1920-ci ilin aprelind\u0259 Sovet Rusiyas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n i\u015fgal edilm\u0259sind\u0259n sonrak\u0131 70 illik kommunist sisteminin...","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/190260"}],"collection":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=190260"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/190260\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/190261"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=190260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=190260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arantv.az\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=190260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}